II SA/Łd 1110/12
WyrokWSA w Łodzi2013-04-12
Skład orzekający: Anna Stępień, Barbara Rymaszewska, Renata Kubot-Szustowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy protokół odbioru końcowego robót budowlanych sieci wodociągowej i kanalizacyjnej jest wystarczający do ustalenia daty stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości i tym samym do ustalenia opłaty adiacenckiej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że protokół odbioru końcowego robót budowlanych sieci wodociągowej i kanalizacyjnej nie jest wystarczający do ustalenia daty stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości. Kluczowe jest faktyczne istnienie możliwości podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej, co powinno być ustalone na podstawie odrębnych przepisów, takich jak Prawo budowlane i ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, a nie tylko na podstawie daty odbioru robót.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła opłaty adiacenckiej ustalonej przez Wójta Gminy K. i utrzymanej w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. dla nieruchomości skarżącego J. B. z tytułu wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej (kanalizacja i wodociąg). Skarżący zarzucił m.in. naruszenie terminu do wydania decyzji oraz pozbawienie czynnego udziału w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za zasadną, uchylając obie decyzje.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy K., stwierdzenie, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 kwietnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska Protokolant Pomocnik sekretarza sądowego Anna Łyżwa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2013 roku przy udziale --- sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. nr [...], z dnia [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz skarżącego J. B. kwotę 1405 (tysiąc czterysta pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. po rozpatrzeniu odwołania B. i J. B., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] nr [...] w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej w wysokości 5.079,50 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości gruntowej położonej w K. przy ul. A 23, oznaczonej jako działka nr 50/4 o pow. 0,1906 ha z tytułu wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej (kanalizacja i wodociąg).
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy niniejszej decyzją z dnia [...] Wójt Gminy K., po przeprowadzeniu postępowania z urzędu, ustalił opłatę adiacencką w wysokości 5.079,50 zł. dla B. i J. B., właścicieli wskazanej wyżej nieruchomości gruntowej, z tytułu wybudowania urządzeń infrastruktury technicznej (kanalizacja i wodociąg).
W odwołaniu od tej decyzji B. i J. B. nie zgodzili się z podjętym rozstrzygnięciem, wskazując, że decyzja została im doręczona po dniu 30 czerwca 2012 r., czyli po upływie 3 - letniego terminu liczonego od dnia podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury. Nadto podnieśli zarzut pozbawienia stron możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu.
Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., art. 143-146 i art. 148 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2010 r. Dz. U. nr 102, poz. 651 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium stwierdziło, że w niniejszej sprawie spełnione zostały wszystkie warunki do ustalenia spornej opłaty. Mianowicie, pismem z dnia 30 listopada 2011 r. organ I instancji zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu przedmiotowego postępowania, a następnie decyzją z dnia [...] ustalił właścicielom nieruchomości opłatę adiacencką. Decyzja ta po rozpoznaniu odwołania małżonków B. została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchylona w dniu [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi
I instancji. Zdaniem Kolegium operat szacunkowy dotknięty był licznymi błędami, które rzutowały na wysokość spornej opłaty. Po uzupełnieniu materiału dowodowego
i przedstawieniu operatu szacunkowego w/w nieruchomości organ I instancji w dniu 14 czerwca 2012 r. powiadomił strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, dającego podstawę do wydania decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej, co nastąpiło w dniu [...].
Kolegium wskazało, iż decyzją z dnia [...] Starosta [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił Gminie K. pozwolenia na budowę dla sieci wodociągowej i sieci kanalizacji sanitarnej w ulicy A w K.
W dniu 1 lipca 2009 r. sporządzono protokół odbioru końcowego sieci, na podstawie którego stworzone zostały warunki podłączenia przedmiotowej działki do sieci. Data ta jest istotna, ponieważ od dnia 1 lipca 2009 r. biegnie dla organu administracji 3-letni termin do wydania decyzji ustalającej opłatę adiacencką, który w tej sprawie został zachowany. W aktach sprawy znajduje się ponadto oświadczenie Wójta Gminy K. z dnia 4 listopada 2011 r. o wybudowaniu infrastruktury technicznej
w postaci sieci wodociągowo-kanalizacyjnej w ulicy A ze środków własnych Gminy z udziałem środków Powiatowego Funduszu Ochrony Środowiska.
Organ I instancji ustalił opłatę adiacencką na podstawie operatu szacunkowego, sporządzonego w dniu 25 maja 2012 r. przez A. M., w którym przy zastosowaniu podejścia porównawczego, metodą porównywania parami, rzeczoznawca ustalił, że wartość nieruchomości przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej wynosiła - 205.333 zł., zaś po ich wybudowania – 215.492 zł. Wzrost wartości szacowanej nieruchomości stanowi zatem kwotę 10.159 zł. Jak zauważyło Kolegium strona nie kwestionuje ustaleń biegłego, które - w ocenie organu odwoławczego - są prawidłowe. Przedstawiona opinia biegłego jest spójna i logiczna. Sam operat szacunkowy sporządzony został w sposób jasny i czytelny, odpowiadający regułom prawidłowego zastosowania danej metody szacowania wartości nieruchomości, zaś określonej w nim wartości gruntu nie można uznać za zawyżoną. Dokonując wyceny gruntu rzeczoznawca wziął pod uwagę wszystkie cechy szacowanej nieruchomości, zarówno te, które mają wpływ na podwyższenie, jak i na obniżenie jej wartości. Uwzględnił wszelkie elementy, które mogą mieć wpływ na wartość nieruchomości. W tym stanie rzeczy Kolegium uznało za udowodnione, iż wartości gruntu przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej opiewają na kwoty ustalone w operacie szacunkowym. Operat szacunkowy nie zawiera wad, które dyskwalifikowałaby go jako skuteczny dowód dający podstawę do ustalenia opłaty adiacenckiej. Rzeczoznawca wskazał także na podstawy prawne sporządzenia operatu szacunkowego, przedstawił zastosowany w operacie tok rozumowania i proces dochodzenia do wartości przedmiotowej nieruchomości, a także wskazał na znane mu prawa i zasady funkcjonujące na rynku nieruchomości. Operat szacunkowy złożony
w przedmiotowej sprawie odpowiada zatem ustawowym wymogom formalnym, a biegły spełnia warunki określone w art. 174 i nast. ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W świetle tych okoliczności nie budzi wątpliwości, że sporządzony operat szacunkowy dowodzi wzrostu wartości nieruchomości w związku z wybudowaniem tych urządzeń.
W przekonaniu Kolegium przedmiotowa działka jest gruntem budowlanym i zgodnie
z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K. uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...] (Dz. Urz. Woj. [...] z 2005 r. nr 378, poz. 3952) przeznaczona jest pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z dopuszczeniem jako uzupełniającego przeznaczenia terenu funkcji usług w ramach powierzchni zabudowy podstawowej, oznaczoną na rysunku planu symbolem 1.MN/U.84, co oznacza, że przepisy dotyczące ustalenia opłaty nie są wyłączone, a budowa sieci wodociągowo-kanalizacyjnej została sfinansowana ze środków własnych Gminy-K. Wydanie decyzji w sprawie opłaty nastąpiło - w ocenie Kolegium - w terminie 3 lat od dnia stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury.
Zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Gminy K. z dnia [...]
w sprawie ustalenia opłat adiacenckich, która obowiązywała w dniu stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej, tj. w dniu 1 lipca 2009 r., wysokość stawki procentowej wynosi 50% różnicy wartości, jaką nieruchomość miała przed wybudowaniem urządzeń infrastruktury technicznej, a wartością jaką ma nieruchomość po jej wybudowaniu. W związku z tym opłatę wyliczono w następujący sposób: 10.159 zł x 50% stawka procentowa wynikająca z uchwały = 5.079,50 zł. (wysokość opłaty adiacenckiej dla całej nieruchomości).
Odnosząc się do zarzutu stron o pozbawieniu możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu Kolegium zauważyło, że postępowanie toczyło się od dnia 30 listopada 2011 r. Strony zostały zawiadomione o jego wszczęciu, jak też o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w dniu 20 grudnia 2011 r., oraz odpowiednio pismami z dnia 25 maja 2012 r. i 14 czerwca 2012 r. W tym czasie strony nie składały, poza odwołaniem od decyzji, żadnych wniosków i uwag, zatem zarzut pozbawienia ich prawa czynnego udziału w postępowaniu jest gołosłowny, skoro strony z takiej możliwości nie skorzystały w okresie od listopada 2011 r. do czerwca 2012 r. Zarzut niezachowania przez organ I instancji terminu do wydania decyzji w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej jest - w opinii SKO - błędny, bowiem chwilą wydania decyzji jest nie data doręczenia stronie decyzji, lecz data jej sporządzenia, czyli w przypadku decyzji pisemnej - dzień podpisania decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. B., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych. Skarżący zarzucił decyzji Kolegium naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie:
1. art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez zaniechanie dostatecznego wyjaśnienia, dlaczego organ odwoławczy uznał, iż skarżący miał możliwość czynnego udziału w postępowaniu w okresie od listopada 2011 r. do czerwca 2012 r., skoro sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania decyzją SKO z dnia [...], a zawiadomienie z dnia 14 czerwca 2012 r. o zebraniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji zostało doręczone skarżącemu 2 lipca 2012 r.,
2. art. 7 i 8 k.p.a. poprzez wydanie przez organ I instancji decyzji w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej przed upływem 3 letniego terminu przedawnienia,
o którym mowa w art. 145 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami w sytuacji, gdy skarżący nie miał realnej możliwości zapoznania się materiałem dowodowym niniejszej sprawy, w szczególności wobec doręczenia mu zawiadomienia
o sporządzeniu uzupełniającego operatu szacunkowego nieruchomości w dniu 2 lipca 2012 r.,
3. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów wobec wydania decyzji przez Wójta Gminy K. w dniu [...], w sytuacji gdy skarżący został poinformowany o zgromadzeniu materiału dowodowego dającego podstawę do wydania decyzji pismem doręczonym mu 2 lipca 2012 r.,
4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez wydanie decyzji przez organ odwoławczy wobec oczywistego braku respektowania zasady wyrażonej w art. 10 § 1 k.p.a.
w dotychczasowym postępowaniu,
5. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 oraz art. 7 k.p.a., poprzez pominięcie wnikliwego
i wyczerpującego zebrania oraz rozpatrzenia materiału dowodowego, zebranie materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności z zasadami z art. 7, 8, 10 § 1, 79 § 2 i 81 k.p.a.,
6. art. 79 § 2 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodu w postaci uzupełniającej opinii biegłego rzeczoznawcy bez udziału skarżącego i umożliwienia zadawania pytań biegłemu.
Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2013 r. stawił się skarżący wraz
z pełnomocnikiem, który poparł skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi, normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Ponadto, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w świetle wskazanego kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie z przyczyn w niej podniesionych, gdyż przy wydaniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji doszło do istotnego naruszenia przepisów, które obligowało Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego obu zaskarżonych aktów.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...], ustalającą i nakładającą na B. i J. małżonków B. obowiązek uiszczenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości na skutek utworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej – kanalizacji sanitarnej i sieci wodociągowej.
Z uwagi na charakter nałożonej opłaty adiacenckiej w pierwszej kolejności godzi się wskazać, iż opłata ta jest formą przymusowego udziału w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej, zwiększających jednocześnie wartość samej nieruchomości. Zgodnie z art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. nr 102, poz. 651 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.g.n.", właściciele nieruchomości uczestniczą w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej przez wnoszenie na rzecz gminy opłat adiacenckich. Przez budowę urządzeń infrastruktury technicznej rozumie się m.in. wybudowanie pod ziemią, na ziemi albo nad ziemią przewodów lub urządzeń wodociągowych, kanalizacyjnych, ciepłowniczych (art. 143 ust. 2 u.g.n.). I dalej - wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, ustalić opłatę adiacencką każdorazowo po stworzeniu warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo po stworzeniu warunków do korzystania z wybudowanej drogi (art. 145 ust. 1 u.g.n.).
Wydanie decyzji o ustaleniu opłaty adiacenckiej może nastąpić w terminie do 3 lat od dnia stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo od dnia stworzenia warunków do korzystania z tych urządzeń infrastruktury technicznej, jeżeli w dniu stworzenia tych warunków obowiązywała uchwała rady gminy, o której mowa w art. 146 ust. 2 u.g.n. Do ustalenia opłaty przyjmuje się stawkę procentową określoną w uchwale rady gminy obowiązującą w dniu, w którym stworzono warunki do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury technicznej albo w dniu stworzenia warunków do korzystania z wybudowanej drogi (art. 145 ust. 2 ustawy).
Zgodnie natomiast z art. 146 ust. 1 u.g.n. ustalenie i wysokość opłaty adiacenckiej zależą od wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego budową urządzeń infrastruktury technicznej. Ustalenie opłaty adiacenckiej następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartości nieruchomości (art. 146 ust. 1a u.g.n.).
Podkreślić należy, iż opinia rzeczoznawcy majątkowego (operat szacunkowy), określająca wartość nieruchomości, ma podstawowe znaczenie dla ustalenia w postępowaniu administracyjnym wartości nieruchomości przed i po wybudowaniu urządzeń infrastruktury technicznej. Operat szacunkowy jako dowód w sprawie (art. 84 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – dalej jako k.p.a.), jak każdy dowód, podlega ocenie organu administracji z zastosowaniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 k.p.a. i stanowi podstawę do ustalenia przez organ wysokości opłaty (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2009 r., sygn. akt I OSK 1444/08, publikowany: http://cbois.nsa.gov.pl).
Jednocześnie jednak ustalenia zawarte w opinii rzeczoznawcy nie zwalniają organu od obowiązku ustalenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, a przede wszystkim wykazania, że w konkretnym stanie faktycznym spełnione zostały przesłanki warunkujące ustalenie opłaty adiacenckiej.
Jak wynika z brzmienia przywołanych wyżej norm prawnych zasadniczą przesłanką ustalenia opłaty adiacenckiej jest uprzednie stworzenie właścicielom nieruchomości warunków do korzystania z wybudowanych urządzeń infrastruktury technicznej (art 145 ust. 1 u.g.n.). Przepis art. 148b ust. 1 u.g.n. stanowi, że ustalenie, iż zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, następuje na podstawie odrębnych przepisów. Ustęp 2 art. 148b u.g.n. przewiduje, że właściwym organom gminy, rzeczoznawcom majątkowym sporządzającym opinie o wartości nieruchomości, o których mowa w art. 146 ust. 1a, a także osobom zobowiązanym do wniesienia opłaty adiacenckiej, właściwe podmioty są obowiązane udzielać informacji w sprawach ustalenia, o którym mowa w ust. 1, że zostały stworzone warunki do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej albo warunki do korzystania z wybudowanej drogi, wystarczające do ustalenia tej opłaty.
W aktach sprawy niniejszej znajduje się wprawdzie protokół odbioru końcowego robót związanych z budową sieci wodociągowej z przyłączami i sieci kanalizacji sanitarnej
z przykanalikami w ul. A w K., sporządzony w dniu 1 lipca 2009 r.,
z którego wynika, że wykonane urządzenia zostały odebrane i są zdatne do użytku. Rzeczony dokument, czego wyraźnie nie dostrzegły organy obu instancji, nie świadczy jednak o tym, że z chwilą protokolarnego odebrania wykonanych robót zaistniała możliwość podłączenia wybudowanej sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej do nieruchomości skarżącego.
Wprawdzie ustawa o gospodarce nieruchomościami nie definiuje pojęcia "stworzenia warunków do podłączenia", jednak art. 148 b ust. 1 u.g.n. stanowi, że ustalenie to następuje na podstawie odrębnych przepisów. W odniesieniu do urządzenia kanalizacyjnego tymi odrębnymi przepisami będą: ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) oraz ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.).
W szczególności zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę
i zbiorowym odprowadzaniu ścieków przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest obowiązane przyłączyć do sieci nieruchomość osoby ubiegającej się o przyłączenie nieruchomości do sieci, jeżeli są spełnione warunki przyłączenia określone
w regulaminie, o którym mowa w art. 19, oraz istnieją techniczne możliwości świadczenia usług. W przypadku urządzeń kanalizacyjnych datą stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej, biorąc pod uwagę treść art. 15 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i odprowadzaniu ścieków, będzie nie data odbioru robót (dzień 1 lipca 2009 r.), ale data zgłoszenia do użytkowania urządzenia kanalizacyjnego. Dopiero od tej daty będzie istniała możliwość świadczenia usług i użytkowanie sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej. Decydujące znaczenie ma wobec tego nie potokolarny odbiór, lecz rzeczywista możliwość podłączenia nieruchomości do określonych urządzeń. Do czasu zgłoszenia do użytkowania urządzenie to nie mogło funkcjonować, a korzystanie z niego byłoby nielegalne, co wynika jednoznacznie z treści art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego.
Z powyższego wynika zatem, iż w niniejszej sprawie datą stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej będzie data wynikająca z możliwości przystąpienia do użytkowania tego urządzenia, ustalona według przepisów Prawa budowlanego. Zmiana stanu prawnego (polegająca na dodaniu art. 148b u.g.n. nowelą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw – Dz.U. Nr 173, poz. 1218) spowodowała, że straciło na aktualności orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wedle którego data końcowego odbioru urządzeń technicznych jest datą, z którą należy wiązać termin stworzenia warunków do podłączenia nieruchomości do urządzeń infrastruktury technicznej (wyroki NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 398/10 oraz z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1921/10 - publ. http://cbois.nsa.gov.pl). A ponieważ żaden z dokumentów zgromadzonych w ramach postępowania wyjaśniającego nie wyjaśnia, czy zostały stworzone warunki do podłączenia sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej do nieruchomości skarżącego
w powyższym rozumieniu, Sąd nie jest w stanie ocenić, czy rzeczywiście zaistniały przesłanki do ustalenia opłaty adiacenckiej.
Pojęcie "stworzenie warunków do podłączenia nieruchomości do poszczególnych urządzeń infrastruktury" może nastąpić w różnym terminie. W przypadku budowy urządzeń kanalizacyjnych, wodociągowych, ciepłowniczych, elektrycznych, gazowych i telekomunikacyjnych będzie to moment nie ich wybudowania, ale możliwości podłączenia nieruchomości do nich, to zaś następuje wraz z odbiorem końcowym robót i przekazaniem do użytkowania. Dokonanie oceny stworzonych warunków podłączenia do sieci na podstawie właściwych przepisów (art. 148b ust. 1 u.g.n.) wymaga uprzedniego dokonania ustaleń faktycznych w tym zakresie. Dopiero poczynione ustalenia mogą stanowić podstawę do oceny, czy w świetle odrębnych przepisów zaistniały warunki podłączenia nieruchomości do sieci. Przepis art. 148b ust. 2 u.g.n. nie wyłącza obowiązków organu administracji w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt IV SA/Po 258/10; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Gd 273/11 - publ. http://cbois.nsa.gov.pl).
Reasumując, organy obu instancji nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, czy nieruchomość skarżącego ma stworzone warunki do podłączenia jej do sieci wodociągowej i kanalizacji sanitarnej. W pełni uzasadnione jest wobec tego stwierdzenie, iż organy nie zebrały materiału dowodowego w sposób pozwalający na ustalenie takiej opłaty, a uzasadnienia ich decyzji nie rozwiewają wątpliwości w tym przedmiocie. W następstwie stwierdzić należy, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozpatrując ponownie sprawę organy zobowiązane będą ustalić i należycie udokumentować, czy - a jeśli tak - to kiedy wybudowana sieć wodociągowa i kanalizacji sanitarnej oddana została do użytkowania w przytoczonym rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Poczynienie ustaleń w tym zakresie stanowić będzie następnie podstawę do oceny, czy w realiach rozpoznawanej sprawy spełnione zostały przesłanki do ustalenia opłaty adiacenckiej.
Ujawnione uchybienia organów obligują Sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a.
O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania należnych skarżącemu od organu Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348).
LS
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło