II OSK 2165/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-04-16
Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński, Andrzej Jurkiewicz, Joanna Brzezińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. (niezapewnienie stronie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji) w postępowaniu o umorzenie postępowania w sprawie warunków zabudowy, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z powodu wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, może stanowić podstawę do uchylenia decyzji umarzającej postępowanie?Ratio decidendi
Naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. (niezapewnienie stronie możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji) w postępowaniu o umorzenie postępowania w sprawie warunków zabudowy, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z powodu wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie stanowi naruszenia prawa, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli nawet realizacja tego obowiązku doprowadziłaby do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. W takiej sytuacji skarga kasacyjna podlega oddaleniu.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla budynku wielofunkcyjnego. W trakcie postępowania uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe, uznając, że dla terenu objętego planem nie można wydać decyzji o warunkach zabudowy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, przyznając jednocześnie, że doszło do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., ale nie miało to wpływu na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki, uznając umorzenie za prawidłowe. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz /spr./ sędzia del. WSA Joanna Brzezińska Protokolant starszy asystent sędziego Iwona Ścieszka po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Gl 1288/12 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie warunków zabudowy terenu oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1288/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie warunków zabudowy terenu.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta Katowice, na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "K.p.a.", umorzył postępowanie administracyjne dotyczące ustalenia warunków zabudowy dla XVI kondygnacyjnego, wielofunkcyjnego budynku przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marzec 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80, poz. 717 ze zm.), dla terenu objętego planem zagospodarowania przestrzennego, decyzja o warunkach zabudowy nie może być wydana, a o możliwości i zakresie realizacji inwestycji decydują ustalenia tego planu. A w przypadku terenu którego dotyczyło postępowanie, uchwałą Rady Miasta Katowice z dnia 28 marca 2012 r. Nr XX/442/12, ogłoszoną w Dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego w dniu 9 maja 2012 r., uchwalono miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.
Na skutek wniesionego przez Spółkę odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., na podstawie art. 4 ust. 1 i art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marzec 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2012 r., poz. 647) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., utrzymało w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji w całości.
W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że w sytuacji w której w trakcie postępowania o ustalenie warunków zabudowy, wejdzie w życie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, postępowanie takie musi zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Nadto organ przyznał, że w sprawie doszło do naruszenia przepisu art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezapewnienie stronie możliwości realizacji swoich uprawnień w postaci możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań oraz do wprowadzenia strony w błąd poprzez wystąpienie przez organ o uzgodnienia w trybie art. 53 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jednakże w ocenie Kolegium, nie miało to wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła [...] Spółka z o.o. zaskarżając opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w całości i zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, a to:
- art. 10 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i pozbawienie strony postępowania czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych materiałów przed wydaniem decyzji,
- art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji,
- art. 8 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,
- art. 2 Konstytucji RP poprzez postępowanie organu sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego i nieuwzględnienie tym samym prawa Spółki do czynnego udziału w postępowaniu, czego skutkiem jest brak zapewnienia jednostce bezpieczeństwa prawnego i uniemożliwienie jej racjonalnego planowania teraźniejszych i przyszłych działań.
Mając na uwadze powyższe skarżąca Spółka wniosła o uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej jak i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy stało się bezprzedmiotowe z przyczyn obiektywnych, polegających na wejściu w życie nowych przepisów prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, uniemożliwiający merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżącej, z uwagi na bezprzedmiotowość sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa.
W uzasadnieniu Sąd wskazał na przepis art. 105 K.p.a. dotyczący umorzenia postępowania w razie jego bezprzedmiotowości, a następnie wyjaśnił, że przesłanka ta jest spełniona w szczególności wówczas, gdy w sprawie nie jest dopuszczalne wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia.
W ocenie Sądu organy pierwszej i drugiej instancji prawidłowo przyjęły, że dla obszaru objętego postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, przyjętego uchwałą Rady Miasta Katowice Nr XX/442/12 z dnia 28 marca 2012 r., nie można wydać decyzji ustalającej warunki jego zabudowy i zagospodarowania. Decyzję taką wydaje się bowiem wyłącznie w sytuacji, gdy teren objęty wnioskiem inwestora pozbawiony jest planu zagospodarowania przestrzennego i wówczas o dopuszczalności realizacji zabudowy określonego rodzaju rozstrzyga się w formie decyzji. Gdy teren objęty jest planem, o dopuszczalności realizacji inwestycji rozstrzyga się w oparciu o zapisy planu miejscowego na etapie udzielania pozwolenia na budowę. Stanowisko takie znajduje uzasadnienie w art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 59 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dalej Sąd wyjaśnił, że w sytuacjach w których zgodnie z przepisami Prawa budowlanego, zmiana zagospodarowania terenu ma polegać na wzniesieniu obiektu budowlanego wymagającego uzyskania pozwolenia, ustalenia planu stanowią wystarczającą podstawę - w sferze planowania przestrzennego - do rozstrzygania sprawy o pozwolenie na budowę. Zaś podmioty zainteresowane uruchomieniem procesu inwestycyjno-budowlanego powinny konfrontować swoje zamierzenia inwestycyjne z odpowiednimi postanowieniami planu. Tylko w przypadku jego braku decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu nadal może być postrzegana przez pryzmat aktu zawierającego szczegółową informację o terenie, a ściślej o możliwych sposobach zagospodarowania terenu.
Zdaniem Sądu skoro działka przeznaczona pod inwestycję znajduje się na terenie, dla którego istnieje plan zagospodarowania przestrzennego, nie można ustalić dla tego terenu warunków zabudowy w drodze decyzji administracyjnej. Wydanie takiej decyzji nie jest dopuszczalne i byłoby przejawem naruszenia prawa. Postępowanie zainicjowane wnioskiem strony nie może zostać zakończone co do istoty poprzez wydanie wnioskowanego aktu, podlega ono wobec tego umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Zatem rozstrzygnięcia organów obu instancji Sąd uznał za prawidłowe.
W ocenie Sądu nie znajduje uzasadnienia w istniejącym stanie prawnym przekonanie skarżącego, że jego wniosek winien zostać rozpoznany z uwzględnieniem stanu istniejącego przed uchwaleniem planu. Należy zwrócić uwagę, że sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności decyzji na dzień jej wydania, bada zatem zgodność decyzji z prawem obowiązującym w dacie jej wydania.
W odniesieniu do zarzutów skargi dotyczących zarówno niezapewnienia stronie możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału jak i działań organu podejmowanych już po uchwaleniu planu, które mogły wprowadzić stronę w błąd co do spodziewanego zakończenia postępowania, Sąd stwierdził, że nie miały one wpływu na treść wydanej decyzji.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", Sąd oddalił wniesioną skargę.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wywiodła skarżąca Spółka zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości i zarzucając mu:
I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, a to:
1/ art. 10 § 1 K.p.a. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.) poprzez jego nieuwzględnienie przy rozpoznawaniu skargi, co spowodowało pozbawienie skarżącej Spółki czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwiło wypowiedzenie się co do zebranych materiałów i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji,
2/ art. 8 K.p.a. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.) poprzez jego nieuwzględnienie przy rozpoznawaniu skargi, co spowodowało prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej,
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
1/ art. 184 Konstytucji RP poprzez postępowanie sprzeczne z zasadą sprawowania wymiaru sprawiedliwości polegającą na kontroli działalności administracji publicznej i pomimo zauważenia błędów w działalności tejże administracji niedokonanie dopuszczalnych prawem kroków w celu uchylenia zaskarżonych przez Spółkę decyzji,
2/ art. 2 Konstytucji RP (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.) poprzez jego nieuwzględnienie przy rozpoznawaniu skargi, co spowodowało postępowanie sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego i nieuwzględnienie prawa Spółki do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, czego skutkiem jest brak zapewnienia jednostce bezpieczeństwa prawnego i uniemożliwianie jej racjonalnego planowania teraźniejszych i przyszłych działań.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi który wydał wyrok oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie przytoczonych wyżej zarzutów.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Oznacza to, że poza przypadkami wymienionymi w art. 183 § 2 P.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzuconego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres.
Skarga kasacyjna powinna być tak zredagowana, aby nie stwarzała żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować stron i formułować czy modyfikować za nie podstaw zaskarżenia oraz ich uzasadnienia. Nie jest bowiem uprawniony do ponownego badania legalności zaskarżonej decyzji w takim zakresie, w jakim może (i powinien) to czynić Sąd pierwszej instancji. Nawet wówczas, gdy wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wadliwy, Naczelny Sąd Administracyjny nie może tej wadliwości usunąć, jeżeli w skardze kasacyjnej nie zostały postawione i uzasadnione zarzuty naruszenia konkretnych norm prawa materialnego i procesowego, chyba że zachodzi nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a.
W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Uwagi te zostały uczynione, albowiem wniesiona w tej sprawie skarga kasacyjna zawiera zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego jak i procesowego, przy czym zarzuty naruszenia prawa materialnego - art. 2 i 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie zawierają prawidłowo oznaczonej formy naruszenia tych norm, a to czy poprzez ich błędną wykładnię czy też nieprawidłowe zastosowanie, lecz wskazują na postępowanie sprzeczne z zasadą wymiaru sprawiedliwości czy też nieuwzględnienie przy rozpoznawaniu skargi normy ustawy zasadniczej, co niewątpliwie utrudnia rozpoznanie wniesionej skargi kasacyjnej.
Natomiast przystępując do rozpoznania tak skonstruowanej skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, iż nieusprawiedliwiony jest w tej sprawie zarzut naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. i art. 8 K.p.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Niesporną okolicznością pozostaje to, iż wniosek inwestora [...] Spółka z o.o. z siedzibą w W. o ustalenie warunków zabudowy dla XVI kondygnacyjnego, wielofunkcyjnego budynku przy [...] w K., wobec uchwalenia dla terenu objętego wnioskiem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - uchwałą Rady Miasta Katowice Nr XX/442/12 z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie [...] spowodował wydanie decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Prezydent Miasta Katowice wskazując na przepis art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wyjaśnił, że dla terenu objętego planem zagospodarowania przestrzennego, decyzja o warunkach zabudowy nie może być wydana, bowiem o możliwości i zakresie inwestycji decydują wówczas ustalenie tego planu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Katowice z dnia [...] czerwca 2012 r. o umorzeniu postępowania, przyznając w motywach tego rozstrzygnięcia, iż wprawdzie Prezydent Miasta Katowice naruszył art. 10 § 1 K.p.a., gdyż nie zapewnił stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań, niemniej jednak zaniechanie tego obowiązku nie miało wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy, albowiem nawet realizacja tego obowiązku doprowadziłaby, w okolicznościach tej sprawy, do wydania i tak decyzji o umorzeniu postępowania.
Następnie Sąd pierwszej instancji dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu uznał, że decyzja o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. odpowiada prawu, lecz jednocześnie przyznał, iż w sprawie tej doszło do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., jednak nie miało to istotnego wpływu na treść wydanej decyzji, potwierdzając tym stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane w zaskarżonej decyzji co do naruszenia ww. normy. To ustalenie jednak nie pozwalało na uchylenie zaskarżonej decyzji, albowiem - jak zaznaczono w motywach zaskarżonego wyroku - sąd uwzględnia skargę i uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś stwierdzone naruszenie w niniejszej sprawie takim naruszeniem nie jest w sytuacji, gdy podstawą wydania decyzji była bezprzedmiotowość postępowania.
Stanowisko to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. decyzja podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym naruszenie wskazanego przepisu będzie miało miejsce wówczas, gdy kontrolując legalność zaskarżonej decyzji sąd nie dostrzeże, że rozstrzygnięcie to narusza przepisy postępowania, bądź odnajdując te błędy prawne niewłaściwie oceni ich wpływ na wynik sprawy administracyjnej, przy czym w obu wypadkach ta wadliwość w rozumowaniu sądu musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że gdyby organ nie naruszył prawa, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. Tylko bowiem takie naruszenia przepisów mogłyby uzasadniać zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji środka przewidzianego w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.
Jakkolwiek niespornym jest to, że przed wydaniem decyzji pierwszej instancji, co przyznano w zaskarżonym wyroku, strona nie została powiadomiona, w trybie art. 10 § 1 K.p.a., o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, to jednak w okolicznościach tej sprawy nie jest to naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik postępowania. W ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie podziela, że naruszenie przywołanego przepisu poprzez zaniechanie zawiadomienia strony o zgromadzeniu materiału dowodowego, możliwości zapoznania się z nim oraz możliwości składania wniosków (w tym wniosków dowodowych) oceniać należy z punktu widzenia uniemożliwienia stronie podjęcia konkretnie wskazanej czynności procesowej oraz wpływu tego uchybienia na wynik sprawy (zob. np.: wyrok NSA z 18 maja 2006 r., sygn. akt II OSK 831/05; wyrok NSA z 24 maja 2007 r., sygn. akt II GSK 4/07; wyrok NSA z 23 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 1614/06; postanowienie NSA z 22 marca 2012 r.; sygn. akt II GSK 431/12; por. również uchwałę 7 sędziów NSA z 25 kwietnia 2005 r., sygn. akt FPS 6/04, podjętą na gruncie analogicznej, do zawartej w art. 10 § 1 K.p.a., regulacji art. 200 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa). Nadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyroki NSA z 18 maja 2006 r. sygn. akt II OSK 831/05, publ. ONSAiWSA 2006, nr 6, poz. 157 i z 16 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1192/06, publ. LEX nr 427561). Skarżąca kasacyjnie Spółka nie wykazała jednak, by naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik postępowania, że uniemożliwiono jej zgłoszenie konkretnie oznaczonych żądań, bądź też dokonanie konkretnych czynności procesowych już po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie [...], co czyni ten zarzut nieusprawiedliwionym.
Poza tym wskazać również należy, iż w okolicznościach rozpoznawanej sprawy naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie Spółki nie wiąże się z wydaniem niewłaściwej czy też błędnej decyzji o umorzeniu postępowania administracyjnego wobec jego bezprzedmiotowości. Decyzja ta, jak już wyżej wykazano, jest zgodna z prawem, skoro działka przeznaczona do zainwestowania w toku postępowania o ustalenie dla niej warunków zabudowy, objęta została ustaleniami prawa miejscowego. Prymat planów miejscowych dla kształtowania sposobu zabudowy i zagospodarowania przestrzennego nad ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy, generalnie wynika z uregulowań ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 59 ust. 1, art. 65 ust. 1 pkt 2 tej ustawy). Zatem w sytuacji uchwalenia prawa miejscowego dla terenu objętego wnioskiem inwestora o wydanie decyzji o warunkach zabudowy czyni bezprzedmiotowym postępowanie tym zakresie. Tak więc niezależnie od tego, że dopuszczono się naruszenia art. 10 § 1 K.p.a., to nie miało to wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy, albowiem nawet realizacja tego obowiązku doprowadziłaby do wydania i tak decyzji o umorzeniu postępowania w okolicznościach tej sprawy.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 8 K.p.a. statuującego zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej, w szczególności gdy uwzględni się, iż przedmiotem kontroli legalności Sądu pierwszej instancji była decyzja umarzająca postępowanie administracyjne wobec zaistnienia przesłanki jego bezprzedmiotowości, uniemożliwiającej wydanie oczekiwanej przez skarżącą Spółkę decyzji o ustaleniu warunków zabudowy. Decyzja o umorzeniu postępowania zamyka bowiem drogę do konkretyzacji praw i obowiązków stron. Skoro więc istniały przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego i takie też rozstrzygnięcie w ramach prowadzonego postępowania zostało wydane, to przestrzegając reguł postępowania przyjętych w K.p.a. organ orzekający w sprawie nie naruszył w tym zakresie wskazanego wyżej przepisu art. 8 K.p.a.
Z zasady wyrażonej w art. 8 K.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań.
W ocenie skarżącej Spółki naruszenie ww. normy prawa procesowego wiąże się z tym, iż po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu objętego wnioskiem inwestora, organ administracji pierwszej instancji podejmował jeszcze działania, które sugerowały, iż podjęcie decyzji merytorycznej w sprawie jest możliwe (patrz: pismo z dnia 18 kwietnia 2012 r. kierowane do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego, jak również z tej samej daty pismo adresowane do strony informujące o przypadku niezałatwienia sprawy w trybie art. 35 K.p.a.).
Przywoływane w skardze kasacyjnej argumenty, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie świadczą o naruszeniu wskazanej wyżej normy art. 8 K.p.a., lecz pozwalają w szczególności na uznanie, iż działania te były próbą uniknięcia zarzutu bezczynności czy też przewlekłości postępowania, w oczekiwaniu na wejście w życie uchwały Rady Miasta Katowice Nr XX/442/12 z dnia 28 marca 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru w rejonie [...]. Tym samym skarga kasacyjna nie zdołała wykazać mającego istotny wpływ na wynik postępowania niedostrzeżenia przez Sąd naruszenia przez organ art. 8 K.p.a. w taki sposób, który uzasadniałby wzruszenie zaskarżonej decyzji.
Powyższe rozważania prowadzą zaś do wniosku, iż nieusprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez postępowanie sprzeczne z zasadą sprawowania wymiaru sprawiedliwości polegającą na kontroli działalności administracji publicznej i pomimo zauważenia błędów w działalności tejże administracji niedokonanie dopuszczalnych prawem kroków w celu uchylenia zaskarżonych przez Spółkę decyzji.
Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż kontrola legalności zaskarżonej decyzji została przeprowadzona właściwie w tej sprawie. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał kontroli działalności administracji publicznej (art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oraz że badanie to przeprowadził w innym aspekcie niż zgodność z przepisami, które w sprawie miały zastosowanie. Trafnie przyjęto w zaskarżonym wyroku w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., iż tylko inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji w tym trybie. Tak więc uchybienie przepisom postępowania takie jak w tej sprawie art. 10 § 1 K.p.a. o czym już wyżej wspomniano, nie stanowiące takiego naruszenia, w żadnym wypadku nie uzasadniało zastosowania konstrukcji prawnej z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. P.p.s.a. Skarżący kasacyjnie zdaje się nie zauważać końcowej treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. pozwalającej Sądowi pierwszej instancji na dokonanie oceny zaistniałego naruszenia prawa i wpływu tego naruszenia na wynik sprawy. W tej sprawie prawidłowo uznano, że naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, stąd też jednoznacznie prawidłowo uznano, że nie stanowi to przesłanki uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zatem okoliczności związane z uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, co już wyżej zasygnalizowano, uniemożliwiały wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy zamykając drogę do konkretyzacji praw i obowiązków strony, stanowiąc załatwienie sprawy w inny sposób (art. 104 § 2 K.p.a.). Skoro taka prawidłowa decyzja została wydana, to nie było innej możliwości jak tylko oddalenie wniesionej skargi w trybie art. 151 P.p.s.a., co też prawidłowo uczyniono zaskarżonym wyrokiem.
Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie Spółki nie doszło w tej sprawie do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.
Przepis ten stanowi, iż Rzeczypospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Jak wynika ze skargi kasacyjnej skarżący kasacyjnie utożsamia naruszenie przepisu prawa materialnego o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. z obrazą ww. normy ustawy zasadniczej. Nie można jednak uznać, że podjęte w sprawie decyzje są nie do pogodzenia z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji. Wymieniona zasada zakazuje państwu - w tym ustawodawcy i organom administracji publicznej - wprowadzania jednostki w błąd czy "zastawiania pułapek" na adresatów prawa. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w tej sprawie. To wejście w życie prawa miejscowego stanowiącego źródło powszechnie obowiązującego prawa na obszarze działania organów, które je ustanowiły spowodowało umorzenie postępowania w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy, albowiem obowiązująca regulacja prawna w zakresie planowania przestrzennego przewiduje prymat planów zagospodarowania przestrzennego dla kształtowania sposobu zabudowy i zagospodarowania terenu.
Podstawową zasadą państwa prawnego jest to, iż władze publiczne działać mogą na podstawie i w ramach prawa oraz czynić to tylko, co prawo im dozwala lub nakazuje. W tej sprawie, przy uwzględnieniu stanu prawnego i faktycznego niniejszej sprawy, jak również związanego z tym rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego uznać należy, iż reguły państwa prawnego nie zostały naruszone, zaś zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do obrazy ww. normy ustawy zasadniczej w tych okolicznościach uznać należy za nietrafne.
Zatem nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 2 Konstytucji poprzez jego nieuwzględnienie przy rozpoznawaniu skargi, co spowodowało postępowanie sprzeczne z zasadą demokratycznego państwa prawnego i nieuwzględnienie prawa Spółki do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, czego skutkiem jest brak zapewnienia jednostce bezpieczeństwa prawnego i uniemożliwianie jej racjonalnego planowania teraźniejszych i przyszłych działań, tym bardziej, iż zarzut ten nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia w motywach wniesionej skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 P.p.s.a., przedmiotową skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło