I FZ 370/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 11 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia H. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 69/13 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 1 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do sierpnia 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Bk 69/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez H. R., decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 1 października 2012 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że podatniczka w żaden sposób nie uzasadniła zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 października 2012 r. Tymczasem, jak wyjaśnił Sąd to na stronie skarżącej spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia, iż w jej sytuacji zachodzą, wymienione w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a."), okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W zażaleniu na powyższe postanowienie podatniczka, wnosząc o jego zmianę, ewentualnie o jego uchylenie, zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, pomimo istnienia ku temu przesłanek. W uzasadnieniu wywiedzionego środka zaskarżenia powołano orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których zdaniem skarżącej wynika, że sąd ma obowiązek uwzględnić z urzędu – a więc bez wniosku strony - okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do sądu (postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1072/07, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), oraz że w sytuacji braku dostatecznego uzasadnienia wniosku sąd powinien wezwać stronę do jego uzupełnienia (postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt II OZ 1200/09, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) W dalszej części uzasadnienia zażalenia zwrócono uwagę na problemy zdrowotne i finansowe skarżącej, w kontekście których wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do następstw które będą trudne do odwrócenia oraz mogą stworzyć niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo bowiem Sąd pierwszej instancji ocenił, iż wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 października 2012 r. nie został w żaden sposób uzasadniony. Tymczasem z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie P.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. Wstrzymanie, bowiem wykonania decyzji uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych okoliczności. Brak jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku jest jednoznaczny z niepowołaniem zdarzeń, możliwych do wystąpienia w wyniku wykonania decyzji, które mogłyby spowodować wystąpienie przesłanki "znacznej szkody" lub "trudnych do odwrócenia skutków", o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Na powyższą ocenę nie mogą wpłynąć także argumenty o złym stanie zdrowia strony, podnoszone w zażaleniu. Zażalenie jest bowiem jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 194 P.p.s.a. Jego istotą jest kontrola legalności wymienionych w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowień i zarządzeń wydanych w toku postępowania. Tym samym prawidłowe jego skonstruowanie, które polega na nienaruszeniu istoty tego środka prawnego, sprowadza się do próby podważenia oceny dokonanej przez podmiot, który wydał dane postanowienie lub zarządzenie. Podniesienie zatem zarzutu naruszenia prawa i argumentacja przemawiająca za oceną wnoszącego zażalenie, że owo naruszenie miało miejsce w jego sprawie, powinny dotyczyć samego rozstrzygnięcia, na które wnosi się środek odwoławczy. Nieskuteczne jest podnoszenie w zażaleniu argumentów, które miałyby wspierać bezpośrednio rozpoznany negatywnie wniosek w pierwszej instancji postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż kontrola rozstrzygnięcia, na które wniesiono zażalenie, nie polega na ponownym rozpatrzeniu wniosku, lecz na sprawdzeniu, czy zasadnie – zgodnie z prawem i wymogami racjonalności oraz doświadczenia życiowego – oceniono, że wniosek o takiej a nie innej treści nie może być uwzględniony. Możliwość podnoszenia dodatkowych argumentów za wnioskiem w postępowaniu odwoławczym oznaczałaby zaprzeczenie funkcji kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego, który byłby podmiotem ponownie oceniającym sam wniosek, a nie sposób jego rozstrzygnięcia w pierwszej instancji. Tym samym przekreślono by sens instytucji środka odwoławczego, co byłoby tożsame z naruszeniem przepisów P.p.s.a. konstytuujących ów środek (por. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., sygn. akt II FZ 182/10, z dnia 23 września 2010 r., sygn. akt II FZ 464/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Skarżąca powinna więc z uwagi na art. 61 § 4 P.p.s.a., rozważyć ponowne wniesienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej do Sądu pierwszej instancji, z prawidłowym uzasadnieniem, który może zawierać podniesione w zażaleniu okoliczności. Zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga jednak, aby okoliczności te zostały merytorycznie ocenione najpierw przez Sąd pierwszej instancji. Myli się również skarżąca twierdząc, że Sąd powinien wezwać ją z urzędu do uzupełnienia wniosku. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.