II OSK 3153/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi C. i J. B. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2081/13 w sprawie ze skargi kasacyjnej C. i J. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 805/12 w sprawie ze skargi C. i J. B. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący C. i J. B., powołując się na art. 273 § 2 i art. 277 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst ustawy - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2081/13, którym oddalono ich skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 805/12 o oddaleniu skargi skarżących na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki samowolnie dobudowanej części budynku mieszkalnego rozbudowy budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] w S. ul. P. [...]. Skarżący wskazali, że w sprawie zakończonej ww. prawomocnym wyrokiem NSA wykryte zostały nowe okoliczności i środki dowodowe, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący zażądali uwzględnienia ich skargi, uchylenia wyroku NSA oraz wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Ponadto zwrócili się o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono, że w chwili wydania wyroku przez NSA nie były znane istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, które wyszły na jaw dopiero z chwilą podjęcia próby wykonania przez skarżących ostatecznej decyzji PINB w Suwałkach z dnia [...] lipca 2012 r. znak: [...]. Skarżący poszukiwali firmy budowlanej, która dokona rozbiórki zgodnie z decyzją ale potencjalni wykonawcy analizując zakres rozbiórki odmawiali podjęcia się jej wykonania ze względu na zbyt skomplikowany zakres prac budowlanych i instalatorskich, które należy wykonać aby rozebrać część budynku zgodnie z decyzją. W celu ustalenia przyczyn komplikacji skarżący zlecili wykonanie opinii technicznej przedmiotowego budynku dla wyjaśnienia czy da się wykonać rozbiórkę w zakresie wskazanym w decyzji. W dniu [...] września 2017 r. otrzymali opinię techniczną autorstwa mgr inż. T. J. B. posiadającego stosowne uprawnienia w zakresie budownictwa lądowego, z której wynikało, że wykonanie robót rozbiórkowych zgodnie z decyzją PINB nie jest możliwe. W tym dniu skarżący dowiedzieli się o podstawie wznowienia. Orzeczona decyzją rozbiórka doprowadziłaby do katastrofy budowlanej - zawalanie części domu nie przeznaczonej do rozbiórki. Specjalista wskazuje na zagrożenie uszkodzeniami lub awarią sąsiednich budynków związanych ścianami z budynkiem w części przeznaczonej do rozbiórki. W ocenie skarżących okoliczności te oraz sama opinia uzasadnia wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący uważają, że z okoliczności i dowodów tych strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wskazane w opinii cechy konstrukcyjne budynku uniemożliwiające rozbiórkę istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga. Jednakże wpływ tych okoliczności na wykonanie decyzji rozbiórkowej nie był znany skarżącym, a ujawnił się dopiero po oględzinach fachowca wskutek doręczenia im opinii. Podniesiono, że w toku postępowania przed sądem skarżący wskazywali, iż organy nadzoru budowlanego nie ustaliły stanu technicznego budynku w kontekście możliwości wykonania decyzji rozbiórkowej. Sądy nie podzieliły zarzutów w tym zakresie w szczególności naruszenia art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzja PINB nie da się wykonać. NSA uznał, że postępowanie dowodowe było kompletne i nie było potrzeby przeprowadzać dowód na okoliczność możliwości technicznych wykonania rozbiórki części budynku w postaci opinii biegłego. Zdaniem skarżących, wszystkie przesłanki z art. 273 § 2 P.p.s.a. zostały spełnione. Nastąpiło późniejsze wykrycie okoliczności faktycznych i dowodu, o których dowiedzieli się po doręczeniu im opinii w dniu [...] września 2017 r. Okoliczności faktyczne (sposób wykonania stropu oraz innych części budynku uniemożliwiający jego bezpieczną rozbiórkę) miały wpływ na wynik sprawy, bowiem o wyniku sprawy przesądza rzeczywista, techniczna możliwość rozbiórki części budynku wykonanej w warunkach samowoli budowlanej - bez uszczerbku dla pozostałej części budynku, nie zaś subiektywna ocena organu nie poparta żadnym dowodem. Podniesienie nowych okoliczności w toku postępowania przed NSA nie było możliwe albowiem dowiedzieli się o nich dopiero w dniu [...] września 2017 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego podlega odrzuceniu bowiem nie zawiera ustawowych podstaw, które umożliwiają jej rozpoznanie. Zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a. Sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia i w przypadku stwierdzenia, że tego wymogu skarga o wznowienie postępowania nie spełnia – odrzuca ją. Podkreślenia przy tym wymaga, że badanie, o jakim mowa w tym przepisie, nie polega na ocenie tego, czy skarga o wznowienie postępowania jest zasadna. Jego celem jest bowiem stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki formalne, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że skarga o wznowienie postępowania nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli w skardze o wznowienie wprawdzie powołano przepisy opisujące podstawy wznowienia (art. 271, art. 272, art. 273 i art. 274 P.p.s.a.), jednakże na uzasadnienie istnienia podstawy wznowienia przytoczono okoliczności faktyczne, które nie odpowiadają tym przepisom (postanowienie NSA z 11 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1160/04, postanowienie NSA z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 2607/12, postanowienie NSA z 11 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 100/16). Ponadto w orzecznictwie i judykaturze przyjmuje się, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi; taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (postanowienie NSA z 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 607/06; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 633). Zgodnie z art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Przesłanka, o której mowa w tym przepisie dotyczy zatem takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które po pierwsze, istniały w poprzednim postępowaniu, tj. istniały przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, której dotyczy wniosek o wznowienie, po drugie, zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania, po trzecie, mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowi a treścią prawomocnego orzeczenia Sądu, po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, a więc nie były one znane stronie. Powyższe wymogi muszą być spełnione łącznie. Z powyższego wynika, że środek dowodowy, który powstał po uprawomocnieniu się orzeczenia Sądu, nie stanowi podstawy wznowienia postępowania w rozumieniu art. 273 § 2 P.p.s.a. Dowody te musiałby istnieć w dniu wydania decyzji, której weryfikacji domaga się strona (post. NSA z 27 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 18/11 ). W niniejszej sprawie skarżący powołują się na okoliczność niewykonalności decyzji rozbiórkowej PINB Miasta Suwałk z dnia [...] lipca 2012 r. znak [...], która została utrzymana w mocy decyzją Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], o której legalności przesądził NSA wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2081/13 oddalając skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Bk 805/12 oddalającym skargę skarżących na decyzję PWINB. Niewykonalność ww. decyzji orzekającej rozbiórkę części budynku należącego do skarżących ma wynikać z wniosków, jakie przedstawia opinia techniczna autorstwa mgr inż. T. J. B. posiadającego stosowne uprawnienia w zakresie budownictwa lądowego sporządzona w dniu [...] września 2017 r. Dowodzi się tam, że wykonanie robót rozbiórkowych zgodnie z decyzją PINB nie jest możliwe i zagraża bezpieczeństwu budynków sąsiadujących z częścią budynku podlegającego rozbiórce. Należy zaznaczyć, że przedłożona opinia techniczna nie istniała w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Powstała dopiero po zakończeniu zarówno postępowania administracyjnego jak i postępowania sądowodadministracyjnego. Zatem okoliczności i wnioski w niej wskazane nie mogą stanowić podstawy wznowienia z art. 273 § 2 P.p.s.a. Owa niemożliwość wykonania decyzji rozbiórkowej, aby stanowić podstawę wznowienia nie mogła zostać ujawniona w poprzednim postępowaniu i nie mogła być znana stronie. Istotne jest także to, że strona nie mogła powołać tej okoliczności w poprzednim postępowaniu. W skardze o wznowienie skarżący wskazują, że zgłaszali w postępowaniu sądowoadministracyjnym zarzut niedostrzeżenia przez Sąd niezastosowania art. 156 § 1 pkt 5 K.p.a. przez organy w sytuacji, gdy decyzja PINB nie da się wykonać. Czyli skarżący już wcześniej dysponowali wiedzą o okolicznościach potwierdzonych przedmiotową opinią z [...] września 2017 r. Należy zatem uznać, że znane im były wcześniej te okoliczności, które stanowią podstawę przedłożonej opinii. Z wydanego wyroku NSA z 14 kwietnia 2015 r. wynika jednak, że zarzut niewykonalności decyzji rozbiórkowej nie został sprecyzowany. Jak wskazał NSA w wyroku skarżący kasacyjnie nie rozwijając tego zarzutu w uzasadnieniu ograniczyli się do werbalnego stwierdzenia, że część budynku podlegająca rozbiórce nie jest samodzielna ale zależna od pozostałej części budynku. Zarzutu powiązania części rozbudowanej i braku jej samodzielności oraz niewykonalności przez to decyzji skarżący kasacyjnie nie podnosili na etapie postępowania administracyjnego, jak i przed sądem wojewódzkim, w samej zaś skardze kasacyjnej go nie uzasadnili. Z powyższego wynika, że skarżący mieli jedynie świadomość niewykonalności decyzji rozbiórkowej, podnosili ten argument i mogli powołać się na niewykonalność decyzji we wcześniejszym postępowaniu, którego wznowienia żądają ale z niewiadomych powodów nie uzasadnili wystarczająco swoich twierdzeń w tym zakresie. Nic nie stało na przeszkodzie by wówczas wystąpić o opinię techniczną, która potwierdzałaby ich twierdzenia o niewykonalności rozbiórki. Uczynili to jednak dopiero po zakończeniu postępowania wyrokiem NSA. Mając to na uwadze uznać należy, że powołane w skardze o wznowienie okoliczności i dowody nie spełniają przesłanek z art. 273 § 2 P.p.s.a. Przedmiotowa opinia stwierdzająca niewykonalność decyzji rozbiórkowej powstała ponad 2 lata po zakończeniu postępowania wyrokiem NSA (wyrok z 14 kwietnia 2015 r.) a nie podczas tego postępowania. Ujawniona została po zakończeniu postępowania, prawdopodobnie miałaby wpływ na wydane wówczas orzeczenie. Nie można przyjąć, że skarżący nie mogli z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wystarczyło zwrócić się o sporządzenie takiej opinii do uprawnionej osoby. Tym samym nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki z art. 273 § 2 P.p.s.a. Niewątpliwie opinia powstała po zakończeniu postępowania przez NSA wyrokiem z 14 kwietnia 2015 r. tj. w dniu [...] września 2017 r. a nadto istniała obiektywna możliwość by skarżący kasacyjnie przedłożyli na etapie postępowania sądowego opinię techniczną w zakresie identycznym jak w tej z dnia [...] września 2017 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona przez skarżących skarga o wznowienie postępowania nie opiera się w istocie na ustawowych podstawach wznowienia i z tego powodu, na podstawie art. 280 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.