III SA/Kr 1139/12
WyrokWSA w Krakowie2013-05-07
Skład orzekający: Barbara Pasternak, Halina Jakubiec, Grażyna Danielec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności bezpośrednich w rolnictwie jest uzasadniona, gdy zadeklarowana powierzchnia działek rolnych jest nieznacznie większa niż wymagane minimum, a część tej powierzchni nie jest w całości użytkowana rolniczo?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania płatności bezpośrednich była nieuzasadniona. Zgodnie z przepisami, posiadanie działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha uprawnia do ubiegania się o płatność, nawet jeśli część tej powierzchni nie jest w całości użytkowana rolniczo. W przypadku stwierdzenia nadwyżki zadeklarowanego obszaru, właściwą sankcją jest pomniejszenie pomocy, a nie jej całkowita odmowa. Ponadto, organy administracji nie wykazały w sposób precyzyjny podstaw prawnych i faktycznych do wykluczenia części zadeklarowanego obszaru, a uzasadnienia decyzji były wadliwe.Stan faktyczny
Skarżący S. G. – K. ubiegał się o przyznanie płatności bezpośrednich w rolnictwie na rok 2009. Organy administracji odmówiły przyznania płatności, uznając, że zadeklarowana powierzchnia działek rolnych (1,01 ha) po wykluczeniu części obszaru (0,06 ha) spadła poniżej wymaganego progu 1 ha. Skarżący kwestionował sposób ustalenia powierzchni i zarzucił naruszenie przepisów prawa. Organy odwoławcze utrzymały w mocy decyzję pierwszej instancji, opierając się na analizie zdjęć lotniczych z 2009 r. i stwierdzając, że część działki nie była użytkowana rolniczo.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 29 czerwca 2012 r., poprzedzającą ją decyzję z dnia 29 lutego 2012 r. stwierdzającą nieważność, oraz decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 28 grudnia 2009 r. Zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie WSA Halina Jakubiec NSA Grażyna Danielec Protokolant Magdalena Karcz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2013 r. sprawy ze skargi S. G. – K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 29 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji II. uchyla decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia 29 lutego 2012 r. III. uchyla decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] z dnia 28 grudnia 2009 r. IV. zasadza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego 200 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania .
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] z dnia [...] 2012r. znak:[...], wydaną na podstawie art. 7 ust. 1, 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008r. nr 170, poz. 1051 ze zm.) oraz art. 104 kpa, odmówił S. G. – K. przyznania na rok 2009 płatności z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych.
Organ I instancji uznał, że S. G. – K. nie spełnił warunku posiadania przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, ponieważ powierzchnia zgłoszona we wniosku o przyznanie płatności na rok 2009 do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 1,01 ha, zaś powierzchnia, co do której wniosek został rozpatrzony, wynosiła 0,95 ha, natomiast odmowa przyznania jednolitej płatności obszarowej skutkuje odmową przyznania uzupełniającej krajowej płatności bezpośredniej. Ustaleń dotyczących powierzchni działek rolnych dokonano w oparciu o pomiary tzw. powierzchni ewidencyjno - gospodarczej (PEG), wykonane na dostępnych w systemie informatycznym ARiMR zdjęciach obszarów zajmowanych przez działki rolne ujęte we wniosku producenta. PEG jest obliczana dla każdej działki ewidencyjnej na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków oraz zdjęć lotniczych.. Odpowiada ona powierzchni użytkowanej rolniczo w ramach danej działki ewidencyjnej (tj. powierzchni działki lub działek rolnych leżących na obszarze tej działki ewid. i służy do praktycznej kontroli wniosków o płatności tj. ustalania powierzchni uprawnionej do płatności, zaś stosowanie do ustalania ww. powierzchni systemu informacji geograficznej wynika z art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. (Dz. Urz. WE L 30 z 31 stycznia 2009r., str. 16 ze zm.) i art. 24 ust. 1 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. (Dz. U. WE L 141 z 30 kwietnia 2004 r., str. 18 ze zm.). Organ ustalił, że w przypadku działki rolnej: - B z pierwotnie zadeklarowanej powierzchni 0,27 ha wykluczono na podstawie pomiarów 0,06 ha, ponieważ odnośnie obszarów wykluczonych strona nie wypełniła podstawowych wymogów związanych z wsparciem, o jakie się ubiegała. Dotyczy to w szczególności deklarowania do płatności obszarów, które są do tych płatności uprawnione, tj. rzeczywiście użytkowane rolniczo oraz utrzymywane zgodnie z normami i spełniające wymogi z art. 124 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. Ponadto strona nie przedłożyła materiałów mogących podważyć ustalenia poczynione przez organ I instancji.
W odwołaniu S. G. – K., zarzucił naruszenie przepisów ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa w sprawie ewidencji gruntów i budynków poprzez ustalenie, że powierzchnia działki zgłoszonej do przyznania płatności bezpośrednich wynosi 0,95 ha, pomimo braku z tym zakresie jakiejkolwiek aktualizacji obowiązującej w tym zakresie ewidencji gruntów i budynków prowadzonej przez Starostę. Odwołujący się zarzucił też naruszenie art. 7 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez odmowę przyznania płatności bezpośredniej, pomimo spełniania przez skarżącego warunku obszarowego wysokości co najmniej 1 ha.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją nr [...] z dnia 29 czerwca 2012r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. nr 98, poz. 634 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżona decyzję.
Organ odwoławczy stwierdził, że z uwagi na zawartość zdjęć terenu z 2009r. pomiary dokonane przez organ l instancji były prawidłowe. Dotyczy to w szczególności widocznych na tych zdjęciach granic użytkowania rolniczego, w obrębie których ustalano powierzchnię uprawnioną do płatności w ramach poszczególnych działek rolnych. Zdaniem organu II instancji zdjęcia działek strony były na tyle czytelne, że nie można mówić o takim przesunięciu granic widocznych na tych działkach, czy też istnieniu na tych zdjęciach takich zacienień bądź niedokładności, które znacząco wpływałyby na wyniki pomiarów. Zdaniem organu odwoławczego zdjęcie lotnicze działki rolnej B pochodzące z 2009r. stanowiło podstawę do stwierdzenia, że działka ta nie była w całości użytkowana rolniczo. Organ odwoławczy wskazał na zadrzewienia występujące w północno - zachodniej części spornej działki rolnej, a także niewielkie zakrzaczenia i zadrzewienia w południowej części. W ocenie organu odwoławczego analiza zawartości tego zdjęcia pozwalała na stwierdzenie, że pomiar organu był prawidłowy, gdyż uwzględnia zacienienia pochodzące zarówno z drzew znajdujących się na spornej działce, jak również na działkach sąsiednich. Organ uznał że kontrola w gospodarstwie strony pozwoliłaby jedynie na ustalenie stanu spornej działki rolnej na rok 2012, zaś zdjęcia lotnicze wykonane w 2009r. stanowią bardziej wiarygodny materiał dowodowy w sprawie za ten rok niż ewentualna kontrola na miejscu wykonana w 2012 roku. Podkreślono nadto, że strona była zobowiązana do podania we wniosku aktualnych informacji umożliwiających bezproblemowe ustalenie rodzaju i wymiaru wsparcia, o jakie wnioskowała. Deklarowane we wniosku dane powinny być zgodne ze stanem rzeczywistym w interesie samego wnioskodawcy. Zgodnie zaś z obowiązującymi przepisami, organ l instancji nie mógł zignorować stanu stwierdzonego w wyniku czynności kontrolnych. Z uwagi na to, że w sprawie składano deklarację o przyznanie płatności związanych z uprawianą powierzchnią, można domniemywać, że wnioskujący znał stan wskazanych działek, co potwierdził także w odwołaniu od decyzji organu i instancji. W związku z tym to sam rolnik powinien postarać się o to, by podać te dane zgodnie ze stanem faktycznym na dzień składania wniosku. Organ odwoławczy wskazał również, że dokumenty składane w ARiMR przez stronę zostały opatrzone datą i potwierdzone jej własnoręcznym podpisem, co oznacza poręczenie za znajomość zasad przyznawania płatności, jak i rzetelność deklarowanych we wniosku informacji oraz zgodę na poddanie się odpowiedzialności w sytuacji, gdy w wyniku czynności kontrolnych okażą się one jednak niezgodne ze stanem faktycznym. Konsekwencją wykluczenia spornego terenu było zmniejszenie łącznej powierzchni działek rolnych uprawnionych do płatności obszarowych poniżej minimalnej powierzchni uprawniającej do ubiegania się o te płatności, to zaś skutkowało również odmową przyznania płatności uzupełniających.
Skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł S. G. – K., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności faktycznych, a w szczególności tego, jaka jest powierzchnia działek rolnych uprawnionych do płatności obszarowych za 2009r. Skarżący podniósł, że wielkość powierzchni działek nr [...] i [...] podaną we wniosku ustalił na podstawie danych z rejestru gruntów. Dla działki nr [...] o obszarze 0,1753 ha w ewidencji figurują następujące użytki: LsIV - 0,0275 ha, LV -0,0137 ha, LVI - 0,1117 ha, PsV - 0,0224 ha. Po wyłączeniu obszaru sklasyfikowanego jako LsVI obszar użytku rolnego wynosi zatem 0,1448 ha. Dla działki nr [...] o obszarze 0,1787 ha w ewidencji figuruj ą następujące użytki: LsIV - 0,0545 ha, LVI - 0,0687 ha i PsV - 0,0555 ha. Po wyłączeniu obszaru sklasyfikowanego jako LsVI obszar użytku rolnego wynosi 0,1232 ha. Powierzchnia rolna obu tych działek wynosi więc 0,2680 ha (w zaokrągleniu 0,27 ha) a zatem jest taka, jak podano we wniosku, co potwierdza wypis z rejestru gruntów. To zaś prowadzi do wniosku, że powierzchnia ta, zsumowana z powierzchnią pozostałych działek rolnych, jest większa niż 1 ha i uprawnia skarżącego do uzyskania płatności obszarowej. Skarżący podkreślił, że odliczone przez organy zadrzewienia i zakrzaczenia zostały już odliczone we wniosku, bowiem zawierają się one w powierzchni użytków, które w rejestrze gruntów oznaczone są symbolami LsIV (0,0275 ha -K 0,0555 ha - 0,0830 ha), a we wniosku wskazano powierzchnię obu tych działek pomniejszoną o powierzchnię owych zakrzaczeń i zadrzewień. Skarżący zarzucił też, że organy niezasadnie odmówiły dokonania dowodu z oględzin, ponieważ interpretacja fotografii lotniczych z 2009r. oraz pomiary powierzchni "rolnej i "leśnej" dokonane przez organy obu instancji były wadliwe. W ocenie skarżącego fotografie te są obarczone niedokładnością (nieczytelnością) szczegółów, jak choćby wcześniej wymienionych cieni rzucanych przez drzewa, co sprawia, że nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie poszczególnych rodzajów powierzchni, bo nie wiadomo, czy to jest cień rzucany przez drzewo czy też drzewo. Skarżący podniósł też, że w razie wątpliwości należało zasięgnąć opinii biegłego. Ponadto skarżący zarzucił decyzjom organów obu instancji naruszenie art. 107 § 3 kpa, ponieważ w uzasadnieniach tych rozstrzygnięć nie podano jak zmierzono i obliczono powierzchnię przedmiotowych działek.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.", sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie – w myśl art. 135 ustawy - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Kontrolując zaskarżoną decyzję z uwzględnieniem przytoczonych wyżej reguł sąd uznał, że skarga jest uzasadniona, częściowo z powodu zarzutów w niej podnoszonych.
Art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2008r. Nr 170, poz. 1051), dalej ustawa, stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji w brzmieniu obowiązującym w dacie jej wydania stanowił:
"Rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:
1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;
2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;
3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu :
"Rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw :
1) (uchylony),
2) roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych,
3) innych roślin i do powierzchni gruntów ornych, na których nie jest prowadzona uprawa roślin (uzupełniająca płatność podstawowa)
- do których została przyznana jednolita płatność obszarowa".
Jako drugi przepis, na którym organ oparł zaskarżone rozstrzygnięcie wskazano art. 19 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym płatności obszarowe oraz płatność do krów i owiec są przyznawane w drodze decyzji.
Jak wynika z treści art. 7 ust. 1 ustawy, przepis ten ustanawia w punktach 1, 2, 2a i 3, cztery przesłanki przyznania rolnikowi jednolitej płatności obszarowej. Jedną z tych – koniecznych – przesłanek, jest posiadanie przez rolnika działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona w opisanym tam załączniku, tj. nie mniejszej niż 1 ha. Pozostałe przesłanki konieczne do przyznania jednolitej płatności obszarowej przewidziane w tym przepisie (pkt. 2, 2a, 3) nie dotyczą kwestii obszarowych. Zgodnie zatem z art. 2 pkt. 1 ustawy – działkę rolną stanowi działka w rozumieniu art. 2 pkt. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 , o pow. nie mniejszej niż 0, 1 ha. Natomiast przepis art. 2 pkt. 1 rozporządzenia nr 1122/2009 definiuje działkę rolną jako zwarty obszar gruntu, zgłoszony przez jednego rolnika i obejmujący nie więcej niż jedną grupę upraw, z zastrzeżeniami zawartymi w zd. 2 i 3. Przepis ten nie ustanawia więc dla uznania gruntu za działkę rolną żadnych innych warunków, oprócz tego, aby był to obszar gruntu zwarty i obejmował nie więcej niż jedną grupę upraw. W szczególności przepis ten nie wymaga, aby rolnik ubiegający się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, deklarował na potrzeby uzyskania tej płatności pełne wykorzystanie działki rolnej. Interpretacja przepisu art. 7 ust. 1 pkt. 1 ustawy musi odbywać się z uwzględnieniem zasady nadrzędności prawa wspólnotowego, tj. w tym przypadku przepisu art. 2 pkt. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Dlatego za błędne należy uznać stanowisko organu, według którego przepis art. 7 ust. 1 pkt. 1 ustawy wymaga, aby minimalna łączna wielkość działki rolnej na potrzeby ubiegania się o płatności obszarowe wynosząca w polskich warunkach 1 ha, była w całości przeznaczona pod uprawy, zgodnie z obowiązującymi normami. W świetle obowiązujących przepisów ustawy, oraz rozporządzenia nr 1122/2009, niewykluczone jest istnienie działki rolnej, której powierzchnia bezpośrednio przeznaczona na rolnicze wykorzystanie jest mniejsza, niż całkowita wielkość tej działki rolnej. Dotyczy to również działki rolnej (działek rolnych) w granicach minimalnej wielkości, dającej prawo do ubiegania się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. tj. 1 ha. Pogląd powyższy został wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 sierpnia 2012 r. , II GSK 998/11, który stwierdził: "Przepisy art. 7 ust. 1 ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, regulujące kwestie przyznawania rolnikowi prawa do jednolitej płatności obszarowej, m. in. ze względu na fakt posiadania działki rolnej o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, nie wymagają, aby cała przestrzeń tego minimalnego obszaru działki była wyłącznie przeznaczona do rolniczego wykorzystania" (LEX nr 1219244). Wobec zaakceptowania przez sąd orzekający w niniejszej sprawie powyższego poglądu, stwierdzić należy dalej, że ani przepis art. 7 ust. 1 pkt. 1 ustawy, ani dalsza treść art. 7 nie zawiera żadnych regulacji dotyczących zmniejszenia lub pozbawienia rolnika płatności obszarowej. Natomiast zgodnie z art. 19 ust. 2 ustawy, w decyzji w sprawie przyznania płatności obszarowych oraz płatności do krów i owiec określa się zmniejszenia i wykluczenia z tych płatności, jeżeli te zmniejszenia i wykluczenia wynikają z przepisów Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1. Zaskarżona decyzja nie wskazuje, wbrew treści art. 19 ust. 2 pkt 1 ustawy podstawy prawnej w postaci przepisów Unii Europejskiej, których zastosowanie przez organ skutkowało wykluczeniem z płatności obszaru zadeklarowanego przez skarżącego we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej. Przepis art. 7 ust. 1 pkt. 1 ustawy, zgodnie z poglądem wyrażonym wyżej, podstawy takiej nie stanowi. W stanie faktycznym sprawy wskazania wymaga treść art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zgodnie z którym zawyżenie przez rolnika zadeklarowanego obszaru nie więcej niż 3% lub dwa hektary ale nie więcej niż 20% zatwierdzonego obszaru, pociąga za sobą pomniejszenie pomocy o dwukrotność stwierdzonej różnicy. Dopiero gdy różnica ta przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, w odniesieniu do danej grupy upraw nie przyznaje się żadnej pomocy obszarowej. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego sprawy należało więc uznać, że skarżący dysponował gruntami rolnymi o łącznej powierzchni 1 ha, co uprawniało go do ubiegania się o jednolitą płatność obszarową. Natomiast ustalenie przez organ, że powierzchnia uprawniona do płatności wynosi 0, 91 ha nie dawało podstaw do uznania, że odmowy przyznania jednolitej płatności obszarowej, a jedynie do zastosowania przepisu art. 58 rozporządzenia 1122/2009, regulującego kwestie pomniejszenia płatności. Zestawienie powierzchni działek skarżącego – 1,01 ha, z powierzchnią wykluczoną przez organ – 0, 06 ha nie wskazuje, aby istniały podstawy do odmowy przyznania płatności, a jedynie do jej zmniejszenia. Odnośnie jednak ustaleń organów co do wielkości powierzchni uprawnionej do płatności, oraz przyczyn i podstaw prawnych wykluczenia stwierdzić trzeba, że stanowisko organu nie zostało wyjaśnione dostatecznie precyzyjnie. Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w północno-zachodniej części działki rolnej B (położonej na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] występują zadrzewienia, a w części południowej działki występują "niewielkie zadrzewienia i zakrzaczenia", przy czym ustaleń tych dokonał organ w oparciu o zdjęcia lotnicze wykonane w 2009r., uznając, że stanowią one "bardziej wiarygodny" materiał dowodowy za rok 2009 niż ewentualna kontrola na miejscu wykonana w 2012r., o którą wnioskował skarżący w odwołaniu. Uzasadnienie takie nie sposób uznać za prawidłowe. Użycie określenia "niewielkie", przy braku wskazania konkretnego obszaru wyłączonego z części południowej spornej działki rolnej "B" jest nieprecyzyjne i nie jest wynikiem wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego, jakim dysponował organ, a do takiego rozpatrzenia organ jest zobowiązany, co wynika z treści art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy. Takie stanowisko stoi w sprzeczności ze stanowczym twierdzeniem organu, iż pomiary dokonane przez organ I instancji są prawidłowe, tym bardziej, że organ I instancji poza ogólnym wskazaniem powierzchni wykluczonej nie dokonał żadnej analizy zdjęć lotniczych. Ponadto, kontrola, o którą wnioskował skarżący miałyby doprowadzić do ustalenia istnienia na spornej działce zadrzewień oraz ich powierzchni w 2009r., co zdaniem sądu nie jest wykluczone w okresie późniejszym, z uwagi na ten rodzaj roślinności. Trzeba podkreślić, że postępowanie w sprawie przyznania skarżącemu płatności na rok 2009 toczyło się w 2012r. z przyczyn całkowicie niezależnych od skarżącego i skarżący nie może być obarczany negatywnymi konsekwencjami takiego prowadzenia postępowania przez organy. W stanie faktycznym sprawy, kiedy powierzchnia zadeklarowana przez skarżącego wynosi 1, 01 ha, szczególnie istotne jest precyzyjne i jednoznaczne ustalenie ewentualnej powierzchni wykluczonej. Organ prowadzący postępowanie ma na podstawie art. 3 ust. 2 pkt. 1 i 2 ustawy obowiązek stania na straży praworządności, oraz wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Konsekwencją powyższego jest, iż wynik wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego powinien znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia podjętej decyzji a twierdzenia organu tak co do ustaleń faktycznych, jak i co do oceny dowodów powinny wynikać z materiału dowodowego sprawy. Organy nie są również zwolnione od stosowania przepisu art. 107 § 3 kpa określającego wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie decyzji administracyjnej. Oznacza to, że organ wydając decyzję w przedmiocie przyznania pomocy, o której mowa w ustawie nie może w sposób dowolny dokonać oceny materiału dowodowego. Powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji wymogów tych nie spełniają, gdyż ocena materiału dowodowego w nich zawarta jest ogólnikowa.
Postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego z dnia 15 kwietnia 2009r., zakończone zaskarżoną decyzją toczyło się powtórnie, z uwagi na stwierdzenie przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] 2009r., przyznającej skarżącemu jednolitą płatność obszarową. Pomimo to organy nie rozstrzygnęły sprawy wszczętej wnioskiem skarżącego w sposób odpowiadający prawu, ponieważ uchybiły przepisom prawa materialnego – art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt. 1 Ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 2 pkt. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 przez błędną ich interpretację w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, oraz przepisom postępowania art. 107 § 1 kpa i art. 19 ust. 2 Ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik postępowania.
Zgodnie z przepisem art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Określenie "we wszystkich postępowaniach" wskazuje, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie powinny być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc w odrębnych postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga. Chodzi więc zarówno o postępowania zaliczane do trybu głównego, jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego -np. postępowanie w sprawie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji oraz zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 154 § 1, art. 155 i 156 § 1 kpa. Określenie "w granicach danej sprawy" wskazuje, że chodzi o sprawę administracyjną w ujęciu materialnym, na co wskazał NSA w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 27 czerwca 2000r. FPS 12/99 (tak A. Kabat, Komentarz do art. 135 ustawy p.p.s.a. stan prawny 30.03.2011, System Informacji Prawnej Lex (Lex Omega) 47/2012). Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 24 października 2011r., I FSK 1573/10 (LEX nr 1069287): "Uregulowanie zawarte w art. 135 p.p.s.a. daje sądowi możliwość rozszerzenia kontroli poza zaskarżone akty i czynności, o ile mieszczą się one w granicach danej sprawy". Niewątpliwie w granicach sprawy wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 15 kwietnia 2009r. o przyznanie płatności mieszczą się: decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] 2009r. Nr [...], oraz decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] 2012r. Nr [...] stwierdzająca nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...]. Sąd uznał, że w sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania przepisu art. 135 p.p.s.a. z następujących względów: instytucja stwierdzenia nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem postępowania, pozwalającym na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych ciężkimi wadami, wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji wynikającej z art. 16 kpa. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym, w którym obowiązkiem organu administracji jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przepisem art. 156 § 1 kpa. W postępowaniu tym organ nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty. Organ działa w takim przypadku wyłącznie jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii. Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie może służyć jako narzędzie do eliminowania z obrotu prawnego decyzji dotkniętych wadami procesowymi lub materialnymi, ale takimi, które nie stanowią przesłanek stwierdzenia nieważności wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Jako przesłanki dotyczące trybu nadzwyczajnego, nie mogą one podlegać wykładni rozszerzającej, a powinny być interpretowane dosłownie, lub nawet ścieśniająco. W tej kwestii stanowisko doktryny i orzecznictwa jest jednolite (por. na J. Borkowski, kom. do art. 156 kpa, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9 wydanie, Wyd.C.H.Beck,W-wa2008, wyrok WSA w Warszawie I SA/Wa 209/08 i cyt. tam uchwała SN z 28 maja 1992r. III AZP 4/92, wyrok WSA w Warszawie z 14 marca 2012r. VII SA/Wa 2592/11, LEX nr 11139852). Jedną z pozytywnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 pkt.1-6 kpa jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Bez konieczności w niniejszej sprawie wskazywania na szczegółowe poglądy doktryny i orzecznictwa dotyczące różnic w interpretacji pojęcia "rażącego naruszenia prawa" zgodzić się należy ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 14 marca 2012r., II OSK 2525/10 (LEX nr 1145613), że : "O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa". Rażącym naruszeniem prawa nie będzie zatem każde jego naruszenie. Naruszenie przepisów prawa materialnego, czy przepisów postępowania nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, jeżeli nie ma cech rażącego naruszenia. Sąd stwierdza, że decyzja Dyrektora Oddziału ARiMR z dnia [...] 2012r. nr [...] stwierdzająca nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nr [...] wydana została z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 kpa mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Jak bowiem wynika z jej uzasadnienia, powodem stwierdzenia nieważności było nieuwzględnienie przez organ przyznający płatność aktualnych danych PEG dotyczących działek ewidencyjnych zgłoszonych przez skarżącego do płatności i w konsekwencji nieprawidłowe ustalenia dotyczące powierzchni uprawnionej. Organ nie wykazał, aby nieuwzględnienie danych, o których mowa w uzasadnieniu tej decyzji, dotyczących działek ewidencyjnych skarżącego wyczerpywało przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Uchybienia, o których mowa w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy, jednak z pewnością nie wykazywały one cech rażącego naruszenia prawa. W sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] 2009r. przyznającą płatność, organ popełnił błędy w postępowaniu dowodowym, co jednak nie dawało organowi wyższego stopnia podstaw do stwierdzenia jej nieważności. Wskazane przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR naruszenia nie stanowią naruszeń rażących, powodujących skutki gospodarcze bądź społeczne, niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, czy też powodujące niemożność zaakceptowania decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady stabilności decyzji, dlatego wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w przepisie art. 156 § 1 kpa, co w kontrolowanej sprawie nie ma miejsca. Podkreślenia wymaga, iż wszczęcie postępowania nieważnościowego w kontrolowanej sprawie miało na celu załatwienie co do istoty sprawy wszczętej wnioskiem skarżącego o przyznanie płatności z 2009 rok, rozstrzygniętej już decyzją częściowo wadliwą, jednak nie wydaną z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego dnia [...] 2011r. Nr [...] było niezbędne do końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga, była to bowiem decyzja naruszająca prawo, tj. art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Analogiczne jak wyżej stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który w wyroku z dnia 7 lutego 2012r., V SA/Wa 1988/11 stwierdził (teza nr 1) "Błąd organu w postępowaniu dowodowym może być ewentualnie przesłanką do wznowienia postępowania administracyjnego (....) nie zaś do stwierdzenia nieważności decyzji". Sprawa zakończona tym wyrokiem dotyczyła właśnie decyzji Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdzającej nieważność decyzji Kierownika Oddziału Regionalnego ARiMR przyznającej płatność. Wyeliminowaniu z obrotu prawnego podlegała także, na podstawie art. 135 p.p.s.a. decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia [...] 2009r. Akta administracyjne nie zawierają żadnych dowodów świadczących o dokonywaniu obliczeń powierzchni uprawnionej do płatności, oraz o sposobie obliczenia tej powierzchni. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że powierzchnia deklarowana działek rolnych wynosiła 1,01 ha, zaś powierzchnia działek rolnych stwierdzona w kontroli administracyjnej, kwalifikowana do płatności, wynosiła 1,00 ha. Nie wiadomo zatem, czy powierzchnia 1,00 ha była powierzchnią wykorzystaną rolniczo w ramach posiadanych przez skarżącego działek rolnych o pow. 1,01ha, czy też ustalił organ, że jest to powierzchnia działek rolnych, o której mowa w art. 7 pkt 1 ust. 1 ustawy ci w toku postępowania. Nie sposób także uznać, że uzasadnienie przedmiotowej decyzji stanowi odzwierciedlenie przebiegu poprzedzającego ją postępowania. Co do meritum sprawy jest ono lakoniczne, stanowi głownie przytoczenie przepisów prawa, odmowa przyznania uzupełniającej płatności obszarowej został uzasadniona jedynie tym, że "nie zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniu w sprawie roślin objętych płatnością uzupełniającą". W świetle przytoczonej wyżej interpretacji przepisu art. 7 ust. 1 pkt., 1 i art. 2 pkt. 1 Ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego w zw. z art. 2 pkt. 1 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 uchylenie tej decyzji stało się niezbędne do załatwienia sprawy wszczętej wnioskiem skarżącego z dnia 15 kwietnia 2009r. Przez "załatwienie sprawy" w rozumieniu art. 135 p.p.s.a należy bowiem rozumieć sytuację, w której mowa w art. 104 kpa, ale także takie jej załatwienie, które nie narusza przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu wynikającym z art. 145 § 1 p.p.s.a. Takiemu celowi służy przydany przepisem art. 135 p.p.s.a. obowiązek rozszerzenia sądowej kontroli administracji na akty lub czynności wydane lub podjęte w postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Ponownie rozpatrując wniosek skarżącego o przyznanie płatności organy będą miały na uwadze treść przepisu art. 3 ust. 2 pkt. 2 ustawy, oraz wskazaną interpretację przepisów w przedmiocie rolniczego wykorzystania działek rolnych, a także obowiązki wynikające z przepisów art. 19 ust. 2 ustawy o systemach wsparcia bezpośredniego i art. 107 § 1 kpa. art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 2 oraz art. 107 § 3 kpa.
Wobec stwierdzenia przez sąd w kontrolowanej sprawie naruszeń przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, oraz naruszeń przepisów postępowania stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) p.p.s.a orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło