II FSK 2493/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-12-02
Skład orzekający: Małgorzata Wolf-Kalamala, Krzysztof Winiarski, Zbigniew Romała
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy objęcie przez spółkę udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym innej spółki, rozliczone poprzez umowne potrącenie wzajemnych wierzytelności (pożyczki i odsetek), stanowi wkład pieniężny, czy też wkład niepieniężny, i jakie są tego konsekwencje podatkowe?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że umowne potrącenie wierzytelności z tytułu pożyczek i odsetek w celu pokrycia udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym spółki jest w istocie wkładem niepieniężnym, a nie pieniężnym. W związku z tym, objęcie udziałów w zamian za taki wkład skutkuje powstaniem przychodu podatkowego po stronie obejmującego udziały, zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.Stan faktyczny
Spółka planowała objąć udziały w podwyższonym kapitale zakładowym spółki I. N. poprzez wniesienie wkładu pieniężnego, który miał zostać rozliczony umownym potrąceniem wzajemnych wierzytelności (pożyczek udzielonych przez spółkę I. N. oraz naliczonych odsetek). Spółka uważała, że takie rozliczenie będzie neutralne podatkowo w zakresie kwoty głównej pożyczek, a przychodem podatkowym jedynie odsetki. Minister Finansów uznał, że jest to wkład niepieniężny, co skutkuje powstaniem przychodu podatkowego w wysokości wartości nominalnej objętych udziałów. Wojewódzki Sąd Administracyjny przychylił się do stanowiska spółki, uznając potrącenie za formę wkładu pieniężnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w całości i oddalił skargę spółki. Zasądził od spółki na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA del. Zbigniew Romała, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, działającego z upoważnienia Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 maja 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 3497/12 w sprawie ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 2012 r. nr IPPB3/423-322/12-2/AG w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2) zasądza od T. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, działającego z upoważnienia Ministra Finansów kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 3497/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. (zwanej dalej: "Spółką") uchylił interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 24 sierpnia 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych.
We wniosku o interpretację wskazano, że Spółka należy do międzynarodowej grupy medialnej I. Na moment opisanego zdarzenia wyłącznym udziałowcem I. N. będzie D. [...] z siedzibą w Holandii. Spółka jest wierzycielem z tytułu szeregu pożyczek wobec I. N. Częściowo wierzytelności z tytułu pożyczek zostały nabyte od innych podmiotów. Obecnie, w związku z restrukturyzacją biznesową grupy I., planowane jest dokonanie podwyższenia kapitału zakładowego I. N. poprzez utworzenie nowych udziałów. Udziały te zostaną objęte przez Spółkę w zamian za wkład pieniężny. Udziały mogą zostać objęte po cenie wyższej od ich wartości nominalnej (w takim przypadku nadwyżka - tzw. agio - przekazana zostanie na kapitał zapasowy I. N.). Rozliczenie wkładów pieniężnych na pokrycie nowoutworzonych udziałów wyemitowanych przez I. N. nastąpi w drodze umownego potrącenia wierzytelności posiadanych przez Spółkę wobec I. N. z tytułu niespłaconych pożyczek (wraz z naliczonymi i/albo skapitalizowanymi odsetkami) z zobowiązaniem Spółki wobec I. N. z tytułu pokrycia przez Spółkę wkładem pieniężnym nowoutworzonych udziałów. Spółka nie wyklucza w przyszłości odpłatnego zbycia objętych w powyższy sposób udziałów, w szczególności poprzez ich sprzedaż lub wniesienie aportem do spółki kapitałowej.
W związku z powyższym Spółka zapytała:
1) czy objęcie przez nią udziałów w zamian za wkład pieniężny rozliczony przez potrącenie wzajemnych wierzytelności będzie skutkować powstaniem przychodu podatkowego jedynie z tytułu rozliczenia (spłaty poprzez potrącenie umowne) odsetek od pożyczek będących przedmiotem rozliczenia, natomiast w pozostałym zakresie będzie neutralne podatkowo, tj. nie będzie przychodem podatkowym?
2) czy całkowita wartość wkładu pieniężnego wnoszonego na pokrycie nowoutworzonych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym I. N. (rozliczonego przez potrącenie z wierzytelnościami z tytułu kwoty głównej pożyczek oraz odsetek) będzie stanowiła koszt uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia obejmowanych w zamian za ten wkład udziałów?
Zdaniem Spółki art. 14 § 4 Kodeksu spółek handlowych nie wyłącza potrącenia umownego, będącego formą wykonania zobowiązania, do którego stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty. W ocenie skarżącej, w sytuacji zatem, gdy z uchwały zgromadzenia wspólników o podwyższeniu kapitału zakładowego wynika, że udziały mają być objęte za wkład pieniężny, a wspólnikowi przysługuje wobec spółki wierzytelność pieniężna i - na podstawie umowy – spółka i wspólnik dokonują potrącenia wzajemnych wierzytelności, którego skutkiem jest ich wygaśnięcie - udziały są objęte w zamian za wkład pieniężny, a wpłaty następują przez potrącenie. Wobec powyższego, skoro w celu objęcia udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym I. N., Spółka będzie wnosić wkład pieniężny, to nie powstanie przychód, o którym mowa w art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm. – zwanej dalej: "u.p.d.o.p."). Z tego względu zdaniem Spółki opisana w zdarzeniu przyszłym transakcja będzie skutkować powstaniem przychodu do opodatkowania jedynie w zakresie odsetek będących przedmiotem rozliczenia pomiędzy Spółką a I. N., natomiast w pozostałym zakresie będzie neutralna podatkowo, tj. nie będzie stanowić przychodu podatkowego. Ponadto Spółka wskazała, że całkowita wartość wkładu pieniężnego wnoszonego na pokrycie nowoutworzonych udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym I. N. (i rozliczonego poprzez potrącenie z wierzytelnościami z tytułu kwoty głównej pożyczek oraz odsetek) będzie stanowiła dla niej koszt uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia obejmowanych w zamian za ten wkład udziałów. Zatem w momencie odpłatnego zbycia tych udziałów Spółka będzie miała prawo do ustalania kosztu uzyskania przychodu z tego zbycia - zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p.
W interpretacji indywidualnej z dnia 24 sierpnia 2012 r. Minister Finansów, uznając stanowisko Spółki za nieprawidłowe, stwierdził, że konwersja wierzytelności wierzyciela oznacza jej zamianę na inne prawo majątkowe i nie jest wniesieniem wkładu w formie pieniężnej, gdyż tę można zrealizować tylko przez wpłatę pieniądza (gotówki) lub przy użyciu pieniądza bankowego. Organ uznał także, że przedmiotem wkładu niepieniężnego może być wszystko to, co - nie będąc pieniądzem - przedstawia wartość ekonomiczną. Zdaniem Ministra Finansów nie można utożsamiać umownego potrącenia wzajemnych wierzytelności, związanego z podwyższeniem kapitału zakładowego spółki, z fizycznym uregulowaniem przez obecnego/przyszłego wspólnika istniejącej wierzytelności spółki wobec takiego wspólnika z tytułu roszczenia o wniesienie przez niego wkładu pieniężnego na podwyższony kapitał zakładowy spółki. Minister Finansów wyjaśnił, że w przedstawionym zdarzeniu przyszłym, z tytułu konwersji wierzytelności Spółki, wynikających z udzielonych I. N. pożyczek (lub częściowo nabytych wierzytelności pożyczkowych), na kapitał dłużnika (czyli I. N.) po stronie skarżącej powstanie przychód w wysokości wartości nominalnej udziałów objętych w zamian za wkład niepieniężny w postaci wierzytelności pożyczkowych (art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p.). W konsekwencji spłata na rzecz Spółki odsetek z tytułu pożyczek, poprzez wydanie Spółce udziałów I. N., objęta zostaje powyższym przepisem. Tym samym po stronie skarżącej nie dojdzie do powstania przychodu podatkowego na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. z tytułu rozliczenia (spłaty poprzez potrącenie umowne) naliczonych odsetek od udzielonych I. N. pożyczek. Jeżeli zaś w dalszej kolejności Spółka sprzeda udziały nabyte w drodze konwersji wierzytelności na kapitał - z tytułu ich zbycia będzie zobowiązana wykazać przychód podatkowy na podstawie art. 14 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p., odpowiadający wynikającej z umowy cenie za te udziały (z zastrzeżeniem art. 14 ust. 3). Jednocześnie skarżąca będzie miała prawo rozpoznać koszt podatkowy stosownie do treści art. 15 ust. 1k pkt 1 u.p.d.o.p. Skoro zatem w zamian za wniesione na kapitał zakładowy I. N. wierzytelności Spółki z tytułu pożyczek wydane zostaną udziały I. N., w momencie zbycia tychże udziałów Spółka będzie miała prawo do wykazania kosztów uzyskania przychodów z tego tytułu - w wartości nominalnej objętych w drodze konwersji udziałów I. N. (a nie w wartości wnoszonego wkładu do I. N.).
Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa Spółka wniosła do WSA skargę, w której zarzucono naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p. przez przyjęcie, że objęcie przez Spółkę udziałów w zamian za wkład gotówkowy oraz potrącenie wzajemnych wierzytelności z dłużnikiem skutkuje po jej stronie powstaniem przychodu podatkowego w wysokości wartości nominalnej objętych w ten sposób udziałów oraz art. 15 ust. 1k pkt 1 w zw. z art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. przez przyjęcie, że w momencie zbycia udziałów dłużnika skarżąca jest uprawniona do wykazania jedynie kosztów uzyskania przychodów w wysokości wartości nominalnej udziałów objętych w wyniku potrącenia wierzytelności, nie zaś według wartości wnoszonego wkładu pieniężnego;
- przepisów postępowania, tj. art. 121 § 1 w zw. z art. 14b § 1 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) przez samodzielną modyfikację stanu faktycznego branego pod uwagę przy wydawaniu interpretacji, czyli uznanie, że przedmiotem wniosku jest wniesienie wkładu niepieniężnego, gdy tymczasem w stanie faktycznym mowa jest o wkładzie pieniężnym oraz art. 121 § 1 w zw. z art. 14h Ordynacji podatkowej przez brak uzasadnienia odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w którym skarżąca przedstawiła szereg argumentów przemawiających za naruszeniem prawa w zaskarżonej interpretacji indywidualnej i za uznaniem jej stanowiska za prawidłowe oraz niewyjaśnienie przesłanek, z powodu których organ zmienił dotychczasowe stanowisko prawne prezentowane w sprawach o analogicznych bądź zbliżonych stanach faktycznych.
W odpowiedzi Minister Finansów, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględniając skargę wskazał, że sposób uregulowania wierzytelności pieniężnej - przez potrącenie, nie może wpływać na zmianę jej pieniężnego charakteru. W ślad za skarżącą Sąd przyznał, że nie ma podstaw do twierdzenia, iż w takim przypadku, bez zmiany umowy spółki w części dotyczącej sposobu pokrycia udziałów, udziały (akcje) są pokryte wkładem niepieniężnym w postaci wierzytelności wspólnika wobec spółki. Czym innym jest bowiem umowne potrącenie wierzytelności pieniężnej z tytułu wpłat na kapitał zakładowy z wierzytelnością pieniężną wspólnika wobec spółki; a czym innym konwersja tej wierzytelności na inną wierzytelność przy wykorzystaniu wkładu niepieniężnego jakim jest wierzytelność. Z opisu zdarzenia przyszłego wynika, że w rozpatrywanym przypadku mamy do czynienia z nieaportowym podwyższeniem kapitału zakładowego. Umowne potrącenie stanowi tu uproszczony sposób wniesienia wkładu pieniężnego na podwyższony kapitał zakładowy, a dokonanie potrącenia umownego jest jednoznaczne z wykonaniem obowiązku wniesienia wkładu pieniężnego do spółki. Wierzytelność pożyczkowa skarżącej nie jest przedmiotem aportu, lecz jedynie kompensuje jej własne zobowiązanie do pokrycia podwyższonego kapitału zakładowego wkładem o charakterze pieniężnym. Wskutek tego dochodzi do realizacji (skompensowania) wierzytelności, jaką posiada potrącający wierzyciel w stosunku do dłużnika i wierzytelności przeciwnej przysługującej dłużnikowi. W takiej sytuacji skarżąca będzie zatem zobowiązana rozpoznać na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. przychód jedynie w wysokości naliczonych odsetek od udzielonych pożyczek. W wyniku bowiem potrącenia wzajemnych wierzytelności dojdzie do spłaty pożyczki wraz z odsetkami.
Od powyższego wyroku pełnomocnik Ministra Finansów wywiódł skargę kasacyjną, w której na postawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie prawa materialnego polegające na:
- błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 12 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p. poprzez niezasadne przyjęcie, iż w przypadku objęcia udziałów przez stronę przeciwną w zamian za wkład pieniężny rozliczony poprzez potrącenie wzajemnych wierzytelności, Spółka zobowiązana będzie rozpoznać przychód jedynie w wysokości naliczonych odsetek od udzielonych pożyczek. Sąd błędnie uznał, iż w wyniku potrącenia wzajemnych wierzytelności dochodzi do spłaty pożyczki wraz z odsetkami;
- niewłaściwym zastosowaniu art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p poprzez odmowę zastosowania tej regulacji do stanu faktycznego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Wbrew temu, co twierdzi Sąd opisane przez Spółkę potrącenie wzajemnych wierzytelności jako wkład niepieniężny skutkować winno po stronie Spółki powstaniem przychodu w wysokości wartości nominalnej udziałów objętych w zamian za ten wkład.
W skardze kasacyjnej zarzucono także na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia, gdyż Sąd zobowiązując organ podatkowy do ponownego odniesienia się do kwestii sposobu ustalania kosztu podatkowego w przypadku zbycia udziałów nabytych przez wkłady pieniężne, nie wyjaśnił dlaczego dotychczas prezentowane stanowisko Ministra Finansów w tym zakresie jest błędne. Skład orzekający wskazał jedynie, iż stanowisko zawarte w interpretacji indywidualnej jest nieadekwatne do opisu zdarzenia przyszłego. To enigmatyczne stwierdzenie składu orzekającego nie wyjaśnia na czym polega błąd organu podatkowego. Ten brak wskazań, co do dalszego postępowania w sprawie, uniemożliwia prawidłowe odczytanie intencji Sądu i powoduje powstanie po stronie organu podatkowego istotnych wątpliwości, co do ostatecznego kształtu interpretacji indywidualnej.
Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Wymieniony środek zaskarżenia oparty został na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a. W ramach podstawy kasacyjnej wskazanej w art. 174 pkt 1 (naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie) organ interpretacyjny sformułował zarzuty obrazy art. 12 ust. 4 pkt 2 oraz art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p. Natomiast złamania zasad procesowych (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną upatruje w naruszeniu art. 141 § 1 p.p.s.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób opisany w petitum i uzasadnieniu skargi kasacyjnej, wyjaśnić należy, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobnie należy ocenić uzasadnienie sądu, które sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np.: wyrok NSA z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10, wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1002/11, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka występuje, gdy uzasadnienie zawiera ocenę o zgodności albo niezgodności z prawem zaskarżonego aktu formułowana bez odniesienia się do okoliczności stanu faktycznego podanego we wniosku o interpretację indywidualną prawa podatkowego. Nie jest wówczas możliwe zrekonstruowanie przebiegu interpretacji konkretnych przepisów prawa w okolicznościach stanu faktycznego zaprezentowanego we wniosku o interpretację.
Odnosząc się do sposobu, w jaki skonstruowany i uzasadniony został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wyjaśnić należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarte zostało stanowisko Sądu odnośnie do stanu rzeczy ujętego we wniosku o interpretację. Stan ten przyjęto za podstawę rozstrzygnięcia i nie zniekształcono jego treści. Uzasadnienie wyroku sporządzone więc zostało w sposób umożliwiający kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku.
Na uwzględnienie natomiast zasługuje zarzut naruszenia art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p., przez odmowę jego zastosowania (w konsekwencji również zarzut naruszenia art. 12 ust. 4 pkt 2 u.p.d.o.p.). Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów "Przychodami, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, są w szczególności: [...] nominalna wartość udziałów (akcji) w spółce kapitałowej albo wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część; przepisy art. 14 ust. 1-3 stosuje się odpowiednio".
Kluczowe natomiast znaczenie dla rozstrzygnięcia problemu prawnego wynikającego ze złożonego przez Spółkę wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, ma odpowiedź na pytanie, czy rozliczenie (pokrycie) przez wnioskodawcę obejmowanych przezeń nowopowstałych udziałów w spółce I. N. poprzez umowne potrącenie wierzytelności, jakie Spółce przysługują wobec I. N., oznacza pokrycie udziałów wkładem pieniężnym (stanowisko Spółki i Sądu pierwszej instancji) czy też wkładem niepieniężnym, jak postrzega to organ interpretacyjny.
Zauważyć należy, że tak zarysowany problem sporny był już przedmiotem wypowiedzi orzeczniczych, w tym zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyroki z dnia 28 lutego 2005 r., sygn. akt FSK 1434/04, z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 1892/10, czy też z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1799/12, z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 349/13), jak i Sądu Najwyższego (por. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 marca 1993 r., sygn. akt III CZP 123/92).
Skład orzekający podziela stanowisko prezentowane w powyższym wyroku NSA z dnia 24 kwietnia 2012 r., uznając zarazem, że można je odnieść do realiów niniejszej sprawy. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w tym orzeczeniu, kompensata nie prowadzi do realizacji świadczeń wzajemnych, a jedynie do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej, przy czym wierzytelności umarzają się do wierzytelności niższej a zobowiązania wzajemne wygasają. Istotne znaczenie dla oceny spornego problemu ma odmienna causa świadczenia polegającego na udzieleniu spółce pożyczki oraz inna w przypadku pokrycia kapitału zakładowego. Traktowanie konwersji jako przypadku wkładu pieniężnego oznaczałoby następczą zmianę causa spełnionego świadczenia, co wydaje się niedopuszczalne. (C. Wiśniewski, Konwersja długu na kapitał zakładowy w spółkach kapitałowych, "Przegląd Prawa Prywatnego" 1996, nr 9, s. 24-31). Ten pogląd zaakceptował również Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2758/12 oraz z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt II FSK 349/13.
Jak zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 marca 1993 r., sygn. akt III CZP 123/9 "Nie powinno budzić wątpliwości, że wniesienie wkładu pieniężnego przez wspólnika może nastąpić poprzez wpłatę pieniędzy na konto, przy czym konieczne jest zastrzeżenie, że wniesienie następuje z chwilą uznania konta spółki lub powołanego pełnomocnika". Sąd Najwyższy uzupełnił ten wywód uwagą, że konieczne jest w rozważanej kwestii "przestrzeganie pewnych podstawowych wymagań, a mianowicie: (-) po pierwsze, że przedmiotem wkładu pieniężnego może być tylko pieniądz polski (jeśli wkład został wniesiony w walucie obcej, to wartość wkładu zostanie przeliczona na złote i te znajdą się w bilansie spółki); (-) po wtóre, wniesienie wkładu pieniężnego musi nastąpić przed powstaniem (zarejestrowaniem) spółki; (-) po trzecie, wniesienie wkładu pieniężnego może nastąpić przez wręczenie znaków pieniężnych (gotówki) lub «pieniądzem bankowym» poprzez np. wpłatę na konto, polecenie przelewu, przekaz, czek akceptowany, przy czym wniesienie następuje z chwilą uznania konta spółki lub pełnomocnika powołanego w tym celu". W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2005 r., sygn. akt FSK 1434/04 opowiedziano się wprost za tezą, że "konwersja wierzytelności wspólnika (wierzyciela) oznacza jej zamianę na inne prawo majątkowe i nie jest wniesieniem wkładu w formie pieniężnej albowiem tę można zrealizować tylko przez wpłatę pieniądza (gotówki) lub przy użyciu pieniądza bankowego".
Reasumując powyższe rozważania stwierdzić należy, że wnioskodawca obejmie udziały w spółce w zamian za przysługujące mu wierzytelności. Nie oznacza to, że otrzyma on udziały w zamian za wkład w postaci pieniądza, ponieważ – w świetle zdarzenia przedstawionego we wniosku – dojdzie w istocie jedynie do zrzeczenia się wierzytelności w pieniądzu w zamian za przekazane wspólnikowi udziały. Zatem pomimo tego, że strona we wniosku podała, iż zamierza pokryć nowopowstałe udziały "wkładem pieniężnym rozliczonym przez potrącenie wzajemnych wierzytelności", wkład taki w istocie winien być rozpoznany jako niepieniężny. W konsekwencji zatem objęcia udziałów w spółce w zamian za wkład niepieniężny, po stronie wnioskodawcy powstanie przychód podatkowy w wysokości nominalnej wartości udziałów w spółce w rozumieniu art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p.
Uznanie, że w sprawie zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego i nie ma naruszeń przepisów postępowania, dało podstawę do uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi (art. 188 p.p.s.a.). Skarga ta nie była zasadna, bowiem organ interpretacyjny prawidłowo przyjął, że rozliczenie (pokrycie) przez wnioskodawcę obejmowanych przezeń nowopowstałych udziałów w spółce I. N., poprzez umowne potrącenie wierzytelności, jakie Spółce przysługują wobec I. N., oznacza pokrycie udziałów wkładem niepieniężnym, z której to konstatacji wyprowadził wniosek o zastosowaniu w omawianej sytuacji art. 12 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.p. Konieczne było więc oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209 w zw. z art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło