II GSK 1735/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-03-31
Skład orzekający: Andrzej Kisielewicz, Zofia Przegalińska, Lidia Ciechomska-Florek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie podwójnej kary pieniężnej za przejazd tym samym odcinkiem drogi krajowej w krótkim odstępie czasu, zarejestrowany przez dwie różne bramownice, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nałożenie podwójnej kary pieniężnej za przejazd tym samym odcinkiem drogi krajowej w krótkim odstępie czasu, zarejestrowany przez dwie różne bramownice, jest niezgodne z prawem. "Przejazd" w rozumieniu przepisów ustawy o drogach publicznych należy traktować jako jedno działanie kierującego, polegające na poruszaniu się określonym pojazdem po drodze płatnej, integralne pod względem czasu i miejsca, a nie jako każde zarejestrowane przekroczenie bramownicy. Sąd uchylił część wyroku WSA, która nie zakwestionowała podwójnego ukarania, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Główny Inspektor Transportu Drogowego nałożył na A. K. kary pieniężne za przejazd drogą ekspresową S7 bez uiszczenia opłaty elektronicznej, rejestrując dwa przejazdy w krótkim odstępie czasu tego samego dnia. A. K. twierdził, że uzyskał błędną informację o braku obowiązku uiszczania opłat dla pojazdów specjalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organu w części dotyczącej jednej z kar, uznając ją za nieuzasadnioną, ale utrzymał w mocy drugą karę. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne obu stron.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego, uchylił punkt 2 zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i w tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi, a także zasądził od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. K. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia del. WSA Lidia Ciechomska-Florek (spr.) Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skarg kasacyjnych A. K., Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 maja 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 369/13 w sprawie ze skargi A. K. na decyzje Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd po drodze krajowej bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. oddala skargę kasacyjną Głównego Inspektora Transportu Drogowego; 2. uchyla pkt 2 zaskarżonego wyroku i w tej części przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz A. K. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., wyrokiem z dnia 10 maja
2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 369/13 w sprawie ze skargi A. K., uchylił
decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2012 r. nr
[...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca
2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez
uiszczenia opłaty elektronicznej. W pozostałej części skargę oddalił i stwierdził, że
uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że
Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzjami: z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr
[...] oraz z dnia [...] lipca 2012 r. nr
[...] nałożył - w każdej - na skarżącego karę pieniężną w
kwocie 3000 złotych za przejazd drogą krajową bez uiszczenia opłaty w
elektronicznym systemie opłat.
Sąd I instancji w uzasadnieniu wskazał, że w dniu 23 lipca 2011 r. kierowany
przez A. K. pojazd specjalny marki Mercedes-Benz o numerze
rejestracyjnym [...], o dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) równej 24000 kg,
poruszał się płatnym odcinkiem drogi ekspresowej S7 na odcinku Grójec (z
obwodnicą Grójca) - Jedlińsk: 1) o godzinie 08:55:01; 2) o godzinie 10:54:12 - bez
uiszczenia wymaganej opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21
marca 1985 r. o drogach publicznych. Ten odcinek drogi krajowej wskazany jest w
Załączniku Nr 1, pkt 11 lit. c) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r.
w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę
elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
W pierwszej sprawie ustalenia poczyniono w oparciu o zapis ewidencyjny Nr
2011204249010014609E zarejestrowany przez urządzenie kontrolne (bramownicę) o
numerze identyfikacyjnym S07_0434,3_TEF_0 (146), zainstalowane w pasie
drogowym płatnego odcinka drogi ekspresowej S7 na odcinku Grójec (z obwodnicą
Grójca) - Jedlińsk. W drugiej sprawie ustalenia poczyniono w oparciu o zapis
ewidencyjny Nr 2.011204320520114672E zarejestrowany przez bramownicę o
numerze identyfikacyjnym S07_0434,3_PEF_0 (1146), zainstalowaną w pasie
drogowym płatnego odcinka drogi krajowej nr S7 na odcinku Grójec (z obwodnicą
Grójca) - Jedlińsk.
W oparciu o dane zgromadzone w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców
(CEPiK) organ ustalił prawnego posiadacza wyżej wymienionego pojazdu
samochodowego, którego wezwał do wskazania osoby kierującej pojazdem w dniu
23 lipca 2011 r. Z treści złożonych oświadczeń wynika, że pojazdem samochodowym
o numerze rejestracyjnym [...] w dniu 23 lipca 2011 r. poruszającym się na
odcinku Grójec (z obwodnicą Grójca) - Jedlińsk kierował A. K. Organ
pierwszej instancji wskazał też, że rozbieżność czasowa pomiędzy godziną
rzeczywistego odnotowania naruszenia obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, a
godziną wskazaną w przedmiotowym wezwaniu wynikała z obliczania czasu przez
urządzenie rejestrujące i generujące zapisy ewidencyjne według UTC (uniwersalnego
czasu koordynowanego), nie zaś według czasu polskiego.
We wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podniósł, że nie
wnosił opłaty elektronicznej z powodu błędnej informacji dotyczącej samochodów
specjalnych uzyskanej na infolinii.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, decyzjami z dnia [...] listopada 2011
r. 1. Nr [...];2.Nr [...], po rozpatrzeniu wniosków skarżącego o
ponowne rozpoznanie sprawy, utrzymał w mocy swoje wcześniejsze decyzje: 1) z
dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] oraz 2) z dnia [...] lipca 2012
r. nr [...]. Decyzjami tymi nałożono na skarżącego karę
pieniężną w kwocie 3000 złotych za przejazd drogą krajową bez uiszczenia opłaty za
przejazd w elektronicznym systemie opłat. Jako podstawę prawną wszystkich
rozstrzygnięć organ wskazał art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14
czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98,
poz. 1071 ze zm. - dalej k.p.a.), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1, art.
13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr
19, poz. 115 ze zm. - dalej także: u.d.p.) oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia
Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków,
na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty
elektronicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 80, poz. 433 ze zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust.
6 pkt 1 lit. b, art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym
(tekst jedn. Dz. U z 2012 r., poz. 1265, zwanej dalej u.t.d.). Uznał za nie mające
znaczenia dodatkowe wyjaśnienia skarżącego wskazujące, że przed wprowadzeniem
obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej, prawny posiadacz ww. pojazdu
samochodowego uzyskał informację na infolinii viaTOLL, że "pojazdy specjalne nie
podlegają obowiązkowi uiszczania opłaty i dlatego w pojazdach nie zainstalowano
urządzeń viaTOLL. Natomiast po otrzymaniu wezwań z Głównego Inspektoratu
Transportu Drogowego, ponownie skontaktował się z infolinią viaTOLL - tym razem
uzyskując potwierdzenie o obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej także przez
pojazdy specjalne. Wszystkie pojazdy przedsiębiorcy w dniach 3-5 września 2011 r.
zostały wyposażone w niezbędne urządzenia viaTOLL.
Organ odwoławczy wskazując podstawę prawną stwierdził, że kierujący
przejeżdżając po drodze krajowej S7 w dniu 23 lipca 2011 r. wyżej wymienionym
pojazdem samochodowym, był obowiązany do uiszczenia opłaty elektronicznej, o
której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Główny Inspektor Transportu Drogowego
pismem z dnia 10 stycznia 2012 r. wezwał firmę [...] Sp. z
o.o. odpowiedzialną za obsługę krajowego systemu elektronicznego poboru opłat,
działającą w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad
do złożenia wyjaśnień związanych z wyżej wymienionymi przejazdami, a w
szczególności do wskazania, czy opłaty elektroniczne za przejazdy odnotowane w
zapisie ewidencyjnym nr 2011204249010014609E i nr 2011204320520114672E
zostały uiszczone.
W odpowiedzi operatora systemu z dnia 20 stycznia 2012 r. wyjaśniono, że za
przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...] po drodze
ekspresowej S7 wykonywany dnia 23 lipca 2011 o godzinie 10:54:12, zarejestrowany
przez bramownicę Nr S07_0434,3_PEF_0 (1146), opłata elektroniczna nie została
uiszczona. Taka sama odpowiedź co do braku uiszczenia opłaty elektronicznej za
przejazd po drodze krajowej nr S7, zarejestrowano na bramownicy nr
S07_0434,3_PEF_0(146) w dniu 23 lipca 2011 r. o godzinie 08:55:01. Operator
Systemu poinformował, że użytkownik pojazdu samochodowego o ww. numerze
rejestracyjnym zawarł umowę z operatorem systemu viaTOLL w dniu 11 września
2011 r. Umowa ta nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po
dokonaniu przejazdu - była to umowa przedpłaconego trybu płatności (umowa typu
pre-pay).
Od powyższych decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w W. Domagał się uchylenia decyzji organu I i II instancji
w całości, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji z [...] listopada 2012 r. i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów
postępowania. Zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego w szczególności art. 13 k ust. 1 pkt 1, poprzez błędną wykładnię a w konsekwencji
niewłaściwe zastosowanie, czego skutkiem jest podwójne nałożenie kary pieniężnej,
za ten sam odcinek drogi, kolejną decyzją Głównego Inspektora Transportu
Drogowego z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] oraz z dnia
[...] kwietnia 2012 r., nr [...]; 2. naruszenie przepisów
postępowania administracyjnego przy wydawaniu zaskarżonych decyzji, w
szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 K.p.a. poprzez zaniechanie zebrania
i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego dostępnego materiału dowodowego,
stronnicze prowadzenie postępowania przez organy obu instancji, w szczególności
poprzez niezweryfikowanie przez organ II instancji informacji uzyskanych od [...] Sp. z o.o., dotyczących przejazdu za dany dzień i ograniczenie
się do zgromadzonego materiału dowodowego w I instancji.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o
oddalenie skargi.
Sąd połączył sprawy o sygn. akt VI SA/Wa 369/13 i SA/Wa 370/13 do
wspólnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia i prowadzenia pod sygn. akt VI SA/Wa
369/13.
Sąd I instancji, podając jako podstawę prawną art. 151 ustawy z dnia 30
sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst
jednolity : Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako " p.p.s.a."),
oddalił skargę w pkt 2 wyroku.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji uznał, że nie są trafne zarzuty
naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i 107 k.p.a. w
sposób który mógłby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Skarżący miał
wyznaczony termin na składanie dowodów i ostatecznie z niego nie skorzystał, także
w zakresie weryfikacji informacji uzyskanych od [...] Sp. z
o.o. dotyczących ujętych w ewidencji przejazdów, za które nie uiszczono opłaty.
Skarga nie zawiera żadnego uzasadnienia, a jej uzupełnienie w zakresie zarzutów
procesowych nie wniosło nic, co uzasadniałoby wyeliminowanie zaskarżonych aktów
z przyczyn proceduralnych. Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika
natomiast bezspornie, że kierujący pojazdem specjalnym w dniu 23 lipca 2011 r. nie
był wyposażony w urządzenie do poboru opłat za przejazd drogą krajową, a swój
obowiązek ustalał korzystając z infolinii Viatolu. Sąd I instancji uznał, że zaskarżona
decyzja z dnia[...] listopada 2011r.nr [...] i utrzymana nią decyzja z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odpowiada prawu. Nie ulega wątpliwości, że skarżący jadąc w dniu 23 lipca 2011 r.drogą krajową S7 powinien mieć zamontowane w samochodzie urządzenie Viabox i uiścić za przejazd opłatę elektroniczną. Bezsporne jest w sprawie,że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się pojazdu został wyszczególniony w Załączniku Nr 1, pkt 11 lit. c) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek elektronicznych. Nie budzą wątpliwości ustalenia, że skarżący dokonując przejazdu tą drogą pod dwoma bramownicami ogodz. 08:55:01 i 10:54:12 nie uiścił opłaty elektronicznej. Organ uznał to za dwa przejazdy, w związku z czym nałożył karę w wysokości po 3000 zł. Podobnie,nie budzą wątpliwości ustalenia organów, że za przejazd ww. pojazdu po drodze krajowej nr S7 zarejestrowany przez bramownicę nr S07_0434,3_PEF_0(146) w dniu 23 lipca 2011 r. o godzinie 08:55:01, opłata elektroniczna nie została uiszczona.Potwierdzają to dodatkowe ustalenia, że użytkownik przedmiotowego pojazdu samochodowego zawarł umowę z operatorem systemu viaTOLL dopiero w dniu 11września 2011 r., przy czym umowa nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty-elektronicznej po dokonaniu przejazdu (umowy przedpłaconego trybu płatności).Stąd też nałożenie na stronę kary pieniężnej na podstawie art. 13h ust. 1 pkt1 w związku z 13 ust. 1 pkt 3 ustawy o drogach publicznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] i utrzymanie jej w mocy decyzją GITD zdnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] było zgodne zprawem. W zakresie tej kary skarga jest niezasadna i na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
podlegała oddaleniu w pkt 2 wyroku. Sąd uznał jednakże, że kara ta powinna być nałożona jednokrotnie. O ile bowiem nałożenie kary pieniężnej za pierwszy
stwierdzony przejazd o godz. 08:55:01 w ustalonym przez organ stanie faktycznym
nie budzi wątpliwości, o tyle nałożenie drugiej kary pieniężnej za przejazd tego
pojazdu po drodze krajowej nr S7, zarejestrowany przez bramownicę nr
S07_0434,3_PEF_0 (1146) w dniu 23 lipca 2011 r. o godzinie 10:54:12, czyli
odnotowany na tym samym odcinku drogi ekspresowej S7 jest nieuzasadnione.
Organ nie czynił żadnych innych ustaleń które by podważały okoliczność, że jest to
ten sam przejazd na wskazanym odcinku drogi S7. Zdaniem Sądu, w uchylonej
decyzji i decyzji ją poprzedzającej Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił
się naruszenia prawa materialnego tj. art. 13h ust. 1 ustawy o transporcie drogowym.
Nałożył bowiem na skarżącego po raz drugi karę pieniężną za przejazd po tej samej
drodze krajowej. Dlatego też zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja z dnia [...]
listopada 2011r.nr [...] i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] naruszają prawo materialne w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości,
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów
postępowania. Zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie: a/ prawa
materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie
art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych w
sprzeczności z art. 2 Konstytucji RP; b/ przepisów postępowania, które mogło mieć
wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a.; c/
przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art.
141 § 4 p.p.s.a. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, jedynym podmiotem
zobowiązanym do uiszczenia opłaty elektronicznej jest podmiot korzystający z drogi
krajowej, tj. pracodawca strony. Sąd I instancji nie zbadał całej sprawy, nie wyszedł
poza granice skargi, w szczególności nie uwzględnił w ocenie sprawy naruszenia
polegającego na braku w materiale dowodowym informacji dotyczących ilości
naruszeń w stosunku do tego samego dnia i tego samego kierowcy. Zdaniem
wnoszącego skargę kasacyjną, zostały popełnione błędy w przedstawieniu stanu
faktycznego sprawy oraz w wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co
uniemożliwia kontrolę instancyjną. Skarżący wniósł nadto, na podstawie art. 193
Konstytucji RP o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność
art. 13k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych z art. 2 Konstytucji RP.
Skargę kasacyjną złożył także Główny Inspektor Transportu Drogowego, który
wniósł o uchylenie wyroku w części (pkt 1,3,4) i oddalenie skargi, ewentualnie
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów
postępowania. Autor skargi kasacyjnej zarzucił naruszenie art. 141 § 4 oraz art. 145
§ 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a., które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, przejawiające się w
przyjęciu, że skarżący został dwukrotnie ukarany za jeden czyn polegający na
przejeździe odcinkiem płatnym drogi ekspresowej S7. Tymczasem skarżący
wykonywał dwa przejazdy tą drogą w dniu 23 lipca 2011 r: jeden o godzinie 8:55,
drugi - o godzinie 10:54, tj. w przeciwnym kierunku. Okoliczność tą potwierdził sam
skarżący.
Organ administracji zarzucił także naruszenie prawa materialnego, tj.: - art. 13
h ustawy o drogach publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie; -
art. 13 h ust. 1, art. 13 k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach (...) poprzez ich
niezastosowanie; - art. 13 ust. 1 pkt 3, art. 13 h ust 1, art. 13 k ust. 1 pkt 1 ustawy o
drogach publicznych w zw. z § 3 ust. 2 i § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra
Infrastruktury z 23 czerwca 2011 r w sprawie trybu (...) poprzez błędną wykładnię.
Zdaniem organu administracji, Sąd I instancji wadliwie przyjął, że karze
podlega "jeden przejazd danym odcinkiem drogi" w sytuacji, kiedy ustawa nie
zawiera definicji "jednego przejazdu", zaś karze określonej w art. 13k ust. 1 pkt 1
ustawy o drogach publicznych podlega każdorazowe zdarzenie polegające na
przejeździe po drodze krajowej lub jej odcinku określonych w przepisach
rozporządzenia Rady Ministrów z 2 marca 2011 r (Dz. U. Nr 80, poz. 433 ze zm.).
Organ zwrócił uwagę, że norma prawna wyrażona w art. 13h ust. 1 ustawy o drogach
publicznych traktuje wyłącznie o partnerstwie publiczno-prywatnym przy pobieraniu
niektórych opłat ustanowionych w drodze tej ustawy: norma ta zatem nie mogła
dotyczyć stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, zatem organ nie mógł naruszyć
tego przepisu.
W uzupełnieniu skargi kasacyjnej skarżący powołał się na koncepcję
przyjmowaną przez Sądy w jego sprawach, że zobowiązanie do uiszczenia opłaty
elektronicznej w związku z poruszaniem się po drogach krajowych powstało w chwili
przekroczenia pierwszej bramownicy danego dnia na danym odcinku. Sąd przyjął,
tak jak organy, że w niniejszej sprawie pierwszy przejazd nastąpił o godz. 8:55.
Skarżący natomiast przedłożył decyzję, którą uzyskał dopiero po wniesieniu skargi
kasacyjnej, z której wynika, że pierwszy przejazd nastąpił o 8:40. Oznacza to, że
organy administracji nie są w stanie wykazać wiarygodnie naruszeń.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna skarżącego zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie
zarzuty w niej zawarte są zasadne, zaś skarga kasacyjna organu administracji jest
nieuprawniona i podlega oddaleniu. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia
przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe
zastosowanie, tj. art. 2 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie art. 13 ust. 1 pkt 3 w
zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. i nałożenie kary administracyjnej w kwocie 3000 zł na
inną osobę niż ta, która była obowiązana ustawowo do uiszczenia stosownej opłaty.
Odpowiedzialność administracyjna w postaci obowiązku ponoszenia kary za delikt
administracyjny (w tym przypadku za przejazd po drodze, za który pobiera się opłatę
elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty) ma z reguły charakter osobisty, dotyczy tego,
kto popełnia ten delikt. Należy podkreślić, że deliktem jest przejazd po płatnej drodze
bez uiszczenia opłaty, nie zaś samo nieuiszczenie opłaty. Według tej reguły
ustawodawca nakłada obowiązek ponoszenia kary na kierującego pojazdem (art. 13k
ust. 1 i ust. 2 ustawy) i tej regulacji nie można uznać za sprzeczną z art. 2 Konstytucji
RP. Zasadne są natomiast zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez
niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dotyczących przejazdu, za który
została wymierzona kara pieniężna, w szczególności w kontekście podnoszonego
przez skarżącego faktu wykonywania innych jeszcze przejazdów w tym samym dniu
po tej samej drodze i przez tego samego kierowcę.
Należy zauważyć, że Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 10
września 2014 r., sygn. P 36/13 umarzającym postępowanie wszczęte pytaniem
prawnym, czy art. 13 k ust. 1 ustawy o drogach publicznych jest zgodny z art. 2
Konstytucji RP, przychylił się do poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Warszawie z
dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 2701/12, że prokonstytucyjna wykładnia
tego przepisu nie dopuszcza możliwości kumulacji kar pieniężnych za jeden czyn
polegający na przejeździe danym odcinkiem drogi krajowej bez uiszczenia opłaty
elektronicznej w zależności od liczby tzw. bramownic znajdujących się na tym
odcinku, które zarejestrowały brak opłaty.
Takie stanowisko zajął również NSA m.in. w wyroku z dnia 27 listopada 2014
r., sygn. akt II GSK 1588/13. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym
w tej sprawie jest również zdania, że przez przejazd w rozumieniu art. 13 ust. 1 u.d.p.
nie można rozumieć przejazdu pod jedną tzw. bramownicą rejestrującą. Liczba
przejazdów bez uiszczenia opłaty nie może być więc określana liczbą rejestracji
przejazdu przez kolejne bramownice. Za przejazd dla potrzeb stosowania art. 13k
ust. 1 u.d.p. należy traktować jedno działanie tego samego kierującego, polegające
na poruszaniu się określonym pojazdem po drodze płatnej, integralne pod względem
czasu i miejsca (wykonywane nieprzerwanie, na tej samej drodze płatnej).
Organ nakładający karę pieniężną określił sporne przejazdy wskazując jedynie
odcinek drogi płatnej, bramownicę, która zarejestrowała przejazd i czas tej rejestracji.
Nie ustalił natomiast tych wszystkich okoliczności faktycznych, które są niezbędne do
skontrolowania przez sąd prawidłowości zastosowania art. 13k ust. 1 u.d.p.
rozumianego w sposób wyżej przedstawiony przez NSA. Nie wyjaśnił więc przede
wszystkim skąd i dokąd przemieszczał się kierujący pojazdem i czy przejazd na tym
odcinku można uznać za jeden bądź kilka przejazdów w wymiarze czasowym. W
zaskarżonym wyroku Sąd I instancji tych uchybień organu nie dostrzegł i w
konsekwencji nie zakwestionował zastosowania przez organ art. 13k ust. 1 u.d.p.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd zwrócił wprawdzie uwagę, że
incydent, będący podstawą ukarania w rozpoznawanej sprawie, był jednym z
kilkudziesięciu (53) naruszeń przepisów dotyczących opłat elektronicznych
popełnionych przez skarżącego, a następnie stwierdził, że incydent ten dotyczył
przejazdu pod pierwszą bramownicą, jednak zarówno z akt administracyjnych, jak i z
uzasadnienia wyroku nie wynika, w jaki sposób Sąd I instancji doszedł do tych
wniosków. Dlatego zarzuty naruszenia przez ten Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c)
p.p.s.a. są uzasadnione.
Odnosząc się do skargi kasacyjnej organu administracji NSA zauważa, że:
Zarzut naruszenia art. 13 h ust. 1 nie może skutkować uchyleniem
zakwestionowanego wyroku, ponieważ powołanie się przez Sąd I instancji na ten
przepis ma znamiona oczywistej pomyłki. Wskazuje na to powoływana systematyka
przepisu (odmienna od tej, którą ma art. 13h), jak też wzmiankowana treść, niespójna z art. 13 h. Zdaje się zauważać to także wnoszący skargę kasacyjną organ
administracji, jeśli, w kolejnym zarzucie (nr 3) kwestionuje naruszenie prawa
materialnego, tj. art. 13 ha ust. 1, art. 13 k ust. 1 pkt 1 ustawy o drogach publicznych.
NSA traktuje błąd w powołaniu prawa materialnego jako zjawisko naganne, które
jednakże nie może skutkować uchyleniem wyroku, jeśli, co do zasady, wyrok
odpowiada prawu. Błąd ten należy rozpatrywać w kategoriach "literówki" czy
oczywistej omyłki.
Wbrew poglądom wnoszącego skargę kasacyjną organu, w sprawie został
zastosowany art. 13 ha ust. 1 oraz art. 13 k ust. 1 pkt 1. Wynika to z treści
uzasadnienia wyroku Sądu I instancji, gdzie Sąd dokonał wykładni zwrotu "przejazdu
po drogach krajowych", którym ustawodawca posługiwał się w art. 13ha ust. 1 i art.
13 k ust. 1. Zarzut naruszenia art. 13 h ust. 1 oraz art. 13 k ust. 1 pkt 1 oraz art. 13
ust. 1 pkt 3 i § 3 ust. 2 , § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 23 czerwca 2011
r poprzez błąd w rozumieniu tych przepisów jest nietrafny. W szczególności,
ustawodawca w sposób jednoznaczny, wymierzając karę pieniężną za przejazd po
drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13
ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty,
odwołuje się wyłącznie "do przejazdu po drodze krajowej, za który pobiera się opłatę
elektroniczną". Oznacza to, że ustawodawca, tak jak trafnie wskazują to Sądy, w tym
Sąd I instancji w zakwestionowanym wyroku, nie odwołuje się, jako do samodzielnej
podstawy wymiaru kary, do każdorazowego przejazdu przez odcinek drogi, za który
pobiera się opłatę. Niezrozumiałe przy tym są wywody organu ze skargi kasacyjnej
(s. 3 i n.), czemu, wobec użycia przez ustawodawcę jednoznacznej formy
gramatycznej "za przejazd po drodze krajowej" przydawać temu zwrotowi inne
znaczenie, niż powszechnie przyjęte. W ocenie NSA, nie jest konieczne
doprecyzowanie jednoznacznej treści przepisu przez dodanie postulowanego przez
autora skargi kasacyjnej liczebnika "jednego przejazdu". Nie jest trafny zarzut
naruszenia art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit a) p.p.s.a. wskutek nieuwzględnienia
przez Sąd I instancji, że z okoliczności sprawy wynika, że skarżący dokonał dwóch
różnych naruszeń: pierwszy przejazd 23/07/2011 r o godz. 8:55 ( w jedną stronę),
drugi przejazd o 10:54 (z powrotem). Bez znaczenia jest proponowane przez organ
administracji rozróżnienie na przejazd "tam" oraz przejazd "z powrotem", jako
przesłanki do podwójnego ukarania, skoro oba przejazdy odbywały się po drodze
krajowej w ciągu jednej doby. Ubocznie tylko NSA wskazuje, że zarzut naruszenia
art. 141 § 4 p.p.s.a powinien dotyczyć, przede wszystkim, błędów w budowie
uzasadnienia, co nie zostało przez organ administracji wykazane.
Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie
art. 184 i art. 185 § 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną
Głównego Inspektora Transportu Drogowego, uchylił pkt 2 zaskarżonego wyroku i w
tej części przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi
Administracyjnemu w W. O kosztach Sąd orzekł stosownie do art. 203 pkt 1
p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności
adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło