I SA/Lu 336/11

WyrokWSA w Lublinie2011-10-21

Skład orzekający: Irena Szarewicz-Iwaniuk, Halina Chitrosz, Anna Kwiatek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny jest zobowiązany do samodzielnej oceny zarzutu przedawnienia zgłoszonego po terminie do wniesienia zarzutów, czy też jego stanowisko jest wiążące w kwestii przedawnienia?
Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, rozpatrując wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia, złożony po terminie do wniesienia zarzutów, jest uprawniony do samodzielnego badania tej kwestii, bez konieczności uzyskiwania stanowiska wierzyciela. Stanowisko wierzyciela jest wiążące jedynie w przypadku skutecznie wniesionych zarzutów w ustawowym terminie.
Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzucili przedawnienie dochodzonych składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Organy administracji uznały, że nie są uprawnione do badania przedawnienia, gdyż stanowisko wierzyciela (KRUS) jest wiążące. Sąd administracyjny uznał, że zarzut przedawnienia został wniesiony po terminie do zgłoszenia zarzutów, ale stanowił wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, który organ egzekucyjny powinien rozpoznać samodzielnie.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej oraz stwierdzono nieważność postanowienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca),, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Referent stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2011 r. sprawy ze skargi H. C. i T. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr[...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. stwierdza nieważność postanowienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...], znak: [...]; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz H. C. i T. C. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w L., po rozpatrzeniu zażalenia H. C-P i T C.-P. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i [...]. W jego uzasadnieniu podał, że Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w L. Placówka Terenowa w Ł. przekazała do egzekucyjnej realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Ł. tytuły wykonawcze z dnia 8 marca 2010 r. nr [...] i [...] wystawione na małżonków H. i T. C. – P., którymi objęto składki na ubezpieczenie społeczne rolników od II kwartału 1998 r. do I kwartału 2000 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Jako podstawę prawną należności wskazano orzeczenie z dnia 18 listopada 2008 r. nr [...]. W dniu 27 października 2010 r. ww. tytuły wykonawcze przydzielano do służby poborcy skarbowemu, który doręczył zobowiązanym ich odpisy oraz sporządził protokół o stanie majątkowym małżonków C.-P. Zawiadomieniem z dnia 4 listopada 2010 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. zajął rachunek bankowy w Banku Spółdzielczym w T. (odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono w dniu 16 listopada 2010r.). Pismami z dnia 2 grudnia 2010 r. i 10 lutego 2011 r. BS w T. poinformował odpowiednio organ egzekucyjny, że na wniosek H. C. – P. w dniu 2 grudnia 2010 r. zlikwidowano rachunek bankowy, natomiast T. C. – P. nie posiada rachunku w banku. Następnie, pismem z dnia 10 listopada 2010 r., nr [...], organ egzekucyjny zawiadomił A spółka jawna w P. o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Odpis zawiadomienia o zajęciu doręczono skarżącemu w dniu 16 listopada 2010 r. W odpowiedzi na zajęcie ww. spółka pismem z dnia 17 listopada 2010 r. poinformowała organ egzekucyjny, że nie może realizować zajęcia, gdyż w dniu 25 października 2010 r. rozwiązano z T. C. – P. umowę o pracę. Pismem z dnia 18 grudnia 2010 r., skarżący wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. wystąpienie zatytułowane "Skarga", w którym wskazał na przedawnienie dochodzonych składek KRUS. W dniu 24 grudnia 2010 r., organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela wyrażenie stanowiska w kwestii przedawnienia egzekwowanych należności. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w L Placówka Terenowa w Ł. pismem z dnia 5 stycznia 2011 r., nr [...] potwierdziła istnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nr [...] i [...], wnosząc o pilną realizację dochodzonych należności. Postanowieniem z dnia [...] nr [...], organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] i[...]. Na to postanowienie T. C.-P. złożył zażalenie, wnosząc o jego zmianę. Wskazał, że w piśmie z dnia 18 grudnia 2010r. skierowanym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł. powołał przepisy Kodeksu cywilnego i uchwałę Sądu Najwyższego, w myśl których roszczenia okresowe ulegają przedawnieniu po upływie 3 lat. Zarzucił, że KRUS myli zobowiązania oraz stwierdził, iż w ratach spłaca bieżące składki, natomiast dochodzone należności nie były objęte układem ratalnym. W rozpoznaniu tego zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w L., stwierdził, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe, dodając, że może to nastąpić w każdym jego stadium. Po przytoczeniu przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wyszczególnionych w art. 59 § 1 (pkt.1-10) ustawy egzekucyjnej wskazał dalej, że: - w myśl art. 59 § 2 ww. ustawy - umorzenie może nastąpić w przypadkach stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, - stosownie do art. 59 § 3, w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4, - zgodnie z art. 59 § 4, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...] i [...], organ odwoławczy podkreślił, iż wystąpił do wierzyciela o weryfikację stanowiska zawartego w piśmie z dnia 5 stycznia 2011 r., nr [...] w zakresie przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników od II kwartału 1998 r. do I kwartału 2000 r. oraz, że pismem z dnia 7 marca 2011 r., nr [...] wierzyciel ponownie potwierdził istnienie obowiązku objętego tymi tytułami wykonawczymi. Argumentował, iż zgodnie art. 26 § 1 ustawy egzekucyjnej, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru, natomiast, w myśl jej art. 29 § 1, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, co oznacza, że bada, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie; nie jest natomiast uprawniony do badania "zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym". Skoro, zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności dochodzonego obowiązku, to – w jego ocenie – stanowisko wierzyciela w kwestii przedawnienia egzekwowanych należności jest dla organu egzekucyjnego wiążące, co wyklucza możliwość dokonania innej oceny zarzutu przedawnienia. Dyrektor Izby Skarbowej, w reasumpcji uznał, że w sytuacji, gdy wierzyciel potwierdził istnienie obowiązku objętego tytułami wykonawczymi nr [...] i [...], to Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na ich podstawie. Jednocześnie wskazał, iż wbrew stanowisku skarżącego, kwestię przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne rolników nie regulują przepisy Kodeksu cywilnego, tylko przepisy: - do dnia 31 grudnia 1997 r. - ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r., Nr 108, poz. 486 ze zm.), - od dnia 1 stycznia 1998 r. - ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926 z późn. zm., od 14 stycznia 2005 r. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), - od dnia 2 maja 2004 r. - ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 ze zm.), dodając, że stanowisko to potwierdzają wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Lu 611/07, jak również Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1952/06. Odnosząc się do stwierdzenia, iż egzekwowane należności nie były objęte układem ratalnym, organ odwoławczy powołał się na stanowisko wierzyciela, z którego wynikało, że Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego rozłożył na raty spłatę dochodzonych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I do IV kwartału 1999 r. oraz za I kwartał 2000 r. decyzjami z dnia: - [...] znak: [...], której wygaśnięcie stwierdzono orzeczeniem z dnia 18 stycznia 2006 r. znak: [...] ; ww. decyzje doręczono małżonkom C-P odpowiednio w dniach 20 września 2005 r. i 21 stycznia 2006 r.; - 21 lutego 2006 r., znak: [...], skorygowaną decyzją z dnia 23 marca 2007 r., znak: [...] z uwagi na umorzenie 50 % odsetek od zaległości pozostałej do uregulowani, której wygaśnięcie Prezes KRUS stwierdził orzeczeniem z dnia 14 grudnia 2007 r., znak: [...] , ww. decyzje doręczono małżonkom C.-P. odpowiednio w dniach 2 marca 2006 r., 11 kwietnia i 27 grudnia 2007 r. - 18 kwietnia 2008 r., znak: [...], której wygaśnięcie stwierdzono orzeczeniem z dnia 18 listopada 2008 r. znak: [...], ww. decyzje doręczono małżonkom C.-P. odpowiednio w dniach 25 kwietnia i 21 listopada 2008 r. oraz, że małżonkowie C.-P. korzystali z ulg w postaci układów ratalnych w spłacie zadłużenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I kwartału 1999 r. do I kwartału 2008r. Od tego postanowienia, małżonkowie H. i T. C. - P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W jej uzasadnieniu, nie precyzując żadnych wniosków domagali się zmiany zaskarżonej decyzji, argumentując, iż "jest ona krzywdząca i przy ich stanie materialnym nie do wykonania". Podnieśli jedynie, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia powołał różne przepisy, a pominął uchwałę Sądu Najwyższego, w której stwierdzono, że roszczenia okresowe ulegają przedawnieniu po upływie trzech lat. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Mimo braku jednoznacznego sformułowania zarzutu przedawnienia, w kontekście przywołania przez skarżących tezy, że "roszczenia okresowe ulegają przedawnieniu po upływie trzech lat", Sąd wyraża pogląd, iż taki właśnie zarzut jest przedmiotem rozstrzygnięcia. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z mocy natomiast art. 135 p.p.s.a., Sąd, rozpatrując skargę, ma obowiązek stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów wydanych we wszystkich postępowaniach (zarówno głównych, jak i wpadkowych, incydentalnych) przeprowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Uwzględniając przepisy art. 134 § 1 i 135 p.p.s.a., Sąd dokonał oceny zgodności z prawem nie tylko zaskarżonego postanowienia w sprawie zarzutów egzekucyjnych, ale także postanowienia KRUS z dnia [...]. (k-21 akt egzekucyjnych) odrzucającego zarzuty. Poza sporem pozostaje, iż Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział Regionalny w L. Placówka Terenowa w Ł. przekazała do egzekucyjnej realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Ł. tytuły wykonawcze z dnia 8 marca 2010 r. nr [...] i [...] wystawione na małżonków H. i T. C. – P., którymi objęto składki na ubezpieczenie społeczne rolników od II kwartału 1998 r. do I kwartału 2000 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę. Jako podstawę prawną należności wskazano orzeczenie z dnia 18 listopada 2008 r. nr [...]. W piśmie z dnia 18 grudnia 2010 r., zatytułowanym "Skarga", (k-11 akt egzekucyjnych), wniesionym do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ł., T. C.-P. zarzucił przedawnienie dochodzonych składek KRUS za lata 1998-1999, powołując się przy tym na bliżej nieokreśloną uchwałę Sądu Najwyższego, z której, jak wywodził wynika, iż "roszczenia okresowe ulegają przedawnieniu po upływie 3 lat". W związku z tak określonym żądaniem, organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela – KRUS (Placówka Terenowa w Ł.) o zajęcie stanowiska w kwestii przedawnienia (k-11 akt egzekucyjnych), w odpowiedzi, na co KRUS poinformował (pismem z dnia 5 stycznia 2011r., k-13 akt egzekucyjnych), że "należności dochodzone według tytułów wykonawczych nr [...] i [...] na dzień dokonania czynności egzekucyjnych i dzień złożenia skargi nie uległy przedawnieniu", argumentując nadto, że bieg terminu przedawnienia był zawieszony w związku z rozłożeniem na raty zadłużenia skarżącego. Powołując się na stanowisko wierzyciela zawarte w jego piśmie z dnia 5 stycznia 2011r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ł. w dniu 20 stycznia 2011r., wydał postanowienie nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego (k-11 akt egzekucyjnych), Po wniesieniu przez skarżącego zażalenia od tego postanowienia (k-11 akt egzekucyjnych), Dyrektor Izby Skarbowej w L., pismem z dnia 24 stycznia 2011r., zwrócił się również do wierzyciela o "dokonanie ponownej oceny przedawnienia składek za okres od II kwartału 1998r. do I kwartału 2000r. z uwzględnieniem przepisów, które obowiązywały w okresie ich wymagalności" (k-19 akt egzekucyjnych). W odpowiedzi na powyższe, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w dniu [...] wydał postanowienie nr [...] (k-19 akt egzekucyjnych) odrzucające zarzuty T. C. – P. w sprawie postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie wierzyciel wskazał, że dochodzone należności stały się wymagalne po wydaniu decyzji z dnia [...] nr [...] i [...], którymi małżonkowie C.-P zostali włączeni do ubezpieczenia społecznego. Organ odwoławczy, w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podkreślił, iż w myśl art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - zwanej dalej u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadność i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wyraził też pogląd, iż badanie przez organ egzekucyjny, czy zobowiązanie z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników uległo przedawnieniu oznaczałoby wnikanie w sferę merytorycznej oceny zasadności stwierdzenia obowiązku będącego przedmiotem egzekucji, a skoro tak, to stanowisko wierzyciela w kwestii przedawnienia egzekwowanych należności jest dla niego wiążące, co tym samym wyklucza możliwość innej oceny przez organ egzekucyjny i organ odwoławczy zarzutu przedawnienia (tu: składek KRUS). Administracyjne postępowanie egzekucyjne kończy się zazwyczaj poprzez realizację tytułu wykonawczego. Może jednak się zakończyć poprzez jego umorzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie tym przepisem, postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być też umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zajdą przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Może ono nastąpić w każdym jego stadium, zarówno przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, jak i po jej zakończeniu. Stosownie do przepisów u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania (patrz Dariusz Jankowski "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2007" Oficyna Wydawnicza "Unimex" Wrocław 2007, str. 459-462). Artykuł 59 § 1 u.p.e.a. wymienia przyczyny obligatoryjne umorzenia postępowania, nie pozostawia zatem do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku umorzyć postępowanie (patrz R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, str. 140). Zdaniem Sądu, należy odróżnić umorzenie postępowania z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. od umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a., którego przesłanką jest uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, o ile organ podatkowy zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska Na rozróżnienie pomiędzy umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, a umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. wskazuje także treść jej art. 59 § 3 ustawy, który stanowi, iż w przypadkach określonych w art. 59 § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny – w ocenie Sądu – jest władny samodzielnie rozstrzygnąć, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący w swoim wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołał się na przesłankę z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku z powodu przedawnienia. Ustawodawca w art. 2 u.p.e.a. określił obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej. Z mocy art. 3 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2 - w tym należności należności pieniężnych przekazanych do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw (pkt. 5§1). W ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że pojęcie "obowiązek" użyte w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć w znaczeniu wynikającym z treści art. 2 § 1 u.p.e.a. W przepisie tym ustawodawca wprawdzie nie zamieścił definicji tego pojęcia, jednakże wymienił obowiązki podlegające egzekucji administracyjnej, a wśród nich - należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw. Wobec powyższego, pojęcie "obowiązku" w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. należy odnosić do tego obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego; innymi słowy - obowiązku istniejącego, wymagalnego i jednocześnie którego niewykonanie przez zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania na drodze przymusu administracyjnego. Jakkolwiek organ egzekucyjny, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a. nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, niemniej jednak jest on obowiązany do sprawdzenia, czy obowiązek ten istnieje. Porównanie zakresu § 1 i 2 art. 29 u.p.e.a. uprawnia do wniosku, że zawarte w § 2 sformułowanie "obowiązek, którego dotyczy tytuł nie podlega egzekucji administracyjnej" należy rozumieć szeroko, nie ograniczając się do znaczenia, jakie wynika z art. 2 u.p.e.a. Oznacza to, że w rozumieniu art. 29 § 2 u.p.e.a. obowiązek niepodlegający egzekucji administracyjnej to taki, który nie może być realizowany poprzez egzekucję administracyjną z uwagi na jakikolwiek powód, dla którego jest ona niedopuszczalna. Istotne jest przy tym i to, że organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a. bada dopuszczalność egzekucji konkretnego i zindywidualizowanego, wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku (wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r., III SA/Wa 613/05, LEX nr 188956). W wyroku z dnia 18 marca 2010r., w sprawie II FSK 2007/09 (orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż "...postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z urzędu jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czyli jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, w tym np. z uwagi na przedawnienie. Umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, nie stoi na przeszkodzie fakt, iż na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a., wierzyciel wypowiedział się o niedopuszczalności zarzutu przedawnienia zobowiązania. Nie ma również znaczenia to, że kwestia ta została już podniesiona przed sądem administracyjnym w związku z kontrolą decyzji podatkowej i sąd ten nie uwzględnił tego zarzutu". W ocenie Sądu, rozpatrywanie pisma zobowiązanego z dnia 18 grudnia 2010r. (k-11 akt egzekucyjnych), w którym jednoznacznie wskazał on na przedawnienie składek za rok 1998 i 1999 jako zarzutów z art. 33 u.p.e.a było wadliwe. Po pierwsze niedopuszczalne jest działanie sprzeczne z wolą zobowiązanego, po drugie czas, który upłynął pomiędzy terminem na wniesienie zarzutów ( w sprawie, z uwagi na doręczenie tytułu wykonawczego w dniu 27 października 2010 r. upłynął bezskutecznie w dniu 3 listopada 2010 r.) a dniem, w którym wniesiono żądanie, tj. 22 grudnia 2010 r. wskazywał, że jeśli były to zarzuty, to spóźnione. Bezskuteczny upływ terminu do zaskarżenia rozstrzygnięcia lub czynności, stabilizuje te akty i wprowadza pewność obrotu prawnego. Zarzuty na postępowanie egzekucyjne, o których mowa w art. 33 - 35 u.p.e.a. są środkiem zaskarżenia, który służy w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co oznacza w praktyce, że nie można się nim posłużyć w następnych jego stadiach. Świadczy o tym również dość krótki ustawowy termin do ich wniesienia. Termin ten bowiem, jak wynika z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., wynosi 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego. W świetle powyższego, bez wątpienia wniesienie zarzutów po upływie 7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego jest bezskuteczne. Termin do wniesienia zarzutu jest terminem procesowym zawitym, którego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności zobowiązanego, chyba że zobowiązany wniesie o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jeśli zaś, pomimo uchybienia terminu organ egzekucyjny i wierzyciel prowadzą merytoryczne postępowanie odnośnie zarzutu, to naruszają przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W takim przypadku nie ma bowiem podstaw do czynności organu egzekucyjnego, których uruchomienie może nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionego zarzutu (patrz: wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 1994 r., sygn. akt SA/Wr 1463/93, z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 712/99, R. Hauser, Z. Leoński, Egzekucja administracyjna. Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1995, s. 63). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. skarżący został pouczony w tytule wykonawczym o przysługującym mu prawie do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w terminie 7 dni, ze wskazaniem, co może być podstawą ich wniesienia. Z tego prawa nie skorzystał, natomiast, podnosząc w piśmie z dnia 18 grudnia 2010r., że "zaległości uległy przedawnieniu", może w sposób mało komunikatywny, ale w istocie zażądał umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt. 2 u.p.e.a. Wniosek złożony w tym trybie, jak już wyżej wskazano nie przewiduje istnienia dla organu egzekucyjnego obowiązku uzyskania stanowiska wierzyciela. Obowiązek taki istnieje bowiem, na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. jedynie wówczas, gdy strona w przewidzianym przepisami terminie zgłosi zarzuty do postępowania egzekucyjnego w trybie art. 33 u.p.e.a. Skarżący tymczasem, już po upływie ustawowego terminu do zgłoszenia zarzutów, skierował do organu egzekucyjnego pismo, w którym domagał się umorzenia postępowania. W przypadku takim organ egzekucyjny jest uprawniony samodzielnie badać, czy nie zachodzi potrzeba umorzenia postępowania ze wskazanej przyczyny (por. także wyroki: NSA z dnia 18 marca 2010 r., II FSK 2007/09, WSA w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2008 r., ISA/Po 118/08, WSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2006 r., III SA/Wa 1077/06, WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2006 r., III SA/Wa 2850/05). Wobec powyższego, skoro wierzyciel nie miał obowiązku ustosunkować się do żądania organu egzekucyjnego i wyrażać swojego stanowiska w kwestii podniesionego przez skarżącego zarzutu przedawnienia, a nadto nie mogło to być stanowisko wyrażone na podstawie art. 34 u.p.e.a., należało uznać, iż postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] nr [...] zostało wydane z rażącym naruszeniem tego przepisu, co musi doprowadzić do jego wyeliminowania na podstawie art. 145§2 p.p.s.a. w zw. z art. 247§1pkt.3 Ordynacji podatkowej Ze względów przytoczonych powyżej, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt. 1 lit.c p.p.s.a. zaskarżone postanowienie uchylił. Jednocześnie, Sąd wyraża pogląd, że dalsze prowadzenie postępowania w kwestii zarzutów jest bezprzedmiotowe. Natomiast wniosek skarżącego o umorzenie postępowania zawarty w jego piśmie z dnia 18 grudnia 2010 r. winien zostać rozpoznany ponownie przez organ egzekucyjny, po dokonaniu samodzielnej oceny wskazanej w nim kwestii przedawnienia należności za lata 1998 – 1999, bez uzyskiwania stanowiska wierzyciela w tym przedmiocie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło