II OZ 26/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Po 21/13 odmawiające zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lipca 2014 r. o sygn. akt II SAB/Po 21/13 o odmowie przyznania C. K. prawa pomocy w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy P. w przedmiocie ochrony zwierząt postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lipca 2014 r. o sygn. akt II SAB/Po 21/13 o odmowie przyznania C. K. prawa pomocy w sprawie z skargi C. K. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy P. w przedmiocie ochrony zwierząt. Sąd wskazał, że: prawomocnym postanowieniem z dnia 24 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ponownie odmówił przyznania w przedmiotowej sprawie skarżącej C. K. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, iż w jego ocenie, skarżąca nie wskazała okoliczności uzasadniających przyznania jej wnioskowanego prawa pomocy. Nie wykazała bowiem, iż jej sytuacja materialna uniemożliwia jej ponoszenie jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca nadesłała dokładne wyliczenia comiesięcznych niezbędnych (minimalnych) wydatków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz ponoszeniem kosztów leczenia, z których wynika, iż wydatki te w całości pokrywają się z kwotą uzyskiwanej przez skarżącą emerytury (1790,61 zł.) Niemniej z nadesłanych przez skarżącą wyciągów z jej rachunku bankowego z okresu od grudnia 2013 do maja 2014 r. wynika, iż skarżąca w każdym z tych miesięcy posiadała na rachunku saldo dodatnie, które m.in. 31 marca 2014 r. wyniosło 14.609,95 zł, 30 kwietnia 2014 r. wynosiło 14.261,71 zł, a w dniu 4 czerwca 2014 r. wyniosło 13.643,67 zł. Z powyższego wynika, iż skarżąca posiada oszczędności w kwocie umożliwiającej jej ponoszenie kosztów postępowania oraz ponoszenie kosztów profesjonalnego zastępstwa procesowego. Posiadane przez skarżącą środki, oraz stały dochód w postaci emerytury uniemożliwia zaliczenie jej do osób żyjących w ubóstwie. Skarżącą zresztą sama przyznała w swoim w wniosku z dnia 19 maja 2014 r., iż osiągane przez nią dochody (emerytura) są zbyt wysokie aby mogła ubiegać się o przyznanie je świadczeń z pomocy społecznej. Skarżąca twierdzi, iż brakuje jej środków na konieczne zabiegi i operacje, ale nie wykazała, iż za te bliżej nieokreślone zabiegi musi zapłacić z własnych środków - nie będą one refundowane z powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Sąd zauważył również, że skarżąca twierdzi, iż jej syn M. K. jest na jej całkowitym utrzymaniu (pkt 5 wniosku o prawo pomocy z dnia 19 maja 2014 r.). Niemniej w piśmie z dnia 9 lipca 2014 r. stwierdziła, iż mimo to nie pozostaje on z nią we wspólnym gospodarstwie domowym i w związku z tym nie ma obowiązku wskazywania jego sytuacji majątkowej. Według Sądu wspólne zamieszkanie, pozostawanie na całkowitym utrzymaniu oraz materialne wsparcie, które M. K. otrzymuje od skarżącej uzasadnia ocenę, że skarżąca wraz z synem, współtworzą wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto syn skarżącej jest osobą zobowiązaną do jej alimentacji, a zatem dla oceny możliwości poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych istotne jest ustalenie sytuacji majątkowej jej syna. Odmowa udzielenia informacji w tym zakresie uniemożliwia Sądowi zapoznanie się z pełną sytuacją stanu rodzinnego skarżącej, co obok posiadanych przez nią oszczędności, stanowi kolejną przesłankę odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. o sygn. akt II OZ 868/14 oddalił zażalenie C. K. na wyżej opisane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lipca 2014 r. Sąd II instancji podzielił wątpliwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dotyczące zależności majątkowych skarżącej i zamieszkującego z nią syna, którego sytuacja majątkowa nie została ujawniona przez skarżącą. Chcąc skorzystać z prawa pomocy, skarżąca winna liczyć się z koniecznością udzielenia wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jej sytuacji materialnej oraz pozostałych członków rodziny, a także udokumentowania podnoszonych okoliczności. Sąd II instancji uznał, że z przedłożonych wyciągów bankowych wynika, iż skarżąca posiada środki pozwalające na pokrycie w całości kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. W dniach 3 października 2014 r. i 27 listopada 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wpłynęły na urzędowym formularzu kolejne wnioski C. K. o przyznanie prawa pomocy poprzez: zwolnienie od kosztów sądowych i przyznanie pełnomocnika z urzędu. Ponadto w piśmie z 26 listopada 2014 r. skarżąca m.in. "ponowiła" wniosek o przyznanie jej prawa pomocy. We wnioskach skarżąca podniosła, iż jest dotknięta całym, szeregiem schorzeń w tym cukrzycą, dysfunkcją narządów ruchu, chorobą nowotworową. Mieszka z synem, który z uwagi na przewlekłą infekcje bakteryjną oraz konieczność sprawowania opieki nad matką nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia. Skarżąca wyjaśniła, iż wraz z synem utrzymują się z jej emerytury w kwocie 1790, - zł, która to kwota w znacznej części przeznaczona jest na leczenie. Środki te nie starczają na pokrycie wszystkich koniecznych kosztów leczenia. Wskazała, iż jest właścicielką domu o pow. 156 m2 . W piśmie z 26 listopada 2014 r. skarżąca kwestionowała prawidłowość oceny jej sytuacji majątkowej dokonaną we wcześniejszych postanowieniach Sądów obu instancji odmawiających jej przyznania prawa pomocy. Zakwestionowała m.in. uznanie, iż środki jakie posiada z tytułu likwidacji polisy na życie jej syna, uzyskane w celu jej leczenia stanowią dochód, który brany jest pod uwagę przy ocenie jej sytuacji majątkowej. Ponadto w piśmie zawarła wniosek o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu w celu sporządzeni skargi konstytucyjnej, o której mowa w art. 79 Konstytucji RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że sprawa z wniosku C. K. o udzielenie prawa pomocy w zakresie całkowitym została już rozstrzygnięta postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lipca 2043 r. a postanowienie to stało się prawomocne, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej uznając, iż jest ono nieuzasadnione. Postanowienie w sprawie prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne – art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r. poz. 270 t.j.), - dalej: "p.p.s.a." Zmiany stanu faktycznego lub prawnego uzasadniające zmianę lub uchylenie postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a. muszą dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, tak by uzasadniały zmianę lub uchylenie postanowienia. Przez "zmianę okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych. Bez takiej zmiany okoliczności sprawy, wydane postanowienie nie może być modyfikowane lub uchylone. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy zmiany powyższych okoliczności musiałyby być na tyle widoczne, aby możliwa była zmiana dotychczasowego stanowiska a zatem musiałyby to być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy (por. postanowienia NSA z dnia 7 listopada 2007 r. sygn. akt I GZ 220/07 oraz z dnia 9 lipca 2014 r. o sygn. akt II GZ 336/14 – opublikowane na stronie internatowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu I instancji, skarżąca w złożonych ponownie wnioskach nie wskazała nowych okoliczności uzasadniających uwzględnienie jej wniosku i zmianę dotychczasowego stanowiska Sądu. Informacje wskazane we wniosku z dnia z 3 października 2014r . i 27 listopada 2014 r. dotyczące stanu majątkowego skarżącej oraz jej syna są takie same jak informacje zawarte we wcześniej składanych wnioskach. Strona nie wskazała na jakiekolwiek nowe, nieznane sądowi okoliczności, które świadczyłyby o pogorszeniu się jej sytuacji materialnej w okresie po wydaniu postanowienia z dnia 24 lipca 2014 r. Z kolei argumentacja zawarta w piśmie z dnia 26 listopada 2016 r. związana była z kwestionowaniem ocen Sądu dokonanych we wcześniejszych orzeczeniach. Odnosząc się do wniosku o przyznanie stronie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia skargi konstytucyjnej o której mowa w art. 79 Konstytucji RP Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym, sądem właściwym w tym zakresie jest sąd rejonowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca i wskazała, że Sąd odmówił zmiany postanowienia powielając swoje wcześniejsze wadliwe i oczywiście błędne ustalenia, stojące w rażącej sprzeczności z przedstawianym przez skarżącą stanem faktycznym i prawnym, wspierając je konstatacją braku w sprzeciwie zmiany stanu faktycznego i prawnego. Za przyjęciem tej tezy przemawiać ma ocena sądu, w której zawiera się oczywiście błędna konstatacja nie wskazania nowych okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku. Wskazała, że zgodnie z orzecznictwem wadliwe ustalenie stanu faktycznego, konsekwentnie zarzucane przez skarżącą postępowaniu WSA w Poznaniu stanowi podstawę wznowienia postępowania, uzasadniając zażalenie i ponowienie dotychczasowych wniosków sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli instancyjnej podane zostało postanowienie Sądu I instancji odmawiające zmiany postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Zgodnie z prawidłowo powołanym i zastosowanym przez Sąd I instancji art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczność sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Stosownie do dyspozycji cytowanego przepisu zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpi zmiana okoliczności sprawy. Tymczasem skarżąca we wniosku nie powołuje żadnych innych, nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. To, że skarżąca ocenie swoją sytuację inaczej niż sąd administracyjny rozpatrujący jej wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawę (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wskazania, iż okoliczności sprawy uległy zmianie art. 165 p.p.s.a. nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. W zażaleniu skarżąca prowadzi polemikę z ocenami wyrażonymi przez Sąd Wojewódzki, nie przedstawiając żadnych okoliczności na poparcie tez kwestionujących zaskarżone postanowienie. Z przyczyn powyższych, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.