I FSK 1748/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-02-03
Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Artur Mudrecki, Roman Wiatrowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo podatnika do obniżenia podatku naliczonego o podatek należny wynikający z faktur, które zostały uznane za fikcyjne, mimo braku oryginałów tych faktur w materiale dowodowym?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego, opierając się na zeznaniach świadków i innych dowodach wskazujących na fikcyjność faktur. Brak oryginałów faktur, w połączeniu z zeznaniami wystawcy faktur potwierdzającymi ich fikcyjność, stanowił wystarczającą podstawę do odmowy prawa do odliczenia. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania przez Sąd I instancji ani organy podatkowe.Stan faktyczny
Skarżący R. S. kwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L., która utrzymała w mocy decyzję określającą zobowiązanie podatkowe w VAT za II i IV kwartał 2008 r. oraz nadwyżkę podatku naliczonego do przeniesienia za III kwartał 2007 r. i II, IV kwartał 2008 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo skarżącego do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmioty P. i P. sp. z o.o., uznając te czynności za niedokonane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od R. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka (sprawozdawca), Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Roman Wiatrowski, , Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 maja 2013 r. sygn. akt I SA/Łd 125/13 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 28 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II - IV kwartał 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od R. S. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 7.200 (siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 21 maja 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 125/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 28 listopada 2012 r.
Z przedstawionego przez Sąd I instancji toku postępowania wynika, że decyzją tą Dyrektor Izby Skarbowej w L. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z 4 kwietnia 2012 r. określającą skarżącemu prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Z. zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług do wpłaty za II kwartał 2008 r. w wysokości 246 389 zł oraz za IV kwartał 2008r.w wysokości 257 299 zł, a także nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za III kwartał 2007 r. w kwocie 42 808 zł oraz za II i IV kwartał 2008 r.w wysokości po 0 zł.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że skarżący pomniejszył podatek należny o podatek naliczony wynikający z faktur VAT stwierdzających nabycie towarów i usług od: a) P. – 23 faktury na łączną kwotę VAT 525 556,90 zł, które dotyczyły usług remontowych i budowlanych ; b) P. sp. z o.o. w K. ( której wiceprezesem i wspólnikiem był G. O.) - 4 faktury na łączną kwotę VAT 36 315,40 zł , dotyczące wykonania usług budowlanych. W ocenie organu I instancji wskazane odliczenie nastąpiło z naruszeniem regulacji zawartej w art. 88 ust.3a pkt 4 lit.a ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów (Dz.U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) dalej ustawa o VAT. Powyższe faktury stwierdzały bowiem czynności, które nie zostały dokonane. Ustaleń w tym zakresie dokonano mając na względzie treść zeznań G. O. składanych w toku śledztwa nadzorowanego przez Prokuraturę Rejonową L., potwierdzonych w trakcie kontroli organu kontroli skarbowej.
W skardze do WSA w Łodzi R. S. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie przepisów :
1) prawa materialnego - art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT
2) postępowania podatkowego, tj. art. 120, art. 121 § 1, art. 122 w zw. z art. 187 § 1, art. 123 § 1, art. 124, art. 125 § 1, art. 180 § 1,art. 187, art. 191, art. 210 § 1 i § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) mające istotny wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie.
Sąd I instancji oddalając skargę, ocenił, że w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe zasadnie zakwestionowały prawo skarżącego do obniżenia podatku naliczonego o podatek należny wynikający z faktur wystawionych przez w.w. podmioty.
Stwierdził, że skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych , w tym faktur VAT (ich oryginałów albo duplikatów ) potwierdzających transakcje nie tylko z G. O. i spółką P., ale także innymi podmiotami, które wystawiły faktury VAT w oparciu o które skarżący dokonał odliczenia podatku naliczonego wykazanego w deklaracjach VAT za II-IV kwartał 2008r. , złożonych w Urzędzie Skarbowym w Z. W związku z tym skarżącemu w ogóle nie przysługiwało prawo do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony za cały okres objęty zaskarżoną decyzją, co trafnie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę. Sąd jednak nie mógł uchylić zaskarżonej decyzji, gdyż w konsekwencji organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy byłby zobligowany do wydania decyzji mniej korzystnej dla strony poprzez wyeliminowanie z rozliczenia podatkowego całego podatku naliczonego w deklaracjach za ten okres, a to naruszałoby art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz. U. z 2012r.,poz. 270 ze zm. ), dalej P.p.s.a.
W kwestii ustaleń poczynionych w zakresie fikcyjności faktur wystawionych przez G. O. i spółkę P. Sąd w całości zaakceptował ustalenia dokonane przez organy podatkowe.
Według Sądu na brak wiarygodności faktur wystawianych przez G. O. jednoznacznie wskazywały jego zeznania złożone w charakterze podejrzanego w toku postępowania karnego [...] prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową L., a także w charakterze świadka przed organem I instancji (w dniu 27 grudnia 2011 r.), kiedy przyznał się, że wystawiał faktury bez pokrycia, za które otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 8% wartości faktury. Ten sam schemat postępowania dotyczył faktur wystawionych dla R. S., który za faktury płacił przelewem na rachunek G. O. Wpłaconą wartość faktury świadek wypłacał i oddawał R. S. Niekiedy przelew faktycznie nie miał miejsca, choć na fakturze było napisane "płatność przelewem", czasem świadek na fakturze napisał "przelew", a następnie R. S. decydował na rozpisanie płatności na "KP". Świadek zeznał również, że R. S., w związku z kontrolą z Urzędu Kontroli Skarbowej w L., dał mu do podpisania umowy i protokoły odbioru robót (umowy dotyczyły 2007 i 2008 r.) w związku z czym podpisał te dokumenty z datą wsteczną, chociaż prac budowlanych na rzecz G. nie wykonał.
Sąd I instancji nie zgodził się ze skarżącym, że wersja zeznań G. O. nie odpowiadała prawdzie, gdyż na składaniu takich zeznań G. O. nie mógł nic skorzystać, wprost przeciwnie – ujawnienie przytoczonych faktów naraziło go na odpowiedzialność podatkową i karną. Ponadto fikcyjność faktur wystawianych przez G. O. potwierdzały jeszcze inne dowody. Organ kontroli skarbowej przesłuchał bowiem w charakterze świadków osoby pracujące w tym czasie w Z. (J. P., G. D., Z. R., K. P.), którzy nie potwierdzili faktu wykonywania robót budowlanych w okresie między I - IV kw. 2008 r., przez podwykonawcę, firmę H. Ważne znaczenie, jak stwierdził, miała również decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. z 25 czerwca 2012 r. określająca G. O. obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług (wynikający m.in. z faktur wystawionych w 2007 i 2008 r. na rzecz firmy R. S.) na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.
Nie budziły zastrzeżeń Sądu również ustalenia organów dotyczące faktur wystawionej prze P. G. O. jako wspólnik i członek zarządu tej spółki nie ukrywał tego, że wystawiał fikcyjne faktury VAT. Próby przeprowadzenia czynności sprawdzających w tej spółce nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, gdyż organowi nie udało się skontaktować z zarządem spółki, a spółka nie prowadziła działalności w miejscu, w którym znajduje się jej siedziba. Odnosząc się natomiast do zarzutu braku przeprowadzenia dowodu z zeznań Świadka B. S., która w 2008r. była księgową w firmie skarżącego. Sąd wskazał, że organ bezskutecznie wyznaczał termin przesłuchania świadka, która nie stawiała się przedstawiając zaświadczenia lekarskie.
W ocenie Sądu skoro organy podatkowe mogły zakwestionować cały podatek naliczony, to tym bardziej mogły zakwestionować jego część.
Sąd I instancji nie dopatrzył się również naruszenia w prowadzonym postępowaniu wskazanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu szczegółowa ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, dokonana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest logiczna i spójna.
W skardze kasacyjnej, sporządzonej przez pełnomocnika skarżącego, zaskarżając powyższy wyrok w całości, zarzucono naruszenie: przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik spraw, tj.:
a) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które ma charakter ogólnikowy, ograniczony jedynie do przytoczenia poglądów organów podatkowych, a pomija szereg okoliczności podnoszonych przez skarżącego, związanych ze zgłoszonymi zarzutami w skardze, przede wszystkim zakresie konieczności przeprowadzenia dowodu z zeznań B. S., która w kontrolowanym okresie była odpowiedzialna za prowadzenie ksiąg podatkowych skarżącego,
b) art. 141 § 4 P.p.s.a poprzez błędne przyjęcie w ślad za organami podatkowymi, że przedstawiony przez nie stan faktyczny jest zgodny z rzeczywistością, w szczególności wskutek przyjęcia nieuprawnionego poglądu stanowiącego, że skarżący dokonał obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w kwocie wynikającej z kopii faktur sporządzonych przez G. O., mimo, że w materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że skarżący wszedł w posiadanie oryginałów tych faktur.
Ponadto zaskarżonemu wyrokowi zarzucono na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. - wskutek pominięcia przez WSA naruszenia przepisów postępowania podatkowego jakich w toku postępowania dopuściły się organy podatkowe - naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. :
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady budzenia zaufania do organów podatkowych poprzez aprioryczne przyjęcie przez organ, że Skarżący odliczył od podatku należnego podatek naliczony w wysokości określonej w kopii faktur zgromadzonych w toku postępowania,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niedopełnienie obowiązku zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w szczególności wskutek : —
a) nieustalenia czy Skarżący rzeczywiście odliczył podatek naliczony z faktur wystawionych przez G. O.,
b) brak przeprowadzenia dowodu z zeznań B. S. na okoliczność tego czy w badanym okresie dokonywała księgowań faktur wystawionych przez G. O.,
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 191 Ordynacji podatkowej przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, która przybrała cechy oceny dowolnej i w sposób oczywisty sprzecznej z rzeczywistym stanem rzeczy w szczególności poprzez:
a) uznanie, mimo nieujawnienia oryginałów faktur sporządzonych przez G. O., że weszły one do obiegu prawnego i posłużyły skarżącemu do obniżenia podatku należnego w sytuacji kiedy skarżący w badanym okresie nie kooperował z G. O. oraz reprezentowaną przez niego spółką,
b) oparcie jej na domniemaniach, a nie na okolicznościach udowodnionych w sposób przewidziany prawem,
4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy tezy i argumenty na ich poparcie podnoszone przez organ nie znajdują odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym oraz nie wskazanie, które dowody zdaniem organu zasługują na wiarę, a które cechy wiarygodności nie posiadają i dlaczego.
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, sporządzonej przez pełnomocnika Dyrektora Izby Skarbowej w L. wniesiono o: oddalenie skargi kasacyjnej; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Z akt sprawy nie wynika, by zaskarżone orzeczenie zostało wydane w warunkach nieważności, której przesłanki określa art. 183 § 2 ww. ustawy, zatem rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogły uwzględniać jedynie ewentualne naruszenie wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego i procesowego.
Stosownie do art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2).
Wskazanie i uzasadnienie podstaw-kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 P.p.s.a.).
Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie przepisów prawa, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd. Uzasadnienie kasacji powinno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, " niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia tylko zarzuty dotyczące naruszenia tych przepisów prawa, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 roku, sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 roku, sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36). Sąd ten nie może również zastępować strony i precyzować czy też uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych. Należy przy tym podkreślić, iż przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, a w sprawach obowiązków podatkowych - doradców podatkowych (art. 175 P.p.s.a.), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej.
Podniesione w skardze kasacyjnej przez jej autora zarzuty nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego wyroku.
W pierwszej kolejności autor skargi kasacyjnej sformułował zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Wskazano, że naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy nastąpiło poprzez błędne przyjęcie w ślad za organami podatkowymi błędnego uzasadnienia, przy czym w pierwszej kolejności skarżący zarzucił, że Sąd I instancji ograniczył się jedynie do przytoczenia poglądów organów podatkowych, a pominął szereg okoliczności podnoszonych przez skarżącego, związanych ze zgłoszonymi zarzutami, a przede wszystkim w zakresie konieczności przeprowadzenia dowodu z zeznań B. S. , która w kontrolowanym okresie była odpowiedzialna za prowadzenie ksiąg podatkowych skarżącego. W skardze kasacyjnej jej autor nie wyjaśnił jednak do których konkretnych przepisów nie odniósł się Sąd I instancji. Tymczasem jak wyżej wskazano Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej.
W drugiej kolejności do naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a, według autora skargi kasacyjnej, miało dojść poprzez błędne przyjęcie w ślad za organami podatkowymi, że przedstawiony przez nie stan faktyczny jest zgodny z rzeczywistością, w szczególności wskutek przyjęcia nieuprawnionego poglądu stanowiącego, że skarżący w okresie rozliczeniowym objętym zaskarżoną decyzją dokonał obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w kwocie wynikającej z kopii faktur sporządzonych przez G. O., mimo, że w materiale dowodowym sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o tym, że skarżący wszedł w posiadanie oryginałów tych faktur.
Tak skonstruowany zarzut wskazuje, że w jego ramach strona wnosząca skargę kasacyjną kwestionuje ustalenia faktyczne organów, zaakceptowane przez Sąd I instancji, które stanowiły podstawę faktyczną rozstrzygnięcia.
Z treści art. 141 § 4 P.p.s.a. wynika natomiast, że określa on elementy, które powinny znaleźć się w uzasadnieniu wyroku i w tym zakresie wskazuje, iż chodzi tutaj o zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a ponadto jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona, uzasadnienie winno zawierać wskazania, co do dalszego postępowania. Odwołując się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna może być skutecznie postawiony tylko w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie prawa i gdy w ramach przedstawiania stanu sprawy Sąd I instancji nie wskaże, jak i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (vide uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09 ONSAiWSA 2010/3 poz. 39, wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r. II FSK 568/08 niepublikowany).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w przywołanej wyżej uchwale, stosownie do którego przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 tej ustawy) jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju uchybień brak. W motywach wyroku Sąd I instancji przedstawił bowiem opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej, przedstawił stan faktyczny przyjęty za podstawę wyroku, zarzuty podniesione w skardze, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji szczegółowo omówił także dlaczego uznał, że organy zebrały i oceniły materiał dowodowy w sposób prawidłowy, co umożliwia przeprowadzenie kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu w kwestionowanym zakresie. W związku z powyższym należy stwierdzić, że brak jest podstaw do uznania za zasadny zarzut skargi kasacyjnej wskazujący na naruszenie przez Sąd I instancji przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a.
W dalszej kolejności autor skargi kasacyjnej sformułował zarzuty naruszenia 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. ze wskazanymi przepisami Ordynacji podatkowej, a mianowicie z art. 121 , z art. 187 § 1 z art. 191 oraz w zw. z art. 210 § 4 .
Przystępując do oceny zasadności tych zarzutów przede wszystkim należy przypomnieć, że dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy podatkowej musi być dominującym celem postępowania podatkowego, a zwłaszcza tej jego części, która nazywana jest postępowaniem dowodowym (por. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2004, s. 236 i n.). W postępowaniu tym przyjęto również jako obowiązującą zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji podatkowej ). W myśl tej zasady organy podatkowe nie są skrępowane regułami dotyczącymi wartości poszczególnych dowodów, orzekają na podstawie własnego przekonania, popartego zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Nakłada ona też na organy podatkowe obowiązek oceny wszystkich zebranych w sprawie dowodów, każdego z nich z osobna i we wzajemnych ich związku. (Z. Ziembiński, Logiczne podstawy prawoznawstwa, Warszawa 1966, s. 174 i nast.). Zgodnie natomiast z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej ) organ podatkowy jest zobowiązany zebrać i wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co powinno polegać m.in. na koncentracji materiału dowodowego oraz jego ocenie w kontekście analizy przesłanek norm prawa materialnego.
Wyrażona natomiast w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasada zaufania do organów podatkowych wymaga m.in. by z uzasadnienia decyzji organu podatkowego wynikał sposób rozumowania i uzasadnienie twierdzeń, dyrektywy wykładni potwierdzające punkt widzenia organu, a także wyjaśnienie znaczenia przepisu, który budzi wątpliwości.
Natomiast art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Na podstawie powyższych uwag dotyczących wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa procesowego, przyjąć należy, że w sytuacji, w której przeprowadzone dowody są ze sobą sprzeczne, organ podatkowy nie może ograniczyć się do wyboru jednego z nich, lecz musi wyczerpująco uzasadnić, dlaczego drugiemu dowodowi nie dał wiary. Brak przekonującej argumentacji w tym zakresie (zawartej w decyzji) spowoduje, że ustalenia organu zostaną uznane za dowolne i sprzeczne z zasadami określonymi w art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że organy podatkowe przeprowadziły postępowanie podatkowe zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami prawa procesowego. Pełnomocnik strony skarżącej negując ustalenia faktyczne dokonane przez organy podatkowe, poprzez wytknięcie rzekomych naruszeń proceduralnych, nie przedstawił żadnych konkretnych argumentów mających świadczyć o prawidłowości jego stanowiska, które zmierzałyby do podważenia tych ustaleń.
W przedmiotowej sprawie organy podatkowe zakwestionowały prawo skarżącego do obniżenia podatku naliczonego o podatek należny wynikający z faktur wystawionych przez dwa podmioty: P. G. O. (usługi remontowe i budowlane) oraz P. sp. z o.o. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje na zasadność takiego stanowiska. Z akt sprawy wynika, że G. O. zaprzeczył, że wykonywał przedmiotowe roboty, przyznając, że wystawiał faktury bez pokrycia, za które otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 8% wartości faktury. Zeznania te zostały potwierdzone dowodami z zeznań pracowników skarżącego. Natomiast w rozpoznawanej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów źródłowych, w tym faktur VAT – ich oryginałów albo duplikatów.
Uznając, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 i art. 204 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło