II SAB/Gd 70/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz po rozpoznaniu dniu 4 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. P. i R. P. na bezczynność Energa - Operator Spółki Akcyjnej Oddziału w przedmiocie udzielenia informacji publicznej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącym A. P. i R. P. solidarnie ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. A. P. i R. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność "A" Spółki Akcyjnej Oddziału w S. w przedmiocie nierozpatrzenia ich wniosku z dnia 13 sierpnia 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie wskazując, że oddział spółki "A" S.A. w G., znajdujący się w S., nie posiada samodzielnej zdolności prawnej, ani sądowej. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.), sąd odrzuca skargę, jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie. Z przepisu art. 25 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika zaś, że zdolność sądową, czyli zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona, ma osoba fizyczna i osoba prawna, a ponadto państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, jak też inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądową mają także organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. Stronami postępowania sądowoadministracyjnego, w myśl art. 32 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. W niniejszej sprawie stronami postępowania są skarżący oraz "A" S.A. Oddział w S., na który wskazali skarżący (reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika) w skardze, jako na organ zobowiązany do udostępnienia żądanej informacji publicznej. Przed przystąpieniem do badania zasadności skargi Sąd zobowiązany jest do zbadania zdolności sądowej stron biorących udział w postępowaniu sądowym. Zatem w niniejszym postępowaniu w pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć, czy oddział spółki akcyjnej posiada zdolność sądową. Spółka akcyjna powstaje z chwilą wpisania jej do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (vide art. 306 pkt 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zm.). Kodeks spółek handlowych nie reguluje kwestii tworzenia oddziałów spółek akcyjnych mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednak na możliwość posiadania przez przedsiębiorcę (spółkę akcyjną) oddziałów wskazują przepisy ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2010 r., nr 220, poz.1447 ze zm.), tj. art. 5 pkt 4, zgodnie z którym przez oddział rozumie się wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Jeżeli przedsiębiorca posiada oddziały, to w rejestrze przedsiębiorców obok danych dotyczących przedsiębiorcy powinny być ujawnione także siedziby i adresy jego oddziałów (art. 38 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym - Dz. U. z 2007 r., nr 168, poz.1186 ze zm.). Pomimo jednak organizacyjnego, technicznego, kadrowego i finansowego wyodrębnienia, oddział nie posiada odrębnej podmiotowości (zdolności) prawnej, bowiem podstawą aktywności oddziału jest zawsze osobowość (zdolność) prawna przedsiębiorcy. Dodać także należy, że z przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.) nie wynika, by zawierała ona odrębne, szczególne unormowania, które wyposażałyby oddział przedsiębiorcy w zdolność sądową i pozwalały występować takiemu oddziałowi samodzielnie, niezależnie od przedsiębiorcy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Oddział przedsiębiorcy nie został wymieniony w katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej, określonym w art. 4 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W myśl art. 4 ust. 2 ustawy, obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. nr 100, poz. 1080 ze zm.), oraz partie polityczne. "A" Spółka Akcyjna Oddział w S. nie jest podmiotem władzy publicznej, jak również nie jest żadnym z podmiotów wykonujących zadania publiczne, wymienionych w art. 4 ust. 1 ustawy. Przykładowe wyliczenie, zawarte w tym przepisie, wskazuje m.in. na osoby prawne, jednak nie wymienia oddziałów osoby prawnej. Z powyższego wynika, że osobowość prawną, a co za tym idzie - zdolność sądową posiada jedynie spółka akcyjna, co oznacza, że tylko spółka akcyjna może być stroną w postępowaniu ze skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej. W realiach niniejszej sprawy stroną postępowania mogłaby być zatem wyłącznie "A" S.A. w G., nie zaś wskazany przez skarżących "A" S.A. Oddział w S. Jednocześnie wyjaśnić należy, że niewłaściwe określenie podmiotu, którego bezczynności dotyczy skarga, nie jest brakiem formalnym skargi, ani też brakiem podlegającym uzupełnieniu w trybie przewidzianym w art. 31 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wezwanie do uzupełnienia wskazanych braków byłoby bowiem możliwe tylko wówczas, gdyby nabycie zdolności sądowej związane było z dokonaniem określonej czynności - takiej jak wpis do rejestru, a dokonanie tej czynności uzależnione było od woli podmiotu niemającego zdolności sądowej, lecz mogącego ją w wyniku tej czynności uzyskać (tak M. Niezgódka-Medek, teza 1 do art. 31 w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2011). Taka sytuacja jednak nie występuje w niniejszej sprawie. Reasumując, skoro oddział spółki akcyjnej nie posiada zdolności sądowej, to nie może występować w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. Podobne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych, między innymi w postanowieniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 lutego 2013 r., sygn. akt II SAB/Rz 16/13 i z dnia 4 marca 2013 r., sygn. akt II SAB/Rz 15/13, postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 484/12 oraz postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2013 roku, sygn. akt II SAB/Gd 19/13 (wszystkie postanowienia dostępne w Internecie na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl) Z tych też względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga podlegała odrzuceniu. O zwrocie wpisu Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z art. 202 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.