II GSK 1699/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-12-12
Skład orzekający: Dariusz Dudra, Andrzej Kuba, Małgorzata Korycińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując wniosek o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, naruszył przepisy postępowania, w tym zasady praworządności, poprzez zignorowanie wniosku strony o dokonanie pomiaru działki w terenie i oparcie się wyłącznie na danych z ortofotomap, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zinterpretował przepisy dotyczące postępowania w sprawach płatności bezpośrednich. Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, że organ administracji naruszył zasady praworządności (art. 6 i 7 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) poprzez oparcie się na danych z ortofotomap zamiast na pomiarze terenowym. NSA stwierdził, że ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego modyfikuje ogólne zasady postępowania administracyjnego, odchodząc od zasady prawdy obiektywnej i zasady postępowania dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a.). W ocenie NSA, zebrany materiał dowodowy, w tym zdjęcia lotnicze z różnych okresów, pozwalał na ustalenie stanu dobrej kultury rolnej na spornej działce na dzień 30 czerwca 2003 r., a zarzuty strony skarżącej kasacyjnie dotyczące wadliwości ustaleń faktycznych były niezasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego, która przyznała płatności w pomniejszonej wysokości, stwierdzając różnicę między zadeklarowaną a rzeczywistą powierzchnią działki rolnej oraz fakt, że część działki nie była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję, uznając, że organ naruszył przepisy postępowania, w tym zasady praworządności, poprzez oparcie się na ortofotomapach i zignorowanie wniosku o pomiar terenowy. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną organu za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku. Zasądził od B. Z. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędziowie NSA Andrzej Kuba (spr.) Małgorzata Korycińska Protokolant Anna Fyda-Kawula po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 161/13 w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia 19 [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku; 2) zasądza od B. Z. na rzecz Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r. po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia 19 [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 uchylił zaskarżoną decyzję oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości.
Z uzasadnienia Sądu I instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął on następujące ustalenia.
Decyzją z 19 [...] 2013 r. nr [...] Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w B. z 9 [...] 2013 r. nr [...] w sprawie przyznania B. Z. (dalej także, jako: "skarżący"), płatności w ramach wsparcia bezpośredniego na rok 2012, w której przyznał jednolitą płatność obszarową do powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli administracyjnej oraz uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych do powierzchni stwierdzonej w trakcie kontroli administracyjnej pomniejszonej o kwotę przypadającą na wykrytą dwukrotną różnicę.
W uzasadnieniu powyższej decyzji podniósł, że w wyniku kontroli administracyjnej wniosku przeprowadzonej w oparciu o narzędzia informatyczne (ortofotomapa oraz dane LPIS/GIS) stwierdzono różnicę między powierzchnią działki rolnej [...], nr ewidenc. [...], obręb K. ([..] ha), zadeklarowaną we wniosku, a powierzchnią działki odniesienia zawartą w systemie identyfikacji działek rolnych ([...] ha). Stwierdzona różnica to [...] ha ([...] %). Dodatkowo podniesiono, że obszar gruntów rolnych, które nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 [...] 2003 r. stanowi obszar wyodrębniony w systemie LPIS jako odrębna warstwa, to znaczy, że nie zalicza się do maksymalnego kwalifikowanego obszaru (PEG).
Organ odwoławczy uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dawał podstawy do przyznania wnioskowanych dopłat w pomniejszonej wysokości, jednocześnie nie znalazł podstaw do zastosowania art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009 z 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1122/2009".
W skardze na powyższą decyzję skarżący zarzucił, że dokonane pomiary nie odzwierciedlają rzeczywistego stanu na gruncie. Skarżący wskazał również, iż powierzchnię gruntów rolnych będących w dobrej kulturze rolnej należało ustalić na dzień 30 [...] 2003 r. i tylko wtedy, gdy w tej dacie grunty nie były w dobrej kulturze rolnej dopłata się nie należy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko w sprawie. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, że pomiar przedmiotowej działki został przeprowadzony dwukrotnie i w każdym przypadku wyniki były takie same. Porównując zdjęcia przedmiotowej działki (ortofotomapy) z 28 [...] 2009 r. oraz z 16 [...] 2012 r. należy stwierdzić, że część działki pod zalesieniem została wykarczowana. Jednakże, z porównania zdjęć z 20 [...] 2002 r. oraz z 28 [...] 2009 r. wynika wyraźnie, iż powierzchnia wyłączona z dopłat w okresie pomiędzy ww. datami pokryta była zwartym drzewostanem, co oznacza iż na tej powierzchni nie prowadzono upraw rolniczych. W związku z tym w dniu 30 [...] 2003 r. powierzchnia ta nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, a zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za uzasadnioną. Wskazał, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd I instancji wskazał, że spór w sprawie dotyczy tego czy działka rolna (nr ewidencyjny [...]), położona w obrębie wsi K., gmina M., powiat b., woj. p., była utrzymana w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 [...] 2003 r.
Skarżący w odwołaniu od decyzji wydanej w I instancji, zakwestionował prawidłowość pomiarów dokonanych w oparciu o zdjęcia lotnicze z 2009 r., podważających ich wiarygodność i wniósł o ponowny pomiar użytków. Z uwagi na kwestionowanie wiarygodności pomiarów w oparciu o ortofotomapy, zdaniem Sądu, wniosek skarżącego należało potraktować, jak wniosek o pomiar działki w terenie. Wniosek taki potwierdza także treść skargi złożonej do Sądu, w której skarżący wskazuje, że zwracał się o dokonanie pomiaru działki na gruncie. Tymczasem pomiaru PEG działki ewidencyjnej nr [...] organ dokonał ponownie w oparciu o zdjęcia (ortofotomapy), których wiarygodność podważa skarżący. Na podstawie zdjęć z: 20 [...] 2002 r., 28 [...] 2009 r. i 16 [...] 2012 r., organ wywnioskował, że obszar części działki został zrekultywowany poprzez usunięcie drzewostanu w okresie pomiędzy 2009 r. a 2012 r. Zdaniem Sądu znaczny odstęp czasowy (ponad 6 lat), jaki upłynął między 30 [...] 2003 r., a datą wykonania zdjęcia, nie pozwala na jednoznaczne i kategoryczne stwierdzenie, że sporna działka rolna nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 [...] 2003 r. na całej powierzchni zadeklarowanej przez skarżącego we wniosku z 14 [...] 2012 r. Na podstawie zdjęć satelitarnych (ortofotomap) znajdujących się w aktach sprawy, wnioskować można jedynie, że na dzień wykonania zdjęcia w 2009 r., a nie na dzień 30 [...] 2003 r., nie cała powierzchnia działki nr [...] była utrzymana w dobrej kulturze rolnej.
Zignorowanie wniosku skarżącego o dokonanie faktycznego pomiar użytków wskazuje, zdaniem tego sądu, na naruszenie zasady praworządności, o której mowa w art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej jako "k.p.a.", do której przestrzegania zobowiązany był organ na mocy art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1164).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz zasądzenie na rzecz Dyrektora ARiMR kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. prawa materialnego tj. art. 3 ust. 2 i ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż zignorowanie wniosku skarżącego o dokonanie faktycznych pomiarów narusza zasady praworządności, podczas gdy na organie spoczywa jedynie obowiązek do rozpatrzenia materiału dowodowego wskazanego we wniosku i innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania.
2. przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- art. 145 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a." w związku z art. 8 art. i art. 12 § 1 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi i nieprawidłowym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, iż fakt niedokonania pomiarów spornej działki w ramach kontroli na miejscu, która w przypadku jej prowadzenia znacznie przedłużyłaby prowadzone postępowanie, mógł mieć, przy uwzględnieniu pozostałych okoliczności przedmiotowej sprawy, na tyle istotny wpływ na wynik sprawy, aby stanowić postawę do uchylenia zaskarżonej decyzji;
- art. 145 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 poprzez uwzględnienie skargi i dowolne przyjęcie przez Sąd przy rozstrzygnięciu, iż organ nie dokonał oceny stanu faktycznego w sposób niebudzący wątpliwości pomimo, że w przedmiotowej sprawie organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy (art. 7 k.p.a.) i przestrzegał zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Ze skargi kasacyjnej, która wniesiona została w rozpatrywanej sprawie wynika, że jej autor oparł ją na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. W istocie rzeczy, oparta została ona jednak na podstawie z pkt 2 przywołanego przepisu, a mianowicie na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art. 3 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wbrew zwartej w skardze kasacyjnej sugestii, nie jest bowiem przepisem prawa materialnego, lecz przepisem procesowym. Przepisami administracyjnego prawa procesowego są bowiem przepisy o właściwości organu orzekającego i o postępowaniu przed nim, zaś przepisami prawa materialnego przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmiany lub wygaśnięcia prawa, czy roszczenia. Wobec jednoznacznej treści art. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz przedmiotu zawartej w nim regulacji – "ust. 1. Z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej; ust. 2 W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się; ust. 3 Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne" – nie może więc budzić żadnych wątpliwości, że przepis ten, nie jest przepisem prawa materialnego, lecz przepisem postępowania. W tej sytuacji przyjąć należało, że autor skargi kasacyjnej oparł postawione w niej zarzuty na podstawie z pkt 2 art. 174 p.p.s.a.
Z zarzutów tych wynika, że istota sporu prawnego w rozpatrywanej sprawie odnosi się do kwestii prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 stwierdził, że nie jest ona zgodna z prawem. U podstaw stanowiska Sądu I instancji, którego zasadność podważa strona skarżąca kasacyjnie, legła bowiem ocena, że ustalenia faktyczne, na których oparta została kontrolowana przez ten Sąd decyzja, charakteryzują się daleko idącym deficytem odnośnie do ustalenia i wyjaśnienia stanu dobrej kultury rolnej na działce rolnej o nr ewidencyjnym [...] na dzień 30 [...] 2003 r. W tej mierze, Sąd I instancji podważył stanowisko organów administracji, że powierzchnią spornej działki rolnej, która na dzień 30 [...] 2003 r. była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej, nie była cała jej powierzchnia, lecz powierzchnia [...] ha, co nastąpiło w związku z wyłączeniem z dopłat tej jej część, która pokryta była zwartym drzewostanem. Tym samym, Sąd I instancji uznał, że skoro wnioskodawca zadeklarował do płatności, gdy chodzi o sporną działkę, powierzchnię [...] ha, co wiązało się z tym, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, "[...] obszar części działki został zrekultywowany poprzez usunięcie drzewostanu w okresie pomiędzy 2009 r. a 2012 r.", to "[...] znaczny odstęp czasu, jaki upłynął między 30 [...] 2003 r., a datą wykonania zdjęcia nie pozwala na jednoznaczne i kategoryczne stwierdzenie, że sporna działka rolna nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej w dniu 30 [...] 2003 r. na całej powierzchni zadeklarowanej przez skarżącego we wniosku z 14 [...] 2012 r." Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że jednoznaczne usunięcie tego rodzaju wątpliwości mogło nastąpić tylko i wyłącznie poprzez przeprowadzenie kontroli spornej działki rolnej i dokonanie jej pomiaru na miejscu, a także poprzez przeprowadzenia dowodu na okoliczność wieku drzew porastających część działki.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie orzekającym w rozpatrywanej sprawie, stanowisko Sądu I instancji nie jest prawidłowe. Zarzuty skargi kasacyjnej skutecznie podważają bowiem zasadność oceny i formułowanych na jej podstawie przez WSA w Białymstoku wniosków, że kontrolowana decyzja, gdy chodzi o faktyczne podstawy jej wydania, nie była zgodna z prawem. Wobec tego, że zarzuty kasacyjne mają komplementarny charakter i pozostają ze sobą w ścisłym funkcjonalnym związku, można i należy rozpatrzeć je łącznie.
W punkcie wyjścia, podzielić należy trafność zasadniczej tezy skargi kasacyjnej, a mianowicie, że Sąd I instancji niezasadnie zarzucił organom administracji publicznej, że dokonując oceny zebranych w sprawie dowodów, na podstawie których przeprowadzone zostały ustalenia stanu faktycznego rozpatrywanej sprawie, dopuściły się one naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy, tj. art. 6 i art. 7 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Podkreślając, że postępowanie regulowane ustawą z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ma charakter postępowania szczególnego, co wprost wynika z przywołanego już powyżej art. 3 ust. 1 – 3 tej ustawy, zwrócić należy uwagę na kierunek i zakres jego modyfikacji w relacji do ogólnego postępowania administracyjnego. W tym względzie, nie bez uzasadnionych racji w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że ustawodawca stanowiąc w art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a., nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 k.p.a. W przeciwieństwie więc do dyrektyw zawartych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., w postępowaniu regulowanym przywołaną ustawą organ administracji publicznej nie ma obowiązku działania z urzędu celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. W tym zakresie bowiem, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. nie mają zastosowania (por. wyroki NSA z dnia: 22 lutego 2013 r., sygn. akt Ii GSK 2204/11; 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 810/11; 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 680/11; 29 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 81/11; 8 lutego 2011 r., sygn. akt II GSK 192/10).
Już więc ze wskazanego punkt widzenia, stanowisko Sądu I instancji o skali i zakresie naruszenia przez organ administracji art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz o wpływie tego naruszenia na wynik sprawy, uznać należy za oczywiście nieprawidłowe.
Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że ustalenia faktyczne, które przeprowadzone zostały w rozpatrywanej sprawie przez organy administracji publicznej, w zakresie w jakim odnosiły się do spornej kwestii utrzymywania w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 [...] 2003 r. działki rolnej położonej na działce ewidencyjnej nr [...], nie dawały podstaw, aby uznać je za obarczone daleko idącą wadą braku zupełności, czy też wręcz za deficytowe. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, zebrany w sprawie materiał dowodowy i przeprowadzone na jego podstawie ustalenia faktyczne, które legły u postaw kontrolowanego przez ten Sąd rozstrzygnięcia, wolne były od tego rodzaju wadliwości.
Podkreślając znaczenie i konsekwencje, jakie w rozpatrywanej sprawie ma regulacja prawna zawarta w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w związku z art. 124 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 stwierdzić należy, że teza Sądu I instancji o potrzebie wyjaśnienia w sposób wskazany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanu utrzymywania w dobrej kulturze rolnej całej powierzchni działki nr [...] zadeklarowanej przez producenta rolnego we wniosku z dnia 14 [...] 2012 r., jest obarczona następującymi błędami.
Po pierwsze, Sąd I instancji nie zwrócił uwagi na fakt, że sporny w rozpatrywanej sprawie stan utrzymywania w dobrej kulturze rolnej działki nr [...] na dzień 30 [...] 2003 r., gdy chodzi o całą jej powierzchnię, w przewidziany prawem sposób, odzwierciedlony został w materiale dowodowym, którego zasadniczy element stanowi zdjęcie (ortofotomapa) z dnia 20 [...] 2002 r. oraz dane LPIS/GIS. Z dowodów tych wynika, że nie cała powierzchnia tej działki była użytkowana rolniczo, co skutkowało tym, że jej część pokryta zwartym drzewostanem, wyłączona została z dopłat, a do maksymalnego kwalifikowanego obszaru przypadającego na działkę referencyjną zakwalifikowana została powierzchnia [...] ha. Jakkolwiek faktem jest, wskazany materiał dowodowy obrazujący stan spornej działki i dokumentujący, gdy chodzi o jej powierzchnię, spełnianie omawianego wymogu prawnego, pochodzi sprzed daty 30 [...] 2003 r., co odnieść należy zwłaszcza do ortofotomapy, to jednak nie oznacza to - jak wywiódł Sąd I instancji - że stan utrzymywania spornej działki w dobrej kulturze rolnej we wskazanej powyżej prawnie relewantnej dacie, w ogóle nie został stwierdzony, co wymagać by miało podjęcie koniecznych czynności wyjaśniających w tym zakresie. W tej mierze, Sąd I instancji pominął tę istotną i niesporną w rozpatrywanej sprawie okoliczność, że dokumentacja fotograficzna jednoznacznie potwierdza, że część powierzchni spornej działki była pokryta zwartym drzewostanem zarówno w roku 2002, jak i w roku 2009 (zdjęcie z 28 [...] 2009 r.) i dopiero potem, tj. w okresie od 2009 do 2012 r. poddana została zabiegowi karczowania i rekultywacji. Skoro więc, w okresie między 2002 r. - kiedy po raz pierwszy doszło do zobrazowania stosowaną dokumentacją stanu dobrej kultury rolnej powierzchni spornej działki nr [...] - a rokiem 2009, a więc w okresie obejmującym datę 30 [...] 2003 r., część wymienionej działki pokryta była zwartym drzewostanem, który dopiero w okresie lat 2009 – 2012 został usunięty, a pierwotnie zalesiona część działki poddana została zabiegom rekultywacji, to brak jest podstaw, aby twierdzić, że wymóg utrzymywania powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 [...] 2003 r., gdy chodzi o wymienioną działkę, nie stanowił przedmiotu ustaleń organu administracji albo, że ustalenia te przeprowadzone zostały wadliwie. Po drugie, niezasadnie zarzucając organom administracji wadliwość i brak zupełności przeprowadzonych w sprawie ustaleń faktycznych, Sąd I instancji sam nie ustrzegł się niekonsekwencji, gdy chodzi o relacje między oceną stwierdzonych nieprawidłowości, a wskazaniami co do dalszego postępowania, które nieprawidłowości te, na przyszłość, miałyby wyeliminować. Stwierdzając mianowicie, że drzewostan usunięty został z części powierzchni spornej działki rolnej w latach 2009 – 2012, co koresponduje również z ustaleniami organów, dla potrzeb zbadania i oceny utrzymywania całej powierzchni tej działki w dobrej kulturze rolnej w dacie 30 [...] 2003 r., Sąd I instancji zlecił przeprowadzenie jej pomiarów na miejscu oraz wyjaśnienie kwestii odnoszącej się do wieku drzewostanu. Wytycznym tym, niezależnie od powyżej już przedstawionych argumentów, w świetle których stanowisko Sądu I instancji uznać należało za nieprawidłowe, towarzyszy pytanie o możliwość i efektywność ich realizacji z punktu widzenia ustalenia stanu dobrej kultury rolnej całej powierzchni działki nr [...] na datę 30 [...] 2003 r.. Nie sposób bowiem uznać, aby okoliczność tę mógł potwierdzić, nie dość, że pomiar na miejscu powierzchni spornej działki, to również i badanie wieku drzew, zwłaszcza, że zostały one usunięte, a część działki pierwotnie pokryta drzewostanem, została poddana zabiegowi rekultywacji.
Ponownie rozpatrując sprawę ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., Sąd I instancji uwzględni przedstawione powyżej argumenty i formułowane na ich podstawie oceny.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 w związku z art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło