I OSK 2263/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-04-03
Skład orzekający: Jolanta Rajewska, Małgorzata Pocztarek, Roman Ciąglewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy oddział spółki akcyjnej, który nie posiada osobowości prawnej, może być stroną postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej, a w szczególności czy posiada zdolność sądową?Ratio decidendi
Oddział spółki akcyjnej, mimo braku osobowości prawnej, posiada zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym dostępu do informacji publicznej. Wynika to z faktu, że jest on podmiotem wykonującym zadania publiczne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej i może być traktowany jako organ w znaczeniu funkcjonalnym, co uzasadnia przyznanie mu przymiotu strony w postępowaniu. Ponadto, skarga na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej nie wymaga wcześniejszego wezwania do usunięcia naruszenia prawa.Stan faktyczny
Skarżący zwrócili się do oddziału spółki energetycznej o udostępnienie decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych na ich nieruchomości. Spółka odmówiła udostępnienia dokumentacji, twierdząc, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej i że dokumentacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. Skarżący złożyli skargę na bezczynność, którą WSA w Poznaniu uwzględnił, zobowiązując spółkę do rozpoznania wniosku. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. nieważność postępowania z powodu braku zdolności sądowej oddziału oraz naruszenie przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia del. NSA Roman Ciąglewicz Protokolant st. asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 3 kwietnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. Oddział w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 14 czerwca 2013 r. sygn. akt II SAB/Po 30/13 w sprawie ze skargi M. K. i J. K. na bezczynność [...] S.A. Oddział w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 14 czerwca 2011 r. sygn. akt II SAB/Po 30/13, zobowiązał [...] S.A. Oddział w K. do rozpoznania wniosku M. K. i J. K. z dnia 15 czerwca 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa oraz zasądził od [...] S.A. Oddział w K. na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach prawnych oraz faktycznych sprawy.
M. K. i J. K. wnioskiem z dnia 15 czerwca 2011 r. wezwali [...] S.A. Oddział w K. do podjęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie przez Spółkę z nieruchomości położonej w miejscowości M. (działka o nr ewid. [...]) oraz do ustanowienia na tej działce służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Ponadto, powołując się na przepisy art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.- dalej "u.d.i.p."), zażądali dokładnego wskazania wszystkich decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych na ich działce oraz udostępnienia kserokopii tych decyzji.
Pismem z dnia 6 grudnia 2011 r. M. K. i J. K. ponownie wystąpili do [...] S.A. Oddział w K. o wydanie im kserokopii, oznaczenie lub umożliwienie wglądu do decyzji stanowiących podstawę do zmodernizowania linii energetycznej na ich nieruchomości.
W odpowiedzi, pismem z dnia 28 grudnia 2011 r., Spółka poinformowała, że nie udostępnia osobom trzecim dokumentacji techniczno-prawnej, w tym dokumentacji prawnej związanej z budową infrastruktury elektroenergetycznej będącej własnością Spółki.
Następnie M. K. i J. K. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność [...] S.A. Oddział w K., zarzucając, że strona przeciwna nie udostępniła im informacji publicznej zawartej we wniosku oraz nie wydała rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej lub o umorzeniu postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazali, że skarga na bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji w trybie u.d.i.p. może być skutecznie wniesiona aż do ustania stanu bezczynności, czyli do chwili załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności. Skarga taka nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. Skoro skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej zmierza do jak najszybszego rozpatrzenia wniosku, a ustawa nie stawia dodatkowych warunków do jej wniesienia, to może być ona złożona do sądu administracyjnego także bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Skarżący stwierdzili ponadto, że zgodnie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. spółka prawa handlowego, zajmująca się dystrybucją energii elektrycznej, jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Taki obowiązek oprócz władz publicznych obciąża również inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, są "zadaniami publicznymi". Żądanie udostępnienia decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii energetycznych dotyczy "sprawy publicznej", a zatem przedsiębiorstwo energetyczne jest zobowiązane do udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. Skarżący do dnia wniesienia skargi nie otrzymali jednak wnioskowanych dokumentów w żądanej formie, ani rozstrzygnięcia w sprawie odmowy udostępnienia informacji publicznej, czy też w sprawie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji publicznej.
W odpowiedzi na skargę [...] S.A. w G. Oddział w K. wniosła o jej oddalenie, wywodząc, że żądanie skarżących udostępnienia dokumentów i decyzji administracyjnych nie mieści się w pojęciu "informacji publicznej" oraz że dokumentacja związana z budową i eksploatacją linii stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. Ponadto decyzjami administracyjnymi dotyczącymi budowy linii dysponują organy administracji, które je wydały i to jedynie one - zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. - zobowiązane są do ich udostępnienia.
Spółka wskazała również, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2012 r. poz. 1059) zajmuje się tylko dystrybucją energii elektrycznej. Obrót energią elektryczną prowadzi natomiast inna spółka – [...] S.A., która sprzedaje energię odbiorcom detalicznym lub hurtowym.
Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, działając na mocy art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie "P.p.s.a."), zobowiązał [...] S.A. Oddział w K. do rozpoznania wniosku M. K. i J. K. z dnia 15 czerwca 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej.
W pisemnym motywach swego orzeczenia Sąd I instancji w pierwszej kolejności odniósł się do kwestii zdolności sądowej [...] S.A. w G. Oddział w K., wskazując, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi zdolność sądowa uregulowana jest w art. 25 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem zdolność sądową, a więc zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona, ma osoba fizyczna i osoba prawna. Zdolność sądową mają także państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej (§ 2), inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (§ 3) oraz organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (§ 4). Spółka akcyjna w świetle art. 12 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) nabywa osobowość prawną z chwilą wpisania do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Żaden z przepisów K.s.h. nie przyznaje natomiast osobowości prawnej, jak też zdolności sądowej oddziałowi spółki akcyjnej mającej siedzibę na terytorium RP. Jednakże należy mieć na uwadze, że sprawy dotyczące udostępnienia informacji publicznej należą do kategorii spraw rozstrzyganych na podstawie u.d.i.p. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 25 § 1 P.p.s.a. Jednostka organizacyjna wymieniona w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., nie jest tożsama z jednostką organizacyjną, o jakiej mowa w przepisach K.p.a., czy P.p.s.a. W rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. jest to każda jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne.
Następnie Sąd I instancji wyjaśnił, że w sytuacji wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, skarga taka nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia wnoszonym na drodze administracyjnej.
Sąd I instancji wskazał ponadto, że zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów. Stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna m. in. o danych publicznych, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty niebędące organami administracji publicznej. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej i związanych z nimi, bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Są nimi zarówno treść dokumentów bezpośrednio przez nie wytworzonych, jak i tych, których używają przy realizacji przewidzianych prawem zadań nawet, jeżeli nie pochodzą wprost od nich. Z powyższego wynika, że informacje odnoszące się do lokalizacji, budowy czy przebudowy linii elektroenergetycznych, o których udostępnienie wystąpili skarżący, stanowią informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. Treść wniosku wskazuje bowiem, że skarżący domagają się udostępnienia im decyzji dotyczących inwestycji elektroenergetycznych zrealizowanych na ich nieruchomości.
Rozważając podmiotowy zakres sprawy, Sąd I instancji stwierdził natomiast, że kwestia statusu prawnego przedsiębiorstwa energetycznego w kontekście ustaleń, czy przedsiębiorstwo takie jest podmiotem obowiązanym do udzielania, informacji publicznej była już badana w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Zwracano tam uwagę, że z treści art. 4 ust. 1 u.d.i.p. wynika, iż obowiązek udostępnienia informacji publicznej nałożony został nie tylko na "władze publiczne" ale też na "inne podmioty wykonujące zadania publiczne". Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyroku z dnia 18 sierpnia 2010 r. sygn. akt I OSK 851/10 wyjaśnił, że zwrot "zadania publiczne" ma szerszy zakres niż termin "zadania władzy publicznej": Pojęcia te różnią się zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne unormowania ustawowe. Użyty w art. 4 u.d.i.p. zwrot "zadanie publiczne", zamiast zawartego w art. 61 Konstytucji RP sformułowania "zadanie władzy publicznej", pomija element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty, niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania im tych zadań. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych wiąże się więc z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Obowiązki operatora systemu dystrybucyjnego wymienia art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego. Działalność przedsiębiorstwa energetycznego w tym zakresie dotyczy spraw publicznych w rozumieniu art. 4 u.d.i.p. Dystrybucja energii elektrycznej i inne zadania wykonywane przez przedsiębiorstwo energetyczne ze względu na znaczenie energii elektrycznej dla rozwoju cywilizacyjnego i poziomu życia obywateli, a tym samym urzeczywistniania dobra wspólnego, o którym mowa w art. 1 Konstytucji RP, są "zadaniami publicznymi". Działalność przedsiębiorstwa energetycznego niemieszcząca się w katalogu wymienionym w art. 9c ust. 3 Prawa energetycznego, jeżeli dotyczy "sprawy publicznej", nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorstwa energetyczne żądanej informacji decyduje zatem to, czy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust: 1 u.d.i.p.
W ocenie Sądu I instancji nie budzi wątpliwości, że [...] S.A. jest podmiotem objętym ustawą o dostępie do informacji publicznej. Skoro [...] S.A. jest przedsiębiorstwem energetycznym wykonującym zadania publiczne, a żądane przez skarżących decyzje o lokalizacji i budowie linii elektroenergetycznych stanowią informację publiczną, to konieczne jest jeszcze ustalenie, czy działania podjęte przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej nastąpiły w formie adekwatnej do wskazanej przez skarżących. Zwrócić zatem należy uwagę, że wniosek skarżących zainicjował postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej. Oznacza to, że [...] S.A. powinna zakończyć wszczęte postępowanie w sposób przewidziany prawem, tj. albo udzielić informacji publicznej albo wydać decyzję o jej odmowie bądź też - w razie uznania, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej lub Spółka nie dysponuje żądaną informacją - udzielić wnioskodawcom odpowiedzi w formie zwykłego pisma. Z treści pism Spółki kierowanych do skarżących nie wynika, aby [...] S.A. dokonała kwalifikacji wniosku pod kątem oceny, czy obejmuje on żądanie udzielenia informacji publicznej. W pismach tych Spółka stwierdziła, że przepisy u.d.i.p. nie znajdują wobec niej zastosowania, nie udostępnia osobom trzecim dokumentacji techniczno-prawnej związanej z budową infrastruktury elektroenergetycznej będącej jej własnością i nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Pomimo wymiany korespondencji pomiędzy stronami, Spółka nie udzieliła zatem żądanej informacji, w sposób prawem przewidziany nie odmówiła jej udzielenia, ani nie wskazała, że nie jest w stanie udzielić żądanej informacji z innych przyczyn. W rezultacie, w ocenie Sądu, Spółka dopuściła się i nadal pozostaje w bezczynności w kwestii rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej.
Sąd I instancji stwierdził ponadto, że bezczynność Spółki nie miała charakteru kwalifikowanego, bowiem w sprawie istotne jest stanowisko Spółki i przyczyny, dla których nie załatwiła wniosku skarżących. Otóż Spółka w korespondencji ze skarżącymi konsekwentnie utrzymywała, że w jej ocenie przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania, gdyż nie jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznej. Ponadto żądanie udostępnienia informacji publicznej zostało złożone w wezwaniu do pojęcia negocjacji w przedmiocie ustalenia wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Zatem tło wniosku ma niewątpliwie cywilnoprawny charakter i w ocenie Sądu, w sprawie doszło do pewnego rodzaju przeniesienia sporu z płaszczyzny prawa cywilnego na płaszczyznę prawa publicznego. Taki stan rzeczy nie może być pominięty przy ocenie, czy bezczynność podmiotu zobowiązanego nosiła cechy rażącego naruszenia prawa. Analiza stanu faktycznego nie pozwala na jednoznaczne uznanie, że Spółka w sposób oczywisty naruszyła przepisy prawa. [...] S.A. Oddział w K. nie zaprzeczała, że posiada określone decyzje, ale uważała, że nie jest podmiotem objętym przepisami u.d.i.p. zobowiązanym do udzielania informacji publicznych. Z powyższych względów uznać należy, że bezczynność w udzieleniu informacji publicznej nie ma charakteru rażącego naruszenia prawa.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła [...] S.A. w G. Oddział w K., wnosząc o stwierdzenie nieważności postępowania na podstawie art. 183 § 2 pkt 2 lub art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a., ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i odrzucenie skargi lub uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
• art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że [...] S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej;
• art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 3 i art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwszy u.d.i.p. poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że [...] S.A. w związku z wnioskiem skarżących jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w postaci dokumentów urzędowych,
• art. 5 ust. 2 u.d.i.p. poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie zachodził żaden z wyjątków uprawniających do odmowy udostępnienia informacji publicznej;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
• art. 52 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez uznanie, że skarga była dopuszczalna mimo braku wezwania strony przeciwnej do usunięcia naruszenia prawa;
• art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. poprzez uznanie, że skarga była dopuszczalna, mimo że [...] S.A. w G. Oddział w K. nie miała zdolności sądowej do występowania jako strona przeciwna względem skarżących;
• art. 1 § 1 i § 2 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 i pkt 8 w zw. z art. 149 § 1 P.p.s.a poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli, polegające na wydaniu wyroku stwierdzającego naruszenie prawa materialnego przez [...] S.A.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzono, że [...] S.A. w G. Oddział w K. jest jednostką organizacyjną [...] S.A. w G., z której działalnością związana jest sprawa, jednakże nie jest to podmiot funkcjonujący w obrocie prawnym samodzielnie. Oddział nie posiada zdolności prawnej ani sądowej. Zatem jedynie [...] S.A. w G. mogła być wskazana jako strona postępowania przed sądem administracyjnym. Prowadzenie postępowania sądowego z udziałem podmiotu niemającego zdolności sądowej pociąga za sobą nieważność postępowania, o jakiej mowa w art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu naruszył przepisy postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a., bowiem skarga podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Skarga powinna zostać odrzucona także na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., bowiem skarżący przed jej wniesieniem do sądu administracyjnego nie wezwali właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa.
Uzasadniając zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, skarżąca kasacyjnie wskazała, że Konstytucja RP reguluje, komu przysługuje prawo do uzyskania informacji publicznej oraz czyja działalność jest przedmiotem informacji publicznej. W ujęciu konstytucyjnym prawo do uzyskania informacji zostało wyraźnie związane z działalnością organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne oraz innych podmiotów, jeżeli wykonują zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przedmiotem tego prawa jest każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.), jednakże w powiązaniu z działalnością ściśle określonych podmiotów, które wymienia art. 4 u.d.i.p. Zatem przedmiotem informacji jest działalność organów władzy publicznej oraz osób i jednostek organizacyjnych wykonujących zadania władzy publicznej, a tym samym zobowiązanymi do udzielenia informacji publicznej są organy władzy publicznej oraz osoby i jednostki organizacyjne wykonujące zadania władzy publicznej. Oznacza to, że przy dokonywaniu oceny, czy dany podmiot jest zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, konieczne jest w każdym wypadku ustalenie, czy podmiot ten mieści się w określeniu "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne". [...] S.A. byłaby zobowiązana do udostępniania informacji publicznych w przypadku, gdyby była "władzą publiczną", lub jako spółka kontrolowana przez Skarb Państwa wykonywałaby "zadania publiczne" lub dysponowałaby majątkiem publicznym. Spółka nie dysponuje zaś mieniem państwowym, mieniem komunalnym oraz mieniem należącym do sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów ustawy o finansach publicznych. Ponadto nie jest spółką prawa handlowego, w której Skarb Państwa posiada ponad 50% akcji w kapitale zakładowym (Skarb Państwa posiada jedynie ok. 82 % akcji w kapitale zakładowym spółki [...] S.A., która jest większościowym akcjonariuszem [...] S.A.). Skoro nie jest "władzą publiczną", nie realizuje "zadań publicznych" oraz nie dysponuje majątkiem publicznym, to nie jest zobowiązana do udzielania informacji publicznej. WSA w Poznaniu prezentując w zaskarżonym wyroku odmienny pogląd, naruszył tym samym przepisy art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 3 u.d.i.p.
Zdaniem skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji niezasadnie powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05. Wyrok ten został wydany w okolicznościach innego niż aktualnie funkcjonowania rynku energetycznego, albowiem jeszcze przed wejściem w życie Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2003/54/WE z dnia 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 96/92/WE, obowiązującej od 2007 r. Po wydaniu wspomnianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nastąpił rozdział usług sprzedaży i dystrybucji energii elektrycznej. Na gruncie obecnych uregulowań funkcjonuje instytucja "sprzedawcy z urzędu", który wyznaczany jest przez Urząd Regulacji Energetyki. W tym zakresie realizowany jest obowiązek publiczny związany z użytecznością publiczną. [...] S.A. w G. jedynie dostarcza energię elektryczną w ramach umowy o świadczenie usługi dystrybucji. Natomiast sprzedaż energii elektrycznej prowadzi sprzedawca z urzędu, czyli [...] S.A. Aktualnie, w związku ze świadczeniem tzw. usługi kompleksowej, stwierdzić należy, że zadania publiczne mogłyby być realizowane tylko przez sprzedawcę świadczącego usługę kompleksową, ale nie przez dystrybutora energii elektrycznej, jakim jest [...] S.A. Okoliczność, że dystrybutor energii elektrycznej prowadzi działalność, która ma związek z realizacją zadań w sferze usług użyteczności publicznej przez inny podmiot, nie może przesądzać o zasadności traktowania tego dystrybutora, jako realizującego zadania publiczne. Przedsiębiorstwo energetyczne jest przede wszystkim uczestnikiem rynku, prowadzącym działalność gospodarczą, czyli przedsiębiorcą. Okoliczność, że określona działalność gospodarcza wymaga uzyskania koncesji, nie oznacza, że mamy do czynienia z działalnością polegającą na realizacji zadań publicznych. Ustawodawca w ustawie Prawo energetyczne odróżnił zakresy działalności gospodarczej w sektorze energetycznym od zasad związanych z polityką energetyczną państwa. Działalności regulacyjnej państwa na rynku energetycznym, realizowanej przez państwo za pośrednictwem Prezesa URE, nie można utożsamiać z powierzaniem zadań publicznych przedsiębiorstwom energetycznym. Można ewentualnie stwierdzić, że przedsiębiorstwa energetyczne wykonują zadania użyteczności publicznej. Gdyby nawet przedsiębiorstwa energetyczne wykonywały zadania publiczne, to ewentualny obowiązek udostępniania informacji publicznej można byłoby rozważać jedynie przy realizacji przez nie zadań określonych w art. 9 c ust. 3 Prawa energetycznego. Jeżeli zadania Spółki wykraczają poza zadania operatora systemu dystrybucyjnego, to zastosowanie u.d.i.p. i istnienie obowiązku udostępnienia informacji publicznej istniałoby jedynie w sytuacji wniosku dotyczącego sprawy publicznej. Jedynie działalność przedsiębiorstwa energetycznego niemieszcząca się w katalogu wymienionym w art. 9 c ust. 3 Prawa energetycznego, jeżeli dotyczy "sprawy publicznej" nakłada na przedsiębiorstwo obowiązek udzielenia informacji dotyczącej tej sprawy. O obowiązku udostępniania przez przedsiębiorstwa energetyczne żądanej informacji przesądza więc fakt, czy dotyczy ona "sprawy publicznej" w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 5 ust. 2 u.d.i.p. skarżąca kasacyjnie wskazała, że informacje związane z postępowaniem o przyłączenie do sieci elektroenergetycznej stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Z tych względów nie powinno być wątpliwości, że nie można udostępnić żądanych informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa.
Skarżąca kasacyjnie podniosła również, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 4 ust. 3 i art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret pierwszy u.d.i.p. uznając, że [...] S.A. jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w postaci dokumentów urzędowych, bowiem niedopuszczalne jest stosowanie przepisów u.d.i.p. wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie lub też są w posiadaniu organu, który je wytworzył. Akta prowadzonych przez organ spraw, bez względu na ich rodzaj i charakter, zawierają informację o działalności organu, a tym samym mają walor informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna złożona w niniejszej sprawie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tego względu nie zasługuje na uwzględnienie.
Strona skarżąca kasacyjnie zarzuciła Sądowi I instancji przede wszystkim nieważność postępowania wynikającą z udziału w postępowaniu sądowym podmiotu nieposiadającego zdolności sądowej, tj. [...] S.A. w G. Oddział w K.. Zarzut ten nie jest zasadny.
Kwestię zdolności sądowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym reguluje art. 25 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że zdolność występowania przed sądem administracyjnym jako strona (zdolność sądową) mają: osoba fizyczna i osoba prawna, państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej oraz organizacje społeczne nieposiadające osobowości prawnej, a także inne jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej, jeżeli przepisy prawa dopuszczają możliwość nałożenia na te jednostki obowiązków lub przyznania uprawnień lub skierowania do nich nakazów i zakazów, a także stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób.
Przepis art. 25 P.p.s.a. określając katalog podmiotów mających jako strona zdolność występowania przed sądem administracyjnym, nie odnosi się do pojęcia organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, a który to organ – zgodnie z art. 32 P.p.s.a. – jest także stroną postępowania w sprawie sądowoadministracyjnej, obok skarżącego i ewentualnych uczestników postępowania (art. 12 P.p.s.a.). Oznacza to, że art. 25 P.p.s.a. dotyczy adresatów działań organów administracji publicznej, a nie tych organów. W przypadku organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, jego zdolność do występowania przed sądem administracyjnym jako strona wynika z art. 32 P.p.s.a. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 2878/12 z art. 32 P.p.s.a. wprost wynika, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej status strony przysługuje organowi, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Skoro organ jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego, to w tym postępowaniu ma zdolność sądową. Tego stanu rzeczy w niczym nie zmienia to, że organ administracji publicznej, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, nie został wprost wymieniony w art. 25 P.p.s.a. Również w doktrynie prawa administracyjnego podnosi się, że art. 25 P.p.s.a. dotyczy wyłącznie zdolności sądowej skarżących i uczestników postępowania na prawach strony. Natomiast zdolność sądową organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy wywodzić z art. 32, choć nie znajduje to wprost potwierdzenia w art. 25 P.p.s.a. (M. Romańska w: T. Woś (red.); Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 224).
W sprawie zainicjowanej wnioskiem M. K. i J. K. z dnia 14 czerwca 2011 r. o udostępnienie decyzji stanowiących podstawę lokalizacji i budowy linii elektroenergetycznych, której konsekwencją jest niniejsza sprawa sądowoadministracyjna, należy brać pod uwagę przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Akt ten jest ustawą szczególną w stosunku m.in. do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Katalog podmiotów wyliczonych w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 nie jest przy tym katalogiem zamkniętym, skoro ustawodawca posłużył się w określeniu tego katalogu zwrotem "w szczególności". Z mocy art. 4 ust. 2 u.d.i.p. zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są również organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. zm.) oraz partie polityczne. Przepis art. 4 ust. 3 u.d.i.p. stanowi zaś, że zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji.
Mając na uwadze, że unormowania ustawy o dostępie do informacji publicznej wprowadziły odformalizowany tryb dostępu do tego rodzaju informacji i stanowią konkretyzację wynikającego z Konstytucji RP prawa do informacji publicznej (art. 61 Konstytucji RP), należy stanąć na stanowisku, że przepisy określające otwarty katalog podmiotów wyliczonych w art. 4 ust. 1 pkt 1-5 u.d.i.p. (o ile tylko są to "władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne") powinny być wykładane w taki sposób, który najpełniej gwarantuje rzeczywisty dostęp do informacji publicznej. Należy zatem przyjąć, że podmiotem zobowiązany do zajęcia stanowiska w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest nie tylko spółka akcyjna. W taki sam sposób może być także traktowana jej jednostka organizacyjna - oddział. W konsekwencji na ten ostatnio wymieniony podmiot może być też nałożony przez Sąd obowiązek zajęcia stanowiska w przedmiocie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a co za tym idzie taki podmiot również ma zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stanowisko dostrzegające potrzebę modyfikacji reguł dotyczących zdolności podmiotów występujących w charakterze stron postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego na podstawie przepisów u.d.i.p. pojawiło się już w orzecznictwie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 102/13, postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I OZ 811/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt IV SAB/Gl 146/12). W judykaturze utrwalony został pogląd, że oddział spółki akcyjnej jest podmiotem wyposażonym w zdolność sadową w sprawach z zakresu dostępu do informacji publicznej. Może być bowiem traktowany jako organ w rozumieniu art. 32 P.p.s.a., a zatem w znaczeniu funkcjonalnym, wynikającym z charakteru wykonywanych zadań należących do zakresu zadań publicznych, co uzasadnia przyznanie mu przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym (wyrok NSA z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I OSK 831/13 i wyrok NSA z dnia 30 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1277/13).
W związku z powyższym bezpodstawne są zastrzeżenia strony skarżącej kasacyjnie co do udziału w postępowaniu sądowym podmiotu nieposiadającego zdolności sądowej. W sprawie nie doszło do nieważności postępowania w rozumieniu art. 183 § 2 pkt 2 P.p.s.a., a tym samym zarzut złamania zaskarżonym wyrokiem powołanego przepisu oraz art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a. jest niezasadny.
Chybiony jest ponadto zarzut dotyczący naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1, 3 i 4 P.p.s.a. Ustawa -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w art. 52 § 1 stanowi, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę składa prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Środki zwalczania bezczynności organów administracji wskazuje art. 37 K.p.a., który przyznaje stronie prawo złożenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 K.p.a. Tak więc w zasadzie tam, gdzie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, skarga na bezczynność powinna być poprzedzona zażaleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 K.p.a. Ustawa o dostępie do informacji publicznej, o czym była już mowa, jest ustawą szczególną, regulującą w sposób kompleksowy kwestie związane z prawem dostępu do informacji publicznej. Wobec tego jej uregulowania decydują o trybie postępowania w tych sprawach, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego znajdują zastosowanie tylko wtedy, gdy przepisy u.d.i.p. tak stanowią. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jedynie w art. 16 ust. 2, a więc należy wyłączyć stosowanie przepisów tego Kodeksu do faz poprzedzających wydanie decyzji. Tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej przepis art. 37 K.p.a. nie może w ogóle znaleźć zastosowania. Środków zaskarżenia w razie bezczynności nie przewiduje też ustawa o dostępie do informacji publicznej. Oznacza to, że w postępowaniu o udostępnienie informacji przepisy art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a. nie mają zastosowania. Ta ostatnia uwaga dotyczy również art. 52 § 3 i 4 P.p.s.a., gdyż tryb przewidziany w tych przepisach odnosi się do aktów i czynności, a nie bezczynności podmiotu zobowiązanego do podejmowania aktów i czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Orzecznictwo w tym zakresie od wielu lat jest jednolite i powinno być znane stronie skarżącej kasacyjnie (m.in. wyroki NSA z dnia 15 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 667/11 Lex nr 969478 i dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05 Lex 236545).
Przechodząc do zarzutów naruszenia prawa materialnego, zauważyć należy, że pojęcie "informacji publicznej" ustawodawca określił w przepisach art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p., wskazując, że informacją tą jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 i 2, przy czym dokumentem urzędowym, w rozumieniu przepisów u.d.i.p., jest treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy. Ponieważ sformułowania zawarte w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. nie są zbyt jasne, przy ich wykładni należy kierować się treścią art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych podmiotów w zakresie, w jakim wykonują one zadania publiczne i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Zgodnie z ust. 2 art. 61 Konstytucji RP prawo do uzyskiwania informacji dotyczy również dostępu do dokumentów. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w odrębnych ustawach przesłanki dotyczące ochrony wolności i praw innych osób oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). W myśl art. 61 ust. 4 Konstytucji RP tryb udzielania informacji, o których mowa w tym artykule, określają ustawy i realizację powyższego przepisu stanowi właśnie ustawa o dostępie do informacji publicznej.
W świetle powołanych przepisów u.d.i.p. oraz Konstytucji RP pojęcie informacji publicznej musi być rozumiane szeroko. W orzecznictwie i piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że za informację publiczną należy uznać każdą wiadomość wytworzoną przez szeroko rozumiane władze publiczne, a także inne podmioty sprawujące funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Charakter informacji publicznej mają również informacje niewytworzone przez wskazane podmioty lecz do nich się odnoszące. Informację publiczną stanowi zatem treść wszelkiego rodzaju dokumentów nie tylko bezpośrednio zredagowanych i wytworzonych przez wskazany podmiot. Przymiot taki posiada także treść dokumentów, których podmiot używa do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań. Bez znaczenia przy tym jest, w jaki sposób dokumenty znalazły się w posiadaniu danego organu i czy dokumenty te posiada także inny podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznej. Ważne jedynie jest to, by dokumenty takie służyły adresatowi konkretnego wniosku do realizowania zadań publicznych i odnosiły się do niego bezpośrednio. Sąd I instancji słusznie więc uznał, że żądane przez M. K. i J. K. dokumenty i decyzje dotyczące budowy linii elektroenergetycznych, z których to dokumentów i decyzji Spółka wywodzi swoje prawa do linii elektroenergetycznych, są w rozumieniu u.d.i.p. informacjami publicznymi, do udostępnienia których zastosowanie ma tryb przewidziany w tej ustawie. Tym samym również zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a tiret pierwsze pozbawiony jest usprawiedliwionych podstaw.
Dodać należy, że o zaliczeniu określonej informacji do kategorii informacji publicznej decyduje spełnienie przesłanek przewidzianych w powołanych przepisach u.d.i.p., nie zaś ewentualny możliwy sposób wykorzystania pozyskanych informacji. Dokumenty urzędowe będące w posiadaniu przedsiębiorstwa energetycznego nie tracą charakteru informacji publicznej w przypadku, gdy ich udostępnienia domaga się osoba fizyczna pozostająca lub mogąca pozostawać w sporze cywilnoprawnym z tym przedsiębiorstwem. Odmienne zapatrywania są sprzeczne z celem regulacji ustawowych i konstytucyjnych dotyczących dostępu do informacji publicznej, a nadto byłyby one nielogiczne. Ocena czy określona informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p. nie może być odmienna w zależności od tego, kto ubiega się o jej udostępnienie. Rozpatrując wniosek o udostępnienie informacji publicznej, właściwy podmiot nie jest upoważniony do badania interesu prawnego ani faktycznego wnioskodawcy (art. 2 ust. 2 u.d.i.p.).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 4 ust.1 w zw. z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. Przepis art. 4 ust. 1 stanowi, że obowiązek udostępnienia informacji spoczywa na władzach publicznych oraz innych podmiotach wykonujących zadania publiczne. Oznacza to, że ustawodawca rozróżniając te dwie kategorie podmiotów, świadomie zdecydował, aby obowiązkiem informacyjnym obciążyć każdą z tych grup. Zatem fakt, że Spółka nie kwalifikuje się do władz publicznych w rozumieniu powołanego przepisu w sprawie nie ma decydującego znaczenia. Przepis art. 4 ust. 1 u.d.i.p. do podmiotów zobowiązanych zalicza bowiem również inne podmioty wykonujące zadania publiczne, których przykładowe wyliczenie zawierają punkty od 1 do 5. Spółka Akcyjna [...] w G. (i jej oddziały) podlega tej regulacji, gdyż jest ona osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą. Jeżeli bowiem przyjąć, że 100 % akcji posiada w niej [...] S.A., w której większościowym udziałowcem jest Skarb Państwa dysponujący 82% udziałów, to w takim samym ułamku jest on współwłaścicielem pierwszej ze spółek. Posiada więc pozycję dominującą w rozumieniu art. 4 pkt 10 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.). W orzecznictwie przyjmuje się, że udział Skarbu Państwa przekraczający 40 % w spółce akcyjnej pozwala na przypisanie mu takiej cechy (por. wyroki NSA z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 877/11 i z dnia 18 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1680/13). Niezależnie od tego w judykaturze jednolicie uznaje się, że przedsiębiorstwa energetyczne należą do kategorii podmiotów wykonujących "zadania publiczne" w rozumieniu wynikającym z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. oraz że powyższe pojęcie ma szersze znaczenie od zwrotu "zadania władzy publicznej" zawartego w art. 61 Konstytucji RP. W tej materii należy w całości podzielić utrwaloną w orzecznictwie sądów administracyjnych wykładnię zwrotu "zadania publiczne". Jeżeli zadania danego podmiotu mają na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli i są istotne z punktu widzenia celów państwa, to nie podobna odmówić im przymiotu zadań publicznych (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 lipca 2006 r. sygn. akt P 24/05 i wyroki NSA z dnia 18 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 851/10 oraz z dnia 15 października 2013 r. sygn. akt I OSK 830/13). A skoro tak, to bez względu na fakt, czy przedsiębiorstwo energetyczne wykonuje zadania w zakresie produkcji energii, czy dystrybucji albo sprzedaży, mimo że zadania te zostały odrębnie ujęte w znowelizowanej ustawie z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, takie przedsiębiorstwo należy traktować jako wykonujące zadania publiczne w rozumieniu u.d.i.p.
W konsekwencji nie może budzić wątpliwości, że zakresem podmiotowym u.d.i.p. objęta jest zarówno Spółka [...] jak i poszczególne jej oddziały. W takiej zatem sytuacji obowiązkiem strony skarżącej kasacyjnie było udzielenie wnioskodawcom żądanych przez nich informacji (przez czynność materialno-techniczną), bądź powiadomienie pismem, że takich informacji w ogóle nie posiada, bądź wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji, gdy podlegają one ochronie prawnej. Adresat przedmiotowego wniosku takich działań zaniechał, pozostając w stanie bezczynności aż do dnia wydania zaskarżonego wyroku. Zatem zobowiązanie Oddziału Spółki do rozpoznania wniosku M. K. i J. K. w sposób wymagany przepisami u.d.i.p. było uzasadnione. W związku z tym nie można podzielić zarzutu strony skarżącej kasacyjnie, że przy wydaniu zaskarżonego wyroku doszło do złamania art. 1 § 1 i § 2 oraz art. 3 § 1 i § 2 pkt 4 i pkt 8 w zw. z art. 149 § 1 oraz art.183 § 2 pkt 1 P.p.s.a.
Usprawiedliwionych podstaw nie ma ponadto zarzut dotyczący błędnej wykładni art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Sąd I instancji nie mógł naruszyć powołanej normy w taki sposób, gdyż nie dokonywał jej interpretacji, bowiem na obecnym etapie postępowania przepis ten nie miał zastosowania. Strona przeciwna odpowiadając na wniosek, twierdziła przede wszystkim, że nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia wnioskowanych informacji. Na tajemnicę przedsiębiorcy powołała się dopiero w odpowiedzi na skargę, ale nie wydała dotychczas decyzji o odmowie udostępnienia informacji z uwagi na ograniczenia przewidziane w omawianym przepisie ustawy. W konsekwencji Sąd I instancji nie oceniał legalności decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, lecz rozpoznawał skargę na bezczynność Oddziału Spółki w sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Rozpoznając taką skargę i uznając ją za zasadną, Sąd I instancji przesądził jedynie, że przedmiotowe informacje stanowią informacje publiczne podlegające udostępnieniu w trybie i na zasadach przewidzianych w przepisach u.d.i.p. oraz że strona skarżąca kasacyjnie nie jest wyłączona z kręgu podmiotów przewidzianych w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Zobowiązanie do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej na podstawie u.d.i.p. - co do zasady - nie oznacza bezwzględnego nakazu uwzględnienia każdego zgłoszonego żądania. Przyjęcie, że dane informacje stanowią informację publiczną nie wyklucza, że w treści poszczególnych, wnioskowanych dokumentów znajdą się informacje, których ujawnienie w oparciu o przepisy u.d.i.p. podlegać będzie wyłączeniu. W zależności od wyników przeprowadzonego postępowania adresat wniosku może zatem załatwić wniosek pozytywnie (udostępniając informację publiczną) albo negatywnie, odmawiając udostępnienia informacji ze względu na ograniczenia wskazane w art. 5 u.d.i.p. lub umorzyć postępowanie na podstawie art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
Przy rozpoznaniu wniosku M. K. i J. K. Oddział Spółki [...] S.A. zobowiązany będzie rozstrzygnąć powyższe kwestie, w tym rozważyć, czy w sprawie mogą w ogóle wchodzić ograniczenia przewidziane w art. 5 u.d.i.p. Należy przy tym mieć na uwadze, że nie wszystkie informacje publiczne z uwagi na ich charakter mogą podlegać utajnieniu. Do tego rodzaju informacji zalicza się między innymi treść decyzji administracyjnych (por. między innymi wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1988/13 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło