I GSK 1218/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Borowicz po rozpoznaniu w dniu 20 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 380/13 o odrzuceniu skargi A. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Ke 380/13, odrzucił skargę A. C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji przyjął, iż w dniu 6 czerwca 2013 r. (data nadania) A. C. złożyła skargę bezpośrednio do WSA w K. na zaskarżoną decyzję, która została prawidłowo doręczona skarżącej w dniu 7 maja 2013 r. Zarządzeniem z dnia 11 czerwca 2013 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w K. przekazał skargę organowi administracji i powiadomił o tym skarżącą. Następnie Dyrektor Izby Celnej w K. w dniu 24 czerwca 2013 r. przekazał skargę wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę do Sądu. Organ wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej z uchybieniem ustawowego terminu. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2013 r. WSA w K. na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę, stwierdzając, że skarga ta została wniesiona z uchybieniem terminu 30 dni, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Wniesienie skargi bezpośrednio do sądu jest bezskuteczne i skutkuje koniecznością jej przekazania właściwemu organowi. Za datę wniesienia skargi uważa się wówczas dzień nadania tej skargi przez sąd do organu administracyjnego. Sąd I instancji wyjaśnił, że za datę wniesienia skargi należało uznać datę nadania skargi przez WSA w K. do Dyrektora Izby Celnej w K., tj. 11 czerwca 2013 r. Termin zaś do wniesienia skargi upłynął w dniu 6 czerwca 2013 r. Skarga została zatem wniesiona po terminie. A. C. złożyła skargę kasacyjną na powyższe postanowienie Sądu I instancji odrzucające skargę. Wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła naruszenie: 1. przepisów postępowania, w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.): - art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 53 § 1 p.p.s.a. oraz art. 83 § 3 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie tj. odrzucenie skargi na decyzję organu w przedmiocie nałożenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z powołaniem się na brak wniesienia skargi w terminie w sytuacji, gdy bezspornym jest, że skarżąca wniosła skargę w terminie do właściwego Sądu lecz z pominięciem organu pośredniczącego. - art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że skarga wniesiona została przez skarżącą z naruszeniem terminu wskazanego w art. 53 § 1 p.p.s.a. 2. naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.),, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie tj.: a) poprzez błędną wykładnię art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a. polegającą na uznaniu, iż istnieje norma prawna, a w szczególności art. 58 § 1 p.p.s.a. która daje podstawy do odrzucenia skargi wniesionej bezpośrednio do Sądu, iż normy zawarte w art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a. zostały usadowione w ustawie niezależnie od siebie, a zatem odrzucenie skargi stanowiłoby nadinterpretację norm prawnych. b) niewłaściwe zastosowanie art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, a także art. 6 ust. 1 wiążącej Polskę Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.), poprzez naruszenie konstytucyjnych praw i wolności skarżącej w zakresie jej uprawnień do zaskarżenia niezgodnego z prawem orzeczenia, sądowego dochodzenia naruszonych wolności i praw oraz sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności przypomnienia wymaga, że stosownie do art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W niniejszej sprawie nie ma przepisu szczególnego, który stanowiłby inaczej, a postanowienie o odrzuceniu skargi, bez względu na powód jej odrzucenia, kończy postępowanie w sprawie i dlatego w oparciu o art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę kasacyjną od takiego postanowienia na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na dwóch podstawach: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych tj. naruszeniu prawa materialnego i naruszeniu przepisów postępowania. Przy czym wskazać należy, że skarżąca błędnie zarzuciła naruszenie prawa materialnego, wskazując na przepis procesowy, tj. art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a. Nie stoi to jednak na przeszkodzie do rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia. Na wstępie należy wskazać, że skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania wskazała między innymi na naruszenie przez Sąd I instancji art. 65 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Zdaniem skarżącej jego wpływ na wynik sprawy polega na tym, że gdyby WSA w K. zastosował powyższy przepis, to nie odrzuciłby skargi tylko rozpoznał ją jako złożoną z zachowaniem ustawowego terminu. Otóż należy zauważyć, że zarzut ten jest całkowicie nietrafny. W szczególności błędny jest pogląd wnoszącej skargę kasacyjną jakoby postępowanie przed sądem administracyjnym było kontynuacją postępowania przed organami administracji. Nie ma wątpliwości, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej według kryterium legalności, dokonywana w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie stanowi kolejnego etapu postępowania administracyjnego, lecz jej celem jest zweryfikowanie ewentualnych nieprawidłowości w działaniach organów władzy w ramach całkowicie odrębnej procedury, przy czym ma to miejsce wyłącznie z inicjatywy strony wnoszącej skargę. Wyjaśnić należy, że art. 65 § 1 k.p.a. stanowi, że jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono nie jest właściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W § 2 tego przepisu stwierdzono, że podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma podstaw do przyjęcia, że wskazany w skardze kasacyjnej § 2 cytowanego wyżej przepisu znajdzie zastosowanie w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiera własne unormowania dotyczące trybu i terminu wniesienia skargi do sądu i nie ma potrzeby pomocniczego stosowania przepisów k.p.a. w tym zakresie. Odnosząc się do pozostałych zarzutów naruszenia przepisów postępowania wskazać należy, że stosownie do art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast art. 54 § 1 p.p.s.a. stanowi, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Wniesienie skargi bezpośrednio do sądu jest zatem działaniem nieprawidłowym. Żaden przepis p.p.s.a. wprost nie przewiduje dla sądu administracyjnego obowiązku przekazania błędnie skierowanej skargi do właściwego organu, jednakże przyjmuje się, że taki obowiązek na sądzie spoczywa. Orzecznictwo zarówno Sądu Najwyższego (na tle podobnych procedurze sądowoadministracyjnej unormowań odnośnie składania środków odwoławczych w postępowaniu cywilnym), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wyraźnie opowiedziało się za takim właśnie stanowiskiem (por. wyroki NSA: z dnia 3 grudnia 2007 r., sygn. akt I OSK 248/07, LEX nr 470146 i z dnia 20 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 426/07, LEX nr 489100; postanowienia NSA z dni: 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1916/07, LEX nr 1012428 i 26 lipca 2011 r., sygn. akt II FSK 1341/11, LEX nr 852894 i powołane tam orzecznictwo). Stanowisko takie przyjmują również przedstawiciele doktryny, twierdząc, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego lub za pośrednictwem niewłaściwego organu administracji publicznej, sąd ten lub organ powinien przekazać skargę właściwemu organowi, a o zachowaniu terminu do wniesienia skargi, określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. decyduje data nadania skargi przez sąd (lub organ) na adres właściwego organu (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 103; Komentarz do art. 54 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el). W okolicznościach niniejszej sprawy w pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżąca została w zaskarżonej decyzji prawidłowo pouczona o terminie i trybie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. Skarga została skierowana, wbrew treści pouczenia i dyspozycji art. 54 § 1 p.p.s.a. bezpośrednio do Sądu I instancji w dniu 6 czerwca 2013 r. (data nadania skargi na poczcie). Następnie WSA w K. w dniu 11 czerwca 2013 r. przekazał błędnie wniesioną skargę A. C. do właściwego organu. Dlatego, że skarga została wniesiona bezpośrednio do Sądu w dniu 6 czerwca 2013 r. a następnie Sąd ten w dniu 11 czerwca 2013 r. przekazał ja organowi, to dzień 11 czerwca 2013 r. należało przyjąć jako dzień wniesienia skargi. Oznacza to, że nie zachowano terminu do jej wniesienia. Z akt sprawy wynika, że 30 dniowy termin do złożenia skargi bezskutecznie upłynął w dniu 6 czerwca 2013 r. Zatem kontrolowane postanowienie WSA w K. jest trafne. Sąd prawidłowo bowiem przekazał błędnie wniesioną skargę organowi, a gdy organ przekazał ją temu Sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jako wniesioną z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie należy zauważyć, że Sąd I instancji przekazał skargę 11 czerwca 2013 r. zatem jeden dzień roboczy po jej otrzymaniu. Skarga wpłynęła do WSA w K. w dniu 10 czerwca 2013 r., po czym Sąd niezwłocznie po jej otrzymaniu przekazał skargę organowi. Zatem Sąd nie dopuścił się naruszenia prawa dokonując prawidłowej wykładni przepisu art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a.. Skarżąca wskazała również na naruszenie przez Sąd I instancji art. 83 § 3 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie. Powyższy zarzut jest nietrafny. Jak wskazuje powołany przepis, oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. O zachowaniu terminu dotyczącego pism wnoszonych za pośrednictwem decyduje data wniesienia skargi do organu administracji publicznej (art. 54 § 1 p.p.s.a.). Jednak dla zachowania terminu konieczne jest aby pismo zostało nadane do właściwego adresata czyli organu administracji publicznej. Zarzuty naruszenia zarówno art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, jak i pozostałych powoływanych przepisów konstytucyjnych, nie są zasadne. Należy podnieść, iż brak zachowania przez stronę określonych przez ustawodawcę ram formalnych procedury nie może być odczytywany jako zagrożenie konstytucyjnych praw i wolności. Konstytucyjne prawo do sądu i kontroli decyzji administracyjnych przez sąd nie może usprawiedliwiać braku staranności w dokonywaniu czynności procesowych w ustawowych terminach, przez stronę. W konsekwencji należy przyjąć, że w niniejszej sprawie zaszła przesłanka odrzucenia skargi przewidziana w art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tj. wniesienie skargi po upływie przewidzianego terminu, a postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. postanowi jak w sentencji.