I OSK 2432/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-06-25
Skład orzekający: Monika Nowicka, Ewa Dzbeńska, Marek Wroczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków może dokonać zmiany w rejestrze, wpisując jako właściciela nieruchomości tylko jednego ze współwłaścicieli ujawnionych w księdze wieczystej, mimo że księga ta zawiera wpisy o współwłasności?Ratio decidendi
Ewidencja gruntów i budynków ma charakter wyłącznie informacyjno-techniczny i nie rozstrzyga sporów o prawa do nieruchomości ani ich nie nadaje. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie. W przypadku nieruchomości posiadającej urządzoną księgę wieczystą, dane dotyczące własności ujawniane w ewidencji muszą odpowiadać treści wpisów w księdze wieczystej. Domniemanie zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym może być obalone jedynie w drodze powództwa o uzgodnienie stanu prawnego.Stan faktyczny
Skarżąca K. M. domagała się wpisania jej jako jedynej właścicielki działki nr [...] w ewidencji gruntów i budynków. Organ administracji odmówił, wskazując, że księga wieczysta dla tej nieruchomości ujawnia ją jako współwłaścicielkę wraz z innymi osobami. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną skarżącej, która zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędzia del. WSA Marek Wroczyński Protokolant: starszy inspektor sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Ke 282/13 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zmiany w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 10 lipca 2013 r. (sygn. akt II SA/Ke 282/130), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę K. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Decyzją z dnia [...] września 2012 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. - po rozpatrzeniu odwołania K. M. i na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne – utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] odmawiającą wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wpisaniu K. M. jako jedynej właścicielki działki nr [...], położonej w S. w obrębie S.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, że grunt, oznaczony obecnie jako działki nr [...] i [...], został w latach 1945-1970 objęty postępowaniem scaleniowym. Decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] czerwca 1970 r. nr [...], utrzymaną w mocy, decyzją Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z [...] dnia października 1972 r. nr [...], został zatwierdzony projekt scalenia gruntów. W jego wyniku Z. K. – matka K. M., w zamian za grunt oznaczony jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, położony w S., którego była właścicielką na podstawie aktu notarialnego nr [...] z 1933 r., otrzymała grunt oznaczony jako działki nr [...] o powierzchni [..]. ha i nr [...] o powierzchni [...] ha. Natomiast ojciec K. M. – C. K., w zamian za grunt oznaczony jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha położony w G., otrzymał ekwiwalent w postaci gruntu oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, położonego w S.
Po zakończeniu scalenia dla każdego obrębu założono odrębną ewidencję gruntów, nadając działkom o numerach ewidencyjnych: [...] w obrębie S. numery odpowiednio: [...].
Następnie, działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, Naczelnik Miasta S. na grunty oznaczone jako działki nr [...] wydał w dniu [..] października 1976 r. akt własności ziemi nr [...], który jednak, w dalszej kolejności, został, decyzją Głównego Geodety Wojewódzkiego – Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] stycznia 1986 r., unieważniony. W związku z powyższym, wykreślono w rejestrze gruntów Z. i C. małż. K. jako współwłaścicieli działek nr [...] oraz [...] i przywrócono stan prawny, obowiązujący po scaleniu gruntów, zgodnie z którym Z. K. została wpisana jako właścicielka działki nr [...], a C. K. - jako właściciel działki nr [...].
Zdaniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K., decyzja o zatwierdzeniu projektu scalenia lub wymiany gruntów stanowiła - na podstawie art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1968 r. o scalaniu i wymianie gruntów - tytuł do ujawnienia nowego stanu własności i oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych. W związku z tym – jak wywodził organ odwoławczy - w Państwowym Biurze Notarialnym w S. założono księgę wieczystą nr KW [...] dla nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] - zgodnie z numeracją wynikającą z projektu scalenia (obecnie działka nr [...]), w której jako właściciela ujawniono C. K. Dla nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (obecnie [...]) założono zaś księgę wieczystą nr KW [...], w której jako właścicielkę wpisano Z. K. Numery tych ksiąg zostały z kolei ujawnione w rejestrze gruntów.
Organ wyjaśnił również, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] grudnia 1994 r. (sygn. akt [...]), wprowadzono zmiany w rejestrze ewidencji gruntów i budynków, polegającą na wpisaniu K. M. jako właścicielki nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...] - w miejsce Z. K. a na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w T. z [...] lutego 2003 r. (sygn. akt [...]) w miejsce C. K. wpisano jego spadkobierców w osobach: K. M., R. K. i T. K. - jako współwłaścicieli po 1/3 części nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Dane te figurują obecnie w rejestrze ewidencji gruntów i budynków obręb S.
Wskazując na treść § 46 ust. 1 i § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, organ odwoławczy podniósł, że starosta - jako organ I instancji w sprawach ewidencji gruntów i budynków - rejestruje stany podmiotowe i przedmiotowe zmieniające się w czasie, w oparciu o stosowne, kolejno powstające dokumenty prawne to jest: wpisy dokonane w księgach wieczystych, prawomocne orzeczenia sądowe, umowy zawarte w formie aktów notarialnych, ostateczne decyzje administracyjne oraz dyspozycje zawarte w aktach normatywnych. Ewidencja nie tworzy bowiem stanów prawnych lecz je rejestruje. Starosta - jako organ ją prowadzący - nie kształtuje zatem nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stany prawne zaistniałe wcześniej na podstawie jednoznacznych dokumentów.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. zauważył, że K. M. żądała ujawnienia jej - jako jedynej właścicielki działki nr [...] - w oparciu o decyzję Głównego Geodety Wojewódzkiego - Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] stycznia 1986 r. nr [...]. Tymczasem, dla gruntu będącego przedmiotem wniosku skarżącej prowadzona jest księga wieczysta, z której wynika, że jest ona jedynie współwłaścicielką nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] (wraz z R. K. i T. K.). W związku z tym, słusznym było orzeczenie o odmowie dokonania w rejestrze ewidencji gruntów i budynków wpisu zgodnego z wnioskiem K. M.
Na wyżej przedstawioną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [...] września 2012 r. K. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w której twierdziła, że obie decyzje, wydane w tej sprawie, rażąco naruszały prawo materialne i procesowe. Skarżąca podnosiła m. in., że C. K. nie nabył prawa własności działki nr 1082 (nadanego po scaleniu), bo prawo to zostało mu odebrane decyzją Głównego Geodety Wojewódzkiego - Urzędu Wojewódzkiego w T.z [...] stycznia 1986 r., a Z. K. nie utraciła prawa własności tej działki.
Odpowiadając na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach w dniu 10 lipca 2013 r. pełnomocnik skarżącej podniósł, że decyzja zatwierdzająca projekt scalenia gruntów z dnia [...] października 1970 r. oraz rozstrzygnięcie utrzymujące ją w mocy, zostały wyeliminowane z obrotu prawnego, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. stwierdzającą jej nieważność, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z 6 czerwca 2013 r. (sygn. akt II SA/Ke 251/13) oddalił skargę na tę decyzję. Ponadto wskazał, że z treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II OSK 627/10), dotyczącego w/w decyzji scaleniowej wynikało, że działka nr [...], stanowiąca własność Z. K., nie powinna być objęta postępowaniem scaleniowym.
Skarżąca wyjaśniła także, iż obecnie przed Sądem Rejonowym w S. toczy się tylko sprawa o zniesienie współwłasności nieruchomości, stanowiącej działkę nr 1082, ale zamierza też złożyć wniosek do sądu o dokonanie wpisu jako jedynej jej właścicielki.
Oddalając skargę – na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. ) zwanej dalej: "p.p.s.a." - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, że nie była ona zasadna.
Na wstępnie Sąd przytoczył treść art. 20 ust. 1 i art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne a także § 46 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 i § 47 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego oraz i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków oraz stwierdził, że z przepisów tych wynika, iż ewidencja gruntów pełni funkcje informacyjno-techniczne i nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Tymczasem, K. M. domagała się wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów, polegającej na wpisaniu jej - jako jedynej właścicielki - nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...], położona w S., podnosząc w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze do Sądu, że decyzja scaleniowa z dnia z [...] czerwca 1970 r. była wadliwa bo po unieważnieniu aktu własności ziemi jej rodziców, decyzją z dnia [...] stycznia 1986 r., powstał taki stan prawny, który umożliwiał dokonanie żądanego przez nią wpisu w ewidencji gruntów.
Stanowisko to Sąd ocenił jednak jako nietrafne, gdyż stan, który obecnie był ujawniony w ewidencji gruntów, wynikał ze spadkobrania po rodzicach skarżącej i został przyjęty na podstawie stosownych orzeczeń sądu powszechnego. Stan ten istniał w dacie orzekania przez organ I i II instancji i aby dokonać jego zmiany skarżąca powinna przedstawić dokumenty, świadczące o zmianach danych, dotyczących działki nr [...], które podlegały ujawnieniu w operacie ewidencji gruntów i budynków. Skarżąca, po dacie zdarzeń prawnych, w oparciu o które zostały w operacie ewidencyjnym ujawnione aktualne wpisy dotyczące przedmiotowej działki, nie przedstawiła zaś żadnych dokumentów z daty późniejszej, niż data powstania dokumentów, będących podstawą aktualnych wpisów ewidencyjnych dotyczących przedmiotowych działek.
W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, unieważnienie, decyzją z dnia [...] stycznia 1986 r., aktu własności ziemi rodziców skarżącej, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, ponieważ skutkiem tej decyzji był powrót do stanu prawnego, wynikającego z decyzji scaleniowej, która była podstawą dokonania wpisów w w/w księgach wieczystych.
Wprawdzie w toku postępowania Sąd – na zasadzie art.106 § 3 p.p.s.a.- z urzędu dopuścił dowód z akt sprawy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (sygn. akt II SA/Ke 251/13) oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r. (sygn. akt II OSK 627/10), co skutkowało wyjściem na jaw nowych okoliczności, dowodzących wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji scaleniowej, ale – zdaniem Sądu – fakt ten pozostawał bez wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Naczelny Sąd Administracyjny w w/w wyroku z dnia 12 kwietnia 2011r. – jak argumentował Sąd - uchylił bowiem jedynie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009 r. (sygn. akt IV SA/Wa 1538/09) oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] wraz z poprzedzającą ją decyzją tego samego organu z dnia [...] lutego 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1970 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] czerwca 1970 r., zatwierdzającej projekt scalenia gruntów.
Z kolei z akt sprawy o sygnaturze II SA/ Ke 251/13 wynikało, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrokiem z dnia 6 czerwca 2013 r., oddalił skargę R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2012 r. stwierdzającą nieważność w/w decyzji scaleniowych z dnia z dnia [...] października 1970 r. i z dnia [...] czerwca 1970 r., dotyczących zatwierdzenia projektu scalenia gruntów. Wyrok ten nie był przy tym prawomocny.
Zdaniem Sądu, z porównania dat wynikało, że w czasie wydawania zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie wiedział o stwierdzeniu nieważności w/w decyzji scaleniowej a nawet gdyby o niej wiedział to i tak okoliczność ta nie miałaby wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy. Dla nieruchomości, oznaczonej aktualnie w ewidencji gruntów jako działka nr [...] ( numeracja scaleniowa – [...]) prowadzona jest bowiem księga wieczysta KW [...], w której w dziale II "Własność" wpisani są jako współwłaściciele po 1/3 części każdy, spadkobiercy C. K.: K. M., R. K. i T. K. (str.32,33 akt adm.II inst.). Zgodnie zaś z treścią art. 3 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U z 2002 r. Nr 707 ), dalej zwanej u.k.w.h, domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Przepis ten wprowadza domniemanie wiarygodności ksiąg wieczystych, polegające na tym, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Domniemania tego nie podważa fakt stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowej, będącej podstawą wpisu do księgi wieczystej. Obalenie tego domniemania – zdaniem Sądu - jest możliwe tylko w drodze powództwa o uzgodnienie stanu prawnego wynikającego z księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym ( art.10 u.k.w.h.).
Z oświadczenia skarżącej, jak wywodził Sąd, wynikało, że nie złożyła ona takiego powództwa, a jedyna sprawa dotycząca spornej działki, tocząca się przed Sądem Rejonowym w S., dotyczyła zniesienia jej współwłasności. Natomiast organy ewidencyjne nie mają kompetencji by w swoim postępowaniu dokonywać, w razie powzięcia wątpliwości, oceny zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, a następnie w zależności od wyniku tej kontroli rozstrzygać o zmianie wpisu w ewidencji gruntów. Prowadziłoby to do niedopuszczalnego rozstrzygania w postępowaniu ewidencyjnym o własności nieruchomości oraz niedopuszczalnym nadawaniu w tym postępowaniu tytułów własności.
W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, K. M.zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach naruszenie:
1.prawa materialnego, a to: art. 22 ust.3 ustawy z dnia 17maja1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm) oraz § 46 ust.1 w zw. z §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454 ze zm.) - przez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie dostarczyła dokumentów do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków,
2. przepisów postępowania, a to: art. 141 § 4 p.p.s.a. - przez nie rozważenie, iż w oparciu o decyzję Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia [...] stycznia 1986 r. nr [...] powstał taki stan prawny, który umożliwia dokonanie żądanego przez skarżącą wpisu w ewidencji gruntów.
Powołując się na powyższe podstawy kasacyjne K. M. wnosiła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor przytoczył stan faktyczny sprawy i stwierdził, że w świetle ujawnienia nowych faktów, w postaci ostatecznej, choć nieprawomocnej decyzji stwierdzającej nieważność decyzji scaleniowej, istnieje podstawa do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów oraz wpisania K. M. jako jedynej właścicielki działki nr [...].
W odpowiedzi na skargę, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. wnosił o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe swoje stanowisko.
W związku zaś z przywołaną w skardze kasacyjnej, ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] października 2012 r. nr SKO [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważność decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1970 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [..] czerwca 1970 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów obszaru p.n. "M." - w odniesieniu do gruntów należących w toku scalenia do Z. i C. K., organ podnosił, że w/w decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. mają charakter kasacyjny i nie stanowią bezpośredniej podstawy do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Ostateczna zaś decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. znak [...] utrzymująca w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] stanowi natomiast podstawę do przeprowadzenia przez Starostę S. postępowania scaleniowego w odniesieniu do gruntów opisanych w tych decyzjach, do których odnosi się stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzających projekt scalenia wydanych w 1970 r. Dopiero ostateczna decyzja Starosty S. w przedmiocie zatwierdzenia nowego projektu scalenia gruntów w części dotyczącej gruntów oznaczonych obecnie jako działki nr [...] położonych na terenie miasta S. obręb S., będzie podstawą do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków oraz podstawą do ujawnienia nowego stanu w księgach wieczystych. Organ poinformował także, że Starosta S., pismem z dnia [...] lutego 2013 r. zawiadomił strony, w tym również skarżącą o tym, że podjął postępowanie scaleniowe w związku z wydanymi przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzjami w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji scaleniowych wydanych w 1970 r., a pismem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] udzielił zainteresowanej wyjaśnień, co do podstawy wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Zarzuty jej sprowadzały się do naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz obrazy prawa materialnego w postaci: art. 22 ust.3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 ze zm.) oraz § 46 ust.1 w zw. z §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 r. Nr 38, poz. 454 ze zm.).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu procesowego należy stwierdzić, że zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku oddalającego skargę powinno zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Te wymagania całkowicie spełnia zaskarżony wyrok. Sąd Wojewódzki bardzo dokładnie przedstawił cały materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym i wyjaśnił wyniki postępowania dowodowego, które sam z urzędu – na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a. – przeprowadził.
Przechodząc do kwestii materialnoprawnych zauważyć należy, że kluczowym zagadnieniem, które w tej sprawie wystąpiło było udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy w sytuacji, w której nieruchomość ma urządzoną księgę wieczystą, w której to księdze ( w dziale II) ujawnione są nazwiska współwłaścicieli nieruchomości, jeden z tych współwłaścicieli może skutecznie domagać się od organu, prowadzącego ewidencję gruntów i budynków, dokonania zmiany w rejestrze w ten sposób, by jako właściciela takiej nieruchomości wykazał tylko jednego spośród trzech współwłaścicieli ujawnionych w księdze wieczystej.
Udzielając odpowiedzi na to pytanie należy mieć na względzie, że - jak trafnie zwrócił na to uwagę Sąd Wojewódzki - ewidencja gruntów pełni funkcje tylko informacyjno-techniczne i nie rozstrzyga sporów o prawa do nieruchomości, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Fakt ten wynika wyraźnie z treści art. 22 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Przepis ten stanowi, że na żądanie starosty osoby, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 i art. 51, zgłaszające zmiany są obowiązane dostarczyć dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków.
Po myśli zaś z § 46 ust. 1 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, dane zawarte w ewidencji podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i 11. Aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje zaś poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych (§ 45 ust. 1 cytowanego rozporządzenia).
Konkludując, trzeba zatem wyraźnie zaakcentować, że to nie starosta rozstrzyga o treści merytorycznej danego wpisu do ewidencji a odpowiednim wpisem do niej rejestruje jedynie dane, wynikające z przedłożonych mu dokumentów źródłowych.
Wyjaśnić przy tym trzeba, że o ile dane geodezyjne są ujawniane na podstawie odpowiedniej dokumentacji geodezyjnej, o tyle kwestie prawne są wprowadzane do ewidencji tylko na podstawie odpowiednich dokumentów prawnych, zawierających w swej treści rozstrzygnięcia o prawach dotyczących danej nieruchomości. W przypadku zaś, gdy nieruchomość ma urządzoną księgę wieczystą, treść księgi rozstrzyga o kwestiach prawnych dotyczących takiej nieruchomości. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 3 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U z 2002 r. Nr 707 ), domniemywa się, że prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Zatem w sytuacji, w której nieruchomość ma urządzoną księgę wieczystą, dane ujawniane w ewidencji a dotyczące kwestii prawnych związanych nieruchomością, w tym osoba jej właściciela, powinny odpowiadać treści wpisów zawartych w księdze wieczystej.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że skoro w księdze wieczystej nr KW [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w SA. dla nieruchomości oznaczonej jako działka (dawniej) nr [...] a obecnie nr [...], jako właściciel został ujawniony C. K. a po jego śmierci - na podstawie postanowienia Sądu Okręgowego w T. z dnia [...] lutego 2003 r. (sygn. akt [...]) - w miejsce C. K. wpisano: K. M., R. K. i T. K. - jako współwłaścicieli po 1/3 części nieruchomości, to treść działu II tej księgi wieczystej determinuje treść danych dotyczących osoby właściciela nieruchomości, jakie są wykazywane w ewidencji gruntów i budynków.
Z tej przyczyny zasadnie Sąd Wojewódzki oddalił skargę K. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. z dnia [....] września 2012 r., utrzymującą w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...] sierpnia 2012 r. o odmowie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wpisaniu skarżącej jako jedynej właścicielki działki nr [...], położonej w S. w obrębie S.
Na marginesie należy wyjaśnić, że jak wynika z akt sprawy obecnie toczy się przed sądem cywilnym postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości stanowiącej w/w działkę nr [...]. Zgodnie zaś z treścią art. 618 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, w postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także m. in. spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności. W sytuacji zatem, w której, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] października 2012 r. nr [...[, została stwierdzona nieważność decyzji Wojewódzkiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] października 1970 r. oraz utrzymanej przez nią w mocy decyzji Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w S. z dnia [...] czerwca 1970 r. zatwierdzającej projekt scalenia gruntów obszaru p.n. "M." - w odniesieniu do gruntów należących w toku scalenia do Z. i C. K., skarżąca (będąca uczestniczką postępowania o zniesienie współwłasności) może dowodzić w postępowaniu podziałowym swoich wyłącznych praw do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. Wpis do księgi wieczystej C. K. – jako właściciela nieruchomości, stanowiącej działkę nr [...], był bowiem tylko konsekwencją wydania w/w decyzji w przedmiocie zatwierdzenia postępowania scaleniowego, a które obecnie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. Sporem o własność jest zaś m. in. również żądanie usunięcia niezgodności między stanem wynikającym z księgi wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Biorąc zatem pod uwagę, że skarga kasacyjna nie była usprawiedliwiona, Naczelny Sąd Administracyjny – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło