II OSK 2842/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Stahl /spr./ sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 221/13 w sprawie ze skargi L. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11 lipca 2013 r. oddalił skargę L. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm., dalej: ustawa o kombatantach), odmówił L. W. przyznania uprawnień kombatanckich. Organ stwierdził, że złożone do wniosku dokumenty – ankieta personalna Biura Dowodów Osobistych w T., życiorys oraz akt urodzenia siostry wnioskodawcy, G., z dnia [...] listopada 1944 r. - potwierdzają deportację strony wraz z rodziną z W. na teren III Rzeszy i przymusowe zatrudnienie rodziców w charakterze robotników rolnych w majątku [...]. Zdaniem organu deportacja do pracy przymusowej w III Rzeszy nie stanowi represji (działalności kombatanckiej) w rozumieniu art. 1-4 ustawy. Wobec powyższego organ nie miał podstaw do przyznania stronie uprawnień kombatanckich. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podniesiono, że praca robotników przymusowych III Rzeszy w okresie II wojny światowej mieści się w pojęciu represji wojennych. Również akty prawa międzynarodowego oraz wyrok Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze z 1946 r. uznają między innymi deportację na roboty przymusowe za zbrodnie wojenne. Dodał, że w miejscowości W., w której przebywał z rodzicami istniała filia obozu koncentracyjnego w Neuenhamme i w każdej chwili można było tam trafić. Prawdopodobnie zdjęcie ojca z numerem znajdującym się na ankiecie pochodzi z okresu kiedy zabrano go od rodziny i skierowano go do kopania okopów. Wyjaśnił, że z rodzicami i siostrą został deportowany z W. do Niemiec. Rodzina skarżącego straciła dom i cały dobytek. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] lipca 2012 r., na podstawie art. 1-4 ustawy o kombatantach oraz art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podał, że ustawa o kombatantach enumeratywnie wylicza tytuły, które mogą być uznane za działalność kombatancką lub za działalność z nią równoważną, uzasadniające przyznanie uprawnień kombatanckich. Wskazywana przez skarżącego okoliczność wysiedlenia z rodzinnej miejscowości oraz praca przymusowa na terenie Niemiec, nie została przewidziana przez ustawodawcę polskiego jako tytuł uprawniający do przyznania uprawnień kombatanckich. Samo przebywanie w miejscowości W., w której znajdowała się filia obozu koncentracyjnego Neuenhamme nie może stanowić podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich w myśl art. 4 ustawy o kombatantach. Pobyt w obozie DP – Lager, w którym jak wynika z przedstawionych dowodów przebywał skarżący wraz z rodziną od czerwca do listopada 1945 r. nie jest również podstawą do przyznania wnioskowanych uprawnień. Był to obóz utworzony przez alianckie władze wojskowe na terenie Niemiec po zakończeniu wojny, w którym osoby przebywające podczas wojny na przymusowych robotach oczekiwały na repatriację. Organ wskazał, że zagadnienie prac przymusowych reguluje ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR. Skarżący w oparciu o powyższą ustawę otrzymał z tytułu pracy przymusowej na terenie III Rzeszy świadczenie pieniężne. Organ zwrócił również uwagę, że siostra skarżącego ubiegała się o uprawnienia wynikające z omawianej ustawy – jednakże NSA oddalił jej skargę od wyroku odmawiającego przyznania uprawnień w oparciu o ustawę o kombatantach. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przyznanie statusu osoby represjonowanej i zrównanie uprawnień z "Sybirakami". Uzasadniając skargę przywołał tę samą argumentację, która została zawarta we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wyrokiem z dnia 22 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/Wr 551/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. Sąd stwierdził, że wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie został przez skarżącego podpisany. Organ nie wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych odwołania. Rozpoznał zaś odwołanie merytorycznie wydając zaskarżoną decyzję. W tych okolicznościach brak podpisu na odwołaniu powoduje, że nie można uznać czynności skarżącego za odwołanie. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W wykonaniu wyroku organ wezwał skarżącego o uzupełnienie braku formalnego w podaniu datowanym na dzień 21 czerwca 2012 r. poprzez złożenie podpisu. Brak ten został usunięty. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2012 r. o odmowie przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji podniósł, iż analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji jednoznacznie pozwala wykluczyć, by do skarżącego miały zastosowanie przepisy ustawy o kombatantach, wedle której, uprawnienia kombatanckie przyznawane są za działalność kombatancką lub za działalność równorzędną. Podnoszone przez stronę okoliczności nie stanowią represji w rozumieniu ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego i nie mogą zostać potraktowane jako działalność kombatancka ani jako działalność równorzędna z działalnością kombatancką. Obowiązująca ustawa enumeratywnie wylicza tytuły z jakich możliwe jest przyznanie uprawnień wynikających z ustawy z dnia 21 stycznia 1991 r. Niemożliwe więc jest przyznanie uprawnień kombatanckich za wnioskowane przez stronę represje. Zdaniem organu skarżący nie przedstawił dowodów na okoliczność działalności kombatanckiej. Skarżący podniósł, iż przebywał w miejscowości Wedel, w której znajdowała się filia obozu koncentracyjnego Neuenhamme, jednakże wyżej wskazana okoliczność nie jest podstawą do przyznania przedmiotowych uprawnień. Z nadesłanego materiału dowodowego (kserokopia pisma z Międzynarodowego Biura Poszukiwań z dnia [...] czerwca 2007 r. kserokopia ankiety repatrianta ojca zainteresowanego, kserokopia pisma z Archiwum Państwowego w Szczecinie z dnia [...] sierpnia 2009 r.) wynika również, iż skarżący oraz jego rodzina w okresie od czerwca do listopada 1945 r. przebywali w obozie dla repatriantów w miejscowości W. (Displaced Persons Lager). Był to jeden z obozów utworzonych przez alianckie władze wojskowe na terenie Niemiec po zakończeniu wojny, w których osoby przebywające podczas wojny na przymusowych robotach oczekiwały na repatriację. Organ wskazał, iż za pobyt w obozie DP – Lager uprawnienia kombatanckie również nie przysługują. Okoliczności podnoszone przez skarżącego nie stanowią represji w rozumieniu wyżej wymienionej ustawy. Organ orzekając w przedmiocie uprawnień wynikających z ustawy o kombatantach związany jest brzmieniem jej przepisów. Organ podkreślił, że wolą ustawodawcy tego rodzaju represje nie zostały zaliczone do kategorii zdarzeń wyczerpujących przesłanki art. 1-4 ustawy o kombatantach. Ustawodawca nie przewidział możliwości zastosowania przepisów ustawy i przyznania uprawnień z niej wynikających z innych tytułów. Ponadto organ zwrócił uwagę, że sprawa o tożsamym stanie faktycznym (siostry skarżącego) była już przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 2 września 2011 r. (sygn. akt II OSK 2547/10) oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 września 2010 r. (sygn. akt II SA/Gd 315/10) NSA w uzasadnieniu wyroku podkreślił min. że skarżąca wyraźnie zaprzeczyła, iż przebywała w obozie koncentracyjnym w miejscowości Wedel i stwierdziła, że jej rodzice w tym czasie pracowali w gospodarstwach rolnych. Powyższe okoliczności stały się podstawą do przyznania przez Kierownika Urzędu uprawnienia do świadczenia pieniężnego wynikającego z ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...) (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.) zarówno zainteresowanemu jak i jego siostrze. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie statusu osoby represjonowanej i zrównania uprawnienia "z Sybirakami". W uzasadnieniu skargi, podniesiono, że ustawa o kombatantach w art. 4 pkt 1 b i pkt 3 określa represje jako przebywanie z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji. To samo stanowi ustawa z dnia 31 maja 1996 r. w art. 2 pkt 2a, b. Na podstawie tych ustaw zróżnicowano jednak sytuację osób deportowanych na teren III Rzeszy. Zdaniem skarżącego ustawa o kombatantach w zakresie »art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b i c, art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b« jest niezgodna z zasadami demokratycznego państwa, narusza zasadę sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa do równego traktowania i stanowi pogwałcenie "art. 2 rozdz. I, art. 32 pkt 1 i 2, rozdz. II, art. 37 pkt 1 Konstytucji RP oraz art. 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka". Skarżący wskazał, że normy prawa międzynarodowego poczynając od "Deklaracji paryskiej z 1856 r. do Statutu i wyroku Międzynarodowego Trybunału Wojskowego w Norymberdze uznają min. prześladowania ze względów narodowościowych, religijnych, rasowych, eksterminację ludności, rabunek własności publicznej i prywatnej, deportację na roboty przymusowe za zbrodnie wojenne. Skarżący wyjaśnił, że NSA nie rozpatrywał zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji RP, ponieważ zarzut ten został sformułowany dopiero w piśmie procesowym z dnia 23 sierpnia 2011 r. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 11 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącego zarzucił, że ustawa o kombatantach jest niezgodna z Konstytucją RP przez to, że różnicuje uprawnienia osób deportowanych do prac przymusowych i podlegających represjom, narusza konstytucyjne prawa obywatelskie w zakresie równości, sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa. Narusza także przepisy prawa materialnego. Pełnomocnik nie wskazał przepisów prawa materialnego, które narusza ustawa ponieważ "nie zapisał jakie". Pełnomocnik zarzucił, że ustawa narusza art. 2, art. 32, art. 37 Konstytucji RP oraz art. 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Wskazał, że ustawa z 1996 r. "nazywa Nas osobami represjonowanymi ale nie przyznaje uprawnień takim osobom". Dodaje, że "Sybiracy" mają dziewiętnaście różnych uprawnień, a osoby represjonowane na terenie Niemiec tylko dwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za nieuzasadnioną. Podzielając pogląd organu co do tego, że w okolicznościach sprawy brak podstawy do przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich, Sąd w pierwszej kolejności wskazał, że sytuacje, w jakich uprawnienia takie można uzyskać zostały ściśle określone w ustawie o kombatantach. Przytaczając treść przepisów art. 1, art. 3 i art. 4 ustawy o kombatantach, które określają działalność kombatancką, działalność równorzędną z działalnością kombatancką oraz wskazują na rodzaje represji wojennych i okresu powojennego, do których stosuje się przepisy ustawy, Sąd wskazał, że żadna z tych sytuacji szczegółowo przytoczonych jako podstawa prawno-orzecznicza nie dotyczy skarżącego. Sąd uznał zatem za trafne spostrzeżenia Kierownika Urzędu, zaznaczając, iż ocenę tą wspiera pośrednio wyrok NSA z dnia 2 września 2011 r. sygn. akt II OSK 2547/10, w którym przyjęto, że w myśl art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kombatantach (...) represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. Przepis ten zawiera ścisłe ograniczenia podmiotowe i przedmiotowe i nie może być wykładany rozszerzająco. Nie sposób przyjąć, że obejmuje on w drodze analogii również deportację do pracy przymusowej na terenie III Rzeszy, skoro ustawodawca nie przyznał wprost uprawnień kombatanckich osobom, które pracowały przymusowo na terenie Niemiec. Ustawa kombatancka zdefiniowała zatem odmiennie represje wojenne i okresu powojennego wyraźnie również zaznaczając, że są to represje w rozumieniu ustawy kombatanckiej. Analizując rozwiązania prawne definiujące represje w obu tych ustawach, Sąd uznał, że wszystkie wymienione w nich sytuacje życiowe osób miały niewątpliwie charakter opresyjny jeśli oceniać je z punktu widzenia potocznego, tak jak w powszechnym odbiorze społecznym pojmuje się tego rodzaju położenie życiowe, z tym jednak że ustawodawca wyróżnił jedne z nich uznając, że mogą one uzasadniać tylko starania o uprawnienia kombatanckie (jak w art. 4 ustawy kombatanckiej) a inne uznał za sytuacje w których czynić można jedynie starania o wspomniane świadczenie pieniężne. Nie można więc traktować ich ani zamiennie ani rozciągać istoty represji w rozumieniu ustawy z 1996 r. na sprawy uprawnień kombatanckich (istoty represji w ustawie kombatanckiej podobnie). Z tych względów Sąd uznał, że trudno przyjąć za skarżącym, że ustawa o kombatantach w zakresie art. 4 jest niezgodna z zasadami demokratycznego państwa, narusza zasadę sprawiedliwości społecznej, równości wobec prawa do równego traktowania i stanowi pogwałcenie art. 2 rozdz. I, art. 32 pkt 1 i 2 rozdz. II, art. 37 pkt 1 Konstytucji RP oraz art. 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Sąd wskazał, że ocena konstytucyjności ustawy o kombatantach w całości lub niektórych tylko jej postanowień stanowi domenę wyłącznie Trybunału Konstytucyjnego. W tym miejscu podkreślono, że uwaga Sądu o niesprzeczności art. 4 ustawy o kombatantach ma tylko takie znaczenie, że Sąd nie znajduje podstaw do ewentualnego wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie tej kwestii. Sąd zauważył, że zarzut niezgodności tego przepisu z zasadami wyrażonymi w art. 2, art. 32, 37 Konstytucji nie został przy tym przez skarżącego w uzasadnieniu skargi rozwinięty, co uniemożliwia jego ocenę. Odnosi się to w równym stopniu do zarzutu zgłoszonego przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie – niezgodność całej ustawy kombatanckiej z Konstytucją, a więc zarzutu dalej idącego, obejmującego nie tylko normę prawną wyrażoną w art. 4 ustawy. Podobnie – zdaniem Sądu - należy ocenić zarzut skarżącego, że art. 4 ustawy kombatanckiej jest sprzeczny z art. 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Brak jakiegokolwiek ich argumentowania w tym względzie nie pozwala oceniać trafności tego zarzutu. To zaś czy prześladowania z określonych względów stanowią zbrodnię wojenną (pkt 3 uzasadnienia skargi) jest poza przedmiotem tych rozważań bowiem ograniczone one zostają jedynie do bezpodstawności żądania skarżącego przyznania mu uprawnień kombatanckich w związku z określonymi represjami. Nie mają przy tym prawnego znaczenia kwestie historyczne wiążące się z uchwalaniem ustawy kombatanckiej o czym skarżący wywodzi w uzasadnieniu skargi. Naruszenie zaś zdaniem skarżącego przepisów określających czas trwania postępowania tylko wówczas miałoby takie znaczenie gdyby mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wpływu takiego jednak w tej sprawie, nie miało. Z powyższych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku L. W., reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o kombatantach i przyjęcie, że deportacja do prac przymusowych na terenie III Rzeszy nie wyczerpuje przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu uprawnień kombatanckich na podstawie tego przepisu. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz przyznanie pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Skarga kasacyjna nie posiada uzasadnionych podstaw, a tym samym nie mogła zostać uwzględniona. Powołany w podstawach skargi kasacyjnej przepis art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (t.jedn. z 2012 r. poz. 400) stanowi, iż represjami w rozumieniu tej ustawy są okresy przebywania z przyczyn politycznych, religijnych i narodowościowych na przymusowych zesłaniach i deportacji w ZSRR. Jak wskazuje pełnomocnik skarżącego, zarówno organy jak i Sąd I instancji zastosowały przepis ten w sposób wybiórczy tj. przyznając uprawnienia kombatanckie wyłącznie zesłanym na terytorium ZSRR, przez co w rażący sposób naruszyły zasadę równości obywateli wobec prawa i równego traktowania przez organy publiczne wynikające z art. 2 i art. 32 Konstytucji RP oraz art. 2 i 7 Powszechnej Deklaracji Prawa Człowieka. Uznając podniesiony zarzut za niezasadny wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł w niniejszej sprawie podstaw do odstąpienia od wykładni powołanego przepisu dokonanej w wyroku z dnia 2 września 2011 r., sygn. akt II OSK 2547/10, który wydany został w niemal identycznym stanie faktycznym w sprawie ze skargi siostry skarżącego. W wyroku tym NSA podkreślił, że przepis ten zawiera ścisłe ograniczenia podmiotowe i przedmiotowe i nie może być wykładany rozszerzająco. Podobnie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 291/11 (Lex nr 1252003) konstatując, że "przepis art. 4 ustawy o kombatantach (...) rozszerzający stosowanie jej przepisów do osób podlegających represjom wojennym i okresu powojennego, należy wykładać ściśle, gdyż nie podlega on wykładni rozszerzającej". Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że nie sposób przyjąć, iż przepis ten obejmuje w drodze analogii również deportacje do pracy przymusowej na teren III Rzeszy, skoro ustawodawca nie przyznał wprost uprawnień kombatanckich osobom, które pracowały przymusowo na terenie Niemiec. Osoby te są uprawnione do świadczenia przysługującego im na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Jak wynika z akt administracyjnych, wymienione wyżej świadczenie zostało skarżącemu przyznane decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2005 r. Z powyższych względów nie sposób skutecznie zarzucić Sądowi I instancji, iż pozbawienie skarżącego możliwości uzyskania świadczenia określonego w ustawie o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, nastąpiło poprzez dokonanie w sposób dowolny, wybiórczy wykładni przepisu art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b tej ustawy. Odnosząc się natomiast do wskazywanej przez skarżącego wątpliwości co do zgodności powołanego przepisu z Ustawą zasadniczą wskazać należy, że z brzmienia art. 193 Konstytucji RP wynika, że sąd administracyjny rozpoznając sprawę tylko po powzięciu zasadniczych wątpliwości może uznać za zasadne przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy, przy czym chodzi o uzasadnione wątpliwości sądu a nie skarżącego. Rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł potrzeby przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, ponieważ nie powziął wątpliwości co do konstytucyjności przepisu ustawy, który nie miał w sprawie zastosowania. Sam skarżący może zaś, po otrzymaniu niniejszego orzeczenia wraz z uzasadnieniem, skorzystać z prawa wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego ze skargą konstytucyjną (objętą przymusem adwokackim), w której wskaże na czym polega niekonstytucyjność kwestionowanych przez niego przepisów prawa. Z uwagi na powyższe, ponieważ zaskarżony wyrok odpowiada prawu a zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły być uznane za usprawiedliwione, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.