II FZ 966/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del) Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Przedsiębiorstwa G. Sp. z o.o. z/s w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2013 r. I SA/Wr 785/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa G. Sp. z o.o. z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 20 marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od gier za wrzesień 2012 postanawia oddalić zażalenie Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł Przedsiębiorstwo G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka powołała się na łączne obciążenie z tytułu opłat sądowych stosunkowych, o znacznej wysokość w jej kilkuset sprawach w całym kraju. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka podała, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi – 1.000.000 zł, wartość jej środków trwałych – 300.155,92 zł, zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu – 713.731,90 zł, natomiast stan jej rachunku bankowego – 180.334,29 zł. Z przesłanych w załączeniu do wniosku oraz na wezwanie dokumentów wynika, ponad dane wskazane we wniosku, że spółka w latach 2011 i 2012 osiągnęła dochód w kwocie odpowiednio 532.921,42 zł i 990.745,75 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 52.431.597,91 i 43.657.782.26 zł), natomiast w marcu, kwietniu i maju 2013 r. zrealizowała dostawę towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 3.413.572 zł, 3.049.455 zł i 3.143.291 zł; na dzień 31 grudnia 2012 r. realizowała ona inwestycje długoterminowe o wartości 114.921,21 zł i inwestycje krótkoterminowe o wartości 372.373,05 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z 16 lipca 2013 r. a następnie – po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego – Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 19 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 791/13, odmówili przyznania prawa pomocy spółce. Sąd wskazał, że w sprawach aktualnie zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu ze skargi wnioskującej spółki o sygn. akt I SA/Wr 785/13, I SA/Wr 786/13. I SA/Wr 791/13, I SA/Wr 966/13, I SA/Wr 1051/13 i I SA/Wr 1127/13 spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w łącznej kwocie 806 zł. Sąd I instancji uznał, że spółka, mając na uwadze wielkość przychodów osiągniętych w 2012 r. (43657782,26 zł), jest zdolna do poniesienia kosztów sądowych w sprawach wniesionych do Sądu, w łącznej wysokości 806 zł. W szczególności Sąd I instancji zwrócił uwagę na to, że spółka ponosi wydatki związane z działalnością gospodarczą, odliczyła stratę poniesioną w 2009 r., amortyzuje maszyny redukując w ten sposób kwotę należnego podatku. Także w trakcie 2013 r. spółka deklarowała sprzedaż w znacznych kwotach (3049455 za kwiecień, 3143291 zł za maj). Sąd wskazał, że spółka posiadała środki na rachunkach bankowych (za okres od marca do 31 maja 2013 r. salda wynosiły kolejno: 242949,24; 443316,06; 180334,29 zł), co może wskazywać na posiadanie przez spółkę środków finansowych w rozmiarach większych niż należne z tytułu kosztów sądowych. Sąd I instancji zwrócił uwagę na wysokie prawdopodobieństwo posiadania przez spółkę nieujawnionych rachunków bankowych oraz możliwość uzyskania środków ze źródeł zewnętrznych, jak też z dopłat wspólników bądź z podwyższenia kapitału zakładowego. W zażaleniu z 9 września 2013 r. – nazwanym omyłkowo, jak wynika z pisma z 24 września 2013 r. "sprzeciwem" - spółka zakwestionowała w całości postanowienie Sądu I instancji z 19 sierpnia 2013 r. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, dalej jako " p.p.s.a." (Dz.U. z 2012 poz. 270) oraz wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Zdaniem spółki, Sąd I instancji nie uwzględnił wielości prowadzonych w całym kraju postępowań, braku możliwości zbycia aktywów spółki oraz konieczności zachowania środków na realizację bieżących zobowiązań. Spółka zwróciła uwagę, że jej obciążenie kosztami postępowań nie ogranicza się do sumy wpisów od skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, lecz do sumy wpisów we wszystkich sprawach przed różnymi Sądami Administracyjnymi, w tym sumy wpisów od skarg, które spółka dopiero wniesie. Zauważyła, że jej działalność wymaga posiadania znacznych środków obrotowych z uwagi na konieczność regulowania bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacania wygranych graczom, opłacanie serwisu urządzeń, opłacania zryczałtowanego podatku od gier. Zdaniem spółki, pomimo wysokich przychodów osiąga ona niewielki dochód, który dodatkowo jest pomniejszany z uwagi na konieczność wypłaty dywidendy. W ocenie spółki, wartość bilansowa aktywów nie odzwierciedla ich wartości rzeczywistej, ponieważ środki trwałe to głównie "automaty o niskich wygranych", na które brak jest potencjalnych nabywców na rynku. Realna wartość tych automatów to suma wartości podzespołów uzyskanych w wyniku demontażu. Stąd zbycie majątku w celu uzyskania środków na rzecz prowadzonych postępowań jest niemożliwe. Niniejsza sprawa zawisła przed Sądem nie wchodzi w skład "normalnej działalności" strony, lecz jest efektem "próby ochrony" przed "(...) agresywną polityka państwa względem przedsiębiorców branży hazardowej.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie należało oddalić. Sąd odwoławczy wskazuje, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, Lex nr 507290 a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, Lex nr 479142, z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, Lex nr 477191 i postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, Lex nr 220385), zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać – przede wszystkim – z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie, jak sugeruje spółka, dochodów. Stąd okoliczność dokonywania przez stronę transakcji oraz posiadanie środków na rachunkach bankowych w znacznym – w stosunku do wysokości wpisu od skargi – rozmiarze, przy braku wskazania przez spółkę wydatków korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych są okolicznościami nakazującymi miarkowanie poglądu o zasadności przyznania prawa pomocy w sprawie. Wskazane przez spółkę koszty – jak konieczność regulowania bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacania wygranych graczom, opłacanie serwisu urządzeń, opłacania zryczałtowanego podatku od gier – są normalnymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. W ocenie Sądu, nawet wykazana przez spółkę strata – co w sprawie nie miało miejsca – przy prowadzonej działalności gospodarczej nie przesądza o braku środków finansowych umożliwiających pokrycie należnych kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania obejmują wpisy od skarg (por. podobnie postanowienia NSA: z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II FZ 493/11 i z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 666/11, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach na stronie internetowej www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). W żadnym natomiast wypadku obowiązek wypłaty dywidendy wspólnikom nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jeżeli spółka w ramach prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje "czysty zysk", to nietrafny jest pogląd, w braku szczególnie uzasadnionych okoliczności, o niemożliwości wygospodarowania środków na poczet sporów sądowych, które są częścią prowadzonej działalności gospodarczej i – tym samym – o zaistnieniu okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Fakt osiągania nadwyżki przychodów nad wydatkami (dochodu) przez podmiot gospodarczy wyklucza, co do zasady przyznanie mu prawa pomocy, które jest przeznaczone dla podmiotów mających trudności z wygospodarowaniem środków w ramach normalnej działalności na regulowanie zobowiązań. Z uwagi na posiadanie przez spółkę bieżących wpływów w wysokości przekraczających wymagane koszty sądowe, specyfika wartości bilansowej aktywów nie uzasadnia zwolnienia spółki od kosztów sądowych w sprawie. Należy wskazać zarazem, ze spółka nie przedstawia we wniosku o prawo pomocy wysokości kosztów sądowych wymagalnych we wszystkich postępowaniach przed sądami, w tym sumy wpisów od skarg, które spółka dopiero wniesie, zatem ograniczona jest możliwość oceny przez Sąd zdolności ponoszenia tych kosztów przez stronę. Także z uwagi na to, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 ) sugerowana (acz niewskazana) przez spółkę "agresywna polityka państwa względem przedsiębiorców branży hazardowej" nie może być okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że spółka nie wykazała błędów w rozumieniu lub stosowaniu prawa przez Sąd I instancji. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia