II FZ 878/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del) Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2013 r. I SA/Wr 791/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa G. sp z o.o. z/s w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia 20 marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od gier za sierpień 2012 postanawia oddalić zażalenie Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 201 zł Przedsiębiorstwo G. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka powołała się na łączne obciążenie z tytułu opłat sądowych stosunkowych, o znacznej wysokość w jej kilkuset sprawach w całym kraju. W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że wysokość jej kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi – 1.000.000 zł, wartość jej środków trwałych – 300.155,92 zł, zysk za ostatni rok obrotowy według bilansu – 713.731,90 zł, natomiast stan jej rachunku bankowego – 180.334,29 zł. Z przesłanych w załączeniu do wniosku oraz na wezwanie dokumentów wynika, ponad dane wskazane we wniosku, że spółka w latach 2011 i 2012 osiągnęła dochód w kwocie odpowiednio 532.921,42 zł i 990.745,75 zł (przy przychodach w kwocie odpowiednio 52.431.597,91 i 43.657.782.26 zł), natomiast w marcu, kwietniu i maju 2013 r. zrealizowała dostawę towarów i świadczyła usługi o wartości odpowiednio 3.413.572 zł, 3.049.455 zł i 3.143.291 zł; na dzień 31 grudnia 2012 r. realizowała inwestycje długoterminowe o wartości 114.921,21 zł i inwestycje krótkoterminowe o wartości 372.373,05 zł. Referendarz sądowy postanowieniem z 16 lipca 2013 r. odmówił spółce przyznania prawa pomocy a następnie – po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego - Sąd postanowieniem z 19 sierpnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 791/13, również odmówił przyznania prawa pomocy spółce. W uzasadnieniu wskazano, że spółka została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skarg w łącznej kwocie 806 zł. w aktualnie zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu sprawach o sygn. akt I SA/Wr 785/13, I SA/Wr 786/13, I SA/Wr 791/13, I SA/Wr 966/13, I SA/Wr 1051/13 i I SA/Wr 1127/13. Sąd pierwszej instancji uznał, że spółka, z uwagi na wielkość przychodów osiągniętych w 2012 r. (43.657.782,26 zł), jest zdolna do poniesienia kosztów sądowych w sprawach wniesionych do Sądu, w łącznej wysokości 806 zł. W szczególności Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na to, że spółka ponosi wydatki związane z działalnością gospodarczą, odliczyła stratę poniesioną w 2009 r., amortyzuje maszyny redukując w ten sposób kwotę należnego podatku. Także w trakcie 2013 r. spółka deklarowała sprzedaż w znacznych kwotach (3.049.455 za kwiecień, 3.143.291 zł za maj). Sąd wskazał, że spółka posiadała środki na rachunkach bankowych. Za okres od marca do 31 maja 2013 r. salda wynosiły kolejno: 242.949,24; 443.316,06; 180.334,29 zł, co może wskazywać na posiadanie przez spółkę środków finansowych w rozmiarach większych niż należne z tytułu kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na wysokie prawdopodobieństwo posiadania przez spółkę nieujawnionych rachunków bankowych oraz możliwość uzyskania środków ze źródeł zewnętrznych, jak też z dopłat wspólników bądź z podwyższenia kapitału zakładowego. W zażaleniu z 4 września 2013 r. spółka zakwestionowała w całości postanowienie Sądu z 19 sierpnia 2013 r. Zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, dalej jako " p.p.s.a." (Dz.U. z 2012 poz. 270), oraz wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Zdaniem spółki, Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił ilości prowadzonych przez spółkę w całym kraju postępowań, braku możliwości zbycia aktywów spółki oraz konieczności zachowania środków na realizację bieżących zobowiązań. Spółka zwróciła uwagę, że jej obciążenie kosztami postępowań nie ogranicza się do sumy wpisów od skarg wniesionych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, lecz do sumy wpisów we wszystkich sprawach przed różnymi Sądami Administracyjnymi, w tym sumy wpisów od skarg, które spółka dopiero wniesie. Zauważyła, że jej działalność wymaga posiadania znacznych środków obrotowych z uwagi na konieczność regulowania bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacania wygranych graczom, opłacanie serwisu urządzeń, opłacania zryczałtowanego podatku od gier. Zdaniem spółki, pomimo wysokich przychodów osiąga ona niewielki dochód, który dodatkowo jest pomniejszany z uwagi na konieczność wypłaty dywidendy. W ocenie spółki, wartość bilansowa aktywów nie odzwierciedla ich wartości rzeczywistej, ponieważ środki trwałe to głównie "automaty o niskich wygranych", na które brak jest potencjalnych nabywców na rynku. Stąd zbycie majątku w celu uzyskania środków na rzecz prowadzonych postępowań jest niemożliwe. Niniejsza sprawa zawisła przed Sądem nie wchodzi w skład "normalnej działalności" spółki, lecz jest efektem "próby ochrony" przed "(...) agresywną polityką państwa względem przedsiębiorców branży hazardowej.". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie należało oddalić. Ustalone w orzecznictwie jest, że koszty sporów sądowych stanowią część kosztów prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 października 2008 r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, Lex nr 507290 a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, Lex nr 479142, z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, Lex nr 477191 i postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2004 r., sygn. akt I SA/Gd 269/04, Lex nr 220385), zatem zdolność do ich ponoszenia należy badać – przede wszystkim – z uwzględnieniem osiąganych przychodów, a nie, jak sugeruje spółka, dochodów. Stąd okoliczność dokonywania przez spółkę transakcji oraz posiadanie środków na rachunkach bankowych w znacznym – w stosunku do wysokości wpisu od skargi – rozmiarze, przy braku wskazania przez spółkę wydatków korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu kosztów sądowych są okolicznościami nakazującymi miarkowanie poglądu o zasadności przyznania prawa pomocy w sprawie. Wskazane przez spółkę koszty – jak konieczność regulowania bez opóźnień zobowiązań względem wynajmujących lokale na punkty gier, wypłacania wygranych graczom, opłacanie serwisu urządzeń, opłacania zryczałtowanego podatku od gier – są normalnymi kosztami prowadzenia działalności gospodarczej. Nawet wykazana przez spółkę strata – co w sprawie nie miało miejsca - nie przesądza o braku środków finansowych umożliwiających pokrycie należnych kosztów sądowych, które na danym etapie postępowania obejmują wpisy od skarg (por. podobnie postanowienia NSA: z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II FZ 493/11 i z dnia 2 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 666/11, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o sprawach na stronie internetowej www.orzecznictwo.nsa.gov.pl). W żadnym natomiast wypadku obowiązek wypłaty dywidendy wspólnikom nie jest okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uwagi na posiadanie przez spółkę bieżących wpływów w wysokości przekraczającej wymagane koszty sądowe, specyfika wartości bilansowej aktywów nie uzasadnia zwolnienia spółki od kosztów sądowych w sprawie. Należy wskazać zarazem, że spółka nie przedstawiła we wniosku o prawo pomocy wysokości kosztów sądowych wymagalnych we wszystkich postępowaniach przed sądami, w tym sumy wpisów od skarg, które spółka dopiero wniesie, zatem ograniczona jest możliwość oceny przez Sąd zdolności ponoszenia tych kosztów przez spółkę. Także z uwagi na to, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP), a organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (art. 7 ) sugerowana (acz niewskazana) przez spółkę "agresywna polityka państwa względem przedsiębiorców branży hazardowej" nie może być okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd odwoławczy doszedł do przekonania, że spółka nie wykazała błędów w rozumieniu lub stosowaniu prawa przez Sąd pierwszej instancji. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia