II SA/Sz 221/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lipca 2013 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia alimentacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta z dnia [...] nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." oraz art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania I. S. od decyzji Nr [...] r. z upoważnienia Burmistrza Miasta przez Kierownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiającej przyznania świadczeń alimentacyjnych na rzecz K. S. na okres urlopowania od [...] , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kolegium ustaliło, że w dniu [...] r. I. S. złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, zwanym dalej "MOPS", wniosek o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego na syna K. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. odmówił wnioskującej przyznania przedmiotowego świadczenia. Zainteresowana odwołała się od powyższej decyzji, nie zgadzając się z nią. Podkreśliła, iż syn w okresie wakacji pomimo, że figuruje w ewidencji MOPS to w nim nie przebywa. Dziecko jest w domu i to ona ponosi faktyczne koszty jego utrzymania. I. S. jest osobą rozwiedzioną. Dziecko – K. S. przebywa w Młodzieżowym Ośrodku Wychowawczym. Ośrodek ten jest placówką zapewniającą wychowankom całodobowe pełne utrzymanie. Na okres od [...] dziecko zostało urlopowane. W okresie urlopowania K. S. widnieje w ewidencji placówki. Kolegium stwierdziło, że organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie świadczenia z funduszu alimentacyjnego z uwagi na niespełnienie przesłanki do jego otrzymania. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ wskazał przepis art. 10 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Kolegium podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Fakt, iż dziecko zostało umieszczone w placówce zapewniającej całodobowe utrzymanie, a do takiej, stosownie do przepisu art. 2 ust. 6 ustawy, zalicza się Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy, powoduje, że przedmiotowe świadczenie stronie nie przysługuje. Zdaniem Kolegium, okoliczność, że przez wakacje dziecko przebywa w domu u matki, nie zmienia faktu, iż nadal jest ono osobą umieszczoną w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, w rozumieniu ww. przepisu. Interpretując powyższy przepis trzeba bowiem mieć na uwadze, że dla zaistnienia zawartych w nim przesłanek ważne jest samo zapewnienie przez konkretną placówkę całodobowego utrzymania, a nie jest istotne, czy dana osoba w rzeczywistości w pełni tę możliwość wykorzystuje. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została zaskarżona przez I. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. I. S. podniosła, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem. Stwierdziła, że decyzja wydana w takim samym stanie faktycznym, co decyzja zaskarżona decyzja w niniejszej sprawie, dotycząca przyznania dodatku rodzinnego na syna K. jest zupełnie inna, gdyż Kolegium uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, stwierdzając, że w okresie urlopowania syn faktycznie przebywa na jej utrzymaniu. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 16.05.2013 r. sąd stwierdził, że K. S. z dniem [...] r. skończył 18 lat, a więc stał się osobą pełnoletnią i to on obecnie winien być stroną postępowania, a nie został zawiadomiony o terminie rozprawy. W dniu [...] r. wpłynęło do sądu pełnomocnictwo udzielone przez K. S. swojej matce I. S. do reprezentowania go przed sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.). Zgodnie z art. 10 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( Dz.U. z 2012 r. poz.1228 ze zm.) świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie. Art.2 pkt 6 ww. ustawy przez instytucję zapewniającą całodobowe utrzymanie każe rozumieć dom pomocy społecznej, placówkę opiekuńczo-wychowawczą, młodzieżowy ośrodek wychowawczy, schronisko dla nieletnich, zakład poprawczy, areszt śledczy, zakład karny, zakład opiekuńczo-leczniczy, zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, a także szkołę wojskową lub inną szkołę, jeżeli instytucje te zapewniają nieodpłatne pełne utrzymanie. Z pewnością Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy jest placówką zapewniającą całodobowe utrzymanie. W ocenie sądu, urlopowanie z pobytu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i faktyczny pobyt w tym czasie u rodzica, czynią możliwym przyznanie za ten czas uprawnionemu do niego dziecku świadczenia z funduszu alimentacyjnego, skoro to rodzic ponosi wówczas koszty utrzymania dziecka, a celem świadczenia jest pokrycie części związanych z tym wydatków, tym bardziej w sytuacji, gdy stan finansów rodziny nie pozwala jej na samodzielne zaspokojenie potrzeb. Konieczne jest bowiem wzięcie pod uwagę celu jakiemu służy świadczenie alimentacyjne. W preambule do ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów czytamy: "Uważając, że dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny, konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji, wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji, stanowi się co następuje: /.../". Oczywistym jest, że urlopowanie z placówki zapewniającej całodobowe utrzymanie nie anuluje umieszczenia w tej instytucji, jednak oznacza to tylko tyle, że po skończeniu urlopowania dziecko wraca do tej instytucji bez konieczności ponownego orzekania o jego w niej umieszczeniu. Jednakże urlopowanie od pobytu w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie i faktyczne przebywanie na jego czas u rodziców lub jednego z rodziców, w ocenie sądu, nie wyklucza przyznania świadczenia alimentacyjnego na okres pobytu dziecka u rodzica, a wprost przeciwnie. Koszty utrzymania za czas faktycznego przebywania ponosi rodzic, zatem świadczenie alimentacyjne, może wesprzeć rodzica nie będącego w stanie samodzielnie zaspokoić swoich i dziecka potrzeb. Nie służy ono przecież w okresie, gdy dzieci przebywają w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie, ale w okresie urlopowania, tj. okresie ponoszenia kosztów utrzymania dzieci w miejscu ich faktycznego przebywania ( patrz : wyrok NSA I OSK 526/07, wyrok WSA II SA/Bd 963/10 dostępne w internecie). W świetle powyższego, zdaniem sądu, w stanie faktycznym jaki wystąpił w niniejszej sprawie, odmowa przyznania świadczenia alimentacyjnego została dokonana z naruszeniem art.10 ust.2 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art.135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę sądu.