II SA/Sz 440/13
WyrokWSA w Szczecinie2013-08-08
Skład orzekający: Danuta Strzelecka-Kuligowska, Elżbieta Makowska, Iwona Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczalna jest zmiana ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie dotyczącym rodzaju zabudowy, czy też w takim przypadku inwestor powinien wystąpić z nowym wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zmiana ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w trybie art. 155 k.p.a. nie jest dopuszczalna, jeśli dotyczy ona zmiany rodzaju zabudowy. Taka zmiana naruszałaby tożsamość sprawy administracyjnej rozstrzygniętej dotychczasową decyzją ostateczną i wymagałaby wszczęcia nowego postępowania o wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Sąd podkreślił, że choć zmiana decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest możliwa, to wszystkie przesłanki określone w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, a postępowanie to nie może prowadzić do wydania nowej decyzji dotyczącej istotnie zmienionego żądania.Stan faktyczny
Spółka A. wniosła o zmianę decyzji o warunkach zabudowy z 2009 r., która dotyczyła budowy zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami i parkingiem, poprzez dopuszczenie realizacji inwestycji w formie jednego budynku. Organ I instancji odmówił zmiany decyzji, wskazując na brak zgodności z analizą urbanistyczną i przepisami dotyczącymi szerokości elewacji frontowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, uznając, że decyzja o warunkach zabudowy jest decyzją związaną i nie podlega zmianie w trybie art. 155 k.p.a., a inwestor powinien wystąpić z nowym wnioskiem. Spółka A. zaskarżyła decyzję SKO do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i błędne uznanie, że decyzja o warunkach zabudowy nie podlega zmianie w trybie art. 155 k.p.a.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie warunków zabudowy oddala skargę
Wójt Gminy decyzją z dnia 14 stycznia 2009 r. Nr [...] ustalił wnioskodawcy F. warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami oraz parkingiem na terenie położonym w granicach działki nr [...] w miejscowości M.
F. wnioskiem z dnia 26 lipca 2012 r. zwróciła się do Wójta Gminy o zmianę decyzji o warunkach zabudowy wydanej w dniu
14 stycznia 2009r. przez dodanie zapisu w pkt 2, ppkt a) treści: "Dopuszcza się realizację inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków w formie jednego budynku, przy jednoczesnym zachowaniu pozostałych parametrów ujętych w mniejszej decyzji".
Wójt Gminy decyzją z dnia 7stycznia 2013 r., Nr [...] na podstawie art. 50 ust. 1, art. 51 ust. 1 i art. 54 ustawy z dnia 27 marca 2003 r.,
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003r. Nr 80, poz. 717
z późn. zm.) i art. 104 i art. 155 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) odmówił F. , zmiany decyzji o warunkach zabudowy z dnia 14 stycznia 2009 r. Nr [...].
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji podniósł, że zakres wnioskowanych zmian dotyczy rodzaju inwestycji tzn. dopuszczenia realizacji inwestycji w formie jednego budynku zamiast realizacji zespołu budynków. Decyzja z dnia 14 stycznia
2009 r. o warunkach zabudowy nie precyzuje wymagań w zakresie elewacji frontowej. Wnioskowana zmiana (zgodnie z załącznikiem graficznym przedłożonym do wniosku) zdecydowanie zwiększy ten parametr. Po dokonaniu analizy terenu sąsiedniego stwierdzono, że nie występuje w jego granicach budynek o parametrach jakie zamierza realizować inwestor, tj. o szerokości elewacji frontowej ponad 50m.
Wójt Gminy wskazał dalej, że biorąc pod uwagę rodzaj i parametry zabudowy w bezpośrednim sąsiedztwie nie ma podstaw aby dopuścić tak dużą szerokość elewacji frontowej na działce nr [...]. Wskazał, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - szerokość elewacji frontowej, znajdującej się od strony frontu działki, wyznacza się dla nowej zabudowy na podstawie szerokości elewacji frontowych istniejącej zabudowy na działkach w obszarze analizowanym, z tolerancja do 20%. Najszerszy budynek znajdujący się w dalszym sąsiedztwie posiada 30m szerokości elewacji frontowej. Przy tolerancji 20% daje to dopuszczalną szerokość elewacji frontowej - 36m, Wartość powyżej 50m
na obszarze dz. nr [...] i sąsiednim nie ma uzasadnienia.
Z tych względów organ I instancji orzekł o odmowie zmiany decyzji o warunkach zabudowy. Organ wskazał nadto, że projekt decyzji został sporządzony przez osobę wpisaną na listę Zachodniej Okręgowej Izby Urbanistów z siedzibą we W.
F. w odwołaniu od powyższej decyzji wniosła o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ
I instancji.
W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że organ I instancji nie powiadomił wnioskodawcy o wszczęciu postępowania w myśl art. 61 § 4 k.p.a., czym naruszył zasady określone w art. 7, 8 i 9 k.p.a.. Z uwagi na nie dotrzymanie terminów załatwiania sprawy wynikających z art. 12 k.p.a. jak i art. 36 k.p.a. inwestor złożył pismo w dniu 18 grudnia 2012 r. z wnioskiem o wskazanie terminu załatwienia sprawy. W dniu 14 stycznia 2013 r. stronie została doręczona decyzja Wójta Gminy z dnia 7 stycznia 2013 r. odmawiająca zmiany decyzji o warunkach zabudowy. Decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 10 k.p.a.
Strona odwołująca się wskazała, że wniosek z dnia 26 lipca 2017 r. dotyczył tylko i wyłącznie dopuszczenia formy jednego budynku przy zachowaniu pozostałych parametrów określonych w decyzji, a nie jak błędnie uznał organ I instancji – o zmianę parametrów dotyczących szerokości elewacji frontowej określonych w decyzji z dnia 14 stycznia 2009 r. Ponadto powoływanie się na przeprowadzoną analizę
i występujących budynków przy ul. [...] budzi kolejne zastrzeżenia, gdyż w tej analizie pominięto nowy stojący budynek przy ul. [...], czyli przy tej samej drodze publicznej na działce nr [...] bezpośrednio sąsiadującej z działką nr [...].
Na działce nr [...] znajduje się budynek o długości elewacji zachodniej 69 m,
a elewacji wschodniej 94 m, budynek ten uzyskał pozwolenie na użytkowanie w dniu
20 grudnia 2012r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 lutego 2013 r., Nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania F.– utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że ostateczna decyzja może być zmieniona wyłącznie w tzw. trybie nadzwyczajnym, tj. poprzez wznowienie postępowania (art. 145 k.p.a.), stwierdzenie nieważności (art. 156 k.p.a.), jak też na podstawie art. 154 lub art. 155 k.p.a. Postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. i art. 155 k.p.a. dotyczy weryfikacji decyzji dotkniętych wadliwościami kwalifikowanymi lub nie kwalifikowanymi oraz decyzji prawidłowych pod względem prawnym.
Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z "decyzją prawidłową" pod względem prawnym, dlatego jej zmiana mogła być rozpatrzona na podstawie art. 155 k.p.a.. Przepis ten stanowi, że decyzji ostateczna, na mocy której strona nabyła prawa, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym słuszny interes strony.
Kolegium podkreśliło, że wymienione w art. 155 k.p.a. przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, chociaż niezbędne, nie są wystarczającym warunkiem weryfikacji decyzji w tym trybie. Przesłanki te stwarzają tylko możliwość uchylenia lub zmiany decyzji. Zbadać przede wszystkim należy, czy zakres zmian decyzji ostatecznej mieści się w dyspozycji art. 155 k.p.a. i czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony, jak też czy nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne.
Postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji już wydanej decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, tj. czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Badanie tych warunków nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydaniu decyzji ostatecznej.
W dalszej części uzasadnienia Kolegium wyjaśniło, że pojęcie interesu społecznego należy do pojęć nieostrych. Obecnie należałoby się posługiwać się raczej pojęciem "interes publiczny", bo takim posługuje się Konstytucja RP (art. 17). Jedyne ustawowe określenie interesu publicznego zawarte jest w art. 2 pkt.4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, który stanowi, że interes publiczny należy rozumieć jako uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektyzowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym. Odnosząc się do pojęcia "słusznego interesu strony", Kolegium stwierdziło, że zarówno zmiana decyzji polegająca na zmniejszeniu obowiązków jak i zwiększeniu uprawnień określonych pierwotnie w decyzji ostatecznej, jest zawsze korzystna dla strony. Dlatego istotne jest wykazanie przez stronę, że interes ten jest słuszny, a ocenę tej "słuszności" ustawodawca pozostawił organowi, jak i ocenę samej potrzeby uchylenia lub zmiany decyzji w tym trybie. Słuszny interes strony to jedynie interes godny ochrony i taki, który nie stoi w sprzeczności z prawem. Słuszny interes strony to przede wszystkim interes prawny a nie faktyczny (podobnie jak w art.7 k.p.a.). Poza tym przepis art. 155 k.p.a. jako przepis procesowy nie może upoważniać do lekceważenia normy materialnej i zastępowania jej elementami o charakterze słusznościowym.
Kolegium podkreśliło, że tryb nadzwyczajny określony zarówno w art. 154 jak
i 155 k.p.a. może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych
o uznanie administracyjne. Zastosowanie tego trybu do decyzji związanych,
w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie, uważano za niedopuszczalne. Natomiast
w ostatnim okresie zauważa się odejście od prezentowanego wyżej poglądu i np.
w wyroku z dnia 2 lutego 2012 r. I OSK 780/11 NSA stwierdza, że art.155 k.p.a. dotyczy wyłącznie decyzji o charakterze uznaniowym, nie zaś o charakterze związanym, natomiast w wyroku z dnia 19 października 2012r. II OSK 1153/11 stwierdza, że z art. 155 k.p.a. nie wynika takie ograniczenie.
Organ odwoławczy wskazał, że decyzje ustalające warunki zabudowy zaliczane są do decyzji związanych; wynika to z art. 5 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. (vide Z. Niewiadomski - komentarz do ustawy str. 454). Organ rozpatrujący wniosek o ustalenie warunków zabudowy jest związany przepisami prawa i nie ma uprawnień kształtujących. Decyzje te są decyzjami deklaratoryjnymi, nie konstytuują żadnych praw czy obowiązków nieprzewidzianych w ustawie lub akcie wykonawczym.
Ustalenie warunków zabudowy następuje na wniosek inwestora i organ związany jest treścią takiego wniosku. Natomiast treść wniosku wyznacza zakres - analizy (art. 53 ust. 3 pkt 1) warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy, wynikających z przepisów odrębnych, a z kolei wyniki analizy stanowią podstawę rozstrzygnięcia wniosku. W przedmiotowej sprawie strona nie wykazała jaki to jej słuszny interes przemawia za zmianą decyzji. Również proponowany zapis nie mieści się w pojęciu interesu społecznego.
Poza tym, Kolegium podkreśliło, że decyzja z dnia 14 stycznia 2009 r. ustaliła warunki zabudowy dla zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych, a tym samym-ustalono taki a nie inny sposób zagospodarowania terenu. Rodzaj zabudowy i sposób zagospodarowania terenu stanowi istotny i wiążący element decyzji, który nie jest elementem uznaniowym.
Dlatego też, w ocenie Kolegium, w przypadku gdy inwestor chce zmienić sposób zagospodarowania terenu powinien wystąpić z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy dla tej nowej inwestycji i w tym postępowaniu będzie możliwe uwzględnienie stanu faktycznego zaistniałego po wydaniu decyzji, o której zmianę strona wystąpiła.
Biorąc zatem pod uwagę fakt, że na podstawie art. 155 k.p.a. nie może być zmieniona decyzja deklaratoryjna / związana/ odmowa zmiany decyzji z dnia 14 stycznia 2009 r. jest uzasadniona. Dodatkowo organ wskazał na nie wykazanie interesu społecznego jak i słusznego interesu strony jak też na brak zgody innych stron na zmianę decyzji. Z tych względów Kolegium uznało, że zaskarżoną decyzję należy utrzymać w mocy pomimo naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Biorąc jednak pod uwagę, że postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie ma na celu ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, w ocenie Kolegium ,zaistniałe uchybienia nie miały wpływu na istotę rozstrzygnięcia. W przedstawionym stanie prawnym mogła zapaść tylko decyzja odmawiająca zmiany ostatecznej decyzji ustalającej warunki zabudowy.
Jednocześnie Kolegium zwróciło uwagę na obowiązek przestrzegania przepisów prawa procesowego, co szczególnie w przypadku merytorycznego rozstrzygania spraw jest podstawą zapewnienia stronom udziału w postępowaniu i możliwości zgłaszania uwag i wniosków jak też sprzyja pogłębianiu zaufania obywateli do organów administracji.
F. reprezentowana przez pełnomocnika radcę prawnego H. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z dnia 7 stycznia 2013 r.
Strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy:
- art. 6 kpa przez zaniechanie stosowania przez organ administracyjny procedury wymaganej przepisami przy wydawaniu decyzji administracyjnych;
- art. 7 oraz art. 155 kpa przez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli;
- art. 145 § 1 pkt 1 c) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 155 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie jakichkolwiek czynności, które pozwoliłyby uzyskać zgodę pozostałych stron na zmianę decyzji;
- art. 9 kpa przez zaniechanie należytego i wyczerpującego poinformowania strony
o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego,
w szczególności przez zaniechanie poinformowania strony o skutkach nie wykazania interesu społecznego lub słusznego interesu strony oraz o uznaniu przez organ, że to strona wnioskująca winna przedłożyć zgody innych stron na zmianę decyzji.
- art. 10 kpa poprzez brak zapewnienia spółce możliwości jakiegokolwiek udziału
w postępowaniu i wypowiedzeniu się, co do zebranych dowodów;
- art. 155 kpa w związku z art. 60 i 61 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym poprzez uznanie, że decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu nie podlega zmianie w trybie art. 155 kpa podczas gdy zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja ta podlega zmianie w trybie art. 155 kpa.
W obszernym uzasadnieniu skargi strona podniosła między innymi, że jedyną czynnością Wójta Gminy po otrzymaniu w dniu 26 lipca 2012 r. wniosku
o zmianę decyzji o warunkach zabudowy, było wydanie - po blisko sześciu miesiącach - w dniu 7 stycznia 2013 r. decyzji o odmowie jej zmiany. Reakcją zaś Samorządowego Kolegium Odwoławczego na tak rażące zaniedbanie organu I instancji było zwrócenie uwagi organowi na obowiązek przestrzegania przepisów prawa procesowego. SKO nie podjęło jakichkolwiek czynności, które pozwoliłyby uzyskać zgodę pozostałych stron na zmianę decyzji. Nie informowano strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony będących przedmiotem postępowania, w szczególności poprzez zaniechanie poinformowania strony o skutkach nie wykazania przez nią interesu prawnego lub słusznego interesu strony oraz
o skutkach nie przedłożenia przez nią zgody innych stron na zmianę decyzji. Organ powinien czuwać, aby strona i inni uczestnicy postępowania nie ponieśli szkody
z powodu nieznajomości prawa. Organy naruszyły też art. 10 k.p.a. nie zapewniając stronie skarżącej jakiegokolwiek udziału w postępowaniu oraz poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się stronie, co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań.
W ocenie strony skarżącej całkowicie błędnie uznało SKO, że decyzja
o warunkach zabudowy nie podlega zmianie w trybie art. 155 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 828/11, LEX
nr 1138216, orzekł, że jest dopuszczalna zmiana decyzji o ustaleniu warunków zabudowy w trybie art. 155 k.p.a., przy czym przepisami szczególnymi, o jakich mowa w tym przepisie, są regulacje zawarte w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności art. 61. Podobnie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2003r. w sprawie o sygn. akt IV SA 1855/02, LEX nr 339407, stwierdzając wprost, że decyzja o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu należy do tych decyzji, do których stosuje się art. 155 kpa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz.1269 ze zm.) oraz 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwaną P.p.s.a., - sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. zgodności z przepisami postępowania administracyjnego,
a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji publicznej niezbędne jest stwierdzenie, że został on wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania
w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. lub w innych ustawach
(art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja wydana w trybie art. 155 k.p.a. odmawiająca zmiany decyzji ostatecznej z dnia 14 stycznia 2009 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków mieszkalnych wielorodzinnych z usługami i parkingiem.
Jak wynika z wniosku z dnia 26 lipca 2012 r., strona wniosła o zmianę powyższej decyzji, przez jak określiła - zamieszczenie zapisu o treści "Dopuszcza się realizację inwestycji polegającej na budowie zespołu budynków w formie jednego budynku, przy jednoczesnym zachowaniu pozostałych parametrów ujętych w niniejszej decyzji".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, uznało, że wnioskowana zmiana decyzji ostatecznej dotyczy zmiany sposobu zagospodarowania terenu, a więc istotnego i wiążącego elementu decyzji, który nie jest elementem uznaniowym, w takiej zaś sytuacji, gdy inwestor chce zmienić sposób zagospodarowania terenu powinien wystąpić z wnioskiem o wydanie warunków zabudowy dla tej nowej inwestycji.
W ocenie Sądu, powyższy pogląd organu odwoławczego jest uzasadniony.
W tym miejscu należny wskazać, że art. 155 k.p.a. jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji ostatecznych. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron; przepis art. 154 § 2 k.p.a. stosuje się odpowiednio. Przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco, a zmiana decyzji może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie.
Trafnie podnosi strona skarżąca, że dopuszczalna jest zmiana decyzji ostatecznej o warunkach zabudowy w trybie art. 155 k.p.a. Jak bowiem orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 października 2012 r. w sprawie II OSK 1153/11 (LEX 1.234106) "Mylne jest przyjęcie, iż art. 155 k.p.a. nie może być stosowany do decyzji o charakterze związanym. Z treści powołanego przepisu takie ograniczenie nie wynika".
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela powyższy pogląd co do zasady, co nie oznacza, że możliwość zmiany decyzji ostatecznej oznacza uwzględnienie zawsze wniosku złożonego w trybie art. 155 k.p.a., gdyż – co wskazano wyżej – przesłanki do zmiany decyzji wymienione w art. 155 k.p.a. muszą wystąpić łącznie.
Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest nowym postępowaniem, odrębnym w stosunku do tego, w którym zapadła weryfikowana decyzja ostateczna. Podkreślić należy, że decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. może dotyczyć wyłącznie kwestii rozstrzygniętych decyzją ostateczną organu, a więc decyzją, której dotyczy postępowanie o zmianę lub uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 2/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 4 – wskazał, że dla ustalenia tożsamości przedmiotu sprawy decydujące znaczenie ma treść praw i obowiązków. Sąd ten zwrócił uwagę,
że dopóki mamy do czynienia z tymi samymi prawami i obowiązkami tych samych podmiotów, ukształtowanymi obowiązującą decyzją, z tym samym lub zachowującym ciągłość regulacji stanem prawnym, i niezmienionym w kwestiach prawnie istotnych stanem faktycznym, dopóty można mówić o tożsamości sprawy administracyjnej
w znaczeniu materialnoprawnym. Konsekwentnie w trybie art. 155 k.p.a. nie można rozszerzać treści nowej sprawy administracyjnej, a zmiana decyzji w tym trybie może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej" (wyrok NSA
z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 569/11, LEX nr 1252109). Zdaniem Sądu powyższy pogląd należy uwzględnić w niniejszej sprawie.
W rozpoznawanej sprawie, już z treści wniosku z dnia 26 lipca 2012 r. wynika,
że zmierza on do zmiany rodzaju zabudowy określonej w decyzji ostatecznej. Rodzaj zabudowy mieszkaniowej określony w decyzji o warunkach zabudowy jest istotną cechą kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu w rozumieniu art. 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu terenu. Oznaczenie rodzaju zabudowy identyfikuje przedmiot rozstrzygnięcia i zmiana w tym zakresie nie jest dopuszczalna w trybie art. 155 k.p.a., gdyż brak jest w takim przypadku zachowania tożsamości sprawy administracyjnej rozstrzygniętej dotychczasową decyzją ostateczną. Uwzględnienie wniosku strony prowadzącego do zmiany cech zabudowy i zagospodarowania terenu określonych w decyzji o warunkach zabudowy na podstawie art. 155 k.p.a., stanowiłoby rażące naruszenie prawa, bowiem nastąpiłaby z pominięciem procedury przewidzianej w ustawie o planowaniu zagospodarowaniu terenu. W tych okolicznościach, trafnie uznał organ odwoławczy, że skarżący powinien wystąpić z nowym wnioskiem o wydanie warunków zabudowy dla nowej inwestycji. Stawiany skargą zarzut naruszenia przepisów postępowania administracyjnego aczkolwiek oparty na trafnych wywodach co do faktów samych naruszeń art. 6, 7, 9 i 10 k.p.a. jest chybiony z tego względu, że skarżący nie wykazał, a Sąd nie dopatrzył się, wpływu tych naruszeń na wynik sprawy. Niezależnie bowiem od tego, czy organ I instancji zawiadomiłby stronę
o wszczęciu postępowania oraz czy zastosowałby art. 10 § 1 k.p.a., czy też postąpiłby - tak jak w niniejszej sprawie od razu wydając decyzję, to uchybienie takie nie miałoby wpływu na wynik sprawy, ponieważ w każdej z wyżej przedstawionych sytuacji musiałoby zapaść takie samo rozstrzygnięcie. Tymczasem jak wynika to z art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" P.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania jest skuteczny wyłącznie wówczas, gdy zarzucane i stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że dla uchylenia na tej podstawie prawnej decyzji niezbędne jest wykazanie, że gdyby naruszenie prawa procesowego nie wystąpiło to, mogłaby zapaść inna decyzja. Tak więc, SKO nie naruszyło prawa utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, która dotknięta była zarzucanymi uchybieniami. Jednocześnie stwierdzić trzeba, że również naruszenie przez SKO art. 10 § 1 k.p.a. nie miało wpływu na wynik sprawy. Podkreślenia bowiem wymaga, że wniosek skarżącego dotyczył decyzji ostatecznej, a więc takiej, która korzysta z ochrony przewidzianej zasadą trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.). Jedną z cech tej zasady jest to, że stosowanie od niej odstępstw dopuszczalne jest tylko w przypadkach wskazanych ustawą i nie dopuszczalne jest stosowanie rozszerzającej wykładni tych przypadków.
W konsekwencji tej zasady ustawodawca przewidział w k.p.a. ściśle określone reguły nadzwyczajnych trybów postępowania prowadzących do weryfikacji decyzji ostatecznej. Tak więc, pamiętać trzeba, że ratio legis tych trybów zakłada,
że przewidziana art. 154 i art. 155 k.p.a. zmiana decyzji ostatecznej odnosi się do decyzji niewadliwych lub dotkniętych wadami nieistotnymi. Wznowienie postępowania administracyjnego dotyczy istotnych wad postępowania administracyjnego (art. 145 k.p.a.), a nieważność odnosi się do wad decyzji (art.156 k.p.a.).
Jak z powyższego wynika, nadzwyczajne tryby postępowania nie są przedłużeniem o kolejne rozpoznanie sprawy, ostatecznie zakończonego postępowania w trybie zwykłym. Dlatego nie można skutecznie żądać w trybie art. 154 k.p.a. lub art. 155 k.p.a. zmiany decyzji ostatecznej, która prowadziłaby do wydania nowej decyzji, dotyczącej istotnie zmienionego żądania w stosunku do wniosku, z inicjatywy którego wydane zostało już ostateczne rozstrzygnięcie, co trafnie wyłożyło Kolegium w uzasadnieniu prawnym zaskarżonego orzeczenia.
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło