II FSK 3572/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, Protokolant Magdalena Gródecka, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Pracy i Polityki Społecznej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 993/13 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od G. K. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 430 (słownie: czterysta trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrokiem z 13 sierpnia 2013 r., III SA/Wa 993/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 1 marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu obowiązkowych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne miesiące 2009, 2010, 2011, 2012 r. 2. Minister Pracy i Polityki Społecznej przedmiotową decyzją utrzymał w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON) z 13 listopada 2012 r. odmawiającą G. K. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą PPUH "G." w R. (dalej: “skarżący") rozłożenia na raty zapłaty zaległości z tytułu obowiązkowych wpłat na rzecz PFRON w kwocie 80.014,72 wraz z odsetkami w kwocie 12.695,00 zł za miesiące kwiecień, grudzień, listopad, grudzień 2009 r. styczeń 2010 r. oraz za okres od lipca do grudnia 2010 r., od stycznia do grudnia 2011 r., od stycznia do sierpnia 2012 r. 3. W uzasadnieniu orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że w zaskarżonej decyzji został naruszony przepis art. art. 49 ust. 5c ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnoprawnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz, 721, ze zm.- dalej "ustawa o rehabilitacji". Zdaniem sądu decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej, tak jak wcześniejsza decyzja Prezesa Zarządu PFRON, nie zawiera rozważań, o których mowa w przepisie stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia. Minister Pracy i Polityki Społecznej nie odniósł się do zarzutów odwołania o trudnej sytuacji podatnika, nie rozważając poszczególnych pozycji bilansowych bilansu przedsiębiorcy, a jedynie wskaźniki, jego zdaniem, z nich wynikające, zastosowane, bez wskazania pozycji równania matematycznego wg którego zostały podstawione, aby uzyskać wynik. W ten sposób poza zyskiem przedsiębiorcy w 2012 roku, nie są znane inne pozycje jak obrót, koszty uzyskania przychodu w tym płace, koszty działalności firmy i podatki. Te dane winny być przyrównane do terminowości wpłat podatkowych co może wskazywać na możliwości płatnicze Skarżącego. Bez tych danych, które powinny być zawarte w decyzjach w tym w zaskarżonej decyzji, sąd nie mógł skontrolować jej prawidłowości, a skarżącego nie można przekonać o słuszności decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej. W tej sytuacji, w ocenie sądu pierwszej instancji, wydana decyzja jest niepełna i narusza art. 7, art. 77 i art. 107 K.p.a., które mają zastosowanie do decyzji, wydanych w tych sprawach, na podstawie art. 66 ustawy o PFRON. Przepis art. 7 K.p.a. nakłada na organy obowiązek podjęcia wszelkie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przepis art. 107 § 3 K.p.a. stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wszystkie cytowane przepisy zostały w tej sprawie naruszone, powodując konieczność wydania następnej decyzji, zgodnej z zasadami prawa administracyjnego. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych przyczyn sąd uchylił zaskarżoną decyzję, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., 4. W skardze kasacyjnej Minister Pracy i Polityki Społecznej zarzucił wyrokowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez stwierdzenie naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. pomimo, że przepisy te nie miały zastosowania przy załatwianiu sprawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem stanowiło podstawę uchylenia decyzji i znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. 5. Skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy. Przede wszystkim zasadny jest zarzut naruszenia art. 7, art. 77 i art. 107 k.p.a. Przepisy te bowiem w ogóle nie były i nie mogły być stosowane przez organy orzekające w sprawie. Zgodnie z brzmieniem art. 21 ust 1 ustawy o rehabilitacji pracodawca zobowiązany jest do dokonywania miesięcznych wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, według zasad określonych w tym przepisie. Stosownie zaś do treści art. 49 ust, 1 ustawy o rehabilitacji do wpłat o których mowa w art. 21 ust, 1 (...) stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i 49b, przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz 60, z późn. zm.), zwanej dalej " o.p.", z tym, że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu. Już chociażby z literalnego brzmienia powołanego w istotnym dla sprawy zakresie przepisu art. 49 ust. 1 ustawy o rehabilitacji wynika, że do wpłat określonych w art. 21 ust. 1, w tym również w zakresie postępowania dotyczącego rozłożenia ich na raty, stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Natomiast w zakresie materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia w przedmiocie rozłożenia tych wpłat na raty stosuje się przepis art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji, a nie analogiczne przepisy zawarte w Ordynacji podatkowej. Reasumując tę część wywodów NSA stwierdza, że do postępowania w zakresie wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 23, art. 31 ust. 3 i art. 33 ust. 4a, 7 i 7a, w tym również w zakresie stosowania ulg, o których mowa w art. 49 ust. 5a - 5d ustawy o rehabilitacji, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, przy czym materialnoprawną podstawę przyznania określonej ulgi stanowią przepisy art. 49 ust. 5a - 5d ustawy o rehabilitacji. Stosownie do powyższych rozważań, postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone prawidłowo na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej (m.in. art. 120 o.p. i następnych.), ponadto jak wynika z treści decyzji organów obu instancji, formalnoprawną podstawę do ich wydania stanowiły odpowiednio art. 207 § 1 i art. 233 § 1o.p., których sąd pierwszej instancji już nie kwestionował. Wobec tego brak jest uzasadnionych podstaw do twierdzenia, jak to uczynił Wojewodzin Sąd Administracyjny w Warszawie, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania — art, 7, art. 77 i art. 107 k.p.a., jeżeli przepisy te nie miały w ogóle zastosowania w sprawie. Powołanie się w tym względzie na art. 66 ustawy o rehabilitacji było błędne. Należy zauważyć, że prawidłowość prowadzenia postępowania przez organy obu instancji w zakresie stosowania ulg, o których mowa w art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej jest dość oczywista i nie była dotychczas kwestionowana w orzecznictwie sądów administracyjnych. Przykładowo za słusznością stosowania Ordynacji podatkowej w takich przypadkach opowiadał się m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 maja 2013 r., II FSK 1999/11 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyrokach: z 6 lutego 2012 r., III SA/Wa 1525/11 i z 11 kwietnia 2011 r., III SA/Wa 2605/10. Wskazując za podstawę rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. sąd pierwszej instancji był zobligowany uzasadnić na czym polegało naruszenie konkretnych przepisów postępowania i dlaczego to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na wypowiedź sądu pierwszej instancji zawartą w uzasadnieniu wyroku, że w zaskarżonej decyzji został naruszony przepis art. art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji, co nie znalazło odzwierciedlenia w formalnoprawnej podstawie rozstrzygnięcia, a do czego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej odniósł się Minister . Pracy i Polityki Społecznej, NSA zauważa, że sąd ten nie w pełni przeanalizował przesłanki, o jakich w tym przepisie mowa. Otóż zgodnie z jego brzmieniem w istotnym dla sprawy zakresie Prezes Zarządu Funduszu, w drodze decyzji, na wniosek pracodawcy, w przypadku uzasadnionym ważnym interesem pracodawcy lub interesem publicznym może odroczyć termin płatności zaległości z tytułu wpłat, odsetek za zwłokę lub rozłożyć ich zapłatę na raty - uwzględniając możliwości płatnicze pracodawcy oraz stan finansów Funduszu. W związku z tym oceniając możliwość i zasadność udzielenia ulgi poprzez rozłożenie zaległości na raty należało w pierwszej kolejności rozważyć czy w sprawie zaistniała przesłanka ważnego interesu pracodawcy lub interesu publicznego, a w dalszej kolejności możliwości płatnicze pracodawcy oraz stan finansów Funduszu. Z uzasadnienia wyroku zdaje się wynikać, że sąd pierwszej instancji odniósł się jedynie do przesłanki możliwości płatniczych pracodawcy nie konfrontując stanu faktycznego z pozostałymi przesłankami określonymi w art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji. Nie można zapominać, że organy przeanalizowały sytuację finansową skarżącego, na co dowodem są między innymi wskazane w decyzji wskaźniki — bieżącej płynności finansowej oraz ogólnego zadłużenia. Odnoszenie się do poszczególnych pozycji bilansowych (na co wskazał sąd) jest co najmniej wątpliwe i nie obrazuje sytuacji ekonomicznej przedsiębiorstwa. Dopiero zestawienie i porównanie tych wielkości np, przy obliczaniu ww. wskaźników, daje obraz sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Zupełnie umknęła sądowi pierwszej instancji okoliczność, że kwestionowana decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej została wydana w ramach tzw. uznania administracyjnego, które upoważnia organ administracji przy ustalonym stanie faktycznym do dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowych prawnie, rozwiązań, zgodnie z celami w ustawie określonym (Z. Janowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 1995, s. 270–271). Ponownie rozpoznając sprawę sąd pierwszej instancji ponownie przeanalizuje kompletność stanu faktycznego w kontekście prawidłowo zastosowanych przepisów postępowania, odniesie się w sposób wyczerpujący do ustawowych przesłanek zastosowania przedmiotowej ulgi, a następnie oceni zasadność rozstrzygnięcia w kontekście tzw. uznania administracyjnego do jakiego upoważnia organy przepis art. 49 ust. 5c ustawy o rehabilitacji. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 209 w zw. z art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) i pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcą prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2013 r., poz. 490).