II FZ 1163/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "N." Sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt I SA/Lu 611/13 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "N." Sp. z o. o. w likwidacji z siedzibą w C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 12 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie zabezpieczające postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 26 września 2013 r., I SA/Lu 611/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił Spółce z o. o. N. z siedzibą w C. w likwidacji (dalej: "Spółka") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 12 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie zabezpieczające. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z przedstawionych przez stronę informacji wynika, że Spółka jest w stanie likwidacji, nie osiąga żadnych przychodów i nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. Ponadto strata Spółki opiewa na kwotę 333.718,07 zł. Spółka nie posiada przy tym żadnych nieruchomości, ruchomości które można by sprzedać bądź wynająć. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Spółka złożyła zeznania podatkowe za lata 2011-1012, wyciągi z posiadanych rachunków oraz sprawozdanie finansowe sporządzone wg stanu na dzień 31 grudnia 2012 r. Z dokumentów tych wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 100,000,00 zł, natomiast wartość środków trwałych na dzień 31 grudnia 2012 r. wynosi 524.800,52 zł. Z zeznania podatkowego Spółki za 2012 r. wynika, że Spółka osiągnęła przychód w wysokości 8.302,801,95 złotych, jednakże działalność na koniec tego roku przyniosła stratę w wysokości 321.847,33 zł. Skarżąca posiada następujące rachunki bankowe: 1) w A. Banku nr [...] ze stanem na dzień 31 maja 2013 r. 0,26 zł; 2) w A. Banku nr [...] ze stanem na dzień 31 maja 2013 r. 4,56 złotych; 3) w A. Banku nr [...] ze stanem na dzień 31 lipca 2013 r. minus 256,70 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy z uwagi na niespełnienie przez Spółkę przesłanek zawartych w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a." wskazał, iż Spółka będąc w stanie likwidacji w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą na dużą skalę oraz posiada majątek znacznej wartości. Dodatkowo zwrócono uwagę na znaczną wartość kapitału zakładowego oraz okoliczność, że Spółka dysponuje środkami trwałymi wycenianymi na sumę 524.800,52 zł, na które składają się środki transportu, środki trwałe w budowie oraz zaliczki na te środki. Ponadto na koniec 2012 r. Spółka posiadała aktywa obrotowe w wysokości 6.950,566,79 zł w tym towary o wartości 5.402.848,89 zł. W tym miejscu Sąd pierwszej instancji wskazał, że wbrew temu, co podnosi strona skarżąca w sprzeciwie, nie zostało przez nią wykazane ani nawet uprawdopodobnione, aby majątek ten uległ obniżeniu lub całkowitej redukcji. Strona nie przedłożyła bowiem żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz, że nie dysponuje już żadnym majątkiem. Nie wskazała nawet, co stało się z majątkiem o tak znacznej wartości. Końcowo zaznaczono, iż Spółka nie wypełniła wezwania odnośnie złożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, a niezastosowanie się do wezwanie czyni niewiarygodnym twierdzenia strony, co do posiadanych środków. Na powyżej powołane rozstrzygnięcie Spółka wniosła zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i rozpoznania sprawy poprzez orzeczenie o przyznaniu skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez "dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, ze skarżący jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny". W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik Spółki podniósł, że od stycznia 2013 r. organ zajął konto bankowe skarżącej, co uniemożliwia jej swobodne dysponowanie środkami na nim zgromadzonymi. Dodatkowo wskazano, iż od czasu sporządzenia bilansu na koniec 2012 r. sytuacja finansowa Spółki się zmieniła – nie posiada ona już żadnych ruchomości czy środków trwałych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odpowiada prawu. Wbrew twierdzeniom Spółki, które przedstawiła w zażaleniu, należy ocenić jako prawidłową konstatację Sądu pierwszej instancji, że nie wykazała ona, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, dostępne.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Oceniając zasadność przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść sytuację majątkową wnioskodawcy do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2012 r., sygn. akt II GZ 442/12, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawidłowo w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji zbadał zatem zasadność przyznania Spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, zestawiając z sobą stan majątkowy Spółki i wysokość wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że w świetle wartości kapitału zakładowego Spółki oraz okoliczność, że dysponuje ona środkami trwałymi wycenianymi na sumę 524.800,52 zł, a także zgodnie z informacjami zawartymi w bilansie za 2012 r. (na koniec 2012 r. Spółka posiadała aktywa obrotowe w wysokości 6.950,566,79 zł w tym towary o wartości 5.402.848,89 zł) trudno jest znaleźć argumenty na potwierdzenie twierdzeń skarżącej, iż obecna sytuacja finansowa Spółki nie pozwala jej ponieść kosztów postępowania. W kontekście powyższych ustalonych okoliczności należy uwzględnić, że w przypadku wnioskowania o prawo pomocy osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). W rozpoznawanej sprawie trudno przyjąć, uwzględniwszy zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, że Spółka, która dysponuje chociażby środkami trwałymi o tak wysokiej wartości nie jest w stanie wygospodarować kwoty 100 zł na pokrycie wpisu sądowego, a także innych kosztów, które ewentualnie w tym postępowaniu mogą wystąpić. Podkreślenia wymaga, że z treści zażalenia wynika jedynie, że jedno z kont bankowych zostało zajęte przez organ i że Spółka nie posiada swobody w dysponowaniu środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym, a ponadto że Spółka nie posiada już żadnych ruchomości ani środków trwałych. Zażalenie sprowadza się zatem niejako wyłącznie do polemiki z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie. Spółka konsekwentnie pomija fakt, iż do czasu rozpoznania zażalenia nie przedstawiła wyciągów z pozostałych rachunków bankowych (z zażalenia jednoznacznie wynika, że Spółka posiada także konto, na którym zgromadziła środki i że część z tych środków zostało zwolnionych przez bank na wypłatę wynagrodzeń dla pracowników). W tym miejscu wskazać należy, iż sam fakt, że osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy wykazuje w swojej działalności straty, nie stanowi wystarczającej przesłanki jego udzielenia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., II GZ 112/11, postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2004 r., I FZ 436/04, dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie wskazać należy, iż pełnomocnik skarżącej Spółki w podstawach zażalenia błędnie powołał naruszenie przez Sąd art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez "dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego i przyjęcie, ze skarżący jest w stanie uiścić wpis sądowy od skargi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny". Niniejsza sprawa dotyczy wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółce, a więc osobie prawnej, która to instytucję reguluje dyspozycja art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Reasumując należy stwierdzić, że w świetle oświadczenia Spółki we wniosku o przyznanie prawa pomocy na pełną aprobatę zasługuje ocena stanu faktycznego przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji oraz konkluzja, że Spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako niezasadne oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.