II SO/Op 13/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym z wniosku M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie wymeldowania w sprawie decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 25 czerwca 2013 r., nr [...] postanawia: 1. ustanowić dla M. M. adwokata, 2. zwolnić M. M. od kosztów sądowych. M. M. reprezentowany – jako osoba częściowo ubezwłasnowolniona - przez kuratora J. M., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w dniu 16 lipca 2013 r. wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Wcześniej na urzędowym formularzu w dniu 5 lipca 2013 r. wniosek złożyła J. M., z wniosku tego jednakże nie wynikało, czy dotyczy on przyznania prawa pomocy jej podopiecznemu, czy też jej samej. Po wezwaniu do wyjaśnienia tej kwestii kurator ubezwłasnowolnionego w urzędowym formularzu wniosku wskazał, że wnosi o prawo pomocy w celu zaskarżenia decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 25 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania. Kurator w uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego podopieczny jest osobą niepełnosprawną intelektualnie z prawem do zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego ze środków opieki społecznej. Obecnie przebywa w domu pomocy społecznej, gdzie z tego tytułu jest mu potrącane 70 % z posiadanych środków. Kurator jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku i nie uzyskuje z tytułu pełnionej funkcji jakiegokolwiek wynagrodzenia lub diety. Okoliczność zaskarżenia decyzji Wojewody Opolskiego wymaga dogłębnej wiedzy prawniczej, którą kurator nie dysponuje. Wnosi zatem o "wstrzymanie biegu terminu do czasu ustanowienia adwokata z urzędu", który będzie miał czas na zapoznanie się ze sprawą oraz sporządzenie i wniesienie odwołania. Dodatkowo kurator w piśmie przewodnim do formularza z dnia 5 lipca 2013 r., wniosła o wyznaczenie, jeśli to możliwe, pełnomocnika w osobie adwokata wskazanego przez nią z imienia i nazwiska. Wezwaniem doręczonym kuratorowi w dniu 16 sierpnia 2013 r., został on wezwany do sprecyzowania, wobec nieprawidłowego wypełnienia rubryki nr 4 wniosku o przyznanie prawa pomocy, do sprecyzowania czy prosi o pomoc jedynie w zakresie ustanowienia pełnomocnika, czy także poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, pod rygorem przyjęcia, w razie braku odpowiedzi w terminie 7 dni, że wnosi jedynie o pełnomocnika. Wezwana odpowiedziała pismem z dnia 19 sierpnia 2013 r., że wnosi również o zwolnienie od kosztów sądowych. J. M. wskazała, we wniosku o przyznanie prawa pomocy, że jej podopieczny nie ma żadnego majątku. Wyposażenie mieszkania, odzież, bielizna dokumenty i inne jego rzeczy "zostały wyrzucone przez Gminę [...] na wysypisko sieci, bez jego zgody w dniu 13 sierpnia 2012 r." Wskazała, że dochód M. M. nie jest jej znany, ponieważ OPS [...] utajnił przed nią jego akta osobowe. Wie jedynie, że pobiera on zasiłek stały w nieznanej wysokości oraz zasiłek pielęgnacyjny wynoszący 45,90 zł i zasiłek celowy wynoszący 30 zł. Podniosła, że na chwilę obecną M. M. grozi kolejny okres bezdomności i bark zapewnienia opieki i pomocy. Poprosiła o zobligowanie OPS w [...] o doręczenie stosownych danych finansowych, utajnionych przed kuratorem. W aktach o sygn. akt II SO/Op 15/13 znajduje się decyzja z dnia 20 czerwca 2013 r., [...] Decyzja ma za przedmiot odmowę przyznania M. M. pobytu w mieszkaniu chronionym. Z jej uzasadnienia wynika, że na dzień jej wydania M. M. przebywa na oddziale psychiatrycznym w szpitalu w Opolu, jako osoba chora psychicznie. Ma on dochód z tytułu zasiłku stałego w kwocie 529 zł miesięcznie. Wniosek M. M. obejmuje przyznanie pełnomocnika z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych, a zatem jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w całości. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z póżn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca wykazał, że obecnie ma jedynie dochód z renty w niepełnej wysokości w kwocie 595,26 zł miesięcznie, jak wynika z akt korzysta on też ze wsparcia pomocy społecznej. Jak przyjęło się natomiast w orzecznictwie sądowym sąd jest uprawniony do oceny sytuacji finansowej strony w oparciu o zawarte we wniosku oświadczenie strony i dowody przedstawione przez nią w konkretnej sprawie, a także o fakty znane sądowi z urzędu, np. okoliczności wynikające z dokumentów zawartych w aktach innych postępowań z udziałem wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 360/10, System Informacji Prawnej Lex nr 741357). W ten sposób ustalono, że wnioskodawca jest osobą chorującą i utrzymującą się jedynie ze środków z opieki społecznej. W ocenie referendarza, należy stwierdzić, bez głębszej analizy wydatków wnioskodawcy, że sam fakt kształtowania się jego dochodów na poziomie około 529 zł z tytułu zasiłku stałego, nawet przyjmując, że dodatkowo otrzymuje on około 75,90 zł miesięcznie z tytułu zasiłku pielęgnacyjnego i celowego, pozwala na uznanie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sytuacja materialna wnioskodawcy uprawnia go zatem do przyznania mu prawa pomocy w zakresie przez niego żądanym, czyli całkowitym, poprzez ustanowienie dla niego adwokata i zwolnienie od kosztów sądowych. Przemawia za tym dodatkowo uprawdopodobniony zły stan zdrowia M. M. Odnosząc się do prośby kuratora wnioskodawcy o "wstrzymanie biegu czasu do czasu ustanowienia pełnomocnika urzędu", należy wyjaśnić, że wniosek o prawo pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi. Stanowisko to znajduje poparcie w poglądzie wyrażonym w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym nie istnieje instytucja wstrzymania biegu terminu do dokonania czynności procesowej. W szczególności procedura przyznawania stronie prawa pomocy nie powoduje wstrzymania biegu takiego terminu." (patrz. postanowienie NSA dnia 27 stycznia 2010 r., sygn. akt I OZ 42/10, dostępne w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 599946). Natomiast co do prośby o przyznanie pełnomocnika w osobie adwokata wskazanego przez kuratora z imienia nazwiska, to należy wyjaśnić, że Sąd nie ma uprawnień do takiego działania. Z treści art. 253 P.p.s.a., wynika, że kompetencja sądu ogranicza się jedynie, oprócz samego przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, do zwrócenia się do rady adwokackiej. Następnie to organ samorządu korporacyjnego wyznacza, w zgodzie z właściwymi dla niego regułami, określoną osobę do reprezentowania strony skarżącej. Żaden przepis P.p.s.a., nie uprawnia sądu administracyjnego do ingerowania w powyższe czynności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt I OZ 662/11, dostępne System Informacji Prawnej Lex nr 898917). Natomiast nowela z dnia 17 grudnia 2009 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw pozostaje przy tradycyjnym schemacie, według, którego o ustanowieniu adwokata lub radcy prawnego rozstrzyga sąd, a osobę konkretnego adwokata lub radcy prawnego wskazuje właściwy organ samorządu adwokackiego lub radcowskiego. W art. 117 z indeksem górnym 3 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, ustawodawca określił, że jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata lub radcę prawnego, właściwa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego przez stronę. Przepis ten ma jednak jedynie charakter postulatywny (patrz. Tomasz Demendecki, Komentarz zaktualizowany do art. 117 z indeksem górnym 3 Kodeksu postępowania cywilnego, stan prawny na 20 listopada 2012 r., dostępny System Informacji Prawnej Lex). Nie wkracza on zatem w sferę samorządności zawodowej adwokatów, czy radców prawnych, zagwarantowaną im, jako przedstawicielom zawodów zaufania publicznego, w art. 17 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Wskazanie zatem pełnomocnika z imienia i nazwiska następuje na podstawie odrębnych i niezależnych od Sądu decyzji samorządu zawodowego (por. postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 155/12, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl). Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.