II GSK 117/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędziowie NSA Wojciech Kręcisz Małgorzata Rysz Protokolant Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. S.A. w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 17 września 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 74/13 w sprawie ze skargi M. S.A. w J. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia w części prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W.; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz M. S.A. w J. 1700 (tysiąc siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 17 września 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 74/13 oddalił skargę M. S.A. w J. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia w części prawa ochronnego na znak towarowy słowny MOSTOSTAL nr R-97850. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] września 1997 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz C. O. B.-P. K. M. M. S.A. w W. (obecnie uprawniony – M. S.A. w J.) prawa ochronnego na słowny znak towarowy MOSTOSTAL nr R-97850 przeznaczony dla oznaczania towarów i usług w klasach: 6, 7, 9, 16, 19, 35, 37 i 42 klasyfikacji nicejskiej, z pierwszeństwem od 23 marca 1994 r. Prawo to, na mocy decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] września 2004 r. zostało wygaszone w części towarów i usług w klasach: 6, 7, 9, 16, 19 i 35 klasyfikacji nicejskiej. Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2007 r. M. W. S.A. wystąpiła do UP o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towary MOSTOSTAL nr R-97850 z dniem 31 lipca 2007 r. Jako podstawę prawną wniosku Spółka wskazała art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), dalej: p.w.p. i stwierdziła, że znak ten nie był w Polsce używany przez Uprawnionego w sposób rzeczywisty od dnia 31 lipca 2002 r. dla towarów i usług objętych prawem ochronnym. Interes prawny w unieważnieniu prawa ochronnego Spółka wyprowadziła z art. 20 i 22 Konstytucji RP, i art. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.), dalej: u.s.d.g., wyjaśniając, że prawo ochronne na sporny znak towarowy ogranicza jej możliwość używania nazwy M. oraz oznaczenia słowno-graficznego M. Wskazała, że od 1945 r. prowadzi działalność gospodarczą (w sposób udokumentowany od 1953 r.), natomiast w wyniku przekształcenia z przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną, od 31 grudnia 1990 r. działa pod nazwą M. W. S.A., a zatem w oznaczeniu przedsiębiorstwa posiada nazwę M. M. S.A. w J. wniosła o oddalenie wniosku, podkreślając że rzeczywiste używanie spornego znaku rozpoczęła od około pół roku przed datą złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, czyli przed dniem 21 grudnia 2007 r., zaś oznaczenia używa w korespondencji handlowej i innych sporządzanych przez siebie pismach, jak również oznacza nim swoją siedzibę oraz należące do niej przedmioty i wykonywane prace budowlane. Znaku używa w reklamie oraz w informacjach handlowych. Nadto, Uprawniony zakwestionował interes prawny Wnioskodawcy w domaganiu się unieważnienia prawa ochronnego oraz stwierdził, że sporny znak towarowy nie ogranicza w niczym swobody używania nazwy spółki M. W. S.A., a Wnioskodawca chce uniknąć zawarcia umowy licencyjnej i ewentualnego wnoszenia na rzecz Uprawnionego opłat licencyjnych. Wnioskodawca stwierdził, że prawa do znaku towarowego Mostostal uzyskał zanim znak ten został zgłoszony w UP i nie widzi podstaw do ponoszenia na rzecz Uprawnionego opłat licencyjnych za używanie tego oznaczenia. Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Urząd Patentowy działając na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 i art. 169 ust. 2 p.w.p.: – w pkt 1. umorzył postępowanie w części dotyczącej żądania stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy MOSTOSTAL o nr R-97850 w zakresie usług poligraficznych zawartych w klasie 42 klasyfikacji nicejskiej; – w pkt 2. stwierdził wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy MOSTOSTAL o nr R-97850 z dniem 31 lipca 2007 r. w części dotyczącej wszystkich usług zawartych w klasie 37 klasyfikacji nicejskiej oraz usług w zakresie projektowania konstrukcji metalowych zawartych w klasie 42. Urząd Patentowy uznał interes prawny M. W. S.A. w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w części dotyczącej usług budowlano-remontowych w zakresie budynków i mostów oraz usług w zakresie projektowania konstrukcji metalowych. Jak wyjaśnił, sporny znak towarowy nie tylko jest tożsamy w warstwie słownej z zasadniczą częścią nazwy firmy Wnioskodawcy ale służy do oznaczania świadczonych przez Wnioskodawcę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej usług. Postać spornego znaku towarowego oraz nazwa, pod którą Wnioskodawca prowadzi swoją działalność może powodować, że przeciętny odbiorca powiąże firmę Wnioskodawcy z usługami oznaczanymi spornym znakiem towarowym. W ocenie Urzędu Wnioskodawca może się domagać stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w przywołanym zakresie, skoro znak ten może ingerować w sferę jego uprawnień i utrudniać prowadzenie działalności gospodarczej pod wybraną przez niego firmą (art. 23 i 24 k.c. oraz art. 43 k.c.). Organ podkreślił, że jedynym elementem słownym spornego znaku towarowego jest wyraz M. Nadto organ przedstawił stanowisko uprzednio Uprawnionego (M. A. Sp. z o.o. w L.), który stwierdził, że człon M. w nazwie przedsiębiorcy jest używany przez wiele przedsiębiorstw na terytorium Polski i żadne z nich nie korzysta z wyłączności do tego członu. Firmy tych przedsiębiorców posiadają dodatkowe człony, pozwalające na dostateczne odróżnienie od firm pozostałych, stosownie do art. 433 § 1 k.c. Za bez znaczenia uznał organ okoliczność, że Uprawniony nie wzywał do zaprzestania używania oznaczenia zawierającego słowo M., a jedynie wezwał do wykazania podstawy prawnej do używania oznaczenia M. i zawarcia umowy licencyjnej na używanie znaku towarowego. Mając na uwadze treść art. 20 i art. 22 Konstytucji RP oraz art. 6 u.s.d.g. Urząd Patentowy uznał, że Wnioskodawca ma także interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa ochronnego w zakresie dekoratorstwa wnętrz oraz czyszczenia i odnawiania zawartych w klasie 37 klasyfikacji nicejskiej, ponieważ w dniu 9 listopada 2011 r. wystąpił o udzielenie praw ochronnych na znaki towarowe Mostostal Warszawa (Z-317803 oraz Z-317804), które zostały przeznaczone do oznaczania szeregu towarów i usług, w tym identycznych lub podobnych do towarów i usług, które mogą być opatrywane spornym znakiem towarowym. Organ wyjaśnił, że Uprawniony wniósł uwagi do zgłoszeń powyższych znaków, powołując się na prawo ochronne na sporny znak towarowy i wskazując na naruszenie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. Organ potwierdził, że zgłoszone znaki są podobne w rozumieniu tego przepisu do spornego znaku. Organ nie uznał interesu prawnego Wnioskodawcy w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa ochronnego w części dotyczącej usług poligraficznych, co skutkowało umorzeniem postępowania w tej części (pkt 1. sentencji decyzji). Powołując się na art. 169 ust. 6 p.w.p. Urząd Patentowy podkreślił, że ciężar przeprowadzenia dowodu w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego spoczywa na uprawnionym z rejestracji znaku, który powinien wykazać, że znaku używał lub jeśli znaku nie używał miał ku temu ważne powody. Skoro Wnioskodawca wystąpił o stwierdzenie wygaśnięcia prawa z dniem 31 lipca 2007 r., to dla załatwienia sprawy znaczenie ma okres od dnia 31 lipca 2002 r. do dnia 31 lipca 2007 r., przy czym należało uwzględnić art. 170 ust. 1 p.w.p., zgodnie z którym Urząd Patentowy oddala wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego w przypadku, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1, jeżeli przed złożeniem wniosku rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku. Organ stwierdził, że wskazane przez Uprawnionego umowy: z dnia 8 stycznia 1993 r. i z dnia 18 października 1996 r. dotyczą słowno-graficznego znaku towarowego MOSTOSTAL o nr R-87887, którego jedynie elementem jest wyraz M. Dlatego też w oparciu o te umowy nie było możliwe dowodzenie, że sporny znak towarowy był używany w obrocie, a podpisanie umowy nie dowodzi rzeczywistego stosowania znaku towarowego w obrocie w określonym przedziale czasowym. Odnosząc się do stosowania spornego znaku przez M. Z. H. S.A. Urząd podniósł, że podmiot ten ubiega się o udzielenie praw ochronnych na wiele znaków towarowych słowno-graficznych, których elementem jest wyraz M. lub charakterystyczna konstrukcja metalowa, ale nie ma dowodów stosowania przez ten podmiot znaku spornego. Urząd uznał, że skoro Uprawniony zamierzał wskazać, poza omówionymi umowami, na inne dowody dotyczące np. stosowania znaku spornego przez M. Z. H. S.A., to dowody te powinien enumeratywnie wymienić. W ocenie organu pismo z dnia 19 grudnia 2007 r. na okoliczność używania spornego znaku towarowego przez M. Z. wskazuje jedynie na jednostkowe użycie znaku i dowodzi zastosowania oznaczenia, które nie jest tożsame ze znakiem spornym, lecz zgłoszonym za nr Z-342199. Oceniając przedłożoną w postępowaniu spornym korespondencję wymienianą przez Uprawnionego z wieloma podmiotami Urząd Patentowy uznał, że nie dowodzi ona używania spornego znaku towarowego, gdyż nie dotyczyła usług świadczonych przez Uprawnionego, tylko informowała o zmianie jego nazwy. Używania znaku nie dowiodły też przedstawione przez Uprawnionego: kopia faktury VAT, umowa sprzedaży samochodu oraz zdjęcia: samochodu firmowego i siedziby. Dokumenty te nie spełniały bowiem kryteriów z art. 154 ust. 2 p.w.p. W ocenie Urzędu Patentowego przedstawione przez Uprawnionego dowody na używanie znaku towarowego słownego MOSTOSTAL nr R-97850 w zakresie reklamy nie wskazują, by reklamą był objęty sporny znak towarowy. Z dowodów tych wynika, że dotyczą one innego, słowno-graficznego znaku MOSTOSTAL nr R-87887, natomiast z załączonego do akt zdjęcia tablicy reklamowej na budowie nie daje się ustalić jakie oznaczenie widnieje na tej tablicy, a poza tym nawet użycie tego znaku na rzeczonej tablicy nie przesądza samo w sobie o używaniu spornego znaku towarowego w sposób rzeczywisty w obrocie gospodarczym. Zdaniem organu używania spornego znaku nie dowodzą także pieczęci, którymi Uprawniony posługuje się w działalności gospodarczej. Sporne oznaczenie widnieje na nich zawsze w sąsiedztwie kolejnego elementu firmy, skrótu "Sp. z o.o.". Pieczęci te nie mogą zatem wskazywać na używanie znaku towarowego MOSTOSTAL, skoro widnieje na nich pełna nazwa firmy M. Sp. z o.o. w połączeniu bądź to z adresem przedsiębiorcy, bądź z imieniem i nazwiskiem osoby upoważnionej do jego reprezentacji. Rzeczywistego używania znaku nie dowodzi ponadto zdjęcie dźwigu, bowiem nie wiadomo kiedy zostało wykonane. Nie dowodzi go również oświadczenie Uprawnionego o wysokości sprzedaży lokali mieszkalnych i niemieszkalnych za okres 1 czerwca 2007 r. – 31 marca 2008 r. Jak uznał UP brak jest dowodów, że sprzedaż ta łączyła się z używaniem spornego znaku. Niezależnie od tego Wnioskodawca słusznie wskazał, że 5-letni okres nieużywania spornego znaku upłynął w dniu 31 lipca 2007 r., a na podstawie powyższego oświadczenia nie jest możliwe ustalenie czy sprzedaż miała miejsce ani tym bardziej jaka była jej wielkość. Oddalając skargę M. S.A. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał za trafne stanowisko Urzędu Patentowego, że Wnioskodawca miał interes prawny w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na słowno-graficzny znak towarowy MOSTOSTAL nr R-97850, ponieważ w sprawie "doszło do sytuacji, w której sfera prawna Uprawnionego (jego prawo do znaku) i Wnioskodawcy (jego prawo do swobodnej działalności gospodarczej) zazębiają się w szczególny sposób, który uzasadnia wystąpienie z wnioskiem o ochronę prawną polegającą na eliminacji znaku w całości lub części". Jak wskazał Sąd, istnienie interesu prawnego Wnioskodawcy nie podlega wątpliwości, gdyż ogólne normy prawne, z których ten interes miał wynikać, zostały uzupełnione przez okoliczności sprawy, które spowodowały kolizję interesów Uprawnionego i Wnioskodawcy. Sąd stwierdził, że stosownie do treści art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy wygasa również na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu 5 lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania. Ustawa p.w.p. nie zawiera legalnej definicji używania znaku towarowego. Zgodnie z art. 169 ust. 5 p.w.p. nie uważa się za używanie znaku w sposób rzeczywisty używania znaku w reklamie towaru, który nie jest dostępny na rynku krajowym ani nie jest w kraju wytwarzany na potrzeby eksportu. Przyjmuje się, że używanie znaku towarowego w rozumieniu ustawy ma miejsce wtedy, gdy jest rzeczywiste, co oznacza, że znak jest używany dla towarów i stosowany w obrocie gospodarczym w taki sposób, że umożliwia powstanie i trwanie asocjacji między nim (znakiem) a towarem, niedwuznaczne, przez co należy rozumieć używanie znaku w jego przynajmniej podstawowej funkcji, tzn. odróżniania towarów uprawnionego na podstawie ich pochodzenia oraz zgodne ze specjalizacją. Cechy te muszą być spełnione łącznie bez względu na postać, jaką przyjmuje używanie znaku przez uprawnionego. Z kolei art. 170 ust. 1 i 2 p.w.p. stanowi, że Urząd Patentowy oddala, z zastrzeżeniem ust. 2, wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego w przypadku, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1, jeżeli przed złożeniem tego wniosku rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku (ust. 1). Jednakże rozpoczęcie lub wznowienie używania znaku towarowego, po upływie nieprzerwanego pięcioletniego okresu jego nieużywania i w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, nie zostanie jednak uwzględnione, jeżeli przygotowania do rozpoczęcia lub wznowienia używania mają miejsce tuż po tym, jak uprawniony dowiedział się, że taki wniosek może być złożony (ust. 2). Rzeczywiste używanie znaku, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, aby spowodować oddalenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, nie musi być używaniem ciągłym. Wystarczające jest użytkowanie okresowe. Jak trafnie stwierdził organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ciężar przeprowadzenia dowodu w sprawie o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego spoczywa na uprawnionym z rejestracji znaku, który powinien wykazać, że znaku używał lub jeśli znaku nie używał miał ku temu ważne powody. Sąd przypomniał, że wniosek M. W. S.A. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy MOSTOSTAL nr R-97850 z dniem 31 lipca 2007 r. wpłynął do Urzędu Patentowego dnia 21 grudnia 2007 r. Jako podstawę prawną wniosku wskazano art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., gdyż sporny znak towarowy od dnia 31 lipca 2002 r. nie był używany w sposób rzeczywisty na obszarze Polski dla towarów i usług objętych prawem ochronnym. Sąd podzielił ocenę organu, że skoro Wnioskodawca wystąpił o stwierdzenie wygaśnięcia prawa z dniem 31 lipca 2007 r., to dla sprawy znaczenie ma okres od dnia 31 lipca 2002 r. do dnia 31 lipca 2007 r. z jednoczesnym uwzględnieniem treści art. 170 ust. 1 p.w.p. Odwołanie się do tego ostatniego przepisu Sąd uznał za istotne, gdyż Urząd Patentowy stwierdził, że wskazane przez Uprawnionego dowody (m.in. umowy: z dnia 8 stycznia 1993 r. oraz z dnia 18 października 1996 r.) faktycznie dotyczą spornego znaku towarowego, jednakże brak jest dowodów by wymienione w umowie podmioty uprawnione do bezpłatnego używania spornego znaku towarowego używały go w sposób rzeczywisty od dnia 31 lipca 2002 r. do dnia 31 lipca 2007 r. Tym bardziej nieznany jest zakres takiego używania w odniesieniu do towarów lub usług, dla których znak ten został przeznaczony. Zdaniem organu, nie jest możliwe w oparciu o przywołane umowy dowodzenie, że sporny znak towarowy używany był w obrocie, a samo podpisanie umowy nie dowodzi rzeczywistego stosowania znaku towarowego w obrocie w określonym przedziale czasowym. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego Sąd zgodził się z powyższą oceną UP. W konsekwencji Sąd przyjął, że Uprawniony starał się wykazać, że w sprawie nie upłynął 5-cio letni termin, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p., gdyż – z jednej strony – sporny znak był używany co najmniej do dnia 30 kwietnia 2003 r. przez licencjobiorców (m.in. M. Z. H. S.A.) na podstawie umowy wielostronnej z dnia 18 października 1996 r. (która zgodnie z treścią oświadczenia syndyka wygasła w dniu 8 sierpnia 2003 r.), z drugiej zaś strony – Uprawniony podniósł, powołując się na art. 170 ust. 1 p.w.p., że rozpoczął rzeczywiste używanie znaku spornego około pół roku przed datą złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, czyli przed dniem 21 grudnia 2007 r. W ocenie Sądu organ zasadnie nie dał wiary tym zapewnieniom Uprawnionego, zarówno ze względów wskazanych powyżej (brak dowodów by wymienione w umowie podmioty uprawnione do bezpłatnego używania spornego znaku towarowego używały go w sposób rzeczywisty od dnia 31 lipca 2002 r. do dnia 31 lipca 2007 r. oraz nieznany zakres takiego używania w odniesieniu do towarów lub usług, dla których znak ten został przeznaczony), jak i ze względu na nieokreślony charakter używania spornego znaku w okresie połowy roku przed datą złożenia wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Sąd zaznaczył, że sam Uprawniony twierdzi, że w tym okresie miały miejsce przygotowania do używania spornego znaku towarowego. Takie przygotowania nie mają jednak charakteru rzeczywistego używania znaku. W szczególności Uprawniony nie uprawdopodobnił, by w toku działań przygotowawczych sporny znak towarowy był używany w sposób rzeczywisty, niedwuznaczny i zgodny ze specjalizacją. Trafnie więc Wnioskodawca podniósł, że materiał dowodowy załączony do akt sprawy nie świadczy o rzeczywistym używaniu spornego znaku towarowego, nie potwierdza go również stosowanie znaku w korespondencji handlowej. Zdaniem Sądu nabycie prawa ochronnego do spornego znaku towarowego w wyniku sprzedaży w postępowaniu upadłościowym, a więc w sposób pierwotny, nie skutkowało przerwaniem biegu 5-cio letniego terminu nieużywania znaku z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. ani nie stanowi ważnego powodu jego nieużywania. Z punktu widzenia Wnioskodawcy sposób nabycia przez Uprawnionego praw do spornego znaku nie ma w istocie znaczenia. Ponadto, wbrew twierdzeniom skarżącego, Urząd Patentowy nie miał obowiązku poszukiwać z urzędu faktów i dowodów, które by mogły uzasadniać oddalenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy z innych jeszcze przyczyn niż wskazywał Uprawniony. Sąd zaaprobował pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 15 czerwca 2005 r. o sygn. akt II GSK 84/05 (dostępny w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i stwierdził, że zmiana uprawnionego nie stanowi usprawiedliwionej przyczyny nieużywania znaku towarowego. Nie można się zgodzić z twierdzeniem, że każdy uprawniony z rejestracji ma prawo nieużywania znaku przez trzy lata od dnia nabycia prawa, ponieważ powodowałoby to niemożność uznania za wygasłe prawa z rejestracji znaku, którego właściciele często się zmieniają. W tym stanie rzeczy Sąd przyjął, że stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. było uzasadnione, a nie znajdując podstaw do uznania trafności zarzutów procesowych, WSA w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. oddalił skargę. Skargą kasacyjną M. S.A. domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. Wnosząca skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1. prawa materialnego: a) art. 169 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że M. W. S.A. miał interes prawny w zgłoszeniu wniosku o wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy M. S.A., w sytuacji gdy prawo to nie kolidowało z prowadzoną przez M. W. S.A. działalnością gospodarczą; b) art. 169 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 169 ust. 6 p.w.p. w zw. z art. 7, 77 § 1 i 77 § 4 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że M. S.A. był zobowiązany do wykazania interesu prawnego M. W. S.A. i udowodnienia faktu używania nazwy M. dla oznaczenia swoich towarów i usług przez wiele firm – w tym M. S.A., w sytuacji gdy: (1) obowiązek udowodnienia po stronie M. S.A. z art. 169 ust. 6 p.w.p. dotyczy jedynie okoliczności faktycznego używania znaku towarowego przez M. S.A., a w pozostałym zakresie, w tym co do ustalenia interesu prawnego M. W. S.A., na organie spoczywa obowiązek zebrania kompleksowego materiału dowodowego w sprawie; (2) okoliczności te są powszechnie znane oraz znane notoryjnie Urzędowi Patentowemu, stąd nie wymagały dowodzenia; c) art. 171 p.w.p. w zw. z art. 107 § 1 k.p.a. i dziesiątą (na 2012 r.) edycją Międzynarodowej Klasyfikacji Towarów i Usług (Klasyfikacji Nicejskiej) zatwierdzonej na Międzynarodowej Konferencji w Nicei w dniu 15 czerwca 1957 r. poprzez nieprecyzyjne wskazanie w decyzji z dnia [...] maja 2012 r. towarów według klasyfikacji nicejskiej; d) art. 169 p.w.p. w zw. z art. 313 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.), dalej: p.u.n. w zw. z art. 879 k.p.c. poprzez błędne zastosowanie w przedmiotowej sprawie przepisów dotyczących nabycia pochodnego (kupna-sprzedaży), w sytuacji gdy zgodnie ze stanem faktycznym, nabycie znaku towarowego przez M. S.A. nastąpiło w postępowaniu upadłościowym, było więc nabyciem pod tytułem pierwotnym; e) art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 120 ust. 3 pkt 1 oraz art. 154 p.w.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez niewłaściwą wykładnię tych przepisów skutkującą bezpodstawnym utożsamieniem przez Sąd I instancji oznaczenia towarów z oznaczeniem usług, z którymi mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, skutkującą naruszeniem zasady praworządności; 2. przepisów postępowania, którym uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak ustosunkowania się do wszystkich istotnych w sprawie twierdzeń, zarzutów i wniosków M. S.A., w szczególności brak odniesienia się do wszystkich złożonych w sprawie dowodów; b) art. 145 § 1 pkt 1 ppkt a) i c) p.p.s.a. poprzez nie uchylenie decyzji Urzędu Patentowego z dnia [...] maja 2012 r. w sytuacji, gdy wydając tę decyzję organ naruszył zasady dotyczące gromadzenia oraz oceny materiału dowodowego, w tym co do ustalenia interesu prawnego M. W. S.A., wynikające z art. 7, 77 i 80 k.p.a., art. 28 k.p.a. i art. 169 ust. 6 p.w.p., a poprzez to także zasadę praworządności i prawdy obiektywnej z art. 6 i 7 k.p.a. Wnosząca skargę kasacyjną poddała szczegółowej analizie sentencję decyzji UP z dnia [...] maja 2012 r. i podkreśliła, że jest ona nieprecyzyjna i niejednoznaczna, gdyż zawiera terminologię towarów i usług z klasyfikacji nicejskiej, których nie można bez żadnych wątpliwości odnieść do ograniczenia uprawnień (w zakresie pkt 2. decyzji) i zachowania prawa (w zakresie pkt 1. decyzji). Art. 171 p.w.p. wymaga wykazania w decyzji dotyczącej wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy towarów, do których odnosi się wygaśnięcie prawa, a nie klas tych towarów. Przepis ten dodatkowo potwierdza wynikający z art. 107 § 1 k.p.a. wymóg ścisłego określenia w decyzji, wydanej na podstawie art. 169 p.w.p. towarów, do których odnosi się wygaśnięcie prawa. Skoro Urząd posługuje się w określeniu towarów i usług klasyfikacją nicejską, to towary powinny być określone ściśle zgodnie z tą klasyfikacją, czego w tej sprawie UP nie zrealizował. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji nieprawidłowo podzielił pogląd prawny wyrażony w wyroku NSA z dnia 15 czerwca 2005 r. o sygn. akt II GSK 84/05, ponieważ dotyczy on innego stanu faktycznego niż w sprawie rozpoznanej przez Sąd. Wskazany wyrok dotyczy nabycia znaku towarowego w wyniku umowy sprzedaży, a w niniejszej sprawie M. S.A. nabyła znak towarowy MOSTOSTAL nr R-97850 pod tytułem pierwotnym od syndyka masy upadłości. Istotą nabycia pierwotnego jest brak następstwa prawnego, a więc również brak obciążeń prawnych, identycznie jak w przypadku wytworzenia rzeczy. Sąd nie wziął pod uwagę skutków prawnych nabycia pierwotnego prawa, dokonanego w postępowaniu upadłościowym, wynikających jednoznacznie z art. 313 ust. 1 p.u.n. i art. 879 k.p.c. Jak podkreśliła skarżąca kasacyjnie, data wygaszenia znaku towarowego (31 lipca 2007 r.) jest datą zaledwie półtora miesiąca po dacie nabycia prawa ochronnego do tego znaku przez Uprawnionego. W ocenie wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji nie zwrócił uwagi na zakres ochrony spornego znaku towarowego, czyli specjalizację. Znak MOSTOSTAL nr R-97850 został zarejestrowany dla różnego rodzaju usług budowlanych. Specjalizacja znaku obejmuje wyłącznie usługi, więc jest to znak usługowy i przez to nie można go traktować tak samo jak znaku towarowego, a tak właśnie, za Urzędem Patentowym, Sąd potraktował ów znak. Urząd pominął dowody na używanie znaku jako usługowego, w tym zawarte w piśmie z dnia 5 sierpnia 2011 r., zaś uznanie Sądu, że przedstawione przez Uprawnionego dowody miały charakter niedookreślony nie uwzględnia specyfiki rynku usługowego, zatem także znaków usługowych. Skarżąca kasacyjnie podkreśliła, że Sąd powinien wyraźnie odróżnić wykładnię pojęcia rzeczywistego używania znaku towarowego od takiego używania znaku usługowego, który – jak dowodził Uprawniony – może stanowić oznaczenie przedsiębiorstwa (firmy) i być stosowany na dokumentach firmowych, w korespondencji handlowej i reklamie. Tym samym wszelkie dowody na używanie znaku usługowego mają charakter pośredni, usługi są bowiem niematerialne. Wobec tego nieprawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji, że zamieszczanie spornego znaku na firmowym papierze z pieczęcią nie było jego rzeczywistym używaniem. Skoro Sąd zrównał rzeczywiste używanie znaku towarowego z przejawami rzeczywistego używania znaku usługowego, to dokonał błędnej wykładni art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. W końcowej części argumentacji skargi kasacyjnej M. S.A. wskazała, że uzasadnienie skarżonego wyroku po słowach "Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje" jest identyczne z uzasadnieniem wyroku z dnia 29 sierpnia 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 97/13 (dotyczącym znaku słowno-graficznego MOSTOSTAL nr R-87887), co oznacza, że WSA nie rozważył sprawy usługowego znaku towarowego MOSTOSTAL nr R-97850, a zaniedbanie to doprowadziło do błędnej wykładni art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. M. W. S.A. nie skorzystała z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Urząd Patentowy RP również nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu z racji trafności zarzutu naruszenia art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. w związku z art. 120 ust. 3 pkt 1 i art. 154 tej ustawy. Odnosząc się łącznie do zarzutów związanych z kwestią interesu prawnego po stronie Wnioskodawcy domagającego się unieważnienia prawa ochronnego na sporny słowny znak MOSTOSTAL, należy je uznać za bezzasadne. Zwracają uwagę obszerne wywody Sądu I instancji, w których odwołując się do wypracowanego w tej kwestii orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd trafnie podkreślił dopuszczalność wywiedzenia interesu prawnego w żądaniu wygaśnięcia prawa ochronnego ze względu na zasadę swobody działalności gospodarczej określoną zarówno normami Konstytucji RP (art. 20 i 22) jak też ustawą o swobodzie działalności gospodarczej (art. 6), która może – wskutek zastrzeżonego prawa ochronnego na znak towarowy i działań uprawnionego z tego znaku – doznać ograniczenia. Jest niesporne, że nazwa firmy Wnioskodawcy opatrzona jest oznaczeniem identycznym z elementem słownym znaku MOSTOSTAL, a także że Wnioskodawca prowadzi działalność, najogólniej rzecz ujmując, zbieżną z działalnością prowadzoną przez Uprawnioną ze znaku Spółkę (działalność w branży budowlanej). Warto w tym miejscu przypomnieć, że znak sporny stanowił, ze względu na art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., przeszkodę dla dokonanych przez Wnioskodawcę zgłoszeń o udzielenie prawa ochronnego na znaki towarowe MOSTOSTAL WARSZAWA przeznaczone do oznaczania towarów i usług identycznych lub podobnych rodzajowo do tych oznaczanych znakiem przeciwstawionym. Fakt kolizji został wszakże zgłoszony Urzędowi Patentowemu przez skarżącą Spółkę (po dacie zgłoszenia żądania o wygaśnięcie prawa do znaku), co ma istotne znaczenie z perspektywy interesu prawnego Wnioskodawcy i co przemawia przeciwko twierdzeniu skargi kasacyjnej, że interes prawny Wnioskodawcy nie został dostatecznie uzasadniony. Jak już wcześniej zważył NSA, Sąd I instancji trafnie odwołał się do wypracowanej przez orzecznictwo sądów administracyjnych ogólnej tezy, że źródłem interesu prawnego w wystąpieniu z wnioskiem o wygaśnięcie prawa ochronnego do znaku towarowego mogą być nawet najbardziej ogólne normy prawne, z których wynika prawo do swobodnej działalności gospodarczej. W rozpatrywanej sprawie interes prawny Wnioskodawcy wyraża się więc, gwarantowanym art. 20 i art. 22 Konstytucji RP i art. 6 u.s.d.g. prawem swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej przy nieskrępowanym wykorzystaniu nazwy firmy dla oznaczania towarów i usług przez tę firmę oferowanych. Zgodnie z art. 20 Konstytucji RP społeczna gospodarka rynkowa, oparta na zasadzie wolności działalności gospodarczej, stanowi podstawę ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zasadę wolności gospodarczej postrzega się w ten sposób, że podkreśla się jej dwojaki charakter, ponieważ będąc zasadą ustrojową daje ona podstawę do formułowania określonych praw podmiotowych – prawa do własności, wyboru zawodu, czy wolnej konkurencji. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 kwietnia 2003 r. (sygn. akt SK 24/02), wolność działalności gospodarczej manifestować się może poprzez działania, które patrząc pod kątem ochrony konstytucyjnej, stanowią realizację innych wolności i praw poręczonych przez Konstytucję (wyrok publik. OTK-ZU z 2003 r. Nr 4A, poz. 33). W przypadku Wnioskodawcy ta możliwość realizowania prawa do nieskrępowanego posługiwania się nazwą firmy i uzyskania prawa ochronnego do znaku towarowego zbudowanego w oparciu o tę nazwę, przeznaczonego do oznaczania własnych produktów (towarów i usług) doznała niewątpliwie ograniczenia, a przeciwne twierdzenie skargi kasacyjnej pozostaje w sprzeczności z faktami. Dodatkowo stwierdzić należy, że w przypadku zgłoszenia do ochrony znaków towarowych, bez znaczenia jest, czy Wnioskodawca prowadzi w danej chwili działalność odpowiadającą zakresowi towarów i usług dla oznaczania których służyć miały znaki towarowe zgłoszone w UP. Wystarczające jest, jeśli zgłoszenie obejmuje towary i usługi jednorodzajowe lub podobne do tych, które oznaczane są znakiem uniemożliwiającym rejestrację. Podsumowując tę część rozważań, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienie interesu prawnego Wnioskodawcy w domaganiu się wygaśnięcia prawa ochronnego na znak stanowiący przeszkodę rejestracji znaków podobnych, zbudowanych przy wykorzystaniu nazwy jego firmy znajduje pełne potwierdzenie. Jako całkowicie nieusprawiedliwiony należy ocenić sformułowany w pkt 1c skargi kasacyjnej zarzut nieprecyzyjnego wskazania w decyzji towarów według klasyfikacji nicejskiej. Wygaśnięcie prawa do znaku towarowego musi zawsze odwoływać się do treści decyzji o udzieleniu tego prawa, a więc do towarów i usług wyszczególnionych w tej decyzji i odpowiadających aktualnemu wówczas wykazowi. Zmiany Klasyfikacji Nicejskiej w zakresie uszczegółowiania towarów i usług w poszczególnych klasach nie mogą być uwzględniane w decyzjach wygaszających (także unieważniających) prawo ochronne do znaku, jeśli decyzje o udzieleniu prawa ochronnego tych zmian nie uwzględniają. Odnosząc się wreszcie do zarzutu sformułowanego w pkt 1d skargi kasacyjnej, nie można podzielić stanowiska autora skargi kasacyjnej sprowadzającego się do twierdzenia, że nabycie prawa do znaku towarowego w postępowaniu upadłościowym, jako nabycie pod tytułem pierwotnym, przerywa 5-letni okres nieużywania znaku, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Aprobata rozumowania zaprezentowanego w skardze kasacyjnej zaprzeczyłaby przyjętemu ustawą Prawo własności przemysłowej okresowi trwania prawa ochronnego na dany znak. Nie wdając się w rozważania związane z powołanymi w skardze kasacyjnej przepisami Prawa upadłościowego i naprawczego oraz Kodeksu cywilnego, stwierdzić należy, że wygaśnięcie prawa ochronnego do znaku towarowego następuje w oparciu o przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej, a o wygaszeniu decyduje wyłącznie ziszczenie się trzech przesłanek, a to: znak zarejestrowany nie był używany w sposób rzeczywisty dla towarów lub usług nim oznaczonych, znak nie był używany przez kogokolwiek z uprawnionych z prawa ochronnego, licencji czy innego upoważnienia i wreszcie znak nie był używany nieprzerwanie przez pięć kolejnych lat. Zmiana kolejnych właścicieli prawa ochronnego do znaku towarowego (art. 162 ust. 1, ust. 11 i ust. 12 p.w.p.) nie ma i nie może mieć wpływu na bieg terminu w jakim może nastąpić wygaszenie prawa i należy przyznać słuszność Sądowi I instancji, który uznał za bez znaczenia sposób nabycia przez uprawnionego prawa do znaku. Powyższe wynika z istoty samego prawa ochronnego, które udzielane jest na określony czas, w którym to uprawniony ze znaku może się nim posługiwać dla oznaczania produkowanych przez siebie towarów lub świadczonych usług. Jak bowiem stanowi art. 153 p.w.p. przez uzyskanie prawa ochronnego nabywa się prawo wyłącznego używania znaku towarowego w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, zaś zgodnie z ust. 2 tego artykułu czas trwania prawa ochronnego – prawa do wyłącznego używania znaku – wynosi 10 lat od jego zgłoszenia w Urzędzie Patentowym. Oznacza to, że niezależnie od zmiany kolejnych uprawnionych do znaku, prawo ochronne na ten znak trwa 10 lat i może ulec przedłużeniu jedynie na podstawie i w trybie art. 153 ust. 3 – 5 p.w.p., a nie w związku z nabyciem go w postępowaniu upadłościowym. Zaznaczyć należy, że prawo do używania znaku w 10 letnim okresie ochronnym w sposób określony w art. 154 pkt 1 – 3 p.w.p. oznacza również wobec ryzyka utraty prawa ochronnego na podstawie art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. powinność korzystania z tego prawa. Powinność używania znaku towarowego, zgodnie z przyznanym prawem, nie stanowi obciążenia prawem, lecz stanowi wpisane w udzielone prawo ochronne działanie zrozumiałe z perspektywy praw rynku i działających na nim innych podmiotów obrotu gospodarczego. Przyjęcie, jak tego chce skarżący kasacyjnie, że zakup prawa ochronnego pod tytułem pierwotnym, przerywa okres 5 letniego nieużywania znaku, pozostaje w sprzeczności tak z przepisami Prawa własności przemysłowej, jak też z istotą prawa ochronnego do znaku towarowego, który poprzez oznaczone nim towary i usługi ma identyfikować podmiot gospodarczy i w ten sposób egzystować na rynku. Skarga kasacyjna zasadnie jednak kwestionuje przeprowadzenie przez Sąd I instancji rozważań niejako w oderwaniu od znanego Sądowi faktu, że sporny słowny znak towarowy MOSTOSTAL chroniony był wyłącznie dla usług, nie zaś dla towarów. WSA, wymieniając usługi w klasie 37 i 42, dla których oznaczania przeznaczony był znak, rzeczywiste używanie znaku postrzega wyłącznie poprzez towar, nie dostrzegając przede wszystkim specyfiki oznaczania usług z istoty rzeczy funkcjonujących w momencie wykonywania usługi i ewentualnie jej oferowania (reklama). Należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 6 sexies zdanie pierwsze Konwencji Paryskiej o ochronie własności przemysłowej z dnia 20 marca 1883 r. (zał. do Dz. U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51), której to tekstem, ustalonym po zmianie dokonanej w 1967 r. w Sztokholmie, związana jest Rzeczpospolita Polska, Państwa będące członkami Związku zobowiązują się chronić znaki usługowe. Według przyjętego ustawą Prawo własności przemysłowej modelu ochrony znaków usługowych podlegają one takiej samej ochronie jak znaki towarowe, bowiem jak stanowi art. 120 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o znakach towarowych rozumie się przez to także znaki usługowe, zaś stosownie do treści pkt 2 tego artykułu przez towary należy rozumieć również usługi. To zrównanie obu kategorii znaków w prawie polskim nie oznacza, że pomiędzy nimi nie występują różnice istotne z perspektywy np. instytucji wygaszenia znaku towarowego przeznaczonego do oznaczania usług. Naczelny Sąd Administracyjny całkowicie podziela pogląd, że zasadniczo niematerialny charakter usług sprawa, że powstają trudności z nałożeniem przeznaczonego do ich oznaczania znaku towarowego, który to problem w odniesieniu do towaru nie występuje (vide: Urszula Promińska [w:] A. Nowicka, M. Poźniak-Niedzielska, U. Promińska, H. Żakowska-Henzler, Prawo własności przemysłowej, str. 225 – 226, wyd. Difin, Warszawa 2004). Zważywszy, że specyficzny towar jakim jest usługa oznacza w uproszczeniu oznaczone działanie, a nie jego rezultat, to nałożenie znaku towarowego na taki "towar" jest utrudnione i często czyni oczywistym jego używanie poprzez oznaczenie wykonującego usługę przedsiębiorstwa i jego pracowników, a także wystawianych w związku z wykonywaną usługą faktur i innych dokumentów. Z tych też względów, rozpatrując zasadność wniosku o wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy przeznaczony dla usług i oceniając jego używanie, należy mieć na uwadze tylko te z form wymienionych (niewyczerpująco) w art. 154 pkt 1 – 3 p.w.p., które mogą mieć zastosowanie do usług. W ocenie sądu kasacyjnego Sąd I instancji nie dość wnikliwie rozważył kwestię używania znaku słownego MOSTOSTAL przez uprawnionego w okresie od 31 lipca 2002 r. do 31 lipca 2007 r. W aktach administracyjnych znajdują się wszakże wystawione przez Uprawnionego dokumenty (oferty na realizację robót z 25 i 26 lipca 2007 r., oferta współpracy z 12 lipca 2007 r., zlecenie wykonania materiałów reklamowych z 20 czerwca 2007 r., zdjęcie z placu budowy z 28 lipca 2007 r.), które nie zostały dostrzeżone i ocenione przez Sąd I instancji jako ewentualnie świadczące o używaniu znaku. WSA przedłożone przez skarżącą Spółkę materiały dowodowe skwitował odnoszącym się do całego materiału dowodowego stwierdzeniem, że brak jest dowodów rzeczywistego używania znaku. Nieodniesienie się w zaskarżonym wyroku do wszystkich istotnych w sprawie materiałów dowodowych naruszało art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji weźmie pod uwagę nie tylko specyfikę towaru, dla którego oznaczania przeznaczony został znak MOSTOSTAL, ale uwzględni również fakt, że sprawa dotyczy znaku słownego, który w warstwie słownej jest identyczny ze znakiem słowno-graficznym MOSTOSTAL, którego używanie dla usług remontowo-budowlanych w zakresie budynków oraz wszelkich napraw, jeśli nie prowadzą do przetworzenia towaru zawartych w klasie 37 klasyfikacji nicejskiej, Urząd Patentowy stwierdził w decyzji z dnia [...] maja 2012 r., nr [...], oddalając wniosek o wygaśnięcie tego znaku. Powyższe jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadome z urzędu, z racji zawisłej przed tym Sądem sprawy o sygn. akt II GSK 116/14. Podkreślenia wymaga, że oznaczenie poszczególnych dokumentów (np. kopie umów przedwstępnych dotyczących lokali mieszkalnych) znakiem słowno-graficznym MOSTOSTAL, w który wpisane jest oznaczenie stanowiące samodzielny znak słowny jest wystarczające dla uznania używania znaku słownego. Zaprzecza logicznemu rozumowaniu twierdzenie, że dla uznania używania znaku słownego identycznego w warstwie słownej co znak słowno-graficzny niewystarczające jest oznaczanie dokumentów tym słowno-graficznym znakiem. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 203 pkt 1 p.p.s.a.