I SA/Bd 440/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-09-19
Skład orzekający: Leszek Kleczkowski, Mirella Łent, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wypłata wynagrodzenia w postaci nieruchomości z tytułu umorzenia udziałów w spółce z o.o., powodująca zmniejszenie stanu majątkowego spółki, prowadzi do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Wypłata wynagrodzenia w postaci nieruchomości z tytułu umorzenia udziałów w spółce z o.o. nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Jest to realizacja zobowiązania wynikającego z uchwały o umorzeniu udziałów, a nie odpłatne zbycie majątku przez spółkę. Majątek spółki ulega zmniejszeniu, a nie trwałemu przysporzeniu.Stan faktyczny
Spółka z o.o. złożyła wniosek o interpretację podatkową dotyczącą skutków umorzenia udziałów za wynagrodzeniem w formie niepieniężnej (nieruchomości). Spółka argumentowała, że taka transakcja nie generuje przychodu podatkowego. Minister Finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że wypłata wynagrodzenia w formie rzeczowej stanowi przychód z odpłatnego zbycia majątku. Spółka wniosła skargę na interpretację.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną interpretację Ministra Finansów i określił, że nie może być ona wykonana w całości. Zasądził od Ministra Finansów na rzecz skarżącej kwotę 440 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 września 2013 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w I. na interpretację Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1. Uchyla zaskarżoną interpretację 2. Określa, że zaskarżona interpretacja nie może być wykonana w całości 3. Zasądza od Ministra Finansów na rzecz A. Sp. z o.o. w I. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania
A. Sp. z o.o. (dalej skarżąca / spółka) w dniu 24 grudnia 2012r. złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie konsekwencji podatkowych wynikających z umorzenia udziałów za wynagrodzeniem w formie niepieniężnej.
Spółka przedstawiając stan faktyczny wskazała, że przedmiotem jej działalności jest są usługi w zakresie naprawy samochodów. Udziałowcami spółki są dwie osoby fizyczne, z których jedna posiada 2.680 udziałów, natomiast druga 1.680 udziałów. Obecnie udziałowcy zamierzają dokonać zmian w strukturze właścicielskiej: jeden zamierza wycofać się ze spółki, natomiast drugi zamierza kontynuować prowadzenie działalności w tej formie. Spółka zamierza przeprowadzić transakcję zmierzającą do utworzenia docelowej struktury właścicielskiej do czego niezbędna jest analiza skutków podatkowych. Wnioskodawca rozważa wystąpienie udziałowca ze spółki w wyniku umorzenia udziałów w zamian za wynagrodzenie, zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (dalej: "k.s.h."). Ta operacja oprócz zapewnienia pełnej kontroli właścicielskiej udziałowcowi pozostającemu w spółce ma też istotną zaletę w porównaniu z transakcją odkupu udziałów od udziałowcy planującego wystąpienie ze spółki. W przypadku transakcji odkupu udziałów, wspólnik, który chciałby je wykupić musi mieć zapewnione finansowanie takiej transakcji.
W przypadku natomiast umorzenia udziałów dochodzi do swego rodzaju "rozdzielenia majątku" spółki pomiędzy wspólników. W konsekwencji wspólnik ustępujący otrzyma należną mu część majątku w postaci nieruchomości, a kontrola nad pozostałym majątkiem spółki przejdzie "w ręce" wspólnika pozostającego w spółce. Przeprowadzenia transakcji w opisany sposób wynika z faktu, iż wnioskodawca nie posiada bieżących środków finansowych, a jedynie nieruchomość obciążoną służebnością przejazdu na rzecz kilkudziesięciu sąsiednich nieruchomości. Obciążenie powyższe powoduje, iż przedmiotowa nieruchomość - pomimo określonej wartości rynkowej - jest praktycznie niezbywalna, do czasu uregulowania sprawy służebności. Wobec powyższego planowa jest transakcja, w wyniku której udziałowcy spółki podejmą na zgromadzeniu wspólników, zgodnie z art. 199 § 2 k.s.h., uchwałę w sprawie dobrowolnego umorzenia udziałów za wynagrodzeniem w określonej kwocie. Umorzenie udziałów wiązało się będzie z koniecznością obniżenia kapitału zakładowego spółki o wartość wynagrodzenia. Wynagrodzenie to zostanie "wypłacone" w całości w postaci nieruchomości.
W związku z tak przedstawionym stanem faktycznym zadano pytanie: czy wypłata wynagrodzenia w postaci nieruchomości dokonywana z tytułu umorzenia udziałów w spółce, która spowoduje zmniejszenie stanu majątkowego spółki prowadzi do powstania przychodu w spółce na podstawie przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: "u.p.d.o.p.")?
Zdaniem wnioskodawcy wypłata wynagrodzenia w postaci nieruchomości dokonywana z tytułu umorzenia udziałów w spółce, która powoduje zmniejszenie stanu majątkowego spółki, nie powoduje powstania przychodu w spółce na gruncie przepisów u.p.d.o.p. W świetle art 14 ust. 1 u.p.d.o.p do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu dochodzi, gdy następuje - przesunięcie majątkowe dokonywane pomiędzy podatnikami, które spełnia dwie kluczowe cechy:
- przesunięcie jest dokonywane w oparciu o tytuł prawny przewidujący ich odpłatne zbycie (np. sprzedaż);
- strony transakcji łączy umowa, która przewiduje zapłatę ceny.
Umorzenie udziałów za wynagrodzeniem nie spełnia żadnej z wymienionych cech. Wypłata wynagrodzenia za umarzane udziały nie może być traktowana jako związana
z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie jest ona także zdarzeniem tożsamym
z wypłatą dywidendy. Niezależnie do tego, czy ma postać rzeczową (np. nieruchomości), czy pieniężną, zapłata za udziały nie prowadzi w spółce do "otrzymania pieniędzy", "otrzymania wartości pieniężnych", "otrzymania różnic kursowych" oraz "otrzymania nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw a także innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń".
Dla poparcia swego stanowiska strona przywołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Po 102/11.
W dniu [...] Minister Finansów, wydał interpretację indywidualną,
w której uznał stanowisko strony skarżącej za nieprawidłowe.
Uzasadniając stanowisko organ wyjaśnił, że umarzanie udziałów w spółce
z ograniczoną odpowiedzialnością stanowi odrębną instytucję prawa prywatnego, która polega na ich prawnym unicestwieniu, tj. wygaśnięciu wszelkich praw, zarówno
o charakterze majątkowym, jak i korporacyjnym wynikających z udziałów. Instytucja ta została uregulowane przepisami ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych. Podstawą dla dokonania dobrowolnego umorzenia udziałów przez spółkę jest ich nabycie od udziałowców. Kwestia ustalenia wynagrodzenia dla wspólnika za zbywane w celu umorzenia udziały pozostawiona została przy tym swobodzie stron
Organ przywołał przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, regulujące zakres tego podatku, w szczególności dotyczące pojęć dochodu i przychodu.
Minister stwierdził, że analiza skutków podatkowych, po stronie spółki wypłacającej wspólnikowi wynagrodzenie w formie niepieniężnej (bezgotówkowej) wymaga ustalenia, czy po jej stronie powstanie przychód podatkowy, czy też nie. Wyjaśnił, że wypłata wynagrodzenia w formie pieniężnej (gotówkowej) byłaby dla spółki neutralna podatkowo, ponieważ prowadzi do przekazania środków pieniężnych w wartości nominalnej odpowiadającej ustalonej wartości wynagrodzenia. Przekazywane na rzecz wspólnika środki pieniężne zostały uprzednio odpowiednio ujęte (jako przychody albo przysporzenia niestanowiące przychodu) - w tej samej wartości nominalnej - dla celów rozliczeń podatkowych spółki jako wartości wchodzące do jej majątku.
Dalej wskazano , że odmienna sytuacja występuje, w przypadku gdy spółka dokonuje wypłaty wynagrodzenia za umorzone udziały w formie niepieniężnej (kosztem swojego majątku). Ponieważ unormowania Kodeksu spółek handlowych nie regulują kwestii formy wynagrodzenia za zbywane przez udziałowca udziały należy przyjąć, że dopuszczalna jest wypłata wynagrodzenia zarówno w formie pieniężnej, jak
i niepieniężnej. Uregulowanie wynagrodzenia w formie niepieniężnej, tj. w formie przeniesienia własności nieruchomości - polega na przeniesieniu na rzecz udziałowca składników majątku, których wartość odpowiada ustalonej wartości wynagrodzenia, ale których uprzednie wejście do majątku spółki (poprzez nabycie, objęcie albo wytworzenie) wiązało się z poniesieniem kosztu, który nie musi odpowiadać wartości rynkowej tych składników na dzień przekazania udziałowcowi. Gdyby zatem spółka zdecydowała się najpierw dokonać zbycia tych składników majątkowych, a następnie przekazać uzyskane z tej transakcji środki pieniężne na rzecz udziałowca - jako wynagrodzenie za nabycie udziałów w celu ich umorzenia, uzyskałaby przychód ze zbycia tych składników, prawo do ujęcia jako koszty uzyskania przychodów ze zbycia nierozliczonych podatkowo kosztów ich nabycia, objęcia albo wytworzenia oraz poniosła niestanowiący kosztu podatkowego wydatek na zapłatę wynagrodzenia.
W ocenie organu uznanie, że przeniesienie majątku tytułem wynagrodzenia za umorzone udziały należy traktować na równi z wypłatą gotówki, spowodowałoby nierówne traktowanie podatników. Podatnik, który najpierw dokonuje sprzedaży składników majątkowych, a następnie reguluje swoje zobowiązanie w formie pieniężnej, byłby opodatkowany podatkiem dochodowym, natomiast podatnik, który bezpośrednio przeniósł własność tych składników majątkowych, nie osiągnąłby żadnego przychodu.
Minister podniósł, że przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie dają bezpośredniej odpowiedzi na pytanie, czy świadczenie zastępcze powoduje uzyskanie przychodu przez osobę prawną. Tym samym odpowiedź tą należy wywieść
z przepisów ogólnych ustawy dotyczących przychodu. W przypadku nabycia udziałów za wynagrodzeniem w formie niepieniężnej, spółka niejako decyduje się na zbycie składników majątku na rzecz udziałowca w zamian za cenę odpowiadającą wartości ustalonego wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów. W związku z tym uzasadnionym jest rozpoznanie przychodu z odpłatnego zbycia tego majątku, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw majątkowych, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie.
Minister wyjaśnił, że wprawdzie ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera przepisu, który dotyczyłby bezpośrednio takiej sytuacji jednak, w przypadku, gdy wynagrodzenie z tytułu umorzenia udziałów jest ustalone w formie niepieniężnej, transakcja dokonywana pomiędzy spółką a udziałowcem odpowiada odpłatnemu zbycia rzeczy lub praw majątkowych, jest zatem objęta zakresem zastosowania art. 14 ust. 1 ustawy.
Konkludując stwierdzono, że wynagrodzenie wypłacone udziałowcowi w formie niepieniężnej (składników majątku, tj. nieruchomości) za nabycie udziałów w celu ich umorzenia spowoduje powstanie - po stronie spółki - przychodu podatkowego z tytułu odpłatnego zbycia majątku.
Odnosząc się do powołanego przez wnioskodawcę wyroku sądu administracyjnego organ stwierdził, że jest to rozstrzygnięcie, które zostało wydane w indywidualnej sprawie, osadzone w konkretnym stanie faktycznym i nie jest wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji indywidualnej.
W uzasadnieniu podtrzymał argumentację w niej zawartą.
W skardze na ww. interpretację indywidualną strona wniosła o jej uchylenie wydanej. Zarzuciła rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na zastosowaniu rozszerzającej wykładni przepisów art. 12 ust 1 w zw. art. 14 ust 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Zdaniem skarżącej wypłata wynagrodzenia w postaci nieruchomości dokonywana
z tytułu umorzenia udziałów w spółce, która powoduje zmniejszenie stanu majątkowego spółki, nie powoduje powstania przychodu w spółce na gruncie przepisów ustawy
o podatku dochodowym od osób prawnych. W świetle bowiem art. 14 ust. 1 ww. ustawy do powstania przychodu podlegającego opodatkowaniu dochodzi, gdy następuje przesunięcie majątkowe dokonywane pomiędzy podatnikami, które spełnia dwie kluczowe cechy:
- przesunięcie jest dokonywane w oparciu o tytuł prawny przewidujący ich odpłatne zbycie (np. sprzedaż);
- strony transakcji łączy umowa, która przewiduje zapłatę ceny.
Zdaniem spółki umorzenie udziałów za wynagrodzeniem nie spełnia żadnej
z wymienionych cech. Wypłata wynagrodzenia za umarzane udziały nie może być traktowana jako związana z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie jest ona także zdarzeniem tożsamym z wypłatą dywidendy. Niezależnie od tego, czy ma postać rzeczową (np. nieruchomości), czy pieniężną, zapłata za udziały nie prowadzi w spółce do "otrzymania pieniędzy", "otrzymania wartości pieniężnych", "otrzymania różnic kursowych" oraz "otrzymania nieodpłatnie lub częściowo odpłatnie rzeczy lub praw,
a także innych nieodpłatnych lub częściowo odpłatnych świadczeń". Swoje stanowisko strona oparła na analizie przeprowadzonej w wyroku z dnia 17 marca 2011 r., przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu sygn. akt I SA/Po 102/11.
Skarżąca wskazała, że Minister Finansów w wydanej interpretacji stwierdził wprawdzie, że "przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie dają bezpośredniej odpowiedzi na pytanie, czy świadczenie zastępcze powoduje uzyskanie przychodu przez osobę prawną" i dalej oceniając charakter nabycia przez spółkę udziałów w celu umorzenia za wynagrodzeniem w formie niepieniężnej podał, iż "ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie zawiera przepisu, który dotyczyłby bezpośrednio takiej sytuacji".
Pomimo takich - prawidłowych i zgodnych ze stanowiskiem spółki - ustaleń stanu prawnego, organ podatkowy wydający interpretację dokonał niezgodnej z prawem, bo rozszerzającej, wykładni przepisów art. 12 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.p.d.o.p. Polegała ona na przyjęciu, że: w przypadku, gdy wynagrodzenie z tytułu umorzenia udziałów jest ustalone w formie niepieniężnej, transakcja dokonywana pomiędzy spółką a udziałowcem odpowiada odpłatnemu zbycia rzeczy lub praw majątkowych, jest zatem objęte zakresem zastosowania art. 14 ust 1 ustawy. Strona podkreśliła przy tym, że konkluzja ta nie została poparta wykładnią przepisu, orzeczeniem, czy choćby poglądami doktryny.
Skarżąca szeroko wywiodła, iż zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego oraz Trybunału Konstytucyjnego wykładnia rozszerzająca przepisów prawa podatkowego jest niedopuszczalna, wskazując, że przy interpretacji ustaw podatkowych wykładania językowa jest nie tylko punktem wyjścia dla wszelkich wykładni prawa lecz zakreśla ona jej granice w ramach sensu słów zawartych w tekście ustawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna. Interpretacja podatkowa, którą w niniejszej sprawie wydał organ podatkowy jest sprzeczna z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób prawych tj. art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. Ponadto narusza art. 14c § 2 O.p.
Punktem wyjścia dla rozważań w niniejszej sprawie winno być przypomnienie, iż wniosek o wydanie interpretacji podatkowej dotyczył konsekwencji podatkowych nabycia przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością własnych udziałów w ich celu umorzenia, nie zaś sprzedaży majątku Spółki. Umorzenie udziałów jest uregulowane
w art. 199 k.s.h., zaś skutki podatkowe tej czynności w postaci powstania przychodu, jego opodatkowania, kosztów uzyskania tego przychodu, zostały uregulowane
w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych.
Zgodnie z art. 199 § 1 k.s.h., udział może być umorzony jedynie po wpisie spółki do rejestru i tylko w przypadku, gdy umowa spółki tak stanowi. Udział może być umorzony za zgodą wspólnika w drodze nabycia udziału przez spółkę (umorzenie dobrowolne) albo bez zgody wspólnika (umorzenie przymusowe). Umorzenie udziału wymaga uchwały wspólników, która powinna określać w szczególności podstawę prawną umorzenia i wysokość wynagrodzenia przysługującego wspólnikowi za umorzony udział. W przypadku umorzenia dobrowolnego, przepisy k.s.h nie wskazują minimalnej wysokości wynagrodzenia za nabywane w tym celu udziały, pozostawiając tę kwestię do uzgodnienia między wspólnikami (minimalna wysokość wynagrodzenia została ustalona w przypadku umorzenia przymusowego).
Nabycie przez spółkę z o.o. udziałów własnych w celu ich umorzenia stanowi jeden z wyjątków od ogólnego zakazu nabywania przez spółkę z o.o. własnych udziałów. Ten fakt ma istotne znaczenie przy rozpatrywaniu podatkowych skutków nabycia udziałów własnych w zamian za wynagrodzenie w formie rzeczowej. Przepisy Kodeksu spółek handlowych nie przesądzają, w jakiej formie wynagrodzenie powinno być wypłacone wspólnikowi. Dopuszczalne jest zatem rozliczenie się ze wspólnikiem
w formie naturalnej poprzez "wypłatę" w formie rzeczowej.
Istota sporu w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, zagadnienia, czy wydanie przez Spółkę majątku rzeczowego tytułem wynagrodzenia za umorzone udziały będzie powodować po jej stronie powstanie przychodu podlegającego opodatkowaniu.
Rację przyznać należy stronie skarżącej, która przyjęła, prezentując we wniosku własne stanowisko, że wydanie majątku rzeczowego jako wynagrodzenia za udziały własne nabyte w celu ich umorzenia, nie będzie stanowić dla niej zdarzenia powodującego powstanie przychodu podatkowego z tytułu zbycia tego majątku.
W ocenie Ministra Finansów, wypłata wynagrodzenia wspólnikowi w formie wydania składników majątku Spółki w zamian za nabyte w celu umorzenia własne udziały, stanowi dla Spółki przychód z odpłatnego zbycia tych składników, który powinien być rozpoznany na podstawie art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p., a za całe uzasadnienie tego stanowiska służy stwierdzenie, iż gdyby Spółka sprzedała te składniki majątkowe, a uzyskane pieniądze przeznaczyła na zapłatę wynagrodzenia pieniężnego dla wspólnika za przekazane jej w celu umorzenia udziały, to niewątpliwie osiągnęłaby przychód. Tyle tylko, że taki stan faktyczny nie występował we wniosku, a sam domniemany przez Ministra Finansów stan braku równości podatników w obydwu tych sytuacjach nie może stanowić wystarczającej podstawy do powstania obowiązku podatkowego. Jak już wyżej wskazano, na co zwrócił także uwagę w zaskarżonej interpretacji Minister Finansów, przepisy k.s.h. nie przesądzają, w jakiej formie - pieniężnej, czy rzeczowej, może zostać wypłacone przez spółkę z o.o. wynagrodzenie jej wspólnikowi za nabyte od niego w celu umorzenia udziały. Tak więc, kwestia wyboru formy wynagrodzenia za nabywane udziały - jako pieniężnego albo rzeczowego, pozostaje całkowicie w gestii samej spółki z o.o. W przypadku podjęcia uchwały przez zgromadzenie wspólników o umorzeniu udziałów za wynagrodzeniem w gotówce, zobowiązanie spółki ma od początku charakter pieniężny, natomiast jeżeli podjęta została uchwała o umorzeniu za wynagrodzeniem w postaci niepieniężnej, zobowiązanie spółki ma od początku charakter niepieniężny. Nie dochodzi zatem do spełnienia innego świadczenia w miejsce tego, do którego spółka była pierwotnie zobowiązana.
W ocenie Ministra Finansów, nie budzi wątpliwości, że wypłata przez spółkę
z o.o. wynagrodzenia wspólnikowi za nabywane od niego udziały, w formie pieniężnej, jest dla tej spółki neutralne podatkowo. Nawiązując zatem do argumentu podniesionego w uzasadnieniu interpretacji o nierównym traktowaniu podatników, równie dobrze tego braku równości można by upatrywać w stanowisku samego Ministra Finansów, który twierdzi, że wypłata wynagrodzenia wspólnikowi w formie rzeczowej powoduje powstanie przychodu do opodatkowania po stronie spółki z o.o., a wypłata tego wynagrodzenia w formie pieniężnej skutku takiego już nie wywołuje.
Mając na uwadze fakt, że przepisy u.p.d.o.p. nie dają bezpośredniej odpowiedzi na pytanie czy wynagrodzenie w formie rzeczowej powoduje uzyskanie przychodów przez osobę prawną organ zasadnie odwołał się do przepisów ogólnych ustawy
o podatku dochodowym od osób prawnych dotyczących przychodów. Zawarty w art. 12 ust. 1 u.p.d.o.p. katalog zdarzeń stanowiących na gruncie tej ustawy przychody, zawiera przykładowe ich wyliczenie i ma charakter otwarty, nie daje więc wprost odpowiedzi na postawione we wniosku o wydanie interpretacji pytanie. Decydujące znaczenie ma zatem ustalenie, czy przekazanie wspólnikowi składników majątkowych Spółki jako wynagrodzenia na nabyte od niego w celu umorzenia własne udziały prowadzi do powstania po stronie Spółki trwałego przysporzenia stanowiącego przychód.
Jak słusznie zwrócono uwagę we wniosku o wydanie interpretacji, nabycie udziałów w celu ich umorzenia jest szczególnym rodzajem czynności prawnej uregulowanej przepisami k.s.h. Źródłem nabycia udziałów i tytułem do uzyskania wynagrodzenia przez wspólnika jest uchwała walnego zgromadzenia wspólników podejmowana w oparciu o postanowienia umowy spółki oraz przepisy k.s.h. Wydanie składników majątkowych tytułem wynagrodzenia za umarzane udziały nie stanowi odrębnej transakcji, gdyż jest jedynie realizacją zobowiązania wynikającego z uchwały zgromadzenia wspólników o umorzeniu udziałów. Nabycie udziałów w celu umorzenia jest jedynie elementem składowym jednego zdarzenia cywilnoprawnego, które powinno być rozpatrywane jako całość, określanego mianem dobrowolnego umorzenia udziałów. W przypadku nabycia własnych udziałów przez spółkę, ma ona obowiązek ich umorzenia.
W ocenie tut. Sądu prawidłowe jest zatem stanowisko Spółki, iż w opisanej przez nią we wniosku sytuacji, Spółka nie otrzyma od wspólnika żadnego trwałego przysporzenia majątkowego, które powiększałby jej majątek i które mogłoby być potraktowane jako osiągnięcie przez Spółkę podlegającego opodatkowaniu przychodu podatkowego. Za przychód taki nie może być bowiem uważane, nabycie własnych udziałów, które zostaną umorzone. W orzecznictwie wskazuje się , że umorzenie udziałów w swej ekonomicznej treści można porównać do procesu likwidacji spółki
w zakresie umarzanych udziałów. W ramach likwidacji spółki dokonuje się bowiem operacji umorzenia wszystkich udziałów. Jeżeli więc nie ma wątpliwości, co do tego, iż przy likwidacji spółki nie dochodzi do powstania przychodu po stronie spółki likwidowanej w związku z wydaniem majątku udziałowcom w wyniku likwidacji, to analogicznie taka czynność nie powinna powodować powstania przychodu po stronie spółki, w przypadku której tylko cześć udziałów podlega umorzeniu. Wypłata wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów nie może być zrównana z czynnością odpłatnego zbycia, o której mowa w art. 14 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a tym samym po stronie Spółki nie powstanie przychód z tego tytułu. Jak już wyżej wskazano w wyniku umorzenia dobrowolnego Spółka nie otrzyma żadnego przysporzenia majątkowego od wspólnika – udziałowca, które powiększy jej majątek. Wręcz przeciwnie, majątek Spółki faktycznie ulegnie zmniejszeniu, gdyż będzie ona zobowiązana do wypłacenia wynagrodzenia udziałowcowi z tytułu umorzenia udziałów. (por. wyrok WSA w Łodzi sygn. akt I SA/Łd 935/10, wyrok WSA w Poznaniu sygn. akt
I SA/Po 102/11 , sygn. akt I SA/Po 251/10, wyrok WSA w Warszawie III SA/Wa 374/10 wszystkie dostępne w internetowej bazie danych https://cbois.nsa.gov.pl)
Podnieść w tym miejscu należy, że z wydanej interpretacji nie wynika wprost, na jaki przepis powołał się organ uznając za błędne stanowisko zaprezentowane przez stronę zainteresowaną. Wobec czego zaskarżona interpretacja narusza także art. 14c § 2 O.p., zgodnie z którym w razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna powinna zawierać wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym. W ocenie Sądu uzasadnienie prawne przedstawione w zaskarżonej interpretacji jest niewystarczające, nie wskazuje bowiem przepisu prawa który stanowiłby podstawę twierdzenia, iż na skutek umorzenia udziałów Spółka uzyskała przychód.
Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o interpretację organ winien dokonać oceny stanowiska strony zaprezentowanego we wniosku z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 146 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona interpretacja nie może być wykonana w całości. Podstawę orzeczenia o kosztach stanowił art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i § 4 powołanej ustawy.
M. Łent L. Kleczkowski U. Wiśniewska
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło