V SA/Wa 981/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant st. spec. - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu (...) września 2013 r. sprawy ze skargi K. Sp. z o.o. w R. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) stycznia 2013 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania; oddala skargę Przedmiotem skargi z 27 lutego 2013 r. wniesionej do WSA w Warszawie przez K.T. Sp. z o.o. z siedzibą w R. (zwaną dalej Skarżącą, Wnioskodawcą) jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] stycznia 2013r. nr [...] , stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego Nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. ustalającej wysokość nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconej przez Agencję Rynku Rolnego w kwocie [...] zł do wniosku WPR1 z dnia [...].06.2010 r. o nr [...] (MRN [...] ) oraz zobowiązującej do zwrotu tej kwoty łącznie z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych począwszy od dnia dokonania wypłaty przez ARR do dnia zapłaty, w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Przedmiotowe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Prezes Agencji Rynku Rolnego na podstawie protokołu pokontrolnego sporządzonego przez Izbę Celną W. postanowieniem z dnia [...] października 2012 r. wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia wysokości nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej wypłaconej na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. do wniosku WPR1 nr [...] , a następnie w decyzji z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] uznał, że refundacja wywozowa wypłacona Spółce K.T. Sp. z o.o. do wniosku WPR1 o nr [...] , w kwocie [...] zł została nienależnie wypłacona i zobowiązał Skarżącą do jej zwrotu. W decyzji Skarżąca została pouczona o przysługującym jej - na podstawie art. 127 i 129 k.p.a. - prawie do wniesienia odwołania od decyzji do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia oraz o treści art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą (Dz. U. Nr 97, poz. 963, z późn. zm.), z którego wynika, że termin do wniesienia odwołania uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem odwołanie wpłynie do Agencji Rynku Rolnego. Przedmiotowa decyzja Prezesa Agencji Rynku Rolnego została doręczona Stronie skarżącej w dniu 19 listopada 2012 r. Odwołanie Spółki od decyzji Prezesa ARR z dnia [...] listopada 2012 r. wpłynęło do Agencji Rynku Rolnego w dniu 5 grudnia 2012 r. Prezes ARR przekazał odwołanie Strony skarżącej do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia 11 grudnia 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] stycznia 2013r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego Nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, biorąc pod uwagę przepisy art. 129 § 2 k.p.a. oraz art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu, który w niniejszej sprawie zgodnie z cyt. przepisami upłynął w dniu 3 grudnia 2012 r. Minister wskazał, że w treści decyzji Strona skarżąca została pouczona o przysługującym jej prawie do wniesienia odwołania od decyzji oraz trybie i terminie wniesienia odwołania. Przepisy art. 129 k.p.a. i art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą regulują kwestie terminu składania pism w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych dotyczących obrotu towarowego z zagranicą, a wynika z nich, że odwołanie od decyzji wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jednocześnie, stosownie do art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem m.in. art. 57 § 5. Organ stwierdził, że - zgodnie z art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a - termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego - a wobec regulacji wynikającej z cyt. art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. - termin do wniesienia odwołania uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem odwołanie wpłynie do Agencji Rynku Rolnego. Termin do wniesienia odwołania przez Stronę skarżącą upłynął w dniu 3 grudnia 2012 r., zaś odwołanie od decyzji Prezesa Agencji Rynku Rolnego wpłynęło do ARR w dniu 5 grudnia 2012 r., tj. po upływie ustawowego terminu do wniesienia odwołania. Minister wskazał ponadto, że art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą wyłącza stosowanie art. 58-60 k.p.a., które normują kwestie związane z przywróceniem terminu. Oznacza to – zdaniem organu - że w przedmiotowej sprawie nie ma również zastosowania instytucja przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Organ powołał się przy tym na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I GSK 233/11, I GSK 206/11 oraz I GSK 276/10, w których Sąd ten stwierdził, że art. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą jest przepisem regulującym procedurę w sprawach dotyczących refundacji wywozowych i kar, to jest w sprawach uregulowanych pod względem materialnym w przepisach wspólnotowych. Na to rozstrzygnięcie Skarżąca spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz o zasądzenie kosztów. W skardze zarzucono Ministrowi naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie. Zdaniem Skarżącej zgodnie z obowiązującymi przepisami za skuteczne wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji uznawane jest złożenie w ustawowym terminie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, co miało miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie Skarżącej spółki wyłącznie w przypadkach pozwoleń oraz środków administrowania obrotem towarowym z zagranicą będzie miała zastosowanie ustawa o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, a w konsekwencji będzie miał zastosowanie katalog wyłączeń o jakich mowa w art. 4 i art. 11 tej ustawy. Skarżąca wskazuje ponadto, że przedmiotowa sprawa dotyczyła przedmiotu refundacji wywozowej, a nie pozwoleń oraz środków administrowania obrotem z zagranicą, w związku z tym w tym przypadku mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 oraz ustawa o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych, natomiast nie mają zastosowania przepisy ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą. Skarżąca wskazała również, że art. 7 ust. 1 ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych nie wyłącza stosowania art. 57 § 5 k.p.a., zatem nadanie przez Skarżącą odwołania w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego w dniu 3 grudnia 2012 r. (przed upływem 14-dniowego terminu) winno być uznane za równoznaczne ze złożeniem pisma do właściwego organu. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z p. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z p. zm. – dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, które miało wpływ na wynik sprawy, nie naruszyły również przepisów postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu. Na wstępie należy wskazać, że postępowania w zakresie administrowania obrotem z zagranicą towarami rolnymi prowadzi Agencja Rynku Rolnego, zgodnie z art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1702 z późn. zm., dalej: ustawa o ARR). Art. 7 ust. 1 tejże ustawy wskazuje, że "do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81". Nie został natomiast w treści tego przepisu wyłączony art. 57 § 5 k.p.a., zgodnie którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Jednakże art. 7 ustawy o ARR stanowi również, że "jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej (...)". Należy zatem wskazać, że w niniejszej sprawie przepisami odrębnymi są m.in. przepisy cyt. ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą i one to mają zastosowanie wraz z zastrzeżeniami z niej wynikającymi. Zgodnie bowiem z art. 4 tej ustawy "Z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58- 60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103". Tym samym art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą ma zastosowanie do wszystkich spraw dotyczących administrowania obrotem z zagranicą towarami rolnymi, w tym także do odwołań od decyzji Prezesa ARR wydanych w tym zakresie. Takie stanowisko było wielokrotnie zajmowane przez orzecznictwo (patrz: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2011 r. V SA/Wa 1244/10 LEX nr 954112) czy też wskazywane przez organ w zaskarżonym postanowieniu wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odwołanie Skarżącej dotyczyło decyzji Prezesa ARR z dnia [...] listopada 2012 r. dot. ustalenia nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej, a więc niewątpliwie sprawy dotyczącej obrotu towarowego z zagranicą rozstrzyganej w drodze decyzji administracyjnej. W związku z tym przy jej rozstrzyganiu ma zastosowanie m.in. ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, w tym przepis art. 4 tej ustawy dotyczący m.in. terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Poza sporem pozostaje, że Skarżąca otrzymała decyzję organu I instancji w dniu 19 listopada 2012 r., zaś pismo stanowiące odwołanie zostało sporządzone i wysłane za pośrednictwem Poczty Polskiej dnia 3 grudnia 2012 r. Pismo to wpłynęło do ARR w dniu 5 grudnia 2012., a więc zgodnie z art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą wyłączającym stosowanie art. 57 § 5 k.p.a., miało to miejsce po upływie terminu do jego wniesienia wynikającego z art. 129 § 2 k.p.a. Zgodnie z art. 129 k.p.a. i art. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 3 grudnia 2012 r. Okoliczność wniesienia przez stronę skarżącą odwołania po terminie nakłada na organ II instancji obowiązek wydania postanowienia zgodnego z treścią art. 134 k.p.a. tj. stwierdzającego uchybienie terminu do jego wniesienia. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stosując się do obowiązujących przepisów postępowania administracyjnego wydał takie postanowienie w dniu [...] stycznia 2013 r. Tym samym należy stwierdzić, iż bezpodstawny jest zarzut naruszenia art. 57 § 5 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie. Należy zgodzić się ze Skarżącą, że zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych obecnie regulują przepisy prawa wspólnotowego określone w rozporządzeniu Komisji (WE) 612/2009 z dnia 7 lipca 2009r. ustanawiającym wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U.UE. L 186 z 17.07.2009)). Ponadto Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/1999 określa wspólne szczegółowe zasady stosowania refundacji wywozowych do produktów rolnych. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z powyższym rozporządzeniem pomoc wspólnotowa w postaci refundacji wywozowej do eksportu produktów rolnych do krajów trzecich jest udzielana jedynie na wniosek eksportera oraz uzależniona jest od spełnienia przez niego określonych warunków ustanowionych m.in. w art. 3, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 3, art. 16, art. 49 ust. 2 rozporządzenia. Nie można jednak zgodzić się z zarzutem podnoszonym w skardze, że z uwagi na powyższe do rozpoznania zaskarżonej sprawy nie znajdą zastosowanie przepisy ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą, albowiem sądy administracyjne zajmują odmienne w tym względzie stanowisko (patrz: wskazane wyżej wyroki). Na marginesie należy również wspomnieć, że skarżąca, wbrew swoim twierdzeniom zawartym w skardze, powinna była wiedzieć o stosowaniu przepisów ustawy o administrowaniu obrotem towarowym z zagranicą do kwestii odnoszących się do refundacji, albowiem wynika to bezspornie z treści wyroku z dnia 17 grudnia 2009r. (sygn. akt V SA/Wa 1300/09), wydanym w sprawie ze skargi skierowanej przez Skarżącą do tut. Sądu. We wskazanym wyroku WSA w Warszawie (dotyczącym braku możliwości stosowania przepisów art. 75, 76 § 2 i 3, art. 77 § 2 - 4 oraz 78 - 88 k.p.a. w sprawie dotyczącej przyznawania refundacji wywozowej) wyraźnie stwierdził, że w tego typu sprawach zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych oraz przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z ograniczeniami wynikającymi z ustawy o administrowaniu obrotem. Sąd wskazał wówczas, że - zgodnie z art. 7 ust.1 ustawy o ARR - jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych, rozstrzyganych w drodze decyzji przez dyrektorów oddziałów terenowych oraz Prezesa Agencji, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 81. Natomiast zgodnie z art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem, z zastrzeżeniem warunków i zasad określonych w przepisach prawa wspólnotowego, w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 10, art. 57 § 5, art. 58-60, art. 75, art. 76 § 2 i 3, art. 77 § 2-4, art. 78-88 oraz art. 97-103. Sąd podkreślił przy tym, że przepis art. 7 ustawy o ARR stanowi, że do postępowań nie stosuje się wymienionych przepisów k.p.a. jeżeli przepisy ustawy albo przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Przepisem "stanowiącym inaczej" jest przepis art. 4 ustawy o administrowaniu obrotem. Oznacza to, że w rozpoznawanej wówczas sprawie miały zastosowanie przepisy k.p.a. z wyłączeniem przepisów określonych w art. 4 ustawy o administrowaniu, tzn. z wyłączeniem przepisów art.:10, 57 § 5, art.58 - 60, 75, 76 § 2 i § 3, 77 § 2 - § 4, 78 - 88, 97 - 103. Zasadność takiego stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 26 maja 2011r., sygn. akt I GSK 276/10 oddalił skargę kasacyjną spółki. Tym samym po rozpoznaniu sprawy Sąd stwierdza, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i skarga podlega oddaleniu jako niezasadna. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.