I FZ 161/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K.S. na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Gl 1296/13 odrzucające wniosek o przywrócenie terminu w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 5 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 12 marca 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 1296/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek K.S. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia z 17 grudnia 2013 r. Postanowieniem z 17 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwolnił skarżącego od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 300 zł, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Odpis tego postanowienia został skutecznie doręczony stronie 7 stycznia 2014 r. Zarządzeniem z 21 stycznia 2014 r. K.S. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w kwocie 300 zł zgodnie z opisanym postanowieniem Sądu z dnia 17 grudnia 2013 r. Wezwanie zawierało pouczenie, iż wymienioną kwotę należy uiścić w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W zakreślonym terminie strona uiściła wpis w kwocie 200 zł, co skutkowało odrzuceniem skargi i zwróceniem uiszczonej części wpisu. Kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, po złożeniu przez niego zażalenia na postanowienie Sądu z 7 maja 2014 r., został uwzględniony i postanowieniem z 21 października 2014 r. ustanowiono dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Pismem z 28 stycznia 2015 r. pełnomocnik strony wniósł zażalenie na postanowienie z 17 grudnia 2013 r. o przyznaniu w częściowym zakresie prawa pomocy obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu wniosku podniósł m.in., że przeszkoda w złożeniu zażalenia na orzeczenie z 17 grudnia 2013 r. ustała po przeprowadzeniu rozmowy pomiędzy pełnomocnikiem ustanowionym z urzędu, a klientem, która miała miejsce 22 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając powyższy wniosek wskazał, że został on złożony po upływie roku od uchybionego terminu, albowiem odpis postanowienia z 17 grudnia 2013 r. został doręczony skarżącemu 7 stycznia 2014 r., a zatem termin zakreślony do wniesienia zażalenia na to postanowienie upłynął z dniem 14 stycznia 2014 r. Nadto Sąd stanął na stanowisku, iż w sprawie nie wystąpił wyjątkowy przypadek – wbrew twierdzeniom pełnomocnika skarżący w toku prowadzonego postępowania w wyznaczonych terminach składał środki odwoławcze, a zatem stwierdzenie, że jest osobą nieporadną nie znajduje uzasadnienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia, wskazując, że skarżący jest osobą nieporadną, nie potrafi samodzielnie prowadzić swoich spraw przed sądem. Na skutek okoliczności, które związane były z procedurą wyznaczania pełnomocnika z urzędu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu nastąpiło po upływie roku od uchybionego terminu. Okoliczność, że skarżący w toku postępowania składał środki odwoławcze nie może być brana pod uwagę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w art. 86 i art. 87 powołanej ustawy: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Natomiast w myśl art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Zatem podstawowym problemem, który wyłania się ze stanu sprawy jest ustalenie zakresu znaczeniowego pojęcia "wyjątkowego przypadku", o którym jest mowa w w tym przepisie. Przepis ten określa bowiem, że warunkiem dopuszczalność przywrócenia terminu, jest złożenie wniosku przed upływem roku od jego uchybienia. Natomiast przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej po upływie tego okresu jest dopuszczalne "tylko w przypadkach wyjątkowych". Jako że granice tego pojęcia nie są wyraźne i ma ono charakter otwarty, należy je każdorazowo odnosić do konkretnych stanów faktycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi wyjątkowy przypadek, umożliwiający przywrócenie terminu po upływie roku od uchybienia temu terminowi. Pojęcie wyjątkowego przypadku jest wprawdzie pojęciem niedookreślonym, jednakże należy je wykładać zawężająco, w przeciwnym razie oznaczałoby to obowiązek przywrócenia terminu w niemalże każdym przypadku (por. postanowienia NSA z 5 października 2006 r., sygn. akt II OZ 961/06, z 14 listopada 2014 r., sygn. akt II GZ 751/14 opublikowane w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką zaś sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Mogłoby to bowiem nastąpić w rzeczywiście wyjątkowych okolicznościach typu działanie siły wyższej np. długotrwałej poważnej klęski żywiołowej. W sprawie tej zaś nie mamy do czynienia z sytuacją nadzwyczajną. W orzecznictwie i doktrynie postępowania sądowoadministracyjnego przyjmuje się, że kwestia dopuszczalności przywrócenia terminu po upływie roku od jego uchybienia stanowi przesłankę dotyczącą postępowania, należy więc do warunków dopuszczalności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, a nie do przesłanek merytorycznych, czyli do warunków zasadności tego wniosku. Skoro tak, to złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia bez zaistnienia wyjątkowego przypadku powoduje, że wniosek taki podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny na podstawie art. 88 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r., sygn. akt I FZ 345/14 opublikowane w internetowej bazie orzeczeń pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że w rozpoznawanych środkach odwoławczych nie wskazano na żadne nadzwyczajne okoliczności, a samo przekonanie skarżącego o wyjątkowości jego sytuacji nie jest wystarczające do uznania zasadności zażalenia. Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.