I SA/Lu 419/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), NSA Danuta Małysz, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 20 września 2013 r. sprawy ze skargi T. P. i C. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz T. P. i C. P. solidarnie kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w L., w rozpoznaniu zażalenia C. i T. P. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W jego uzasadnieniu podano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadzi wobec C. i T. P. postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez KRUS [...]. tytułu wykonawczego o numerze [...], którym objęto składki na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od stycznia do kwietnia 1994 r., wraz z odsetkami za zwłokę. W celu wyegzekwowania ww. należności, organ egzekucyjny pismem z dnia 31 maja 2010 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] w S., które następnie zostało uchylone zawiadomieniem z dnia 21 czerwca 2010 r. Z kolei zawiadomieniem o zajęciu z dnia 23 lutego 2011 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności w Urzędzie Skarbowym w Z.. Następnie w dniu 4 września 2012 r. stosownym zawiadomieniem dokonał zajęcia świadczenia emerytalnego C. P. w Placówce Terenowej KRUS w B. W dniu 14 września 2012 r. C i T. P. złożyli do Dyrektora Izby Skarbowej w L. pismo zatytułowane "skarga na postępowanie egzekucyjne [...]", a następnie w wyniku jego doprecyzowania pismem z dnia 11 października 2012 r. zarzucili organowi I instancji "liczne uchybienia". Dyrektor Izby Skarbowej w L., wystąpieniem z dnia 13 września 2012 r., przekazał pismo do Centrali Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Następnie, w dniu 11 października 2012 r. C. i T. P. zwrócili się z wnioskiem o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego z uwagi na spłatę zadłużenia w całości przed wszczęciem egzekucji. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. nie znajdując przesłanek do jego uwzględnienia, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu, skarżący wnieśli o uchylenie wystawionego przez KRUS tytułu wykonawczego i umorzenie postępowania egzekucyjnego, bądź przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając organowi egzekucyjnemu brak wnikliwej analizy sprawy oraz wszechstronnego zbadania zgromadzonych dokumentów, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego i w rezultacie doprowadziło do odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zwrócili uwagę na niesłuszne zajęcia świadczenia emerytalnego wyrażając sprzeciw przeciwko takiemu działaniu. Podnieśli, iż od początku sprawy dokładali wszelkich starań, aby wyjaśnić zaistniałą sytuację, ale ich wysiłki były przez KRUS lekceważone (m.in. nie uzyskali harmonogramu wpłat za okres od roku 1993 do 2001). Podkreślili, że egzekucja ze świadczeń jest możliwa w przedmiotowej sprawie wyłącznie na podstawie tytułu wykonawczego, nie zrozumiałym jest zatem księgowanie potrąceń na zaległości nim nie objęte. Złożyli wniosek o przeprowadzenie gruntownej kontroli posiadanego w KRUS konta, wpłat oraz zaliczanych na ubezpieczenie należnych świadczeń. Stwierdzili, że przedmiotowe zadłużenie powstało na skutek błędów KRUS i opisali okoliczności, które ich zdaniem nie znalazły odzwierciedlenia w niniejszym postępowaniu. Zwrócili nadto uwagę na błędną datę wystawienia tytułu wykonawczego, zaznaczając, że kwota należności, którą obejmuje przedmiotowy tytuł wykonawczy została zapłacona z zachowaniem terminu wyznaczonego w upomnieniu, tj. 27 kwietnia 2007 r. oraz, że wpłata dokonana w dniu 10 lipca 2001 r. w ogóle nie została zaksięgowana. Zwracając uwagę, iż w dniu 23 maja 2007 r. dokonali kolejnej wpłaty, podkreślili, że KRUS nie wydaje potwierdzeń ich dokonania. Wobec powyższego wnieśli o zwrócenie się do KRUS Oddział w [....] o przedstawienie potwierdzeń dokonanych wpłat oraz całości harmonogramu wpłat. Skarżący opisali również trudną sytuację życiowo – materialną, w której się znaleźli. Dyrektor Izby Skarbowej w L. w rozpoznaniu zażalenia, w pierwszej kolejności zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., zwanej dalej "u.p.e.a."), postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania, co oznacza, że przesłanką umorzenia postępowania egzekucyjnego określoną w cytowanym przepisie jest wykonanie obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem jeszcze przed podjęciem pierwszej czynności egzekucyjnej. Organ odwoławczy argumentował, że z akt sprawy wynika, że przedmiotowy tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 14 maja 2007 r. został wystawiony przez KRUS Oddział Regionalny w [...] na podstawie orzeczenia z dnia [...] nr [...]. Tytułem tym objęto składki na ubezpieczenie społeczne rolników za okres I - IV 1994 r., wraz z odsetkami za zwłokę. Powołując się na przepis art. 29 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, podkreślił, że pismem z dnia 17 października 2012r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z., działając jako organ egzekucyjny, zwrócił się do KRUS Oddział w Z. z prośbą o przedstawienie wysokości zadłużenia wynikającego z przedmiotowego tytułu wykonawczego oraz udokumentowania wpłat dokonywanych do KRUS w Z. przez zobowiązanego. W odpowiedzi pismem z dnia 7 listopada 2012 r. poinformowano o stanie tytułu wykonawczego nr [...] na dzień 7 listopada 2012 r., tj. po dokonaniu potrącenia w miesiącu październiku 2012 r. ze świadczenia emerytalnego zobowiązanego, a nadto wyjaśniono, że w związku z dużym zadłużeniem konta, zarówno wpłata zobowiązanego z dnia 23 maja 2007 r., jak również kwoty uzyskiwane w okresie od maja 2010 r. do września 2012 r. z potrąceń ze świadczenia, zostały zaliczone w poczet najstarszych zadłużeń poza tytułem wykonawczym. Z kolei w piśmie z dnia 10 grudnia 2012 r., KRUS w Z. poinformował skarżących o kwotach wpłat zaksięgowanych na ich koncie nr [...] w okresie od 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 2001 r. Następnie w dniu 8 stycznia 2013 r. wierzyciel potwierdził, że przedmiotowy tytuł wykonawczy z dnia 14 maja 2007 r. jest nadal wymagalny. W niniejszym postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel - pismem z dnia 26 listopada 2007 r. dokonał już raz szczegółowej analizy przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym nr [...]. Jak wynika z powyższego należności objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym są nadal wymagalne. Wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że informacja o sposobie księgowania dokonywanych wpłat w okresie od 1 stycznia 1994 r. do 31 grudnia 2001 r. została skarżącym przekazana w piśmie KRUS w Z. z dnia 10 grudnia 2012 r. Informacja ta obejmuje zatem okres, w którym dokonali oni wpłaty z dnia 10 lipca 2001 r., natomiast informację dotyczącą rozliczenia wpłaty dokonanej w dniu 23 maja 2007 r., zawarto w piśmie z dnia 7 listopada 2012 r., którego kserokopię otrzymała T. P. w dniu 16 stycznia 2013 r. W tej sytuacji za nieuprawnione zostało uznane twierdzenie, że w przedmiotowej sprawie wszelkie zobowiązania w związku z ubezpieczeniem w KRUS zostały spłacone, wobec czego dokonane zajęcie świadczenia emerytalnego oraz dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowe. W świetle otrzymanych od wierzyciela pism zawierających stanowisko w niniejszej sprawie, jak również w świetle innych zgromadzonych dokumentów nie potwierdziły się - zdaniem organu odwoławczego - argumenty o uregulowaniu zaległości objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym. Jeżeli obowiązek istniał w dacie wszczęcia egzekucji i istnieje nadal, nie może być mowy o umorzeniu egzekucji z uwagi na przesłankę zawartą w art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej podzielił jednocześnie stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z., wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że w przedmiotowej sprawie skarżący nie przedstawili dokumentów potwierdzających odmienny stan. W jego ocenie, również dokumenty załączone do zażalenia nie potwierdzają wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania. Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy za nietrafny został uznany, wyrażony w zażaleniu zarzut braku wnikliwej analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji, co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego. Rozstrzygnięcie oparto bowiem na całokształcie materiału zgromadzonego w sprawie w kontekście obowiązujących przepisów prawa. Odnosząc się natomiast do powoływanych w zażaleniu nieprawidłowości występujących w PT KRUS w Z., a także żądania zbadania konta skarżących w KRUS, Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że nie jest organem uprawnionym do takiego działania. Od tego postanowienia C. i T. P. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Zarzucając naruszenie przepisów k.p.a., a w szczególności art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 78 § 1 poprzez błędne rozpoznanie stanu faktycznego oraz mało wnikliwe i nieobiektywne rozpatrzenie całego materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, a nadto, nie wyjaśnienie okresów, na jakie Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Oddział w B. dokonywała księgowań wpłacanych, przekazanych i potrąconych kwot, w rezultacie czego nieprawidłowo odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], skarżący wnieśli o uchylenie: - zaskarżonego postanowienia w całości, - tytułu wykonawczego wystawionego przez KRUS Oddział w B. nr [...] oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tegoż tytułu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji oraz o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości celem wyliczenia dokonywanych przez nich wpłat, przekazywanych zasiłków, kwot należnych ze zwolnień lekarskich, zasiłków macierzyńskich, porodowych, odszkodowania za 10 % uszczerbek na zdrowiu. W uzasadnieniu skargi, skarżący konsekwentnie podtrzymali dotychczasowe zarzuty co do błędnie ustalonego stanu faktycznego i dokonania niesłusznego zajęcia z emerytury, podkreślając jednocześnie, iż od 2001 r. zaprzestali prowadzenia przedmiotowego gospodarstwa. Argumentowali, że zadłużenie powstało na skutek błędu KRUS i w rzeczywistości nie istnieje, gdyż zostało spłacone z zachowaniem terminu wskazanego na upomnieniu KRUS tj. dnia 27.04.2007 r., dodając, że w chwili obecnej ich sytuacja finansowa i zdrowotna jest bardzo ciężka. Utrzymują się z niewielkiej emerytury przyznanej C. P. w kwocie 653 zł, z której po potrąceniach związanych z niniejszą egzekucją otrzymuje on kwotę około 500 zł. Od kilku lat pozostają pod ciągłą opieką lekarzy specjalistów, C. P. cierpi na schorzenia kardiologiczne, jest pod stałą opieką lekarza i musi wykonywać badania lekarskie, które są bardzo kosztowne. Po opłaceniu rachunków za media, zakupie leków często brakuje im pieniędzy na życie, wobec czego nie stać ich na ponowną zapłatę rzekomo zaległej kwoty. Skarżący wyrazili przekonanie, że niniejszy tytuł wykonawczy jest nieprawidłowo wystawiony, być może w wyniku omyłki, czego nie są w stanie samodzielnie ustalić, gdyż organ odmawia im pomocy w tymże zakresie. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w L. wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Na wstępie podkreślenia wymaga, że poza kognicją Sądu pozostają żądania skarżących dotyczące "uchylenia tytułu wykonawczego" oraz "umorzenia postępowania egzekucyjnego". Nie mógł zatem zostać uwzględniony wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości, albowiem wojewódzkie sądy administracyjne są sądami prawa i nie prowadzą postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Poza sporem pozostaje, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadzi wobec C. i T. P. postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez KRUS Oddział Regionalny w [...] tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia 14 maja 2007 r., którym objęto składki na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od stycznia do kwietnia 1994 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Pismem z dnia 11 października 2012 r. C. i T. P. zwrócili się z wnioskiem o umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego z uwagi na spłatę zadłużenia w całości przed wszczęciem egzekucji. Jakkolwiek administracyjne postępowanie egzekucyjne kończy się zazwyczaj poprzez realizację tytułu wykonawczego, to jednak może się zakończyć również poprzez jego umorzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie tym przepisem, postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być też umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje wtedy, gdy w jego toku zajdą przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. Może ono nastąpić w każdym jego stadium, zarówno przed wszczęciem egzekucji administracyjnej, jak i po jej zakończeniu. Stosownie do przepisów u.p.e.a. umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku wystąpienie określonych okoliczności rodzi obowiązek umorzenia postępowania (patrz Dariusz Jankowski "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Komentarz 2007" Oficyna Wydawnicza "Unimex" Wrocław 2007, str. 459-462). Artykuł 59 § 1 u.p.e.a. wymienia przyczyny obligatoryjne umorzenia postępowania, nie pozostawia zatem do uznania organu egzekucyjnego tego, czy w danym przypadku umorzyć postępowanie (patrz R. Hauser, Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji - Komentarz 2003", Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, str. 140). Spór dotyczy przesłanki z art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a, który stanowi że, postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania. Wykonanie obowiązku, czy też inaczej rzecz ujmując badanie tej przesłanki przez organ egzekucyjny nie pozostaje w żadnym związku z wprowadzonym w art. 29 § 1 in fine u.p.e.a. zakazem badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W świetle zacytowanego art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nie powinno być także sporne, że skuteczną przesłanką uznania zarzutu wykonania obowiązku jest jego wykonanie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Przedstawione wyżej uwagi prowadzą do wniosku, że w postępowaniu prowadzonym w trybie określonym w art. 59 u.p.e.a. to organ egzekucyjny powinien w sposób wyczerpujący ustalić istotne, w świetle danej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego okoliczności, i w oparciu o te ustalenia podjąć rozstrzygnięcie co do umorzenia postępowania. Nie wyklucza to oczywiście, możliwości żądania od wierzyciela stosownych informacji i dokumentów. Brak jest natomiast jakichkolwiek podstaw prawnych, aby przyjąć, że pogląd wierzyciela co do zasadności wniosku zobowiązanego o umorzenie postępowania jest dla organu egzekucyjnego wiążący. W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny – w ocenie Sądu – jest władny samodzielnie rozstrzygnąć, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie. Przepis art. 29 § 1 u.p.e.a., do którego odwołano się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dotyczy warunków zarówno dopuszczalności wszczęcia egzekucji, jak i dopuszczalności prowadzenia egzekucji. Do przesłanek pozytywnych dopuszczalności wszczęcia egzekucji, czyli okoliczności, które muszą być spełnione, aby organ egzekucyjny mógł wszcząć egzekucję, w literaturze przedmiotu zalicza się: 1) istnienie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym podlegającego egzekucji administracyjnej, 2) tytuł wykonawczy, który jest wystawiony przez uprawniony organ, 3) konkretny organ egzekucyjny, który jest właściwy do egzekucji obowiązku określonego w tytule wykonawczym, 4) osoba, która jest wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązana podlega orzecznictwu polskich organów administracji publicznej, 5) tytuł wykonawczy musi spełniać wymagania art. 27 u.p.e.a., 6) osoba wskazana jako zobowiązany w tytule faktycznie jest tym zobowiązanym, 7) wierzyciel ma wskazać środek egzekucyjny obowiązku o charakterze niepieniężnym, 8) nie może nastąpić przedawnienie się obowiązku (por. C. Kulesza: Komentarz do art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Stan prawny 2010.12.01. LEX). W kontekście pierwszej z wymienionych wyżej przesłanek koniczne jest rozróżnienie istnienia obowiązku od wymagalności i zasadności obowiązku. W orzecznictwie sądów administracyjnych dopuszcza się badanie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Prezentuje się w nim pogląd, że porównanie zakresu § 1 i § 2 art. 29 u.p.e.a. uprawnia do stwierdzenia, że zawarte w § 2 sformułowanie: "obowiązek, którego dotyczy tytuł nie podlega egzekucji administracyjnej" należy rozumieć szeroko, nie ograniczając się do znaczenia, jakie wynika z art. 2 u.p.e.a. Oznacza to, że w rozumieniu art. 29 § 2 u.p.e.a. obowiązek nie podlegający egzekucji administracyjnej to taki, który nie może być realizowany poprzez egzekucję administracyjną z uwagi na jakikolwiek powód, dla którego jest ona niedopuszczalna. Istotne jest przy tym i to, że organ egzekucyjny na podstawie art. 29 § 1 u.p.e.a. bada dopuszczalność egzekucji konkretnego i zindywidualizowanego, wskazanego w tytule wykonawczym obowiązku. Orzecznictwo sądowe dopuszcza w szczególności badanie, czy egzekwowany obowiązek nadal istnieje. W wyroku z dnia 28 maja 1999r. (sygn. akt III SA 1321/98, LEX nr 46239) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z jednej strony, zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, czyli bada wniosek jedynie pod względem formalnym; z drugiej jednak strony, zgodnie z art. 33 pkt 1 czy art. 59 § 1 pkt 2 u. p.e.a., organ egzekucyjny jest obowiązany badać, czy np. obowiązek nie wygasł, bo wtedy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Zatem, mimo że organ egzekucyjny nie jest w zasadzie uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to jest obowiązany chociażby do sprawdzenia, czy wierzytelność jeszcze istnieje (por. też wyrok NSA z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt III SA 1525/99, LEX nr 47233). Jak akcentuje się w doktrynie istnienie w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisu przewidującego umorzenie egzekucji, w przypadku gdy okaże się, że obowiązek nie istnieje, obliguje do odmiennego rozumienia wymagalności i istnienia obowiązku. Tylko rozpatrując zarzut, organ egzekucyjny, jest związany w tym zakresie stanowiskiem wierzyciela. Poza tym obszarem sam odpowiada za prowadzenie egzekucji w sytuacji nieistnienia obowiązku, bo z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wynika, że ma obowiązek umorzyć takie postępowanie z urzędu. (por. op. cit C. Kulesza: Komentarz...., a także wyrok NSA z dnia 14 maja 2013 r., II GSK 327/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika zarówno z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, organy obu instancji nie dokonały w omawianym zakresie własnych ustaleń, uznając – zresztą wadliwie – że wiążące było "stanowisko wierzyciela". Organ I instancji stwierdził wprost: "opierając się na stanowisku wierzyciela....", natomiast organ odwoławczy "w świetle otrzymanych od wierzyciela pism zawierających stanowisko w niniejszej sprawie, jak również w świetle innych zgromadzonych dokumentów nie potwierdziły się argumenty o uregulowaniu zaległości objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym". Skoro, jak już zaznaczono wyżej w kontekście przesłanek z art. 59 § 1 u.p.e.a. stanowisko wierzyciela wymagane nie jest, to tym bardziej nawet, jeśli zostanie ono w jakikolwiek sposób przedstawione, w żadnym razie nie może zostać uznane za takie, które ma wiążący charakter dla organu egzekucyjnego. Nadto zauważyć należy, że organ odwoławczy odwołując się "do innych zgromadzonych dokumentów’ nie wskazał nawet do jakich. W niniejszej sprawie, skarżący konsekwentnie twierdzili i czynią to również w skardze, że "kwota należności, którą obejmuje przedmiotowy tytuł wykonawczy została zapłacona z zachowaniem terminu wyznaczonego w upomnieniu, tj. 27 kwietnia 2007r.". Argumentowali również, że, ich wpłaty, jak wynika z pism wierzyciela "zaliczane były w poczet najstarszych zadłużeń poza tytułem wykonawczym", podczas gdy oni takowych nie mieli. Ta kwestia nie została w jakikolwiek sposób zbadana przez organy egzekucyjne, które poprzestały na zacytowaniu wypowiedzi wierzyciela o powyższej treści: "wpłaty zaliczane były w poczet najstarszych zadłużeń poza tytułem wykonawczym". Niezależnie od powyższego Sąd zauważa, że organ II instancji odwołał się także do analizy zawartej w piśmie wierzyciela z dnia 26 listopada 2007 r. dotyczącej "przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym nr [...]", po czym stwierdził, że. "jak wynika z powyższego należności objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym są nadal wymagalne", co prowadzi do wniosku, iż także i tym stanowiskiem poczuł się związany, a co – jak to już wyżej wykazano – nie ma stosownego umocowania w przepisie art. 59 § 1 u.p.e.a. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 2007/09 (orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że: "postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z urzędu jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czyli jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, w tym np. z uwagi na przedawnienie. Umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, nie stoi na przeszkodzie fakt, iż na podstawie art. 34 § 1 a u.p.e.a., wierzyciel wypowiedział się o niedopuszczalności zarzutu przedawnienia zobowiązania. Nie ma również znaczenia to, że kwestia ta została już podniesiona przed sądem administracyjnym w związku z kontrolą decyzji podatkowej i sąd ten nie uwzględnił tego zarzutu." (por. także wyroki: NSA z dnia 18 marca 2010 r., II FSK 2007/09, WSA w Poznaniu z dnia 23 kwietnia 2008 r., I SA/Po 118/08, WSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2006 r., III SA/Wa 1077/06, WSA w Warszawie z dnia 24 marca 2006 r., III SA/Wa 2850/05, orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do argumentacji skargi dotyczącej szeroko rozumianej sytuacji życiowej skarżących, należy zauważyć, że kwestia ta nie może być przedmiotem badania w niniejszym postępowaniu. Ze względów przytoczonych powyżej, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, wyrażając pogląd, iż wniosek skarżących o umorzenie postępowania zawarty w ich piśmie z dnia 11 października 2012 r. winien zostać rozpoznany ponownie. Organy obu instancji winny dokonać samodzielnej oceny wskazanej w nim kwestii wykonania obowiązku przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), w oparciu o dokumenty źródłowe. Winny także w tym kontekście zweryfikować sprzeczne twierdzenia skarżącego i wierzyciela, co do tego, czy istotnie poza należnościami, których dotyczy sporny tytuł wykonawczy, skarżący mieli także inne zobowiązania wobec wierzyciela, na poczet których zaliczane były ich wpłaty. Organy winny także mieć na uwadze, że "postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z urzędu jeżeli zachodzą okoliczności określone w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., czyli jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu, w tym np. z uwagi na przedawnienie." Kwestia przedawnienia z punktu widzenia tego przepisu powinna być również oceniona samodzielnie. Stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że "w niniejszym postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel - pismem z dnia 26 listopada 2007 r. dokonał już raz szczegółowej analizy przedawnienia należności objętych tytułem wykonawczym nr [...], z czego wynika, że należności objęte przedmiotowym tytułem wykonawczym są nadal wymagalne" wskazuje, że organ odwoławczy oceną kwestii przedawnienia przez wierzyciela poczuł się związany, co – jak już wyżej wskazano – nie ma umocowania. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.