II SA/Ke 613/13
WyrokWSA w Kielcach2013-09-25
Skład orzekający: Renata Detka, Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przewóz uczniów do szkoły na podstawie umowy z gminą, z uwzględnieniem zmiennych tras i godzin, stanowi przewóz regularny specjalny wymagający zezwolenia, czy też przewóz okazjonalny, który takiego zezwolenia nie wymaga?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, iż przewóz uczniów do szkoły na podstawie umowy z gminą, uwzględniający zmienne trasy i godziny, stanowi przewóz regularny specjalny. Brak było ustaleń co do stałości tras i przystanków, decyzyjności przewoźnika w ustalaniu rozkładu jazdy oraz jego dyspozycyjności wobec zamawiającego, co jest kluczowe dla odróżnienia przewozu regularnego od okazjonalnego. W związku z tym, uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kary pieniężnej na przewoźnika drogowego za wykonywanie przewozu regularnego bez wymaganego zezwolenia oraz za używanie autobusu niespełniającego wymogów autobusu szkolnego. Przewoźnik twierdził, że świadczone przez niego usługi przewozu uczniów do szkoły na podstawie umowy z gminą miały charakter okazjonalny, a nie regularny specjalny, ze względu na zmienne trasy i godziny dyktowane przez zamawiającego. Organy administracji uznały jednak przewóz za regularny specjalny, a autobus za niespełniający wymogów autobusu szkolnego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Marta Bieniek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2013 r. sprawy ze skargi R. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...] we W. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Inspektora Transportu Drogowego w W. na rzecz R. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: [...] we W. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z [...], znak: BP[...], Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania R. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego
z 8 stycznia 2013 r. o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 10000 zł na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 4 pkt 7, 9 i 22, art. 5 ust. 1, art. 18 ust. 1, art. 18b ust. 1 pkt 1, art. 18b ust. 2 pkt 1b, art. 20 ust. 1a, art. 22 ust. 1 pkt 1, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, art. 2 pkt 41 lit. a ustawy
z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia oraz lp. 2.1 i 2.5.2. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu Główny Inspektor wskazał, że decyzją organu I instancji na skarżącego nałożono karę pieniężną w wysokości 10000 złotych, a podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło:
- wykonywanie przewozu regularnego bez wymaganego zezwolenia, bez wymaganego zaświadczenia na wykonywanie publicznego transportu zbiorowego albo potwierdzenia zgłoszenia przewozu w publicznym transporcie drogowym,
- wykonywanie przewozu autobusem, który nie spełnia wymagań w zakresie wyposażenia i oznakowania w związku z przewozem określonej kategorii pasażerów.
Główny Inpektor wyjaśnił, że 8 listopada 2012 r. Inspekcja Transportu Drogowego przeprowadziła w [...] kontrolę drogową autobusu marki P. o nr rej. [...]. Pojazdem kierował Z. P. wykonując przewóz dzieci. Kierujący okazał do kontroli m.in. wypis z licencję nr [...] na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób.
W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. Podniósł, że nie wykonuje przewozów regularnych specjalnych, gdyż trasy i godziny przyjazdów mogą być przez zamawiającego zmieniane bez konieczności akceptacji przewoźnika. Powołał się na umowę zawartą na podstawie Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, w których zamawiający określił przewozy mianem okazjonalnych. Stwierdził, że zasada swobody umów zawieranych na podstawie ustawy o zamówieniach publicznych jest istotnie ograniczona. Wskazał też na okoliczność remontu drogi wojewódzkiej nr 768 i konieczność wykonywania przewozu różnymi trasami omijającymi remontowane odcinki. Zdaniem skarżącego nie wykonywał on przewozu autobusem szkolnym, zatem zarzut dotyczący braku tablic jest niezasadny.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazał, że podczas kontroli kierowca Z. P. okazał wypis
z licencji nr [...] na wykonywanie krajowego przewozu transportu drogowego osób udzielonej R. O. Kierowca nie okazał natomiast zezwolenia na wykonywanie regularnych lub regularnych specjalnych przewozów osób w krajowym transporcie drogowym. Będąc przesłuchiwanym w charakterze świadka zeznał, że kontrolowanym autobusem jeździ od 4 dni tylko i wyłącznie przewożąc dzieci do szkoły w Ł., gdzie został skontrolowany. Jazdę rozpoczyna ok. godziny 5:30-6:30 zabierając dzieci do Ł. do szkoły. Następnie jedzie kolejny raz w godzinach porannych do S. I i S. II i stamtąd również przywozi dzieci na lekcje do szkoły w Ł. Po godzinie 13:00 rozwozi dzieci z powrotem do tych miejscowości.
Organ odwoławczy zgodził się z zakwalifikowaniem przewozu z dnia kontroli jako przewozu regularnego specjalnego. Wyjaśnił, że w myśl art. 4 pkt 9 ustawy
o transporcie drogowym przewozem regularnym specjalnym jest niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób. W niniejszej sprawie przewóz dotyczył uczniów Zespołu Szkół w Ł., w oparciu o umowę z 27 lipca 2012 r. zawartą pomiędzy R. O., a Gminą Ł. W ocenie organu argument strony dotyczący wykonywania przewozów nie mających charakteru regularnego jest bezzasadny. Analiza ww. umowy wykazała, że zleceniobiorca zobowiązał się do dowożenia i odwożenia uczniów Zespołu Szkół w Ł. w "dni nauki szkolnej zgodnie z rozkładem jazdy". Rozkład ten, a także załącznik nr 1 określający trasy przejazdów poszczególnych autobusów skarżącego stanowią
o regularności przewozów wobec faktu, że stronie były znane godziny przywozu/odwozu uczniów oraz trasy, po których przejazdy miały się odbywać. Sformułowanie "przewóz okazjonalny", które znalazło się w § 2 ust. 1 umowy, nie powinno być zdaniem Inspektora rozumiane zgodnie z art. 4 pkt 11 ustawy
o transporcie drogowym, gdyż przeczą temu dalsze postanowienia umowy. Jak bowiem wynika z § 3 ust. 1 umowy, ma ona obowiązywać w okresie od 3 września 2012 r. do 28 czerwca 2013 r. w dni zajęć szkolnych, z wyłączeniem ferii szkolnych oraz innych dni wolnych od zajęć. Trudno zatem, zdaniem organu, mówić o okazjonalnym charakterze przewozów w sytuacji, gdy mają się one odbywać przez cały rok szkolny, pięć dni w tygodniu, z wyłączeniem dni wolnych. W ocenie organu strona posługując się rozkładem jazdy oraz opisem tras przewozu dysponowała właściwymi dokumentami umożliwiającymi jej złożenie wniosku o wydanie zezwolenia na przewóz regularny specjalny. W razie zmiany postanowień umowy w zakresie obejmującym zezwolenie na wykonywanie przewozu regularnego specjalnego, strona miałaby dość czasu aby złożyć wniosek o zmianę zezwolenia.
Główny Inspektor stwierdził, że powoływanie się przez stronę na słabszą pozycję przewoźnika w sytuacji zawierania umowy w trybie zamówień publicznych nie ma wpływu na zmianę rozstrzygnięcia w sprawie. W przepisach rozporządzenia Rady (EWG) nr 1073/2009 w sprawie wspólnych zasad międzynarodowego przewozu pasażerów autokarem i autobusem i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006, przewozy uczniów do szkoły wskazano jako klasyczny przykład przewozów regularnych specjalnych. To, że czasami może dojść do zmiany godzin czy trasy przejazdu nie oznacza, że przewozy tracą charakter regularności, gdyż zgodnie
z ustawą o transporcie drogowym jest to dopuszczalne, gdy nie jest to zależne od strony. Ponadto ustawa o transporcie drogowym nie wyłącza możliwości wykonywania przewozów okazjonalnych (np. w przypadku organizowania wycieczek szkolnych) obok przewozów regularnych specjalnych.
Organ odmówił też zasadności argumentom Dyrektora Zespołu Szkół
w Ł., podniesionym w oświadczeniu złożonym do odwołania od decyzji, zgodnie z którymi przewóz dzieci – uczniów na zlecenie Gminy Ł. ma charakter zmienny, a przewoźnik pozostaje w dyspozycji Zamawiającego w zależności od aktualnego rozkładu zajęć. Inspektor wskazał, że wg jego wiedzy plan lekcji i innych zajęć dla uczniów w szkołach podlega zmianom na początku roku szkolnego i wtedy rzeczywiście trudno przewoźnikowi skompletować dokumenty odzwierciedlające faktyczną realizację przewozów w zakresie tras i godzin ich wykonywania. Dotyczy to jednak tylko pierwszych dni roku szkolnego, natomiast w dalszym etapie plan lekcji zostaje ukształtowany i podlega zmianom tylko w wyjątkowych przypadkach. Obowiązkiem strony było uzgodnić harmonogram przewozów z Dyrektorem Zespołu Szkół w Ł., a następnie wystąpić z wnioskiem o wydanie zezwolenia na przewóz regularny specjalny.
Odnośnie naruszenia z lp. 2.5.2 załącznika nr 3 organ stwierdził, że w niniejszym postępowaniu zostało ustalone, iż w chwili zatrzymania do kontroli strona wykonywała przewóz regularny specjalny dzieci do Zespołu Szkół w Ł.. Oględziny autobusu wykazały, że nie spełniał on wymogów technicznych autobusu szkolnego określonych rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, bowiem z przodu
i z tyłu autobusu nie umieszczono tablic z napisem "autobus szkolny". Kierowca zeznał, że wymaganych oznaczeń nie otrzymał od swojego pracodawcy. Organ I instancji wydając rozstrzygnięcie oparł się na definicji autobusu szkolnego zawartej w art. 2 pkt 41 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Nieprzystosowanie autobusu do przewozu dzieci poprzez brak odpowiednich oznaczeń oraz wyposażenia stanowi naruszenie określone w lp. 2.5.2 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
W ocenie organu odwoławczego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie zawiera przesłanek wskazujących na konieczność zastosowania art. 92c ustawy
o transporcie drogowym. Skarżący przedłożył oświadczenie Dyrektora Zespołu Szkół
w Ł., które w zestawieniu z materiałem dowodowym nie uzasadnia wyłączenia odpowiedzialności strony za stwierdzone naruszenia.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach złożył R. O. wnosząc o stwierdzenie nieważności jej oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości i umorzenie postępowania z uwagi na:
- wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa,
- błędne ustalenia faktyczne będące podstawą wydania decyzji,
- rażące naruszenie przepisów postępowania w tym art. 28 w zw. z art. 6 i 7 kpa oraz art. 18 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym poprzez błędne jego zastosowanie
i w rezultacie wszczęcie postępowania i nałożenie kary pieniężnej na podmiot, który
w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie wykonuje przewozów regularnych specjalnych. Zdaniem skarżącego z treści umowy zawartej pomiędzy przewoźnikiem,
a zleceniodawcą, jednoznacznie wynika, że przewozy nie mają charakteru przewozów regularnych specjalnych lecz okazjonalnych, a nadto, iż przewoźnik nie posiada dominującej pozycji przewoźnika w stosunku do podmiotu, który korzysta z tej usługi
z uwagi na fakt, że zawarł on umowę na warunkach określonych przepisami
o zamówieniach publicznych wg zasad określonych przez zamawiającego w SIWZ oraz umowę wg wzoru opracowanego przez zlecającego na świadczone usługi, które zawierają postanowienia umowne przewidujące zmienny charakter dowozu uczniów, co wyklucza możliwość uznania przewozów jako przewozy regularne,
- naruszenie przez organ § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, który stanowił podstawę do nałożenia kary pieniężnej przez organ w wysokości 2000 zł – poprzez błędne jego zastosowanie, a to poprzez uznanie, że autobus którym skarżący przewozi dzieci jest autobusem szkolnym, który winien być oznaczony tablicami "autobus szkolny",
w sytuacji gdy autobus ten nie spełnia przesłanek pozwalających na uznanie, iż jest on autobusem szkolnym w rozumieniu art. 2 ust. 41a ustawy o ruchu drogowym.
Skarżący wniósł też o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu R. O. podniósł, że świadczone przez niego usługi na rzecz Zespołu Szkół w Ł. nie posiadają charakteru przewozów regularnych specjalnych. Wskazał, że zarówno trasy przejazdów jak
i godziny dowozu dzieci do szkoły mogą zostać przez zamawiającego zmienione bez konieczności akceptacji przewoźnika, albowiem pozostawał on i pozostaje w dyspozycji zamawiającego, który określa rozkład jazdy w zależności od aktualnych potrzeb jak
i narzuca stronie zmienność miejsc wsiadania i wysiadania osób. Podstawą do rozliczenia pomiędzy przewoźnikiem, a zamawiającym, jest faktyczna ilość przejechanych kilometrów przez pojazdy świadczące usługę, na okoliczność czego zostało przedstawione pismo zamawiającego Dyrekcji Zespołu Szkół w Ł.
Zdaniem skarżącego samo podpisanie umowy o określonej treści pomiędzy nim, a Gminą Ł., wskazuje, że miał być wykonywany przewóz okazjonalny. Zauważył, że przystępujący do postępowania przetargowego w trybie przepisów
o zamówieniach publicznych nie ma możliwości kreowania tak zasad przetargu jak
i wymogów, które stawia na niego strona zamawiająca, co uzasadnia pogląd, iż
w takich umowach dominującą pozycję ma zamawiający, a nie przewoźnik. Strona zamawiająca określiła, że przewozy będą mieć charakter okazjonalny.
R. O. podniósł, że tak elastyczny charakter przewozu jakim jest przewóz dzieci szkolnym autobusem nie przemawia za uznaniem go za regularny specjalny, gdyż ustalenie stałego i niezmiennego rozkładu jazdy, a także oznakowanie przystanków w tym przypadku jest niemożliwe. Ten rodzaj przewozu jest ściśle uzależniony od planów lekcji przewożonych uczniów, ewentualnych uroczystości szkolnych, rekolekcji, itp. przez co nie można mu przypisać cech niezmienności
i stałości.
Skarżący wskazał też, że z uwagi na wielomiesięczny remont drogi wojewódzkiej nr 768 na odcinku [...] – granica województwa świętokrzyskiego, przewóz dzieci z i do szkoły był wykonywany różnymi trasami – omijającymi odcinki remontowane w celu jak najszybszego, bezpiecznego dowozu dzieci. Trasy te były ustalane tak, aby dowieźć dzieci ze wszystkich wskazanych przez zlecającego miejsc, z wykorzystaniem alternatywnych tras, czego przewoźnik nie mógłby dokonać gdyby uznać, że przewozy mają charakter regularny i na określonych trasach.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia § 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczenia pojazdów, skarżący wskazał, że rozporządzenie nie definiuje pojęcia "autobusu szkolnego" i w tym zakresie należy posłużyć się definicją zawartą w art. 2 pkt 41a ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym autobus szkolny oznacza autobus przeznaczony do przewozu dzieci do szkoły, barwy pomarańczowej. Definicja ta, zdaniem skarżącego, ogranicza zakres pojęciowy autobusu szkolnego nie tylko do zakresu funkcjonalnego ale również przedmiotowego. W tym rozumieniu pojazd, którym dysponuje skarżący, nie jest autobusem szkolnym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego
i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Załatwienie niniejszej sprawy wymagało od organu rozważenia jaki był charakter kontrolowanego w dniu 8 listopada 2012 r. przewozu osób wykonywanego przez R. O., albowiem to ustalenie miało decydujący wpływ na ocenę prawną zaistniałego stanu faktycznego.
Podstawę prawną wydanych decyzji administracyjnych stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1265), zwanej dalej ustawą. Zgodnie z art. 4 ustawy:
- przewóz regularny to publiczny przewóz osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie i w ustawie z dnia 15 listopada 1984r. – Prawo przewozowe (Dz. U. z 2012, poz. 1173) (pkt 7),
- przewóz regularny specjalny to niepubliczny przewóz regularny określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób (pkt 9),
- przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego (pkt 11).
Należy zauważyć, że zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy zezwolenia nie wymaga wykonywanie przewozu okazjonalnego jeżeli:
1) tym samym pojazdem samochodowym na całej trasie przejazdu przewozi się tą samą grupę osób i dowozi się ją do miejsca początkowego albo
2) polega on na przewozie osób do miejsca docelowego, natomiast jazda powrotna jest jazdą bez osób podróżnych, albo
3) polega on na jeździe bez osób do miejsca docelowego i odebraniu oraz przewiezieniu do miejsca początkowego grupy osób, która przez tego samego przewoźnika drogowego została przewieziona na zasadzie określonej w pkt 2.
Mając na względzie treść przytoczonych wyżej pojęć oraz warunki wykonywania przewozu okazjonalnego należy uznać, że w niniejszej sprawie dla ustalenia, że kontrolowany przewóz był przewozem regularnym specjalnym, organ powinien jednocześnie wykazać, że nie był to, jak twierdzi skarżący, przewóz okazjonalny, który nie wymaga uzyskania zezwolenia na jego wykonywanie. Organ zatem powinien ustalić i ocenić, czy wykonywane przez przewoźnika usługi przewozu polegające na transporcie uczniów do Zespołu Szkół w Ł. spełniają warunki określone
w powołanym wyżej art. 18 ust. 3. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że takich ustaleń i ich oceny organy administracji nie dokonały, a tym samym zostały naruszone przepisy art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa obligujące organ do wszechstronnego zebrania materiału dowodowego, jego wyjaśnienia i oceny.
Wbrew twierdzeniom organu, samo wskazanie, że kierowca przewożąc młodzież szkolną wykonywał przewóz o charakterze niepublicznym, na rzecz określonej grupy osób (uczniowie), na określonej trasie, codziennie w dni zajęć szkolnych, nie oznacza, zdaniem Sądu, że wykonywał on przewóz regularny specjalny, o jakim mowa w art. 4 pkt 9 ustawy. Nie budzi wątpliwości, że przewóz regularny specjalny mieści się
w pojęciu "przewóz regularny", zdefiniowanym w art. 4 pkt 7 ustawy. Wykładnia ostatnio powołanego przepisu, w związku z art. 2 ust. 2 ustawy Prawo przewozowe prowadzi do wniosku, że do uznania danego przewozu za przewóz regularny muszą być spełnione następujące warunki: ustalenie rozkładu jazdy określającego trasę i godziny wykonywania przewozu, podanie tego rozkładu do publicznej wiadomości, określenie przystanków na których zgodnie z rozkładem jazdy odbywa się wsiadanie i wysiadanie pasażerów, ustalenie cennika opłat podanego do publicznej wiadomości, wykonywanie transportu zgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu. Powyższy pogląd został utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych i również skład orzekający
w niniejszej sprawie w pełni ten pogląd podziela (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2007 r. sygn. akt I OSK 1274/06, wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2007r. I OSK 1306/06, wyrok NSA z dnia 6 maja 2008 r. sygn. akt II GSK 82/08, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym kontekście należy też zwrócić uwagę na stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 535/08 zgodnie z którym: "Cechą charakterystyczną przewozów regularnych specjalnych jest w istocie dominująca pozycja przewoźnika w stosunku do podmiotów korzystających z tej usługi. Przewoźnik w takich sytuacjach ustala cennik, godziny odjazdów, miejsca
w których usytuowane są przystanki. Natomiast potencjalny klient jest, co do zasady związany tymi ustaleniami. Mówiąc najogólniej, dyspozycyjność przewoźnika
w stosunku do podmiotu zlecającego wykonywanie usługi, oznaczająca możliwość zmiany, w zależności od potrzeb, ustalonych wcześniej zasad, niejako wyklucza możliwość przyjęcia, że w danym przypadku chodzi o przewóz regularny".
Odnosząc się do powołanych w odpowiedzi na skargę wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie prezentujących pogląd odmienny od powyższego wskazać należy, że linia orzecznicza w zakresie uznania charakteru przewozu dzieci do szkół nie jest jednolita. W późniejszym orzecznictwie przyjmuje się, że dowóz dzieci do szkół wykonywany na zasadzie umowy cywilnej z gminą nie jest przewozem regularnym, czy przewozem regularnym specjalnym (por. wyrok WSA
w Warszawie z dnia 10 listopada 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 1460/10, wyrok WSA
w Krakowie z dnia 15 lutego 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 961/11).
Analizując zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uznać należy, że organ nie zbadał, czy warunki wykonywania przewozu uczniów odpowiadają wymogom rozkładu jazdy, jaki przewoźnik winien zgłosić organowi koncesyjnemu celem uzyskania zezwolenia. Nie wiadomo bowiem, w jakich miejscach znajdują się przystanki na określonej w umowie trasie, nie ustalono, czy o wsiadaniu
i wysiadaniu pasażerów decydują przewożeni uczniowie lub zleceniodawca – w tym przypadku Gmina Ł., czy też przystanki mają charakter stały, niezależny od ich potrzeb. Nie wyjaśniono również, jak często w praktyce dochodzi do zmian tras przejazdu i kto faktycznie zmiany te dyktuje: zamawiający czy przewoźnik. Ta ostatnia okoliczność jest szczególnie istotna dla oceny, na ile przewoźnik jest dyspozycyjny wobec podmiotu zlecającego usługę.
W tej sytuacji, wbrew stanowisku organu, ustalenia dokonane w oparciu
o przedstawione dowody nie dawały podstaw do stwierdzenia w sposób niebudzący wątpliwości, że przewoźnik wykonywał przewóz regularny specjalny. Brak wyjaśnienia mającej w sprawie istotne znaczenie kwestii regularności przewozu nie pozwala przyjąć, że przewoźnik podlegał rygorom ustawy o transporcie drogowym, uzasadniającym nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie przewozu regularnego bez wymaganego zezwolenia, zgodnie z art. 92a w zw. z zał. 3 Lp. 2.1 do ustawy.
Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych bądź prawnych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznając, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana przez nią w mocy decyzja
I instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku zostało oparte na art. 152 p.p.s.a. zaś
o kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzone koszty obejmują wpis od skargi w kwocie 400 zł.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni poczynione
w niniejszym uzasadnieniu rozważania. W szczególności powinien jednoznacznie wyjaśnić, jaki rodzaj transportu przewoźnik wykonywał ustalając cechy kontrolowanego przewozu, a następnie odnosząc je do określonej w ustawie o transporcie definicji, zgodnej z tymi ustaleniami faktycznymi. Przedmiotem ponownej oceny będzie także kwestia oznaczenia kontrolowanego pojazdu. Nie przesądzając wyniku jej rozstrzygnięcia podkreślić jednak należy – w nawiązaniu do zarzutów skargi – że
o zaliczeniu pojazdu do autobusów szkolnych nie decyduje sposób jego oznaczenia, lecz charakter dokonywanego przez przewoźnika przewozu.
Dokonana przez organ ponowna analiza i ocena dowodów i materiałów winna znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Dopiero całość zebranego w sprawie materiału dowodowego pozwoli organowi na właściwą jego ocenę i uznanie, czy zachodzą w sprawie przesłanki uzasadniające odpowiedzialność przewoźnika za naruszenia polegające na braku zezwolenia na wykonywanie przewozów regularnych czy też braku właściwego wyposażenia pojazdu.
-----------------------
1
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło