I SA/Wa 772/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2013 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Z. G. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2012r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] września 2012r. nr [...] orzekającą o umorzeniu jako bezprzedmiotowego wznowionego postępowania. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z dnia 19 czerwca 2010r. Z. G.wystąpiła o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta W. z dnia 14 grudnia 2007r. nr [...] o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW Nr [...], działki ewidencyjne nr [...] i [...] z obrębu [..], stanowiące część dawnej nieruchomości zapisanej do Repertorium Kw pod nr [...], pochodzącej z [...], oznaczonej miejskim numerem hipotecznym nr [...] i [...]. Do wniosku załączona została m. in. ugoda zawarta przed Sądem Rejonowym W. w dniu [...] lipca 1982r. w sprawie sygn. akt[...], pomiędzy E. D. a J. S., w której E. D. zrzekła się na rzecz J. S. praw do odszkodowania przysługującego z tytułu wywłaszczenia działek położonych w W., pochodzących z nieruchomości [...], uregulowanych w księdze wieczystej Kw nr [...]. Organy ustaliły, że Z. G. jest następcą prawnym J. S. Ponieważ ww ugoda nie była znana wcześniej organowi, postanowieniem z dnia [...] listopada 2010r. nr [...] Prezydent W. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] grudnia 2007r. Następnie Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lutego 2012r. nr [...] orzekł o odmowie uchylenia decyzji z dnia [..] grudnia 2007r. z uwagi na brak podstawy do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 2 , 4, 5 k.p.a. Decyzją z dnia [...] czerwca 2012r. nr [...] Wojewoda [...] uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia podnosząc w uzasadnieniu swojej decyzji, ze organ I instancji wznowił postępowanie z urzędu bez merytorycznego rozpatrzenia złożonego wcześniej wniosku Z. G. o wznowienie postępowania. W związku z powyższym Prezydent W. uznał postępowanie wszczęte postanowieniem z dnia [..] listopada za bezprzedmiotowe i decyzją z dnia [...] września 2012r. nr [...] umorzył je. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła Z. G. Wojewoda [...] rozpatrując odwołanie przywołał wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego dotyczące instytucji wznowienia postępowania i uznał, ze organ I instancji umorzył postępowanie w niniejszej sprawie jako bezprzedmiotowe zgodnie z przepisami prawa i obowiązującą linią orzecznictwa . Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Z. G. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy tj. : art. 105 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 § 1, art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. oraz art. 147 k.p.a. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiono, ze organ II instancji nieprawidłowo uznał, ze postępowanie w niniejszej sprawie zostało niewłaściwie wznowione z urzędu, gdyż art. 147 k.p.a. nie zezwala na wszczęcie postępowania z urzędu z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Zdaniem skarżącej postępowanie mogło się toczyć z urzędu z powodu pozostałych przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania, zwłaszcza z powodu dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, ze zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną. Wznowienie postępowania to nadzwyczajny tryb postępowania umożliwiający uchylenie decyzji ostatecznej w przypadku, gdy prowadzone przed jej wydaniem postępowanie dotknięte było którąś z wad określonych w art. 145 § 1 k.p.a. lub gdy zaistniała przesłanka wskazana w art. 145a § 1 k.p.a. bądź w art. 145b § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz w art. 145a i art. 145b następuje tylko na żądanie strony. W rozpoznawanej sprawie Prezydent W. postanowieniem z dnia [...] listopada 2010r. wznowił z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzja tego samego organu z dnia [...] grudnia 2007r. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], po czym decyzją z dnia [...] września 2012r. umorzył je jako bezprzedmiotowe z uwagi na to, ze wznowione zostało ono z urzędu w sytuacji, gdy nie został merytorycznie rozpatrzony wniosek Z. G. o wznowienie tego postępowania wskazujący jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4 i 5 k.p.a. Organ II instancji utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie uznając je za prawidłowe z uwagi na to, że nie może nastąpić wznowienie postępowania z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a w sytuacji nieprawidłowo wznowionego postępowania możliwe jest jego umorzenie z powodu bezprzedmiotowości. Stanowiska zaprezentowane przez organy obu instancji na gruncie rozpoznawanej sprawy są błędne. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 487/11 zasadnie wskazano, że granice rozpoznania sprawy po wznowieniu postępowania wyznacza art. 149 § 2 k.p.a., według którego postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego brak przy tym, występującego w innych procedurach, zastrzeżenia, że rozpoznanie sprawy po wznowieniu postępowania winno mieścić się w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia (art. 282 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 412 § 1 k.p.c.). Nie wynika z tego jednak, że w postępowaniu administracyjnym takiego ograniczenia nie ma. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również po wznowieniu postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją administracyjną rozpoznanie sprawy winno zawierać się w granicach zakreślonych stwierdzonymi podstawami wznowienia. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania ma na celu naprawienie konkretnych wad postępowania zakończonego ostateczną decyzją ujętych w formie podstaw wznowienia. Stanowisko zawarte w ww wyroku NSA Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Organ, prowadząc postępowanie na wniosek strony, związany jest podstawami wznowieniowymi zawartymi w takim wniosku i nie może odnosić się do innych podstaw nie wskazanych przez stronę. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, podana przez stronę w podaniu o wznowienie postępowania podstawa tego wznowienia wiążąco wyznacza granice tego nadzwyczajnego postępowania. Z tego tytułu organ prowadzący postępowanie dla ustalenia istnienia podstaw wznowienia nie może wyjść poza te granice (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 września 2008 r., I SA/Wa 864/08, LEX nr 454075, wyrok WSA w Olsztynie z dnia (...) kwietnia 2011 r. II SA/Ol 159/11). Tylko w postępowaniu wznowieniowym wszczętym z urzędu to organ jest pełnym dysponentem takiego postępowania, to znaczy może samodzielnie wskazywać przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego (por. wyrok Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 15 listopada 1999 r., FSA 1/99). W rozpoznawanej sprawie organ w postanowieniu o wznowieniu postępowania jako przesłankę wznowienia powołał art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i tylko w takim zakresie powinien przeprowadzić postępowanie co do przyczyny wznowienia. Wprawdzie treść art. 149 § 2 k.p.a. uzasadnia wniosek, że postanowienie o wznowieniu postępowania z urzędu nie zawęża granic tego postępowania tylko do podstawy wznowienia wyznaczonej w tym postanowieniu, a zatem przedmiotem badań i ustaleń w tym zakresie mogą być wszystkie podstawy określone w art. 145 § 1 k.p.a. z wyłączeniem określonej w pkt 4, jednakże skoro w rozpoznawanej sprawie organ ograniczył postępowanie do podstawy przewidzianej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., to jedynie ustalenia związane z tą przesłanką winny być brane pod uwagę i po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. organ powinien wydać jedno z rozstrzygnięć, jakie przewiduje art. 151 k.p.a. Niedopuszczalne zaś było uznanie wznowionego z urzędu w niniejszej sprawie postępowania za bezprzedmiotowe z tego powodu, że nie został merytorycznie rozpatrzony wniosek Z. G. z dnia [...] czerwca 2010r. wskazujący jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 1, 2, 4, 5 k.p.a., tym bardziej, że postanowieniem z dnia [...] września 2012r. Prezydent W. odmówił wznowienia kwestionowanego przez skarżącą postępowania, a Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2012r. utrzymał je w mocy. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że wskazane postanowienia zostały wydane w tej samej dacie co zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca. Powyższa okoliczność jest Sądowi znana z urzędu w związku z rozpoznawaniem skargi na ww postanowienie Wojewody [...] w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 426/13. Dodać należy, że zgodnie z przepisem art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 kwietnia 1995 r. SA/Łd 2424/94 (ONSA 1996/2/80): Z bezprzedmiotowością postępowania (art. 105 k.p.a.) mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja ze wskazanych wyżej względów nie miała miejsca, w związku z tym wskazać należy, że obydwie decyzje zostały wydane z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. Co prawda wznowienie postępowania z urzędu przez organ jest jego prawem, co oznacza, że organ nie ma obowiązku wszczynać postępowania w każdej prawomocnie zakończonej sprawie celem sprawdzenia, czy nie zachodzą podstawy do wznowienia, ani tym bardziej takich podstaw poszukiwać. Skoro jednak w niniejszej sprawie organ wznowił już z urzędu postępowanie , a brak jest podstaw do uznania go za bezprzedmiotowe, to winien przeprowadzić je zgodnie z zasadami regulującymi instytucję wznowienia postępowania określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 i 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania rozstrzygając na podstawie art. 200 tej ustawy.