I GSK 311/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Ciechomska-Florek Sędzia NSA Marzenna Zielińska (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Ilona Szczepańska po rozpoznaniu w dniu 27 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej L. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 września 2013 r. sygn. akt III SA/Gl 1382/13 w sprawie ze skargi L. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA) wyrokiem z 30 września 2013 r. ( sygn. akt III SA/Gl 1382/13) oddalił skargę L. Z. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Katowicach (dalej: Dyrektor IC) z [...] lipca 2010 r. (nr [...]), którą organ ten uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z [...] marca 2010 r. (o określeniu skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za czerwiec 2006 r. w kwocie [...] zł) i orzekł co do istoty sprawy, określając stronie zobowiązanie podatkowe w akcyzie za wskazany okres w wysokości [...] zł. Wskazany wyrok został wydany po ponownym rozpoznaniu sprawy przez Sąd pierwszej instancji, co było wynikiem uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 14 maja 2013 r. (sygn. akt I GSK 105/12) poprzednio wydanego w tej sprawie wyroku WSA w Gliwicach z 16 września 2011 r. (sygn. akt III SA/Gl 2193/10) oddalającego skargę. W wyroku z 30 września 2013 r. został wskazany następujący stan sprawy. W trakcie kontroli podatkowej, w zakresie rozliczenia obrotu i sposobu wykorzystania oleju opałowego za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2006 r. ustalono, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą pod firmą Stacja Paliw [...]. Sprzedaż oleju opałowego dokumentowana była paragonami fiskalnymi oraz fakturami VAT. W przypadku faktur VAT płatności odbywały się w formie gotówki bądź w formie przelewów bankowych. W czerwcu 2006 r. skarżąca sprzedała olej opałowy w łącznej ilości 1 211 416,39 litrów. W czasie kontroli poddano analizie oświadczenia nabywców oleju opałowego i stwierdzono w części tych oświadczeń nieprawidłowości, tj. braki wymaganych elementów oświadczenia (nr NIP, nr PESEL, podpisów oraz adresów), jak również stwierdzono, że skarżąca nie przekazała do Naczelnika Urzędu Celnego w [...] (dalej: Naczelnik UC) kopii wszystkich oświadczeń uzyskanych od nabywców oleju opałowego za kontrolowany miesiąc. Ustalenia udokumentowano protokołem z [...] kwietnia 2008 r., a skarżąca nie kwestionowała wskazanego stanu faktycznego, jedynie złożyła wyjaśnienia co do części oświadczeń, wskazując brakujące nr NIP i PESEL oraz dokonując korekty danych personalnych i adresowych. Naczelnik UC wszczął postępowanie wyjaśniające, włączył do materiału dowodowego zeznania kierowców zatrudnionych w stacji paliw skarżącej, dotyczące zasad i sposobu sprzedaży oleju, złożone w sprawie karnoskarbowej. Postanowieniem z [...] stycznia 2010 r. Naczelnik UC odmówił przeprowadzenia dowodu z zeznań kierowców: K. W., G. L., Ł. W., J. U. i M. G., oraz innych żądań wniesionych przez skarżącą w trybie art. 124 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: o.p.). Uznał bowiem, że okoliczności mające znaczenie dla sprawy odnoszą się do faktu posiadania, bądź braku niewadliwego oświadczenia o przeznaczeniu oleju opałowego. Natomiast włączone do materiału dowodowego zeznania kierowców odnoszą się do kwestii zgodności ich treści ze stanem stwierdzonym przez kierowców, podczas podejmowanych przez nich prób uzupełnienia braków w oświadczeniach. W konsekwencji Naczelnik UC decyzją z [...] marca 2010 r. określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za czerwiec 2006 r. w kwocie [...] zł, stwierdzając, że sprzedaż oleju opałowego z obniżoną stawką akcyzy w tym okresie rozliczeniowym udokumentowana paragonami fiskalnymi i fakturami na ogólną ilość 409 940 litrów została dokonana z naruszeniem warunków oraz form określonych przepisami ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257, ze zm. dalej zwanej również "u.p.a.") oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 625, ze zm.; dalej powoływanego jako "rozporządzenie MF"). Naczelnik UC uznał, że oświadczenia dotyczące tych transakcji w świetle § 4 rozporządzenia MF, nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że sprzedaż oleju opałowego nastąpiła w celach opałowych, tj. zgodnie z jego przeznaczeniem, dlatego zastosował stawkę akcyzy z art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a. W wyniku rozpoznania odwołania, Dyrektor IC decyzją z [...] lipca 2010 r. uchylił decyzję Naczelnika UC w całości i określił zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za czerwiec 2006 r. w wysokości [...] zł. Powodem uchylenia decyzji i orzeczenia co do istoty sprawy były uregulowania § 9 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu i warunków dokonywania rozliczeń podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 85, poz. 799 ze zm.). Wskazał, że P. naliczył akcyzę od oleju opałowego sprzedanego skarżącej w czerwcu 2006 r. i z uwagi na to należało obniżyć akcyzę należną o tę zapłaconą akcyzę. Poza tym Dyrektor IC podzielił stanowisko Naczelnika UC, że ryzyko nierzetelności oświadczeń składanych przez kupującego obciąża podatnika, który we wszystkich wątpliwych przypadkach może odmówić sprzedaży oleju ze stawką preferencyjną. Podzielił również ustalenia Naczelnika UC, który dokonując oceny przedłożonych przez skarżącą oświadczeń o przeznaczeniu oleju do celów opałowych w ilości 405 sztuk, stwierdził, iż 188 transakcji nie czyni zadość wymogom formalnym określonym w § 4 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia MF i pogrupował je tematycznie w tabelach. Stwierdził przy tym, że uchybienia dotyczą: transakcji niepotwierdzonych przez osoby wskazane w oświadczeniach (tabela nr 3), sprzedaży oleju opałowego niezidentyfikowanym nabywcom (tabela nr 4), sprzedaży z zawyżoną ilością oleju opałowego (tabela nr 5), oświadczeń, na których podpisy zostały zakwestionowane przez nabywców (tabela nr 6), oświadczeń, które nie spełniają wymogów formalnych (tabela nr 7). Ilość litrów oleju opałowego sprzedanego w czerwcu 2006 r. niezgodnie z przeznaczeniem wyniosła 409 940 litrów i stanowiła podstawę opodatkowania. WSA w Gliwicach wyrokiem z 16 września 2011 r. oddalił skargę skarżącej na decyzję Dyrektora IC, podzielając stanowisko organu, w tym poczynione ustalenia faktyczne, przyjmując je jako własne oraz stwierdził, iż przeprowadzone w zaskarżonym orzeczeniu rozważania prawne są prawidłowe. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, którą NSA wyrokiem z 14 maja 2013 r. uwzględnił i uchylił wyrok WSA w Gliwicach z 16 września 2011 r. Przytaczając treść regulacji prawnych NSA wskazał, że w przedstawionym stanie prawnym można mówić o dwóch stawkach podatku akcyzowego, a to o stawce na oleje opałowe przeznaczone na cele opałowe, która to stawka została obniżona (z 233 zł/1000 l do 232,00 zł/1000 l) i stosowanie której wiąże się z wymogiem wypełnienia obowiązków, przewidzianych rozporządzeniem MF oraz o stawce stosowanej w przypadku użycia olejów opałowych lub napędowych, przeznaczonych na cele opałowe, które nie spełniają warunków określonych w odrębnych przepisach, w szczególności m.in. w razie użycia ich niezgodnie z przeznaczeniem (2000 zł od 1000 l gotowego wyrobu). O prawidłowości zastosowania jednej z wymienionych stawek decydują takie prawem przewidziane sytuacje, jak przeznaczenie oleju na cele opałowe czy użycie olejów niezgodnie z przeznaczeniem. Zwroty te nie zostały ustawowo zdefiniowane. NSA wskazał, że "użycie" należy rozumieć szeroko i obejmuje ono także sprzedaż. Dla przyjęcia zaś, że ma miejsce użycie (przez sprzedaż) zgodnie z przeznaczeniem, konieczne jest dochowanie warunków uprawniających do zastosowania stawki preferencyjnej, a zatem uzyskanie oświadczeń – co do formy i treści określonych w § 4 rozporządzenia MF. Oświadczenia pozwalają na przyjęcie swoistego domniemania faktycznego, że będący przedmiotem sprzedaży olej opałowy zostanie przeznaczony na cel opałowy, że zostanie użyty zgodnie z przeznaczeniem. NSA podkreślił, że skoro prawodawca uzależnił zastosowanie przez podatnika obniżonej stawki podatku akcyzowego od posiadania złożonych przez nabywcę oświadczeń, to znaczy, że oświadczeniom tym nadano szczególne znaczenie dowodowe. Oświadczenia te muszą zatem spełniać określone wymogi prawa zarówno pod względem formalnym, jak i materialnym. Dane, jakie muszą zawierać oświadczenia, pełnią określoną funkcję. Mają na celu umożliwienie kontroli prawdziwości oświadczeń i rzeczywistego przeznaczenia wyrobów. Wobec wprowadzenia obniżonych stawek podatkowych konieczna jest bowiem możliwość nadzoru nad obrotem olejami opałowymi, by obniżenie stawek nie znajdowało zastosowania w przypadku oleju opałowego faktycznie zużywanego w innym celu. Tak określona ranga oświadczeń uzasadnia stanowisko, że obowiązek uzyskania przez sprzedawcę prawidłowych oświadczeń jest warunkiem zastosowania obniżonej stawki akcyzy. Przyjęcie więc przez sprzedawcę oświadczeń niepełnych czy też zawierających nieprawdziwe dane, wyklucza założenie – w oparciu o te oświadczenia – domniemania przeznaczenia i użycia oleju opałowego na cele opałowe. Wobec powyższego NSA za prawidłową uznał wykładnię, że przy braku prawidłowych oświadczeń nabywców nie można przyjąć domniemania przeznaczenia oleju opałowego na cele opałowe. Sprzedaż oleju opałowego bez uzyskania od nabywców oświadczenia kompletnego, z punktu widzenia wymogów z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia MF i zawierającego prawdziwe dane jest równoznaczna z użyciem oleju opałowego niezgodnie z przeznaczeniem. W takiej zaś sytuacji nie tylko nie ma możliwości zastosowania stawki obniżonej, ale uzasadnione staje się zastosowanie stawki przewidzianej w art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a. NSA podkreślił, że okolicznością istotną dla oceny zasadności zastosowania obniżonej stawki – zatem wymagającą ustalenia w sprawie – jest to, czy sprzedawca posiada stosowne oświadczenia nabywców wyrobów. NSA stwierdził, że wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku uzasadniał zarzut naruszenia art. 134 § 1 i art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). w powiązaniu z zarzutem naruszenia art. 191 o.p. w zakresie dotyczącym oceny wyjaśnień złożonych przez nabywców, którzy zaprzeczyli faktowi nabycia oleju opałowego, podważali prawdziwość oświadczeń posiadanych przez sprzedawcę lub kwestionowali wskazaną w oświadczeniach ilość nabycia oleju opałowego. NSA wskazał, że oświadczenie musi cechować nie tylko poprawność formalna, ale także materialna, co oznacza, że oświadczenie, oprócz spełnienia wymogów formalnych, musi odpowiadać rzeczywistemu stanowi rzeczy, dane w nim zawarte muszą być prawdziwe. Zasadnie przyjmuje się, że organ bada poprawność materialną oświadczeń dopiero wówczas, gdy pod względem formalnym oświadczenia te spełniają niezbędne wymogi. Jeżeli natomiast sprzedawca posiada oświadczenia poprawne formalnie, zawierające zatem prawem wymagane dane, a podczas weryfikacji prawdziwości tych danych, wskazany w oświadczeniu nabywca podważa prawdziwość tego oświadczenia - konieczna jest ocena, które z dowodów (oświadczenia przedłożone przez sprzedawcę czy wyjaśnienia składane przez nabywców w toku postępowania) i z jakich względów organ uznał za wiarygodne. Ocena taka powinna być – z poszanowaniem art. 187 § 1 i art. 191 o.p. – oparta na wszechstronnym rozważeniu prawidłowo zgromadzonego, kompletnego materiału dowodowego. Nadto ocena znaczenia i wartości dowodów dla toczącej się sprawy winna znaleźć wyraz w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (art. 210 § 4 o.p.). NSA uznał, że WSA nie dokonał oceny prawidłowości zastosowania tych przepisów we wskazanym zakresie. Brak było wyjaśnienia – w sposób poddający się kontroli – dlaczego przyjmując stan faktyczny ustalony przez organy, za wiarygodne uznano wyjaśnienia nabywców, kwestionujące prawdziwość danych, zawartych w oświadczenia. Nie wyjaśniono też podstawy prawnej, uzasadniającej stwierdzenie braku podstaw do zastosowania obniżonej stawki akcyzy, w zakresie w jakim nabywca potwierdził nabycie pewnej ilości oleju opałowego na cele opałowe. Ponownie rozpoznając sprawę, WSA zaskarżonym wyrokiem z 30 września 2013 r. oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że NSA za trafny uznał jedynie zarzut naruszenia ar. 134 §1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 191 o.p. Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej strony skarżącej zostały uznane za nieuzasadnione, zaś stanowisko w tym zakresie jest wiążące zarówno dla WSA, jak i dla skarżącej. WSA wskazał, że zarzut uwzględniony przez NSA miał dwa aspekty. Po pierwsze dotyczy oceny wyjaśnień złożonych przez nabywców, którzy zaprzeczyli faktowi nabycia oleju opałowego, podważali prawdziwość oświadczeń posiadanych przez sprzedawcę lub kwestionowali wskazaną w oświadczeniach ilość nabytego oleju (w tym zakresie NSA uznał, że WSA w wyroku z 16 września 2011 r. nie wyjaśnił dlaczego przyjmując stan faktyczny ustalony przez organy za wiarygodne uznał wyjaśnienia nabywców kwestionujące dane zawarte w oświadczeniach), zaś po drugie dotyczył niewyjaśnienia podstawy prawnej uzasadniającej stwierdzenie braku podstaw do zastosowania obniżonej akcyzy. Odnosząc się d pierwszej z tych kwestii, Sąd pierwszej instancji wskazał, że na stronie 21 uzasadnienia zaskarżonej decyzji znajduje się wywód organu odwoławczego dotyczący oceny rozbieżności pomiędzy treścią oświadczeń, którymi posłużył się sprzedawca oleju, a wyjaśnieniami udzielonymi w toku postępowania przez jego nabywców. Organ podniósł w tym zakresie, że jeśli konkretny nabywca zarzecza, że podpisał oświadczenie, na którym figurującego dane osobowe i adresowe, to nie można twierdzić, że jest to jego oświadczenie woli. Organ stwierdził również, że brak podpisu pod oświadczeniem lub jego zanegowanie oznacza, że nie można przyjąć tego oświadczenia jako pochodzącego od danego podmiotu, natomiast odmienne rozumowanie prowadzi do wniosku, że oświadczenie takie można przypisać osobie, która go nie złożyła. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, tak dokonana ocena mieści się w granicach art. 191 o.p., czyli zasady swobodnej oceny dowodów. Ocena ta została bowiem dokonana zgodnie z zasadami logiki i znajduje oparcie w pozostałych ustaleniach faktycznych, a to w tym, że uchybienia w zakresie odbierania stosownych oświadczeń od nabywców oleju wystąpiły u skarżącej w szerokim zakresie, zarówno co do rodzajów uchybień, jak i ich ilości. Natomiast odnośnie do drugiego ze wskazanych przez NSA uchybień, Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Sądu odwoławczego, że za prawidłową należy uznać wykładnię, zgodnie z którą przy braku prawidłowych oświadczeń nabywców nie można przyjąć domniemania przeznaczenia oleju opałowego na cele opałowe. WSA dodał, że sprzedaż oleju opalowego bez uzyskania od nabywców oświadczenia kompletnego z punktu widzenia wymogów z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia MF i zawierającego prawdziwe dane - jest równoznaczna z użyciem oleju opałowego niezgodnie z jego przeznaczeniem, a w takiej sytuacji nie ma możliwości zastosowania stawki obniżonej, lecz uzasadnione jest zastosowanie stawki przewidzianej w art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a. II Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach i zasądzenie kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 173, art. 174, art. 176 oraz art. 177 § 1 p.p.s.a.: 1. naruszenie prawa procesowego w postaci art. 141 § 4, art. 190, art. 153, art. 170 w zw. z art. 193 p.p.s.a w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu – w sposób poddający się kontroli – dlaczego WSA przyjmując stan faktyczny ustalony przez organy za wiarygodne uznał wyjaśnienia nabywców kwestionujące prawdziwość danych zawartych w oświadczeniach oraz sporządzenie uzasadnienia, które nie jest uzasadnieniem konkretnej sprawy, ale czyni rozważania o charakterze ogólnym bez odniesienia się do dowodów zgromadzonych w danej sprawie; uchybienie sądu polegało również na braku realizacji wytycznych NSA w odniesieniu do nie uwzględnienia w uzasadnieniu organu podatkowego oceny i wartości dowodów dotyczących kwestionowanych przez nabywców oświadczeń; wpływ tych uchybień na wynik sprawy polega na tym, że realizacja wytycznych NSA oraz dokonanie oceny materiału dowodowego w odniesieniu do sprawy będącej przedmiotem skargi mogły spowodować wydanie orzeczenia o odmiennej treści, to znaczy uwzględniającego skargę; 2. naruszenia prawa procesowego w postaci art. 134 § 2, art. 190, art. 153, art. 170 w zw. z art. 193 p.p.s.a w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że oświadczenia nabywców, które zostały za zgodą organu podatkowego uzupełnione o brakujące dane i w wyniku tego stały się poprawne formalnie, mogły być w zakresie uzupełnionych danych kwestionowane przez sąd pierwszej instancji, w sytuacji, w której NSA poprzednio zaaprobował w prawomocnym orzeczeniu uzupełnianie tych danych. Naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy, gdyż sąd w zaskarżonym wyroku pogorszył sytuację skarżącej poprzez kwestionowanie możliwości uzupełniania danych zawartych w oświadczeniach; 3. naruszenie prawa procesowego w postaci art. 151 p.p.s.a w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy – poprzez niewłaściwe zastosowanie. Przepisem, który powinien mieć zastosowanie jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Naruszenie prawa procesowego polegało na zaakceptowaniu przez WSA naruszenia przez organy podatkowe art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art.197 § 1 i art. 210 § 4 o.p. dotyczących zbierania i oceny materiału dowodowego. Naruszenie tych przepisów polegało na przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i przekształcenie się tej oceny w ocenę dowolną. Wpływ tych uchybień na wynik sprawy był bezpośredni, ponieważ prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe i ocena zebranych dowodów przy zastosowaniu zasady in dubio pro tributario powinna doprowadzić do uznania, że oświadczenia nabywców mają większą wiarygodność co do okoliczności nabycia oleju opałowego niż złożone po wielu latach zeznania (wyjaśnienia) nabywców; 4. naruszenie prawa procesowego w postaci art. 151 p.p.s.a. w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie. Przepisem który powinien mieć zastosowanie jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 190 p.p.s.a. Naruszenie prawa procesowego polegało na zaakceptowaniu naruszenia przez organy art. 210 § 4 o.p. i brak wskazania w uzasadnieniu decyzji organu powodów, dla których odmówił wiarygodności oświadczeniom złożonym przez nabywców w momencie nabycia oleju opałowego, a uznał za wiarygodne zeznania (wyjaśnienia) złożone przez nabywców kilka lat po fakcie nabycia oleju opałowego; wpływ tych uchybień na wynik sprawy polegał na tym, że prawidłowo odtworzony ciąg myślowy organu prowadzący do podważenia oświadczeń nabywców oleju opałowego umożliwiłby sformułowanie odpowiednich zarzutów w skardze do sądu administracyjnego; 5. naruszenie prawa materialnego w postaci § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia MF w związku z art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że oświadczenie potwierdzające, iż nabycie oleju opałowego miało miejsce w ilości mniejszej niż wykazana w oświadczeniu, jest w całości niepoprawne materialnie. Błędna wykładnia doprowadziła do niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a. Prawidłowa wykładnia prawa materialnego powinna doprowadzić do uznania, że oświadczenie potwierdzające fakt nabycia większej ilości oleju opałowego niż w rzeczywistości, jest poprawne materialnie i formalnie w części dotyczącej rzeczywiście nabytej ilości oleju opałowego i daje podstawę do zastosowania obniżonej stawki podatku akcyzowego w tej części. Przepisem prawa materialnego, który powinien mieć zastosowanie przy takiej wykładni prawa materialnego jest poz. 2 lit. a) załącznika nr 1 do rozporządzenia MF. Dyrektor IC w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd drugiej instancji związany jest podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. NSA nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej (por. wyrok NSA z 6 września 2012 r., I FSK 1536/11, LEX nr 1218336). Przy powołaniu w skardze kasacyjnej podstawy określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zakres oceny NSA jest ograniczony do badania, czy wskazane przepisy prawa materialnego zostały naruszone przez ich błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i na czym to naruszenie polegało. Natomiast powołanie podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. powoduje, że Sąd kontroluje, czy w trakcie orzekania przed sądem pierwszej instancji nie doszło do naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. NSA nie może więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani ich uściślać bądź w inny sposób korygować. Dodać należy, iż zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., co w rozpatrywanej sprawie nie ma miejsca. Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 pkt 1) i 2) p.p.s.a., tj. na naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów wskazanych w petitum skargi kasacyjnej oraz na naruszeniu przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy wskazanych w skardze kasacyjnej. Tak więc w pierwszej kolejności należy rozpoznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, bowiem dopiero wówczas, gdy zostanie przesądzone, że stan faktyczny przyjęty przez sąd I instancji za podstawę orzekania jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do oceny zasadności zarzutów błędnego zastosowania prawa materialnego. Ponadto przypomnieć należy, że kontroli instancyjnej sprawowanej w granicach skargi kasacyjnej poddany został wyrok Sądu pierwszej instancji wydany na skutek ponownego rozpoznania sprawy przekazanej temu Sądowi przez NSA w oparciu o przepis art. 185 § 1 p.p.s.a. Niezbędne dla rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej, jest zatem zbadanie jakich ustaleń oraz wykładni norm prawnych zawartych w wyroku NSA z 14 maja 2013 r. dotyczyło związanie Sądu pierwszej instancji. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że NSA za prawidłową uznał wykładnię przepisów ustawy o podatku akcyzowym, że przy braku prawidłowych oświadczeń nabywców nie można przyjąć domniemania przeznaczenia oleju opałowego na cele opałowe. Sprzedaż oleju opałowego bez uzyskania od nabywców oświadczenia kompletnego, z punktu widzenia wymogów z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia MF oraz zawierającego prawdziwe dane jest równoznaczna z użyciem oleju opałowego niezgodnie z przeznaczeniem. W takiej zaś sytuacji nie ma możliwości zastosowania stawki obniżonej i uzasadnione staje się zastosowanie stawki określonej w art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a. W drugiej kolejności NSA wskazał, że oświadczenie musi cechować nie tylko poprawność formalna, ale także materialna, co oznacza, że oświadczenie, oprócz spełnienia wymogów formalnych, musi odpowiadać rzeczywistemu stanowi rzeczy, dane w nim zawarte muszą być prawdziwe. Organ bada poprawność materialną oświadczeń dopiero wówczas, gdy pod względem formalnym oświadczenia te spełniają niezbędne wymogi. Jeżeli natomiast sprzedawca posiada oświadczenia poprawne formalnie, a podczas weryfikacji prawdziwości tych danych, wskazany w oświadczeniu nabywca podważa prawdziwość tego oświadczenia, konieczna jest ocena, które z dowodów (oświadczenia przedłożone przez sprzedawcę czy wyjaśnienia składane przez nabywców w toku postępowania) i z jakich względów organ uznał za wiarygodne. Ocena taka powinna być oparta na wszechstronnym rozważeniu prawidłowo zgromadzonego, kompletnego materiału dowodowego. Mając na uwadze powyższe NSA uznał, że WSA w poprzednim wyroku nie dokonał oceny prawidłowości zastosowania tych przepisów we wskazanym zakresie. Brak było wyjaśnienia, dlaczego przyjmując stan faktyczny ustalony przez organy, za wiarygodne uznano wyjaśnienia nabywców, kwestionujące prawdziwość danych, zawartych w oświadczenia. Nie wyjaśniono też podstawy prawnej, uzasadniającej stwierdzenie braku podstaw do zastosowania obniżonej stawki akcyzy, w zakresie w jakim nabywca potwierdził nabycie pewnej ilości oleju opałowego na cele opałowe. Zdaniem skarżącej kasacyjnie, WSA nie wykonał wytycznych NSA, w związku z tym stawia zarzut naruszenia: art. 141 § 4, art. 190, art. 153, art. 170 w zw. z art. 193 p.p.s.a., a także naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191 i art.197 § 1 i art. 210 § 4 o.p., podnosząc przy tym, że sporządzone uzasadnienie, nie jest uzasadnieniem konkretnej sprawy, ale czyni rozważania o charakterze ogólnym bez odniesienia się do dowodów zgromadzonych w danej sprawie. Zarzutów tych Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela, ponieważ Sąd pierwszej instancji wykonał wytyczne wyroku Sądu II instancji. WSA wyjaśnił, dlaczego przyjmując stan faktyczny ustalony przez organy, za wiarygodne uznał wyjaśnienia nabywców, kwestionując prawdziwość danych zawartych w oświadczeniach. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił w tym zakresie, że logiczna i zgodna z wymogami art. 191 Ordynacji podatkowej jest ocena organów podatkowych, iż brak podpisu nabywcy pod oświadczeniem, jak i zanegowanie tego podpisu przez nabywcę oznacza, że oświadczenie nie pochodzi od tego podmiotu, natomiast odmienne rozumowanie prowadziłoby o wniosku, że oświadczenie można przypisać osobie, która go nie złożyła. Sąd zwrócił również uwagę, że część oświadczeń nie została okazana, a część uzupełniono bądź dokonano korekty danych personalnych i adresowych, choć sprzedawca powinien był uzyskać je w prawidłowej formie w momencie dokonywania sprzedaży oleju na cele opałowe. Ponadto niektóre oświadczenia zawierały w ogóle fikcyjne dane osobowe i adresowe, gdyż osób, od których miały one pochodzić w ogóle nie ma. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że fakt uzupełniania oświadczeń potwierdzili przesłuchani pracownicy skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przytoczone okoliczności dawały podstawy do zakwestionowania danych zawartych w spornych oświadczeniach. Tym samym należy uznać, że Sąd pierwszej instancji wykonał wytyczne zawarte w poprzednio wydanym w tej sprawie wyroku NSA. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że również w drugim aspekcie, tj. wyjaśnienia podstawy prawnej, uzasadniającej stwierdzenie braku podstaw do zastosowania obniżonej stawki akcyzy, w zakresie w jakim nabywca potwierdził nabycie pewnej ilości oleju opałowego na cele opałowe, WSA wykonał wytyczne NSA. W tym zakresie Sąd pierwszej instancji wskazał, że skoro oświadczenia te nie spełniają wymogów, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MF, to jest to równoznaczne z użyciem oleju opałowego niezgodnie z przeznaczeniem. Powyższe twierdzenie WSA należy uznać za trafne, zważywszy na rolę oświadczenia nabywcy o przeznaczeniu oleju na cele opałowe jako podstawowego dokumentu kreującego prawo podatnika do obciążenia transakcji sprzedaży oleju opałowego niższą stawką podatkową. Dodać należy, że przepisy o charakterze wyjątków od reguły (stawka niższa jako wyjątek od reguły objętej stawką podstawową) winny być interpretowane ściśle. Przepisy ustawy o podatku akcyzowym i rozporządzenia MF wskazują, kiedy może być zastosowana stawka preferencyjna. Zatem a contrario w każdym przypadku, gdy wymogi te, pozwalające na zastosowanie wyjątku nie są spełnione (np. z powodu braku poprawnego formalnie lub merytorycznie oświadczenia), celowe i konieczne jest zastosowanie zasady ogólnej, ponieważ inne działanie byłoby pozbawione podstaw prawnych, a zatem nie byłoby działaniem "na podstawie i w granicach prawa", do jakiego obliguje organy art. 7 Konstytucji RP stanowiący, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Powyższe stanowisko stanowi równocześnie odpowiedź na zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego tj. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia MF w zw. z art. 65 ust. 1a pkt 1 u.p.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że oświadczenie potwierdzające, iż nabycie oleju opałowego miało miejsce w ilości mniejszej niż wykazana w oświadczeniu, jest w całości niepoprawne materialnie. Tak jak już wyżej wskazano, przepisy w zakresie stosowania obniżonej stawki podatku akcyzowego przy sprzedaży oleju opałowego są jasne i klarowne. Niespełnienie warunków w nich zawartych musi prowadzić do opodatkowania takiej sprzedaży podatkiem bez preferencji podatkowych. Konkludując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA dokonał kontroli zaskarżonej decyzji Dyrektora IC w zakresie wytycznych NSA wskazanych w wyroku z 14 maja 2013 r. Tym samym za nietrafne należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 134 § 2, art. 190, art. 153, art. 170 i art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się także z zarzutem skarżącej kasacyjnie, że rozważania Sądu pierwsze instancji mają charakter ogólny nie odnoszący się do dowodów zgromadzonych w danej sprawie. Po pierwsze, wskazać należy, że sama skarżąca kasacyjnie nie sformułowała zarzutów w sposób jednostkowy, tzn. odnoszący się do poszczególnego zakwestionowanego spornego oświadczenia. Po drugie, wskazać należy, że zaskarżona decyzja, a w szczególności decyzja Naczelnika UC zawiera pełny, konkretny i dokładny opis każdej wady (braku) kwestionowanego oświadczenia, pogrupowane tematycznie w formie tabel. Istotne jest przy tym to, że stwierdzone wady oświadczeń nie mają charakteru pojedynczego, lecz dotyczą większej ilości braków. Niepozbawione znaczenia jest także to, co przekładało się na ocenę prawidłowości wydanych przez organy podatkowe decyzji przez WSA, że całokształt prowadzonej przez skarżącą kasacyjnie działalności gospodarczej w zakresie sprzedaży oleju opałowego nie był wykonywany starannie. Sam fakt, że oświadczenia nabywców nie zgadzały się z zeznaniami tych nabywców co do okoliczności nabycia oleju opałowego świadczy o tym, że oświadczenia te nie były rzetelne i zgodne z rzeczywistością. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie nie doszło do naruszeń zasad ogólnych postępowania podatkowego, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonych decyzji. Organy podatkowe bowiem prawidłowo zgromadziły materiał dowodowy, wszechstronnie go rozważyły i oceniły, a w konsekwencji ustalony przez nie stan faktyczny sprawy zasługuje na aprobatę. Tym samym nieusprawiedliwione są zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 122, art. 180 § 1, art. 181, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 197 § 1 i 210 § 4 o.p. dotyczące zbierania i oceny materiału dowodowego, a także uzasadnienia zaskarżonej decyzji Dyrektora IC. Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznaje zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W rozpatrywanym przypadku brak podstaw by twierdzić, że zastrzeżenia stawiane pisemnym motywom rozstrzygnięcia były tego rodzaju, że uniemożliwiły stronom możliwość wdania się w spór z uwagi na wyraźny brak wskazania podstaw prawnych rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że art. 141 § 4 p.p.s.a., jako przepis prawa procesowego, może być skuteczną podstawą kasacyjną tylko w razie wykazania, że jego naruszenie mogło mieć wpływ – i to istotny – na wynik sprawy. Wykazania takiego związku w tej sprawie skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego się nie dopatrzył. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że oddalenie skargi przez WSA na podstawie art. 151 p.p.s.a. było prawidłowe. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako nieusprawiedliwioną. Odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości nastąpiło na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., a podyktowane było skonfrontowaniem trudnej sytuacji materialnej skarżącej z wysokimi kosztami kasacyjnymi w jej kilkunastu sprawach.