II OSK 39/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie: Sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędzia NSA del. Jerzy Solarski Protokolant: asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 435/13 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od M. T. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 435/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie oddalił skargę M. T. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną bojową. Jak ustalił to WSA w Warszawie Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej K.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] września 2012 r. nr [...] o cofnięciu M. T. pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej. Dla orzekających w sprawie organów w sprawie bezsporne było, że M. T. został skazany za czyn z art. 212 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm., dalej K.k.), tj. za pomówienie funkcjonariusza Policji w środkach masowego przekazu, czyli za umyślne przestępstwo, co obliguje organy Policji do cofnięcia stronie pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej do celów osobistych, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji. Jak dalej wskazano, odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii nowelizacji ustawy o broni i amunicji dokonanej ustawą z dnia 11 stycznia 2011 r. oraz stwierdzenia strony, że wprowadzone wówczas zmiany nie powinny jej dotyczyć, bowiem została skazana w marcu 2007 r., a zatem przed wejściem w życie cyt. ustawy nowelizującej ustawę o broni i amunicji, organ podał, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 11 stycznia 2011 r., do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. Postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte dnia 14 maja 2012 r., a więc po wejściu w życie nowych przepisów, co oznacza, że sprawa ta powinna być rozpatrywana na podstawie przepisów "nowych". Nie ma zatem znaczenia, że skazanie odwołującego się nastąpiło przed wejściem w życie obecnego brzmienia przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji, bowiem jego istotą jest skazanie, a nie data tego skazania, a z brzmienia tego przepisu wynika, że do jego zastosowania musi zaistnieć dana okoliczność, tj. skazanie. Decydujące znaczenie miał obowiązujący w dacie podjęcia decyzji o cofnięciu pozwolenia stan sprawy, w którym obowiązywał już wskazany w podstawie prawnej decyzji przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy o broni i amunicji. W skardze do WSA w Warszawie M. T. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym, poprzez nieuzasadnione ich zastosowanie skutkujące uznaniem organu, że zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji cofającej pozwolenie na broń palną bojową, b) art. 3 powołanej ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. poprzez błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie, c) art. 4 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. poprzez jego niezastosowanie. M. T. wskazał, że organy administracji publicznej naruszyły zakaz retroakcji, bowiem w stosunku do niego zastosowano przepisy prawa prowadzące do pogorszenia jego sytuacji prawnej, podczas gdy do stanu faktycznego tej sprawy powinny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie otrzymania przez niego uprawnienia - pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej do ochrony osobistej. Zdaniem skarżącego, przedmiotowa sprawa nie mogła zostać uznana za wszczętą i niezakończoną przed dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy o broni i amunicji, bowiem za datę wiążącą w sprawie należało uznać dzień udzielenia mu pozwolenia na posiadanie broni palnej, gdyż organ już wówczas posiadał informację o skazującym wyroku karnym i mimo to spełnieniu przez skarżącego przesłanek do wydania pozwolenia na broń, udzielił mu pozwolenia. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. W motywach wyroku oddalającego skargę WSA w Warszawie stwierdził, że nietrafna była w tym zakresie argumentacja skarżącego, że organy Policji winne były stosować przepisy w brzmieniu dotychczasowym, jako prawo obowiązujące w dniu popełnienia czynu zabronionego. Zasada lex retro non agit mogłaby być bowiem rozważana jedynie w sytuacji, gdyby ustawodawca nie uregulował kwestii intertemporalnych w powołanym przepisie art. 3 ustawy nowelizującej. Natomiast data popełnienia czynu zabronionego nie ma dla sprawy żadnego znaczenia, gdyż ustawodawca we wspomnianym przepisie art. 3 ustawy nowelizującej kwestię, w jakim brzmieniu przepisy należy stosować, uzależnił ją wprost od daty wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń, a nie od daty popełnienia czynu zabronionego. Sąd I instancji dodał ponadto, że prawomocne wyroki sądu karnego, skazujące osoby ubiegające się o pozwolenie na broń lub je posiadające za popełnienie przestępstwa mają dla organów Policji wiążący charakter w zakresie ustalania przesłanek rozstrzygnięć spraw administracyjnych. Dlatego organ nie mógł pominąć okoliczności przywołanego skazania skarżącego, nawet jeśli dotyczy ono czynu popełnionego przez niego przed zmianą ustawy o broni i amunicji dokonaną ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. Skargą kasacyjną działając przez pełnomocnika - r. pr. K. J., M. T. zaskarżył w całości ww. wyrok i zarzucił temu orzeczeniu naruszenie prawa materialnego, a to: a) art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez nieuzasadnione ich zastosowanie w sprawie - skutkujące uznaniem, że spełnione zostały przesłanki do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej, prowadzące w konsekwencji do naruszenia dyspozycji art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady zakazu retroakcji, a tym samym naruszenia jednej z podstawowych zasad państwa prawnego; b) art. 3 ustawy o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym - poprzez jego błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie w sprawie; c) art. 4 ustawy o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym - poprzez jego niezastosowanie. Wskazując na powyższe zarzuty, na zasadzie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej Ppsa), strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i merytoryczne rozpoznanie skargi w trybie art. 188 Ppsa poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Z ostrożności procesowej wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w trybie art. 185 Ppsa oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że przedstawiony zarzut w przedmiocie naruszenia przez organy zasady zakazu retroakcji był uzasadniony już choćby z tej przyczyny, że w stosunku do skarżącego zastosowane zostały przepisy prawa prowadzące do pogorszenia jego sytuacji prawnej w sytuacji, gdy w jego opinii do stanu faktycznego sprawy winny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące w dacie otrzymania przez niego określonego uprawnienia - w tym wypadku pozwolenia na posiadanie broni palnej w celu ochrony osobistej. Zdaniem strony skarżącej kasacyjnie organy orzekające w sprawie, jak również WSA w Warszawie, na żadnym etapie postępowania nie wzięły pod uwagę art. 4 ustawy nowelizującej ustawę o broni i amunicji, który stanowi, że "zachowują ważność dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni, wydane do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy". Interpretacja cytowanego przepisu prowadzić ma, zdaniem skarżącego kasacyjnie, do logicznego wniosku, że ustawodawca celem zagwarantowania pewności obrotu prawnego i przeciwdziałając naruszeniom zasady zakazu retroakcji wprowadził w nowelizacji ustawy zasadę stanowiącą, że dokumenty (zezwolenia) potwierdzające legalność posiadania broni - spełnianie warunków do ich przyznania - wydane do dnia wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej, zachowują ważność. W odpowiedzi Komendanta Głównego Policji na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zdaniem Komendanta Głównego Policji przy wydaniu skarżonego wyroku nie doszło do naruszenia przywołanych przez stronę skarżącą kasacyjnie przepisów prawa materialnego. Podczas rozprawy pełnomocnik skarżącego kasacyjnie oraz Komendanta Głównego Policji podtrzymali swe stanowiska prezentowane we wniesionych do Sądu skardze kasacyjnej i odpowiedzi na niej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1). W niniejszej sprawie żadnej z wymienionych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania Sąd się nie dopatrzył, wobec czego kontrola ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze kasacyjnej zarzutów. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stan faktyczny, jaki został ustalony na potrzebę wydania zaskarżonej decyzji ocenionej przez sąd wojewódzki za zgodną z prawem, nie był kwestionowany. M. T. w dniu [...] marca 2007 r. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w [...], sygn. II K [...] za przestępstwo z art. 212 § 2 K.k., zatem za przestępstwo umyślne (pomówienie). W dniu 24 kwietnia 2007 r. M. T. udzielono pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej. W dniu 10 marca 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz.195, dalej jako "nowela z 2011"), która zmodyfikowała m. in. przesłanki cofnięcia pozwolenia na broń. Nowela z 2011 nadała nowe brzmienie m. in. przepisowi art. 15 ustawy o broni i amunicji, który w ust. 1 pkt 6a określa, że "Pozwolenia na broń nie wydaje się osobom: stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe". Śląski Wojewódzki Komendant Policji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie cofnięcia M. T. pozwolenia na broń, z powodu braku przedłożenia orzeczenia lekarskiego i psychologicznego. W trakcie prowadzonego postępowania strona przedłożyła żądane orzeczenia, niemniej jednak organ Policji skonstatował, że wedle danych z rejestru skazanych M. T. jest osobą karaną. Okoliczność ta, jak i brak zatarcia skazania zostały ustalone bezspornie, co zobowiązywało organ do cofnięcia pozwolenia, decyzję tę utrzymał w mocy Komendant Główny Policji, a skargę jako nieuzasadnioną oddalił sąd I instancji. Istota sprawy sprowadza się zatem do oceny trafności oceny zastosowania w sprawie administracyjnej przez organy policji przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w sytuacji gdy skazanie skarżącego kasacyjnie wystąpiło jeszcze przed udzieleniem mu pozwolenia na broń, a w dacie udzielenia tego pozwolenia cyt. przepis jeszcze nie obowiązywał. Nie jest zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 4 noweli z 2011, który stanowi, że "Zachowują ważność dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni, wydane do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy". Cyt. przepis odnosi się wyłącznie do kwestii ważności dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni, nie odnosi się w żaden sposób do kwestii ziszczenia się przesłanek obligujących organ do cofnięcia pozwolenia. Nie można podzielić prezentowanej w skardze kasacyjnej wykładni cyt. przepisu, jakoby z niego wynikać miał zakaz stosowania znowelizowanych przepisów odnośnie cofnięcia pozwolenia na broń. Nie naruszył także sąd wojewódzki przepisu art. 3 noweli z 2011, wedle którego "Do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe", wywodząc że w odniesieniu do M. T. miał zastosowanie przepis art. 18 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Niewątpliwe jest, że postępowanie w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń zostało wszczęte po wejściu w życie noweli z 2011. Także wydane w sprawie decyzje organów obu instancji zapadły w czasie, kiedy obowiązywały przepisy ustawy o broni i amunicji w brzmieniu ustalonym przepisami noweli z 2011. Skoro wedle art. 3 cyt. ustawy tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe i brak jest w tym względzie innej regulacji intertemporalnej, to nie ma podstaw do tego, aby w odniesieniu do zdarzeń poprzedzających wejście w życie tej ustawy stosować inną zasadę niż ta, że organy administracji publicznej rozstrzygają sprawy w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji ostatecznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2013 r., II OSK 908/12, z 20 czerwca 2013 r., II OSK 459/12, z 7 sierpnia 2013 r., II OSK 731/12, z 7 maja 2013 r., II OSK 278/12, CBOSA.nsa.gov.pl). Trafnie zatem sąd I instancji przyjął, że w sprawie miał zastosowanie przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji w znowelizowanym brzmieniu. Cyt. przepis w dacie wydawania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji obejmował niewątpliwie przesłankę skazania za przestępstwo umyślne. Przesłanki wykluczające uzyskanie pozwolenia na broń, stanowią zarazem przyczynę do wydania decyzji o cofnięciu uprzednio wydanego pozwolenia na broń – art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji stanowi wszak, że "Właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano: należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6". Nie jest zasadny zarzut skargi kasacyjnej, że zaskarżonym wyrokiem naruszono przepisy prawa materialnego – art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji poprzez ich nieuzasadnione zastosowanie w sprawie, a konsekwencji naruszenie zasady lex retro non agit wyprowadzanej z brzmienia art. 2 Konstytucji RP. Wprowadzone przez nowelę z 2011 rozwiązanie polega na obligatoryjnym nakazie cofnięcia pozwolenia na broń w przypadku m. in. prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione umyślnie. Nie ma przy tym znaczenia, że popełnienie przestępstwa i prawomocne skazanie za nie nastąpiło przed wejściem w życie powyższej nowelizacji, ani nawet przed uzyskaniem przez skarżącego pozwolenia na broń. Nie jest kwestionowane przez skarżącego kasacyjnie, że w dacie wydawania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji był osobą prawomocnie skazaną za przestępstwo popełnione umyślnie, nie starając się o wcześniejsze zatarcie skazania. Prawidłowa jest ocena sądu I instancji, że organ zasadnie dokonał oceny faktu zaistniałego przed zmianą brzmienia przepisów (faktu prawomocnego skazania za przestępstwa popełnione umyślenie) według przepisów de novis. W takiej sytuacji nie mamy do czynienia ze wstecznym działaniem prawa, lecz z jego bezpośrednim działaniem, polegającym na tym, że od dnia wejścia w życie nowych przepisów należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń zarówno tych, które dopiero powstają, jaki i tych, które powstały przed wejściem w życie przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa, tym samym nie zachodzi retroakcja (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 września 2013 r., II OSK 908/12, LEX nr 1559942). Tym samym nie mogła zostać zaakceptowana argumentacja prezentowana w skardze kasacyjnej, wedle której do skarżącego winny mieć zastosowanie przepisy ustawy o broni i amunicji, ale w brzmieniu obowiązującym w dacie jego skazania za przestępstwo. Nie mogła także znaleźć aprobaty argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej odwołująca się do wiedzy organu wydającego pozwolenie na broń o fakcie skazania skarżącego, jak również spełnianie przez niego w dacie wydania decyzji z [...] kwietnia 2007 r., warunków uzyskania pozwolenia na broń. Skazanie skarżącego za przestępstwo umyślne, jeszcze przed wydaniem mu pozwolenia na broń, które z uwagi na treść obowiązującego prawa nie stanowiło przeszkody w wydaniu mu tego pozwolenia, stało się wobec znowelizowania ustawy o broni i amunicji, przesłanką do obligatoryjnego cofnięcia pozwolenia na broń na skutek zamierzonego działania ustawodawcy. Zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tyko Konstytucji oraz ustawom. Obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji rozwiązania ustawowe wykluczają posiadanie pozwolenia na broń przez osobę prawomocnie skazaną za przestępstwo umyślne. Te okoliczności prowadzą do wniosku, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, przeto podlega oddaleniu na podstawie art. 184 Ppsa. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 Ppsa.