I OZ 826/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 4 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 1644/13 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi Z. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] przyznającą Z. G. świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego w wysokości 100 zł w terminie od 1 stycznia 2013 r. do 31 stycznia 2013 r. na częściową opłatę czynszu. Powyższa decyzja doręczona została skarżącemu w dniu 20 marca 2013 r. W dniu 21 marca 2013 r. Z. G. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 29 marca 2013 r., sygn. akt I SO/Wa 7/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Pismem z dnia 29 kwietnia 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie na osobę pełnomocnika skarżącego wyznaczyła adw. E. M.-S. W dniu 7 czerwca 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję z dnia [...] marca 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniem z dnia 29 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Jak wskazał Sąd, skarga do sądu administracyjnego nie jest środkiem szczególnie sformalizowanym i nie wymaga sporządzenia szczegółowego uzasadnienia. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił dostatecznie, iż nie uchybił swoim obowiązkom procesowym, zwłaszcza, że nie powoływał się we wniosku o przywrócenie terminu na żadne okoliczności, czy zdarzenia, które uniemożliwiły mu samodzielne sporządzenie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Sąd wskazał ponadto, że sporządzenie skargi do sądu administracyjnego nie wymaga, tak jak w przypadku skargi kasacyjnej, pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący, któremu doręczono zaskarżoną decyzję w dniu 20 marca 2013 r. posiadał dostatecznie dużo czasu do sporządzenia skargi i jej wysłania, tym bardziej, że jak już wskazano, skarga do sądu administracyjnego nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Na powyższe postanowienie skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł zażalenie, domagając się jego uchylenia i podnosząc, że uzasadnienie odmowy przywrócenia terminu nie może się ostać, gdyż byłoby przyjęte jako wydane z naruszeniem podstawowych zasad logicznego i spójnego myślenia, a nadto z naruszeniem prawa skarżącego do sądu, który mu gwarantuje art. 45 pkt 1 Konstytucji RP. Brak jest logiki i spójności między przyznaniem skarżącemu pełnomocnika z urzędu, który składa skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, a konstatacją WSA, która znalazła się w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący sam mógł wnieść skargę, a więc uchybienie przez niego terminowi nie jest niezawinione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej p.p.s.a.), jeżeli strona uchybiła terminowi, jego przywrócenie możliwe jest jedynie wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Jak wynika z praktyki orzeczniczej sadów administracyjnych i sądów powszechnych w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu po upływie terminu na wniesienie środka zaskarżenia, pełnomocnik ten wraz z tym środkiem zobowiązany jest złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Przyjmuje się bowiem, że wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia środka zaskarżenia (por. postan. NSA z dnia 24 czerwca 2005 r., II OZ 393/05). Przy czym uznaje się, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia ustaje w momencie, gdy pełnomocnik ma pełną możliwość działania w sprawie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OZ 996/09, z 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 809/09, czy z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 763/08). W myśl art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego - czyli jeszcze zanim złożona zostanie skarga (tak: M. Niezgódka-Medek [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Kraków 2006, s. 549). Podmiot domagający się od sądu administracyjnego ochrony prawnej może pragnąć, aby jego skargę sporządził profesjonalny prawnik, i w tym celu w terminie otwartym na wniesienie tej skargi zwrócić się do sądu administracyjnego o przyznanie mu prawa pomocy w tym zakresie. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie będzie miało wtedy również wpływu na bieg terminu do wniesienia tej skargi. Co oznacza, że po ustanowieniu pełnomocnika już po upływie tego terminu konieczne będzie złożenie wraz ze skargą wniosku o jego przywrócenie (tak: A. Nędzarek, Wymogi procesowe wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu przed sądem administracyjnym, ZNSA 2013, nr 2, s. 78). Opisana wyżej sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej. Skarżący, w terminie otwartym na wniesienie skargi, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został uwzględniony, w wyniku czego ustanowiono dla niego pełnomocnika z urzędu – postanowieniem z dnia 29 marca 2013 r. Pismem z dnia 29 kwietnia 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie na osobę pełnomocnika skarżącego wyznaczyła adw. E. M.-S. Ponieważ wyznaczenie pełnomocnika miało miejsce już po upływie terminu do wniesienia skargi, pełnomocnik wraz ze skargą złożył wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia. Nie można podzielić poglądu wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że skoro skarżący mógł samodzielnie sporządzić i wnieść skargę, a tego nie uczynił, to oznacza, że uchybił swoim obowiązkom procesowym. Takie stanowisko byłoby bowiem sprzeczne z funkcjonalną wykładnią powołanego wyżej art. 243 § 1 p.p.s.a. Skoro ustawodawca przewidział możliwość przyznania prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jeszcze przez wniesieniem skargi to celem takiej regulacji było, aby na tym etapie sprawy skargę mógł sporządzić taki właśnie pełnomocnik. Odmienne stanowisko realnie zmniejszałoby możliwość obrony przez stronę swoich interesów prawnych przed sądem administracyjnym i czyniłoby w takim przypadku przyznane prawa pomocy iluzorycznym. Z tego względu zaskarżone postanowienie należało uchylić jako wydane z naruszeniem przepisów procesowych, tj. art. 86 § 1 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a., a sprawę przekazać do ponownego rozpoznania. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił jak w sentencji.