I OZ 96/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. M. – P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2186/13 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi I. M. – P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2013 r., znak nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 15 października 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2186/13, odrzucił skargę I. M. – P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia 5 lipca 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania, z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącą w wyznaczonym terminie wpisu od skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał między innymi, że zarządzenie wzywające skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone w trybie art. 73 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270). W dniu 12 listopada 2013 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Uzasadniając swój wniosek strona podała, że jest osobą w starszym wieku i zamieszkuje sama. Podała, że w terminie od dnia 15 września 2013 r., do dnia 4 listopada 2013 r. nie przebywała pod swoim adresem zamieszkania. Od dnia 16 września do dnia 31 października 2013 r., przebywała na urlopie wypoczynkowym poza swoim miejscem zamieszkania na wyjeździe wypoczynkowym w Bieszczadach. Strona dodała, że z uwagi na swój wiek i stan zdrowia często bierze udział w wyjazdach o charakterze wypoczynkowo – leczniczym. Od dnia 4 do dnia 6 października 2013 r. przebywała na Dolnym Śląsku, a później wyjechała na zaplanowaną wycieczkę na Wyspy Kanaryjskie, gdzie przebywała do dnia 22 października 2013 r. Z wycieczki wróciła dopiero w późnych godzinach wieczornych udając się bezpośrednio poza Kraków na groby swoich bliskich w związku z świętem przypadającym 1 listopada. Powyższe okoliczności, w ocenie skarżącej wskazują, że oczywistym jest, iż nie miała ona możliwości podjęcia awizowanych przesyłek, bowiem zarówno w terminie pierwszego awiza – 16 września 2013 r., jak i przez kolejnych 7 dni, oraz w terminie następnego awiza z dnia 24 września 2013 r. i przez kolejnych 7 dni nie była ona obecna w miejscu zamieszkania. Dlatego też awiza odnalazła w swojej skrzynce pocztowej dopiero w dniu 4 listopada 2013 r., kiedy to udała się na pocztę. Jednak okazało się, że awizowanych przesyłek już tam nie ma. W ocenie skarżącej przedstawione okoliczności w pełni uzasadniają wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 2186/13, odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi uznając, że skarżąca nie wykazała, iż spełniła przesłanki wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności. Sąd podkreślił, że zarówno doktryna, jak i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza zdarzenia nagłe, nieprzewidywalne, których strona nie mogła przewidzieć, np. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. W związku z tym Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie można uznać, iż powołane we wniosku zdarzenia (urlop wypoczynkowy, wyjazd na wycieczkę na Wyspy Kanaryjskie), stanowią okoliczności nagłe, uniemożliwiające skarżącej uiszczenie wpisu. W szczególności – w ocenie Sądu – nie można uznać, że okoliczności te mogłyby stanowić nadzwyczajne przeszkody, których przy dołożeniu należytej staranności, w zakresie przestrzegania terminowości czynności procesowych skarżąca nie mogła przezwyciężyć. Na to postanowienie zażalenie złożył pełnomocnik skarżącej wskazując, że ze względu na brak osób mogących zaopiekować się mieszkaniem oraz bardzo długi pobyt poza miejscem zamieszkania, skarżąca nie mogła w żaden sposób zareagować na próby doręczenia do niej przesyłek. Podniesiono, że zrównanie pozostawienia awiza w skrzynce pocztowej z przyjęciem domniemania zapoznania się przez skarżącą z pozostawionymi awizami, zamyka jej drogę sądową. W ocenie pełnomocnika skarżącej, niemożność odbioru listów została przez skarżącą uprawdopodobniona. W odpowiedzi na zażalenie, Minister Skarbu Państwa podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji, wniósł o jego o oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270), przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tej ustawy. Nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu okoliczności takie, jak dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa przez stronę (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002r., II SA/Wr 1329/01, niepubl.), czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2000r., SA/Sz 1117/99, niepubl.), bądź nieznajomość prawa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 1998r. I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127). Zaznaczyć należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003r., II SA 4162/01, Monitor Prawniczy 2003, nr 8, s. 340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie uchybionego terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby zastosować art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy, która to sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Okoliczność bowiem podana zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu, że skarżąca przebywała na urlopie wypoczynkowym w Bieszczadach, a następnie na Wyspach Kanaryjskich, nie może świadczyć o braku winy strony w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do uiszczenia wpisu od skargi, gdyż nie jest to okoliczność, której można przypisać charakter przeszkody nie dającej się przezwyciężyć. Skoro bowiem wyjazd skarżącej zaplanowany był wcześniej, to miała ona czas, by należycie zadbać o swoje interesy chociażby poprzez ustanowienie pełnomocnika, którym w myśl art. 35 § 1 powołanej wyżej ustawy może być między innymi rodzic, małżonek, rodzeństwo lub zstępni, bądź skierowanie do Sądu odpowiedniego pisma. Zaistniałego zaniedbania nie można zatem kwalifikować jako braku winy, będącego konieczną przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Dodać należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że nie wyłącza zawinienia strony udanie się na zaplanowany urlop i jej nieobecność wywołana tym faktem (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2006 r., I FZ 283/06). W orzecznictwie wskazano też, iż wyjazd za granicę także nie może zostać uznany za okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu. Planując wcześniej taki wyjazd strona powinna bowiem zadbać o swoje interesy poprzez ustanowienie pełnomocnika (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2007 r., I OZ 963/07, z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I OZ 649/12). Wobec powyższego należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, który uznał, że skarżąca nie dochowała staranności jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy procesowe. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji