I OZ 1223/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. P. na pkt II postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Kr 176/13 zwracający kwotę uiszczonego wpisu od skargi R. P. na bezczynność [...] S.A. w K. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić pkt II zaskarżonego postanowienia. W dniu 31 lipca 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga skarżącego R. P. na bezczynność Spółki [...] S.A. w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Po wniesieniu skargi i uiszczeniu wymaganego wpisu sądowego, w piśmie z dnia 24 września 2013 r. strona skarżąca cofnęła skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Kr 176/13, w pkt I. umorzył postępowanie sądowe na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), a w pkt II. na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy zwrócił skarżącemu kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Na pkt II tego postanowienia skarżący R. P. złożył zażalenie zarzucając mu naruszenie art. 200 i 201 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji nieprzyznanie pełnych kosztów postępowania – kosztów zastępstwa procesowego. Wniesiono o zasądzenie kwoty 340 zł, w tym 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, a także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa przez radcę prawnego. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że w niniejszej sprawie uwzględnienie skargi przez organ nastąpiło w drodze autokontroli, zgodnie z art. 54 § 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to jest jeszcze przed przekazaniem skargi wraz z aktami administracyjnymi sądowi. Ta okoliczność – zdaniem skarżącego – nie pozbawia go możliwości uzyskania od organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 199 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązuje zasada, że koszty postępowania obciążają strony, w zakresie, w jakim są związane z ich udziałem w tym postępowaniu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Do wyjątków od tej zasady należy między innymi art. 201 § 1 powołanej ustawy, w myśl którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 tejże ustawy. Przepis ten stanowi, iż organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Zatem w sytuacji, gdy organ (w niniejszej sprawie uczestnik), którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to przestaje on tkwić w bezczynności. Zatem w razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący ma możliwość ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, stosownie do art. 201 § tej ustawy, który mimo że nie dookreśla rodzaju kosztów, których dotyczy, to względy natury systemowej oraz celowościowej przemawiają za przyjęciem, że dotyczy on tak, jak art. 200 powołanej ustawy kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a nie tylko kosztów sądowych. W niniejszej sprawie skarga na bezczynność uczestnika [...] S.A. w K. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej została złożona w dniu 10 lipca 2013 r. W dniu 1 sierpnia 2013 r., pełnomocnik skarżącego otrzymał pismo uczestnika z dnia 25 lipca 2013 r., w którym to piśmie uczestnik oświadczył, że w uwzględnieniu skargi, załącza żądaną przez skarżącego dokumentację, a więc usunął stan bezczynności w drodze tzw. autokontroli, na co pozwala mu wskazany wyżej art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem skoro uczestnik, któremu we wniesionej skardze zarzucano bezczynność zakończył postępowanie wydaniem rozstrzygnięcia przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, to Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 powołanej umorzył postępowanie sądowe jako bezprzedmiotowe. Powyższe oznacza, że skarżącemu przysługuje zwrot kosztów, o czym zasadnie rozstrzygnął Sąd pierwszej instancji, jednakże błędnie ustalając wysokość tych kosztów. Należy zauważyć, że w niniejszej sprawie skarżący reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego M. N., który sporządził skargę na bezczynność. Stosownie zaś do art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy, do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Koszty sądowe dotyczą opłat sądowych i zwrotu wydatków zaś opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna, co wynika z art. 212 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tym samym uznać należy, że skarżącemu przysługuje zwrot całości kosztów postępowania sądowego, także w zakresie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt I OZ 669/11, z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1075/09, z dnia 17 stycznia 2012 r., sygn. akt I OZ 5/12). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, ponieważ przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Przepisy art. 203 i 204 tej ustawy przyznają stronie prawo do zwrotu kosztów w postępowaniu kasacyjnym wszczętym skargą kasacyjną od orzeczenia Sądu pierwszej instancji oddalającego lub uwzględniającego skargę. Tylko w tych przypadkach Naczelny Sąd Administracyjny jest obowiązany do zamieszczenia z urzędu w orzeczeniu rozstrzygnięcia o kosztach, o czym stanowi art. 209 ustawy. Natomiast zauważyć trzeba, iż koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi art. 200 powołanej i ten fakt winien mieć na względzie Sąd pierwszej instancji rozpoznając ponownie przedmiotowy wniosek.