VII SA/Wa 1630/13

WyrokWSA w Warszawie2013-11-20

Skład orzekający: Mirosława Pindelska, Bożena Więch - Baranowska, Elżbieta Zielińska - Śpiewak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy współwłaściciel nieruchomości stanowiącej drogę dojazdową do inwestycji, która nie jest bezpośrednio objęta pozwoleniem na budowę, posiada interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę?
Ratio decidendi
Współwłaściciel nieruchomości stanowiącej drogę dojazdową do inwestycji, która nie jest bezpośrednio objęta pozwoleniem na budowę, nie posiada interesu prawnego do żądania stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, jeśli realizacja inwestycji nie ogranicza w żaden sposób jego prawa do korzystania z tej drogi ani nie narusza przepisów prawa, które wprowadzałyby ograniczenia w zagospodarowaniu terenu w obszarze oddziaływania obiektu. W takich przypadkach spór ma charakter cywilnoprawny i powinien być rozstrzygany przed sądem powszechnym.
Stan faktyczny
Wnioskodawcy, będący współwłaścicielami działki stanowiącej drogę dojazdową do planowanej inwestycji, wystąpili z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Wojewoda stwierdził nieważność decyzji, uznając, że wnioskodawcy posiadają interes prawny. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) uchylił decyzję Wojewody i umorzył postępowanie, uznając, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony, gdyż inwestycja nie wpływa na ich nieruchomość i nie ogranicza jej zagospodarowania. WSA oddalił skargi wnioskodawców.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.), , Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant specjalista Monika Pietruszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2013 r. sprawy ze skarg M. D. i M. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargi oddala Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, zwany dalej "GINB", uchylił w całości wydaną w postępowaniu nieważnościowym decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...], i umorzył postępowanie organu I instancji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...]zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] Sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku Niepublicznego [...] na działkach o nr ew. [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę wystąpili [...], wskazując na możliwość dotknięcia decyzji jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. W związku z powyższym Wojewoda [...] pismami z dnia 18 czerwca 2010 r. wezwał wnioskodawców do przedłożenia dokumentów, z których wynikałoby posiadanie przez nich tytułu prawnego do nieruchomości, położonych w obszarze oddziaływania planowanego obiektu, w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. W odpowiedzi na ww. wezwania skarżący przedłożyli odpisy księgi wieczystej, z których wynika, że są oni współwłaścicielami działki o nr ew. [...], stanowiącej drogę dojazdową do przedmiotowej inwestycji. Decyzją z dnia [...] lipca 2012 r., Nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 157 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", po rozpoznaniu ww. wniosku, stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...]. W uzasadnieniu organ I instancji, wskazując na istotę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, przywołał motywy z jakich względów uznał, że z przedmiotowym wnioskiem wystąpiły osoby mające interes prawny. Organ I instancji wyjaśnił, przywołując treść art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, że wnioskodawcy posiadają tytuł prawny (współwłasność) do nieruchomości nr ew. [...]znajdującej się, w ocenie organu prowadzącego niniejszą sprawę, w obszarze oddziaływania obiektu, na budowę którego wydano zaskarżone pozwolenie na budowę. Przywołując treść art. 34 ust. 3 pkt 3b Prawa budowlanego organ I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie inwestor zapewnił możliwość połączenia inwestycji z drogą publiczną poprzez drogę wewnętrzną, (działkę o nr ew. [...]), stanowiącą współwłasność osób prywatnych. Ponadto, że w oświadczeniu, o którym mowa w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego inwestor wskazał, iż dysponuje ww. działką na cele budowlane. Następnie organ I instancji przywołał definicje legalną "prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane", zawartą w art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego W myśl definicji legalnej zawartej w art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, oraz wskazał, że zgoda właściciela nieruchomości, upoważniająca inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, winna być sformułowana w sposób jednoznaczny i nie może być dorozumiana (por. wyrok NSA z dnia 8 marca 2000 r., sygn. akt IV SA 316/98). W ocenie Wojewody [...], w sytuacji gdy działka objęta inwestycją stanowi współwłasność kilku osób, inwestor przed uzyskaniem pozwolenia na budowę winien uzyskać zgodę wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej działki. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym brak zgody jednego ze współwłaścicieli nieruchomości na prowadzenie prac przez inwestora stanowi o niespełnieniu wymogu art. 32 ust. 2 Prawa budowlanego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1837/09). Na gruncie niniejszej sprawy, brak zgody wszystkich współwłaścicieli drogi dojazdowej na dysponowanie nią na cele budowlane przez [...] sp. z o.o., zostało wyartykułowane w złożonych wnioskach o stwierdzenie nieważności decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Współwłaściciele działki o nr ew. [...]wskazali, że "pozbawiono ich prawa do decydowania o sposobie korzystania ze współwłasności - wspólnej drogi". Co więcej przy wniosku z dnia 23 listopada 2009 r. o udzielenie pozwolenia na budowę inwestor nie dołączył żadnego dokumentu, z którego wynikałaby ewentualna zgoda współwłaścicieli drogi na wykorzystanie jej dla potrzeb przedmiotowej inwestycji. Podkreślić należy, że skoro prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane stanowi istotną okoliczność faktyczną, a w postępowaniu budowlanym ustalana jest ona przede wszystkim w oparciu o stosowne oświadczenie, to złożenie fałszywego oświadczenia w tym przedmiocie oznacza, że podmiot składający takie oświadczenie nie legitymował się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a co za tym idzie nie powinien uzyskać pozwolenia na budowę (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1947/09). Oceniając dostrzeżone powyżej uchybienia pod kątem rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.), organ I instancji podkreślił, że w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę mimo braku zgody wszystkich współwłaścicieli nieruchomości na realizację inwestycji prowadzi do uznania, iż decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt: VII SA/Wa 789/09). Skutkiem stwierdzenia opisanej wyżej wadliwości zdaniem organu I instancji jest konieczność eliminacji przedmiotowych decyzji z obrotu prawnego. Odwołanie od ww. decyzji złożyli [...] Sp. z o.o. oraz S. S.. Zaskarżoną decyzją GINB, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., po rozpoznaniu ww. odwołania, uchylił w całości ww. decyzję Wojewody [...] i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy, przywołując treść art. 28 K.p.a. oraz art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, a także orzeczenia sądów administracyjnych, wskazał, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę "interes prawny lub obowiązek", o którym mowa w art. 28 K.p.a. jest wyprowadzany z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Ponadto wyjaśnił, że warunkiem uznania danego podmiotu za stronę postępowania i dopuszczenia go do udziału w nim jest wykazanie w dacie wystąpienia z wnioskiem, że planowania inwestycja będzie wpływać na jego nieruchomość i godzić w konkretne uprawnienie do zagospodarowania nieruchomości. Tylko wskazanie konkretnego przepisu prawa w powiązaniu ze wskazaniem konkretnego naruszonego uprawnienia, które powoduje ograniczenie w zagospodarowaniu działki osoby skarżącej może być podstawą do rozważenia wad projektu i pozwolenia na budowę. GINB wskazał, że wnioskodawcy, tj. M. D., J. K. i B. G. nie brali udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. Wnioskodawcy wywodzą swój interes prawny z faktu bycia współwłaścicielem działki nr [...] (księga wieczysta nr [...]), sąsiadującej bezpośrednio z działkami nr [...] oraz stanowiącej drogę dojazdową do działek objętych inwestycją nr [...]. Zgodnie z wypisem i wyrysem z dnia 14 kwietnia 2009 r., Nr [...], z przepisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] zatwierdzonego uchwalą Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] kwietnia 1998 r. (Dz.Urz. Woj. [...]z dnia [...] lipca 1998 r., Nr [...], poz. 119), działka nr ewid. [...]stanowi pas drogowy drogi wewnętrznej, prywatnej, umożliwiającej włączenie do układu komunikacyjnego miasta osiedla domów mieszkalnych jednorodzinnych "[...]" zlokalizowanego przy tej drodze. GINB wyjaśnił, że inwestycja zaplanowana na działkach [...], obejmuję budowę budynku, śmietnika, kontenerowej stacji transformatorowej, miejsc parkingowych oraz słupa w granicy z działką [...]. Z projektu budowlanego wynika, że jedną z dróg dojazdowych do działki inwestycyjnej stanowi ul. [...] - działka [...], której inwestor [...] Sp. z o.o. jest współwłaścicielem (księga wieczysta nr [...]). Budynek czterokondygnacyjny został zaprojektowany w odległości 5 m od granicy działki [...], trzynaście miejsc parkingowych w granicy z działką [...] (pozostałe miejsca parkingowe znajdują się w odległości co najmniej 5 m), śmietnik - ok. 20 m od granicy działki, kontenerowa stacja transformatorowa - ok. 0,5 m od granicy działki nr [...]. Na działce nr [...]nie zostały natomiast przewidziane żadne roboty budowlane . Stwierdzić należy, że realizacja inwestycji nie wpływa w jakikolwiek sposób na dotychczasowy sposób wykorzystania działki nr [...]. Ponadto podkreślić należy, że zgodnie z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. GINB mając na uwadze funkcję, kształt i charakter działki nr [...]stwierdził, że projektowana inwestycja nie ogranicza zagospodarowania ww. działki nr [...]. W szczególności ewentualne ograniczenie nie wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2002 r. nr 75 poz. 690 ze zm.), które normuje warunki sytuowania budynków względem działek budowlanych. Jak zaś wskazano powyżej, działka nr ewid. [...] nie jest działką budowlaną - stanowi drogę. Również ograniczenie takie nie wynika z przepisów miejscowego planu zagospodarowania terenu. Ponadto GINB wskazał, że sam fakt graniczenia nieruchomości z działką inwestycyjną, nie oznacza, że znajduje się ona w obszarze oddziaływania inwestycji, a tym samym jej właściciel posiada przymiot strony w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę, jak również w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. Tylko ograniczenie w zagospodarowaniu nieruchomości wynikające z konkretnego przepisu prawa daje podstawę do uczestniczenia w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym. Ponadto, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pewne ustalenia dotyczące uciążliwości związanych z działalnością powstających obiektów np. w postaci zwiększonego hałasu lub ruchu samochodowego nie należy utożsamiać z oceną obszaru oddziaływania realizowanych obiektów budowlanych na tereny sąsiadujące w rozumieniu cytowanych przepisów (wyrok WSA w Warszawie z dnia 03 września 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 904/08). W ocenie GINB nie ulega wątpliwości, że organ prowadząc postępowanie dotyczące pozwolenia na budowę powinien bardzo często uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, z drugiej zaś osób, których prawa mogą zostać poprzez realizację inwestycji naruszone. Czym innym jednak jest interes prawny, którego granice zakreślają powołane wyżej przepisy Prawa budowlanego, a czym innym postulaty, oczekiwania i życzenia obywateli dotyczące prowadzenia określonej polityki planowania przestrzennego i realizowanych inwestycji. GINB podkreślił, że praktycznie każda inwestycja powoduje uciążliwości i utrudnienia dla najbliższych sąsiadów, co jednakże nie jest równoznaczne z przyznaniem tym osobom przymiotu strony zainteresowanej w administracyjnym rozstrzygnięciu dopuszczalności realizacji określonej inwestycji. Interes faktyczny zaś, pomimo, iż istotny dla zainteresowanych nie daje podstaw do uznania za stronę postępowania zarówno w świetle art. 28 K.p.a. i art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2006 r., sygn. akt VII SA/Wa 1454/05). Zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, to na podmiocie żądającym podjęcia postępowania nieważnościowego spoczywa ciężar wykazania, że ma on legitymację materialno-prawną w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, zaś organ właściwy w sprawie jest zobowiązany do podjęcia odpowiednich czynności kontrolnych (por. wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r., II OSK 1572/09). W rozpatrywanej sprawie GINB nie dopatrzył się, a wnioskodawcy, tj. [...] nie wykazali, że działka nr [...]znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Z tego względu stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania ww. osobom przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...]. Dlatego w ocenie GINB należało uchylić decyzję Wojewody [...] z dnia [...]lipca 2012 r., Nr [...], i umorzyć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ww. pozwolenia na budowę, jako wszczętego i prowadzonego na wniosek podmiotów nie posiadających przymiotu strony. Ponadto z uwagi na formalny charakter rozstrzygnięcia, brak jest możliwości odniesienia się do merytorycznych zarzutów podniesionych w odwołaniach. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie złożyli [...], wnosząc uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji w obu skargach zarzucono naruszenie: - art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, poprzez błędną interpretację ww. przepisów polegającą na nie uznaniu przez organ wydający decyzję, strony posiadającej interes prawny w niniejszym postępowaniu, która wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] Nr [...]z dnia [...] stycznia 2010 r. - art. 7 i art. 8 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. w zw. z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwana dalej "p.p.s.a." poprzez nie wyjaśnienie w sposób wszechstronny sprawy oraz materiału dowodowego w niej zgromadzonego, w szczególności błędną wykładnię art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie uznając przymiotu strony i nie rozpoznając sprawy w sposób merytoryczny. W odpowiedzi na skargi GINB, podtrzymając dotychczasowe stanowisko, wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny, sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wykonywana kontrola polega na weryfikacji decyzji lub postanowienia organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Skargi nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w okolicznościach faktycznych i prawnych przedmiotowej sprawy prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylając w całości ww. decyzję Wojewody Mazowieckiego i umarzając postępowanie organu I instancji. W pierwszej kolejności skarżącym wyjaśnienia wymaga, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest odrębnym postępowaniem, które rządzi się swoimi prawami. Jednakże takie postępowanie, podobnie jak i inne postępowania, tj. prowadzone w trybie zwykłym lub nadzwyczajne, wymaga w od organu administracyjnego ustalenia, czy z wnioskiem inicjującym postępowanie wystąpiła strona postępowania, tj. określony podmiot posiadający interes prawny. A zatem złożenie wniosku, w tym o stwierdzenie nieważności obliguje organ nieważnościowy do ustalenia, czy pod względem formalnoprawnym (m.in. podmiotowym) taki wniosek kwalifikuje się merytorycznego rozpoznania. Taka konieczność wynika z treści art. 157 § 2 w związku z art. 61a § 1 K.p.a. Jak wynika z ugruntowanego stanowiska doktryny i orzecznictwa sądowoadministracyjnego, jest to tzw. "wstępny etap" rozpoznawania wniosku. Jeżeli z oczywistych względów na tym etapie postępowania wynika, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony, to organ winien odmówić wszczęcia postępowania. Natomiast w przypadku gdy ustalenie przymiotu strony wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, to organ administracyjny winien wszcząć postępowanie w sprawie. Jeżeli po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ administracyjny ustali, że wnioskodawca nie posiada interesu prawnego, to winien umorzyć postępowanie z uwagi na brak przymiotu strony wnioskodawcy. W niniejszej sprawie zachodzi właśnie ta druga z ww. sytuacji, ponieważ organ drugiej instancji po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego prawidłowo ocenił, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w domaganiu się rozpoznania ich wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., Nr [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...]Sp. z o.o. pozwolenia na budowę budynku [...]na działkach o nr ew. [...] obręb [...] przy ul. [...] w P.. Przechodząc zatem do merytorycznej oceny, czy organ nadzorczy drugiej instancji prawidłowo uchylił decyzję Wojewody [...] i umorzył postępowanie organu I instancji, wskazania wymaga, że zgodnie z art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Co do zasady wszczęcie postępowania jest uzależnione od tego, czy z takim wnioskiem wystąpiła strona postępowania. Konsekwencją powyższego jest to, że na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Nie ulega wątpliwości, że przepis art. 61a § 1 K.p.a. jest podstawą prawną do odmowy wszczęcia postępowania w każdej sprawie zainicjowanej żądaniem, o jakim mowa w art. 61 K.p.a., w sytuacji gdy żądanie pochodzi od osoby nie będącej stroną. Jak wynika z ugruntowanego stanowiska orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz doktryny, organ nadzorczy orzeka o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z przyczyn o charakterze formalnym (procesowym), które czynią stosowny wniosek niedopuszczalnym (jest to pogląd, choć ugruntowany na tle nieobowiązującej już regulacji art. 157 § 3 K.p.a., to aktualny w świetle obowiązującego art. 61a § 1 K.p.a.). Tak więc niedopuszczalność wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz 6. wydanie, Wydawnictwo C.H.Beck, s. 743). Na uwagę zasługuje, że ww. analizy winien również dokonać organ odwoławczy, ponieważ istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozpoznaniu przez organ odwoławczy w całokształcie sprawy, niejako od początku, co oznacza, że organ II instancji obowiązany jest - poza rozpoznaniem odwołania - w pierwszej kolejności ustalić, czy rzeczywiście z wnioskiem w konkretnej sprawie wystąpił podmiot, któremu przysługuje przymiot strony. W postępowaniu nieważnościowym na etapie postępowania odwoławczego organ II instancji na podstawie art. 157 § 2 w związku z art. 15 K.p.a. winien zatem przeprowadzić postępowanie w ww. zakresie, tj. ustalić czy rzeczywiście zachodziły przesłanki formalnoprawne warunkujące dopuszczalność merytorycznego rozpoznania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. W odróżnieniu jednak od "wstępnego etapu" badania wniosku, organ odwoławczy nie może zastosować art. 157 § 2 K.p.a. w związku z art. 61a § 1 K.p.a. i odmówić wszczęcia postępowania lecz jedynym możliwym rozstrzygnięciem kończącym sprawę jest umorzenie postępowania. Organ odwoławczy w ramach obowiązującej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego posiada zatem kompetencję do dokonania oceny legitymacji procesowej podmiotu, który występuje z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji, a więc ustala, czy przysługuje mu przymiot strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. Jednak przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę winien być analizowany na podstawie art. 28 K.p.a., w związku z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który wprowadza określone modyfikacje wobec ww. przepisu K.p.a. w zakresie sposobu ustalenia interesu prawnego konkretnego podmiotu. Zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. W niniejszej sprawie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę wystąpili [...], jako jedni ze współwłaścicieli sąsiedniej działki nr [...]stanowiącej drogę wewnętrzną, umożliwiającą włączenie do układu komunikacyjnego miasta osiedla domów mieszkalnych jednorodzinnych "[...]", zlokalizowanego przy tej drodze. Jednak dla ustalenia interesu prawnego [...] w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę nie wystarczy wskazanie, że są oni właścicielami ww. działki, ponieważ zgodnie z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, konieczne jest wykazanie, że działka ta znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji, tj. budynku [...] i innego zagospodarowania terenu na działkach o nr ew. [...] obręb [...] przy ul. [...] w [...], jaki wynika z decyzji o pozwoleniu na budowę i stanowiącego integralną część tej decyzji - projektu budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego "obszar oddziaływania obiektu" to teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu tego terenu. W zależności od charakteru inwestycji może ona powodować z uwagi na jej usytuowanie, gabaryty, a także immisje ograniczenia w zagospodarowaniu sąsiedniego terenu. W niniejszej sprawie GINB prawidłowo ocenił, że zagospodarowanie terenu na ww. działkach nie będzie powodowało oddziaływania w ww. zakresie na działkę nr [...]stanowiącą drogę wewnętrzną. Z projektu budowlanego wynika, że inwestor w związku z realizacją przedmiotowej inwestycji nie przewidział żadnych prac budowlanych, które ingerowałyby w istniejącą drogę. W tym zakresie nie wymagane było przedstawienie oświadczenia, że inwestor dysponuję działką nr [...]na cele budowlane. Złożenie takiego oświadczenia wymagane jest tylko w odniesieniu do nieruchomości objętych inwestycją. Ponadto projekt przewiduje, że do czasu wybudowania parkingu w ramach II etapu inwestycji, dojazd do działki inwestora będzie odbywał się wyłącznie za pomocą ww. drogi wewnętrznej. W tym miejscu wskazania wymaga, że w trakcie postępowania organ ustalił, że również inwestor jest współwłaścicielem ww. drogi, co oznacza, że zgodnie z art. 140 w związku z art. 195 K.c. jest uprawniony do korzystania z tej drogi wewnętrznej zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, tj. wykorzystując ją jako drogę dojazdową do swojej nieruchomości. W okolicznościach faktycznych i prawnych niniejszej sprawy skarżący celem wykazania, że inwestor będzie korzystał z ww. drogi w sposób niezgodny z prawem w związku z funkcjonowaniem przedmiotowej inwestycji, winni wykazać, że korzystanie przez inwestora z przysługującego mu prawa w ww. zakresie doprowadzi do ograniczenia lub uniemożliwienia korzystania z przysługujących praw pozostałym współwłaścicielom, w tym skarżącym [...] lub doprowadzi do przekroczenia zwykłego zarządu sprawowanego nad tą drogą przez inwestora. Ewentualnie skarżący winni wykazać, że z zawartej pomiędzy wszystkimi współwłaścicielami umowy lub orzeczenia sądu powszechnego, określających sposób zarządu nieruchomością wspólną, wynika, że inwestor nie może korzystać z ww. drogi wewnętrznej w takim zakresie, w jakim przewiduje to projekt budowlany. Z akt sprawy wyłącznie wynika, że zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w niniejszej sprawie zrealizowanie na działce inwestora planowanej inwestycji dotyczy usług nieuciążliwych, co równoznaczne jest ze stwierdzeniem, że na tym terenie wykluczone jest lokalizowanie inwestycji uciążliwych, do których nie zaliczają się centra medyczne. Takiej uciążliwości nie powoduje sam w sobie wzmożony ruch samochodowy na drodze, która zgodnie z zapisami miejscowego planu stanowi drogę dojazdową do osiedla, na którym zaplanowano przedmiotową inwestycję, a więc również do działki należącej do inwestora. A zatem to ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w niniejszej sprawie wyznaczają granice faktycznego i prawnego władztwa współwłaścicieli ww. drogi wewnętrznej. Dopóki wykonywanie prawa własności przez inwestora do ww. drogi wewnętrznej nie będzie powodowało żadnych ograniczeń w wykonywaniu tego prawa przez pozostałych współwłaścicieli oraz nie będzie prowadziło do przekroczenia czynności zwykłego zarządu, dopóty można wyłącznie mówić o posiadaniu przez pozostałych współwłaścicieli interesu faktycznego, a nie prawnego, który to interes prawny stanowi podstawę do przyznania skarżącym przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie Sądu, ani z akt administracyjnych, w tym z rozwiązań projektowych, ani z zapisów miejscowego planu nie wynika by w jakikolwiek sposób realizacja przedmiotowej inwestycji mogła doprowadzić do naruszenia interesu prawego skarżących, tj. prawa do korzystania z ww. drogi, która ma za zadanie umożliwić włączenie do układu komunikacyjnego miasta osiedla domów mieszkalnych jednorodzinnych "[...]", zlokalizowanego przy tej drodze. Z tych względów organ II instancji prawidłowo ocenił, że wnioskodawcy, w tym jeden ze skarżących - [...]nie posiada przymiotu strony, dlatego zasadnie zastosował art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylając decyzję Wojewody [...] i umarzając postępowanie organu I instancji z tej przyczyny, że wnioskodawcy nie są stroną postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowę. Z tych samych merytorycznych względów, również skarga drugiego ze skarżących, tj. [...]podlega oddaleniu, ponieważ w ramach art. 50 § 1 p.p.s.a. skarżący ten nie wykazał, że legitymuje się interesem prawnym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Podsumowując, wskazania wymaga, że ze skarg złożonych przez obu skarżących wynika, że stawiane zarzuty ze swej istoty dotyczą klasycznego sporu właścicielskiego, który nie może być rozstrzygnięty ani przed organami administracji publicznej, ani przed sądem administracyjnym. Właściwym do rozstrzygnięcia takiego sporu, a dotyczącego domniemanego "pozbawiania prawa do decydowania o sposobie korzystania ze współwłasności", jest wyłącznie sąd powszechny w drodze zainicjowanego odpowiednio powództwa cywilnego. Mając powyższe na względzie zarzuty obu skarg dotyczące naruszenia art. 28 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, a także art. 7 i art. 8 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 80 K.p.a. nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ GINB w niniejszej sprawie prawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające oraz prawidłowo dokonał oceny, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji o pozwoleniu na budowe wystąpiły osoby, którym nie przysługuje przymiot strony. Poza tym na uwagę zasługuje, że w niniejszej sprawie ani organy, ani Sąd Administracyjny nie były związane jakimkolwiek orzeczeniem sądowym, ponieważ takowe nie zapadło w wcześniej w tej konkretnej sprawie. Istotą zastosowania instytucji prawnej wynikajacej z art. 153 p.p.s.a. jest sformułowanie przez sąd administracyjny oceny prawnej i wskazań co do dalszego postepowania ale w tej konkretnej sprawie. Przywołane w obu skagrach orzeczenia sądów administracyjnych oznaczają wyłącznie przedstawienie konkretnej linii orzeczniczej, co nie stanowi o związaniu w niniejszej sprawie jakimkolwiek innym orzeczeniem w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. Z powyżej wymienionych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło