II SA/Gd 489/13
WyrokWSA w Gdańsku2013-11-26
Skład orzekający: Dorota Jadwiszczok, Wanda Antończyk, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie naprawcze w trybie art. 51 Prawa budowlanego, są zobowiązane do zbadania, czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, w tym częściami wspólnymi budynku?Ratio decidendi
Organy nadzoru budowlanego, prowadząc postępowanie naprawcze w trybie art. 51 Prawa budowlanego, są zobowiązane do zbadania, czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Brak takiego prawa, zwłaszcza w odniesieniu do części wspólnych budynku, może uniemożliwić legalizację robót budowlanych. Sąd podkreślił, że badanie tytułu prawnego do nieruchomości jest konieczne w postępowaniu legalizacyjnym, nawet jeśli inwestor nie przedstawił oświadczenia o posiadaniu takiego prawa.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżyła decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego uchylającą wcześniejszą decyzję nakazującą doprowadzenie lokalu usługowego do stanu poprzedniego. Sprawa dotyczyła robót budowlanych wykonanych bez pozwolenia na budowę w lokalu usługowym. Organy nadzoru budowlanego uznały, że roboty zostały wykonane prawidłowo pod względem technicznym i nie ma podstaw do nakładania obowiązku ich wykonania w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym nieprawidłową ocenę dowodów i brak zbadania kwestii prawa do dysponowania nieruchomością.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 kwietnia 2013 r. oraz decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 lutego 2013 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant Sekretarz Sądowy Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w Gdańsku na rozprawie w dniu 6 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy A w S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 lutego 2013r. nr [...]; 2. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. A w S. kwotę 200 zł(dwieście zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wspólnota Mieszkaniowa "A" w S. wniosła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 kwietnia 2013r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 lutego 2013r., wydaną po wznowieniu postępowaniu, na mocy której uchylona została ostateczna decyzja organu I instancji z 7 października 2010r. nakazująca doprowadzenie lokalu usługowego baru "B" zlokalizowanego przy ul. [...] do stanu poprzedniego i w konsekwencji, na mocy której stwierdzono brak podstaw do wydania decyzji nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r. nr 243, poz. 1623 ze zm.).
Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Przedmiotem postępowania przed organami nadzoru budowlanego są roboty budowlane prowadzone bez pozwolenia na budowę przez K. S. w lokalu usługowym barze B położonym w S. przy ul. [...], polegające na przebudowie tego lokalu.
Przebudowa baru B przez K. S. bez wymaganego pozwolenia na budowę została po raz pierwszy dokonana w 2001r. Postępowanie w tej sprawie zakończone zostało decyzją z dnia 14 czerwca 2004r. nakazującą K. S. przywrócenie w barze uprzednio istniejącego stanu lokalu. Bez wymaganego pozwolenia na budowę wykonane zostały antresola w części nad pomieszczeniem szaf chłodniczych, rozbiórka ściany dzielącej pomieszczenie szaf chłodniczych i salę konsumpcyjną na całej wysokości kondygnacji (pod i na antresoli), otwór drzwiowy do pomieszczenia toalety dostępny z poziomu antresoli. Postępowanie było prowadzone na podstawie art. 50 i 51 ustawy-Prawo budowlane. Ww. decyzji nakazano dokonanie rozbiórki antresoli w części nad pomieszczeniem szaf chłodniczych (pomieszczenie zaplecza kuchennego Sali konsumpcyjnej baru), przywrócenie uprzednio istniejącej ściany dzielącej pomieszczenie szaf chłodniczych i salę konsumpcyjną na całej wysokości kondygnacji parteru oraz zamurowanie pomieszczenia wc wykonanego w ścianie wspólnej budynku wraz z odtworzeniem przewodów kominowych. Inwestor oświadczył, że opisane roboty wykonał, co zostało potwierdzone przez kierownika budowy. W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 11 marca 2011r. organ nadzoru I instancji potwierdził wykonanie obowiązków nałożonych w decyzji z dnia 14 czerwca 2004r.
W wyniku zawiadomienia Wspólnoty, informującego że inwestor ponownie przywrócił poprzednio istniejący stan lokalu i w wyniku przeprowadzonej kontroli, organ w dniu 29 czerwca 2010r. ponownie wszczął postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia robót budowlanych polegających na przebudowie lokalu usługowego –Baru B zlokalizowanego na parterze budynku przy ul. [...] w S. bez wymaganego pozwolenia.
W trakcie kontroli budynku stwierdzono, że w pomieszczeniach baru po raz kolejny wykonano roboty polegające na jego przebudowie obejmujące m.in. ponowne wykonanie antresoli w części nad pomieszczeniami szaf chłodniczych ( pomieszczenie zaplecza kuchennego Sali konsumpcyjnej baru), rozebranie ściany dzielącej pomieszczenie szaf chłodniczych i salę konsumpcyjną baru na całej wysokości kondygnacji parteru (pod i na antresoli), wykonanie otworu drzwiowego do pomieszczenia wc dostępnego z poziomu antresoli, przebudowę ściany pomiędzy dawnym pomieszczeniem szaf chłodniczych a salą konsumpcyjną - rozebrana została znaczna część przedmiotowej ściany, zaś w miejscu rozebranej ściany zamontowana została belka stalowa HEB 12x12. Organ ustalił, że roboty te zostały wykonane w okresie od 11 marca 2010r. do 25 czerwca 2010r. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Inwestorem robót był również K. S.
Organ nadzoru prowadził postępowanie na podstawie art. 50 i 51 ustawy Prawo budowlane.
Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2010r. na podstawie art. 50 ust. 3 Prawa budowlanego organ nakazał K. S. przedstawienie, w terminie 30 dni, ekspertyzy technicznej dotyczącej dotychczas wykonanych robót budowlanych w lokalu, oceniających wpływ wykonanych robót budowlanych na stan techniczny budynku, a następnie wobec jej nieprzedłożenia wydał wyżej powołaną decyzję z dnia 7 października 2010r. nakazującą K. S. doprowadzenie budynku przy ul. [...] do stanu poprzedniego poprzez:
1. zamurowanie pomieszczenia wc wykonanego w ścianie wspólnej pomiędzy budynkiem nr [...] budynkiem nr [...], do którego dostęp zapewniony jest z poziomu antresoli,
2. wykonanie ściany wewnętrznej w formie uprzednio istniejącej, usytuowanej naprzeciwko drzwi wejściowych do lokalu, dzielącej dawne pomieszczenie szaf chłodniczych i salę konsumpcyjną na całej wysokości I kondygnacji, tj. odtworzenie murowanej ściany pod antresolą oraz wybudowanie murowanej ściany na antresoli,
3. rozbiórkę antresoli w części nad dawnym pomieszczeniem szaf chłodniczych.
Jednocześnie na skutek zażalenia K. S. na ww. postanowienie z dnia 10 sierpnia 2010r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 24 listopada 2010r.uchylił ww. postanowienie, natomiast w wyniku skargi wniesionej do Sądu przez Wspólnotę Mieszkaniową "A", na postanowienie z dnia 24 listopada 2010r. Sąd wyrokiem z dnia 23 marca 2011r. w sprawie sygn. akt II SA/Gd 49/11 uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Następnie w związku z wyrokiem Sądu, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 7 września 2011r. uchylił postanowienie organu I instancji z dnia 10 sierpnia 2010r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W konsekwencji powyższych rozstrzygnięć Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 28 listopada 2011r. wydanym na podstawie art. 123 kpa w związku z art. 145 § 1 pkt 7 oraz art. 147 kpa i art. 83 ust. 1 w zw. z art. 51 Prawa budowlanego wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przebudowy lokalu usługowego –Baru B zlokalizowanego na parterze budynku przy ul. [...] w S., zakończone ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 października 2010r., (z uwagi na odmienne rozstrzygniecie zagadnienia wstępnego przez właściwy organ lub sąd).
Po przeprowadzeniu postępowania, po jego wznowieniu, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał ww. opisaną decyzję z dnia 15 lutego 2013r.nr [...]. W punkcie 1. decyzji uchylił ostateczną decyzję z dnia 7 października 2010r. nakazującą doprowadzenie lokalu usługowego baru B do stanu poprzedniego oraz w punkcie 2. orzekł, o braku podstaw do wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy
- Prawo budowlane, nakładającej obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych polegających na przebudowie baru B do stanu zgodnego z prawem.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano art. 151 § 1pkt 2 i art. 104 kpa oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji w pierwszej kolejności podał, że działając na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego nałożył na K. S. obowiązek dostarczenia do 31 marca 2012r. ekspertyzy technicznej dotyczącej oceny robót budowlanych wykonanych w lokalu usługowym (barze B), określającej ich wpływ na stan techniczny budynków położonych przy ul. [...] (budynek sąsiadujący z budynkiem nr [...]) oraz zawierającej ewentualne zalecenia wskazujące zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Organ powołał się nadto na uzasadnienie ww. postanowienia, w którym wskazano, że ocena techniczna winna zawierać inwentaryzację wykonanych robót budowlanych (z uwzględnieniem robót wykonanych w obrębie ściany pomiędzy budynkami nr [...] i nr [...] z określeniem usytuowania łazienki dostępnej z poziomu antresoli), zalecenia wskazujące zakres robót budowlanych niezbędnych do wykonania w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem wraz z określeniem wpływu wykonanych robót na stan techniczny całego budynku, w szczególności na stan techniczny lokalu znajdującego się nad pomieszczeniami baru oraz wpływ wykonanych robót na stan techniczny budynku sąsiedniego (przy ul. [...]) w związku wykonaniem w pomieszczeniach baru otworu drzwiowego do pomieszczenia wc dostępnego z poziomu antresoli, w ścianie między budynkami nr [...] i [...].
Ponadto ekspertyza miała zawierać schemat aktualnie wykonanych włączeń wentylacji pomieszczeń, w tym łazienki baru do przewodów kominowych, a przypadku stwierdzenia niewłaściwego stanu włączeń określać sposób doprowadzenia tych włączeń do odpowiedniego stanu. Orzeczenie techniczne miało rozstrzygnąć kwestię zgodności wykonanych robót z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. , nr 75, poz. 690 ze zm.), Polskimi Normami i sztuką budowlaną.
Inwestor K. S. w wykonaniu zobowiązania przedłożył ekspertyzę "Ocena techniczna wykonanych prac budowlanych" z dnia 28 marca 2012, uzupełnioną aktualizacją z dnia 16 kwietnia 2012r. sporządzoną przez inż. W. I.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył jej podstawowe ustalenia, a mianowicie wskazanie, że w wyniku wykonania robót budowlanych polegających na wykonaniu antresoli, wyburzeniu ściany działowej na poziomie antresoli, wykonaniu pomieszczenia wc na poziomie antresoli w ścianie wspólnej budynków nr [...] i [...] nie stwierdzono rys pęknięć czy innych uszkodzeń mogących świadczyć o negatywnym wpływie wykonanych prac budowlanych na całość konstrukcji budynku (zaś w przypadku pomieszczenia wc na całość konstrukcji budynków przy ul. [...]). Organ zacytował treść orzeczenia, w którym stwierdzono, że wykonane prace nie powodują niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia oraz nie powodują pogorszenia warunków zdrowotnych i użytkowych mieszkańców i otoczenia. Prace wykonano zgodnie ze sztuką budowlaną, a wc na poziomie antresoli zgodnie z ww. rozporządzeniem Ministra Infrastruktury-szerokość wejścia jest prawidłowa, wc posiada drożną wentylację, pomieszczenie spełnia warunki higieniczno sanitarne (zgodnie z zał nr 1 opinią kominiarska i zał. nr 2 opinią sanepid). Wykonanie i zabezpieczenie otworu wc w ścianach nośnych budynków nr [...] i [...] nie wpływa niekorzystnie na konstrukcję obu budynków. Prace wykonane wewnątrz budynku są zgodne z aktualnym planem zagospodarowania przestrzennego.
Skarżąca wniosła zastrzeżenia do treści ww. orzeczenia i złożyła opinię rzeczoznawcy J. Ł. z dnia 23 maja 2012r. dotyczącą "stanu budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego w S. przy ul. [...] odnośnie jego części z lokalem gastronomicznym w przyziemiu i lokalem mieszkalnym nad nim na I piętrze, stan techniczny po pracach remontowo-adaptacyjnych".
Organ I instancji wskazał, że w opinii tej podano, że roboty budowlane związane z wykonaniem nadproży w przylegających do siebie ścianach budynków nr [...] i [...] w obrębie pomieszczenia wc zostały wykonane nieprofesjonalnie i niestarannie (brak właściwego podklinowania belek stalowych od góry, brak właściwej jakości podparcia na ścianach, brak poduszki betonowej, belka narusza przewód kominowy). W opinii wskazano, że obliczenia sprawdzające potwierdzają wystarczającą nośność belek nadproża na obciążenia pionowe, ale w obecnym stanie robót nie spełniają wymogu odporności na zwichrzenie. Odnosząc się do powyższej opinii rzeczoznawca W. I. wskazał, że opinia techniczna J. Ł. zawiera jedynie przypuszczenia nie poparte inwentaryzacją ani analizą zgromadzonych dokumentów, pomija fakt wykonania robót wzmacniania stropu w oparciu o projekt, z kolei belki wzmacniające stropu są odpowiednio zakotwiczone i nie wykazują odkształceń, ani też zwichrzeniania, ściana działowa lokalu nr 1 ma grubość 15cm, a nie 25cm, a nadto właścicielka mieszkania nr 1 pisemnie potwierdziła, że podłoga w kuchni jest idealnie wypoziomowana oraz że nie ma zmian na ścianach nośnych.
Odnosząc się do poruszonej w opinii J. Ł. kwestii wnęk organ wskazał, że kwestia istniejących wnęk występujących w ścianach konstrukcyjnych budynku ujęta była w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w Inspektoracie w latach 2001-2010.
Następnie w dalszej części uzasadnienia organ I instancji rozważał kwestie naruszenia kanałów wentylacyjno-kominowych będące skutkiem samowoli budowlanej. W sprawie konstrukcji przewodów kominowych budynku nr [...] to w wyniku przeprowadzonej kontroli przewodów kominowych wskazano, że objęte kontrolą przewody oraz elementy urządzeń kominowych odpowiadają przepisom ustawy z dnia 1 lipca 1994r. W sprawie dotyczącej kwestii wentylacji pomieszczeń piwnicznych skarżąca złożyła opinię A. B., w której stwierdzono, że działalność budowlano-modernizacyjna spowodowała zlikwidowanie dużych odcinków trzech kanałów wentylacyjnych na poziomie parteru. W tym miejscu wycięto otwór drzwiowy prowadzący z baru B do utworzonego po drugiej stronie ściany pomieszczenia wc. Przynajmniej jeden z tych kanałów był wykorzystywany do wentylacji pomieszczeń piwnicznych. Biegła wskazała, że sam fakt, że w danym pomieszczeniu nie jest wymagane zapewnienie wentylacji nikogo nie upoważnia do likwidacji instalacji wentylacyjnej. Odnośnie kanałów wentylacyjnych to inwestor udostępnił jeden kanał wentylacyjny piwnicy w dniu 25 maja 2012r. lecz skarżąca Wspólnota oświadczyła, że na własny koszt wykonała wentylację mechaniczną piwnic.
W dniu 127 stycznia 2013r. przeprowadzona została kontrola w pomieszczeniach lokalu usługowego w związku z informacją o przeprowadzanych pracach modernizacyjnych. W czasie kontroli ustalono, że w części lokalu trwają roboty budowlane polegające na aranżacji lokalu (układana jest glazura, terakota, malowanie). Zlikwidowane zostały schody wewnętrzne prowadzące na istniejąca antresolę, które uprzednio zlokalizowane były przy ścianie zewnętrznej graniczącej ze ścianą budynku nr [...] oraz wykonane zostały schody drewniane po przeciwnej stronie antresoli. W celu wykonania konstrukcji schodów usunięto część antresoli, tj. usunięto część belki stalowej (dwuteownika), który przy konstrukcji schodów podparty został belką stalową. Na istniejącej antresoli przy pomieszczeniu wc wydzielony został przedsionek za pomocą płyt gipsowo-kartonowych na stelażu aluminiowym. Ponadto stwierdzono, że w części lokalu zlokalizowanej w budynku nr [...] usunięta została część działki działowej, a wybudowano ściankę gipsowo-kartonową. Ustalono, że w/wym. roboty objęte były zgłoszeniem (z wyjątkiem ingerencji w konstrukcję antresoli przy schodach) z dnia 24 października 2012r. W związku z ingerencją schodów w konstrukcję antresoli do organu nadzoru została złożona dokumentacja "orzeczenie stanu technicznego schodów i konstrukcji antresoli po przeróbkach z dnia 31 stycznia 2013r. sporządzona przez M. S. W orzeczeniu tym stwierdzono, że przerobiona konstrukcja antresoli wraz z drewnianymi schodami spełnia warunki ujęte w przytoczonych Polskich Normach, które zapewniają, że nie zostaną przekroczone stany graniczne przydatności do użytkowania. Przeróbki nie grożą awarią budowlaną i nie stanowią zagrożenia dla użytkowników lokalu.
Organ I instancji ustalił, że z przedłożonych w sprawie dokumentacji projektowych nie wynika konieczność wykonania robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych dotychczas robót polegających na przebudowie lokalu usługowego do stanu zgodnego z prawem. Kwestia wyrównania ewentualnych szkód powstałych w wyniku prowadzenia tych robót nie podlega regulacji ustawy Prawo budowlane.
W odwołaniu od powyższej decyzji Wspólnota Mieszkaniowa ul. [...] w S. wniosła o uchylenie decyzji wydanej przez organ I instancji oraz wniosła o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów w rozpatrywanej sprawie, poprzez wykonanie dodatkowej ekspertyzy technicznej przez niezależnego biegłego powołanego przez organ I instancji w celu faktycznej oceny przeprowadzonych robót budowlanych zrealizowanych bez wymaganej zgody organu architektoniczno-budowlanego. W uzasadnieniu odwołania skarżąca podniosła, że organ I instancji nie zachował staranności w rozpatrywaniu sprawy samowoli budowlanej, a także nie poszanował zasady praworządności, nie dokonał obiektywnej i bezstronnej oceny stanu faktycznego sprawy, dając wiarę jedynie dowodom przedstawionym przez inwestora. Swoje odwołanie skarżąca uzupełniła w kolejnych pismach procesowych podnosząc, że w lokalu istnieją w ścianie wspólnej z budynkiem nr [...] wnęki i sprawa ta nie została mimo twierdzeń organu dostatecznie wyjaśniona i oceniona, w postępowaniu prowadzonym w l. 2001-2010. Nie jest znana dokumentacja techniczna dotycząca wnęk ani termin ich wykonania, tymczasem biegły J. Ł. zwrócił uwagę, że mogą one mieć wpływ na stabilność graniczącej z budynkiem nr [...] ściany. Podniesiono również, że decyzja potwierdza przyzwolenie organu na prowadzenie samowoli budowlanej.
Decyzją z dnia 26 kwietnia 2013 roku, nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji organ II Instancji przedstawił w pierwszej kolejności stan faktyczny sprawy oraz ustalenia zawarte w decyzji organu I instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji powołał się na przepis art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane zgodnie, z którym w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49 b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia lub 3. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1 , lub 4. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę lub w przepisach. W trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 właściwy organ nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem.
Organ II instancji uznał za prawidłową decyzję organu I instancji. Wskazał, że ustalenie o braku podstaw do rozstrzygnięcia w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego zostało poprzedzone ustaleniem, że roboty budowlane polegające na przebudowie, bez pozwolenia na budowę, baru B wykonano pod względem technicznym prawidłowo i zgodnie ze sztuką budowlaną, co zostało potwierdzone dokonaną przez organ analizą orzeczeń technicznych sporządzonych na zlecenie dwóch przeciwnych stron przez uprawnione osoby.
Organ I instancji oparł się na dowodach w postaci dwóch orzeczeń technicznych przedstawionych przez inwestora, które kategorycznie i jednoznacznie wskazały na brak zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia w przebudowanym lokalu użytkowym. Odmówił natomiast mocy dowodowej opinii technicznej dostarczonej przez skarżącą, w której obok potwierdzenia wystarczającej nośności belek nadproża dla obciążeń pionowych, pomimo niestaranności i nieprofesjonalizmu ich wykonania znalazło się domniemanie usunięcia ścian w lokalu pełniącym funkcję podpór stropu nad nim oraz potrzeba wyjaśnienia całego zakresu ingerencji w konstrukcję budynku. Organ odwoławczy uznał, że sformułowania te mają charakter ogólnikowy, domyślny i hipotetyczny.
Organ II instancji uznał, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji co do istoty sprawy jest prawidłowe i wyczerpuje przedmiot postępowania. Ocena dowodów należy zgonie z art. 80 kpa do organu, który takiej oceny dokonuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Organ nadzoru jedynie w wyjątkowych przypadkach zleca niezależną ekspertyzę, a przy odmiennych wynikach ocen technicznych organ przeprowadza rozprawę administracyjną z udziałem autorów opracowań. W rozpatrywanej sprawie nie było to konieczne, bowiem konfrontacja ocen i opinii nastąpiła w formie korespondencyjnej. Osoby wykonujące samodzielne funkcje techniczne w budownictwie są odpowiedzialne za wykonywanie ich zgodnie z przepisami i zasadami wiedzy technicznej.
Nadto organ odwoławczy wskazał, że odmowa wszczęcia postępowania powinna mieć formę postanowienia.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa "A" w S. zaskarżonej decyzji zarzuciła;
1. naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy-Prawo budowlane poprzez niezasadne uznanie, że skoro z orzeczenia przedstawionego przez inwestora wynika, że przedmiotowe roboty wykonano prawidłowo pod względem technicznym i zgodnie ze sztuką budowlaną, to należało odstąpić od nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, podczas gdy ekspertyza ma charakter jednostronny a jej wnioski są sprzeczne z inną opinią techniczną, z której z kolei wynika, że przebudowa może powodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia,
2.naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 i 77 kpa, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego niezbędnego do ustalenia, czy samowolna przebudowa lokalu nie powinna skutkować nałożeniem obowiązku na inwestora wykonania określonych czynności lub robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem,
3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa i tym samym winna być uchylona.
Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniesiono w szczególności, że organ w całości pominął ekspertyzę przedłożoną przez skarżącą i nie rozpoznał wniosków w niej zawartych, związanych usunięciem ścian w lokalu i utratą nośności stropu, nie wyjaśniając zakresu ingerencji w konstrukcje budynków.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę K. S. wniósł o jej oddalenie, podkreślając że organy administracji obu instancji dokonały wyczerpującego i wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego, dokonały gruntownej oceny złożonych w sprawie opinii. Prawidłowo ustaliły, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że nie zachodzi konieczność wykonania robót budowlanych mających na celu doprowadzenie lokalu do stanu zgodnego z pierwotnym projektem. Wykonana przebudowa nie wpłynęła również negatywnie na bezpieczeństwo i stan techniczny budynku.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż sąd administracyjny w zakresie swojej kognicji ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną jedynie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, bądź też celowości; nie rozpatruje również sprawy, kierując się na przykład zasadami współżycia społecznego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 października 2007 roku, sygn. II OSK 1402/06, Baza Orzeczeń LEX nr 360233).
Z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, nr 270) wynika nadto, iż wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Oznacza to między innymi, że sąd w ocenie legalności zaskarżonej decyzji nie ogranicza się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
Wychodząc z tak zakreślonych granic kognicji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn dotyczących niewyjaśnieni istotnych dla sprawy okoliczności, dających podstawę do stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej zawartą w art. 7 kpa organy administracji "podejmują wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy." Na organie prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w stopniu pozwalającym na ustalenie stanu faktycznego sprawy z godnie z rzeczywistością. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 kpa) zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 par. 1 kpa), a więc przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
W rozpoznawanej sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sprawy.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, roboty budowlane można rozpocząć po uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem ar. 29-31 ustawy.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący nie dysponował pozwoleniem na budowę na roboty, które organy nadzoru prawidłowo zakwalifikowały jako przebudowę lokalu użytkowego baru B położonego w S. przy ul. [...]. Wobec tego, że w wyniku przebudowy tego lokalu nie doszło do powstania nowego obiektu budowlanego organy prawidłowo zastosowały tryb legalizacyjny zawarty w przepisach art. 50 i 51 Prawa budowlanego. Przy czym z uwagi na zarzuty skarżącej, wskazać należy, że tryb ten ma również zastosowanie do sytuacji w której zarzuca się wykonanie robót w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia (ta przesłanka jest niezależna od posiadanego pozwolenia na budowę).
W przedmiotowej sprawie obowiązkiem organów nadzoru budowlanego było wyczerpujące ustalenie zakresu prac przeprowadzonych przez inwestora K. w lokalu usługowym zlokalizowanym na parterze budynku położonego przy ul. [...], z uwzględnieniem możliwości ich legalizacji w trybie
art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm. - dalej jako ustawa - Prawo budowlane).
Art. 50 ustawy - Prawo budowlane stanowi, iż w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub 2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub 3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach (ust. 1); Przy czym postanowienia o wstrzymaniu prowadzenia robót nie wydaje się gdy zostały one już wykonane.
Zgodnie zaś z art. 51 ustawy - Prawo budowlane, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania.,
Po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję: 1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo 2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (ust. 3);
Przedmiotem postępowania naprawczego określonego w ww. przepisach są roboty budowlane wykonane w warunkach określonych w art. 50 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane.
Ustalenie zakresu wykonanych robót ma zatem podstawowe znaczenie w tego rodzaju sprawach. Inwestycja przeprowadzona przez inwestora w przedmiotowej sprawie polegała na wykonaniu szeregu prac budowlanych, jednak ich zakres - zdaniem Sądu, nie został w sposób wyczerpujący ustalony przez organy obu instancji.
W pierwszej kolejności należało wskazać, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, organ ten podał, że w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 25 czerwca 2010r. stwierdzono, że w pomieszczeniach baru B wykonane zostały roboty budowlane polegające na przebudowie tego lokalu obejmującej m.in. ponowne wykonanie antresoli w części nad pomieszczeniem zaplecza kuchennego Sali konsumpcyjnej baru, rozebranie ściany dzielącej pomieszczenie szaf chłodniczych i salę konsumpcyjną bar na całej wysokości parteru (pod i na antresoli) i wykonanie otworu drzwiowego do pomieszczenia wc dostępnego z poziomu antresoli. Powyższe ustalenie stanowi przytoczenie w całości ustaleń protokołu z dnia 25 czerwca 2010r.dot. oględzin lokalu. Natomiast treść decyzji wskazuje, że wykonane zostały jeszcze inne roboty budowlane, których nie wymieniono. Organy nie wskazały, jakie to były roboty, i czy wymagały one również pozwolenia na budowę. Nadto w oparciu o pismo skarżącej organ wskazał, że w lokalu została przebudowana ściana pomiędzy dawnym pomieszczeniem szaf chłodniczych a salą konsumpcyjną-rozebrana została znaczna część tej ściany, zaś w miejscu rozebranej ściany zamontowana została belka stalowa HEB 12x12.
Organy nie przeprowadziły ustaleń faktycznych dotyczących wskazywanych w opinii J. Ł. zagrożeń dotyczących nośności stropu nad pomieszczeniem baru (brak ściany działowej podpierającej strop w miejscu antresoli i wynikające z tego skutki w mieszkaniu położonym na I piętrze nad lokalem baru), nie wyjaśniając w szczególności czy takie ściany w ogóle istniały i czy zostały usunięte przez inwestora. W opinii tej wskazano na negatywny wpływ ewentualnego usunięcia takiej ściany dla ww. lokalu mieszkalnego. W tym zakresie rzeczoznawca W. I. w swojej aktualizacji opinii z dnia 16 kwietnia 2012r.powołał się na dokonane wizje mieszkań nr 1,6 i 10 bezpośrednio usytuowanych nad pomieszczeniami baru, w trakcie których nie stwierdził pęknięć, rys, rozwarć ścian nośnych i działowych w lokalach nr 6 i 10 (drugie piętro i poddasze), natomiast w kuchni lokalu nr 1 (mieszkanie bezpośrednio nad pomieszczeniem wykonanej antresoli) stwierdził w narożniku pomieszczenia szczelinę sięgającą 1cm szerokości, wysokość pomieszczenia wynosi 2,990m do 3,018m(max różnica 2,8cm), stwierdzono też poziome mikropęknięcia ściany działowej na połączeniu płyt gipsowo kartonowych i tynku na ścianie nośnej w pomieszczeniu kuchni i sąsiadującego z kuchnia biura. Biegły powołał się na oświadczenie mieszkańca lokalu nr 1, że mikropęknięcia połączeń ścian działowych i tynku pomiędzy ścianą a podłogą powstały ok. 5 lat temu w 2008r., po wykonaniu kapitalnego remontu lokalu mieszkalnego, natomiast prace w barze B mają swój początek w 2001r. Wskazano, że uszkodzenia w lokalu mieszkalnym nr 1 nie są spowodowane wykonywaniem prac w barze. Powyższym ustaleniom przeczy oświadczenie lokatorki mieszkania nr 1 B. B.-M. z dnia 17 kwietnia 2013r., w którym oświadczyła ona, że opisane przez rzeczoznawcę szczeliny są następstwem kolejnych remontów w barze, a nie remontu jej mieszkania. Wcześniej nie występowały również nieprawidłowości w postaci pęknięć ścian. Nadto organ nie wyjaśnił w sposób dostateczny wskazywanej w opinii Ł. kwestii wnęki wykonanej w ścianie nośnej baru, podając jedynie że sprawa ta była przedmiotem postępowania w l.20012010r. Jednakże nie wskazano, czy i jakie postępowanie w tej sprawie się toczyło i w jaki sposób zostało zakończone, czy na wykonanie tego pomieszczenia inwestor dysponował pozwoleniem na budowę i czy w ogóle było ono konieczne, gdyż inwestor wskazywał, że wnęki w lokalu istniały już wcześniej. Powyższe uniemożliwia kontrolę wydanego rozstrzygnięcia w powyższym zakresie, tj. wykonania dodatkowego pomieszczenia (wnęki) w barze B w ścianie nośnej budynku.
Nadto w rozpoznawanej sprawie organy nie zbadały uprawnienia inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994r. o własności lokali (tj. Dz U. z 2000r., nr 80, poz. 903 ze zm.) jeżeli lokali wyodrębnionych wraz lokalami niewyodrębnionymi jest więcej niż siedem sprawami Wspólnoty kieruje zarząd, który reprezentuje Wspólnotę na zewnątrz i składa oświadczenia w sprawach o których mowa w art. 22 ust. 2 ustawy. Zgodnie art. 22 ust. 2 do podjęcia przez zarząd czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu potrzebna jest uchwała właścicieli lokali wyrażająca zgodę na dokonanie tej czynności. Zgodnie z art. 22 ust. 3 pkt 5 ustawy czynnościami przekraczającymi zakres zwykłego zarządu są udzielenie zgody na przebudowę nieruchomości wspólnej.
Powyższej kwestii organy nie wyjaśniły w żaden sposób, podczas gdy ustalenie, czy inwestor posiadał prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, było obowiązkiem organów. Wykonanie robót budowlanych w ścianie nośnej budynku, wspólnej ścianie mieszkańców kamienicy (a wiec części wspólnej nieruchomości), podłączenie się inwestora do przewodów kominowych i kanałów wentylacyjnych, stanowiących część wspólną budynku, która nie służy wyłącznie do użytku właściciela wydzielonego lokalu, w którym znajduje się bar B, wymaga badania kwestii prawa do dysponowania ścianą (ścianami) nośnymi oraz przewodami na cele budowlane. Jeżeli udziałem w prawie własności ścian i przewodów, oprócz inwestora, legitymują się również pozostali współwłaściciele, to dla przeprowadzenia tego rodzaju inwestycji niezbędnym było uzyskanie ich zgody, w formie wyżej opisanej uchwały. Podkreślić należy, że brak takiej zgody uniemożliwia legalizację tych robót budowlanych, albowiem brak jest możliwości doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane.
W tym miejscu wskazać należy, że w uchwale z dnia 10 stycznia 2011 roku, sygn. akt II OPS 2/10 (ONSAiWSA 2011/2/22) Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdził, iż "przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (...) nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 tej ustawy oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane". Jednak uchwały tej nie można interpretować w taki sposób, że zwalnia ona organy z konieczności badania tytułu prawnego do nieruchomości na cele budowlane. Czym innym jest bowiem sama możliwość skorzystania przez inwestora z uproszczonej formy wykazania swojego uprawnienia do dysponowania nieruchomością na cle budowlane przez złożenie stosownego oświadczenia, a czym innym posiadanie przez inwestora tytułu prawnego dającego mu takie uprawnienia. Z uzasadnienia tej uchwały wynika jednoznacznie, iż Naczelny Sąd Administracyjny uznał za konieczne badanie, w ramach prowadzonego postępowania dowodowego, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W uchwale tej wskazano, że "poza
przypadkiem określonym w art. 51 ust. 1 pkt 3 (wydanie decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych) nie można wykluczyć, iż organ nadzoru budowlanego - prowadząc postępowanie naprawcze regulowane art. 51 Prawa budowlanego, po ustaleniu w szczególności, że inwestor z własnej inicjatywy przerwał roboty budowlane i nie zamierza ich kontynuować, jak też nie miał i nadal nie ma wymaganego ustawą prawa do terenu na cele budowlane (art. 4 Prawa budowlanego), skorzysta z uprawnienia określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i wyda stosowne do ustalonego stanu faktycznego rozstrzygnięcie, którym może być też decyzja nakazująca rozbiórkę. W takim przypadku jednak podstawę rozstrzygnięcia stanowiłoby ustalenie, iż inwestor nie dysponuje i nie dysponował prawem do nieruchomości na cele budowlane, a nie to czy ma przedłożyć oświadczenie o posiadaniu takiego prawa". Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanej uchwale w sposób wyraźny zróżnicował dwie kwestie - kwestię możliwości zastosowania normy art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, przewidującej obowiązek złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, oraz kwestię badania w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 51 ustawy - Prawo budowlane prawa inwestora do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Wypowiadając się przeciwko możliwości stosowania trybu przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał jednocześnie, że badanie tytułu prawnego do nieruchomości w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym w trybie art. 51 tej ustawy powinno odbywać się w ramach prowadzonego postępowania dowodowego.
W tym miejscu podkreślić należy, że ustawodawca nałożył na inwestora, zamierzającego zrealizować roboty budowlane, pozostające w sferze zainteresowania organów administracji, obowiązek wykazania się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Badanie przez organy nadzoru budowlanego tytułu prawnego do nieruchomości wynika z konieczności respektowania wyrażonej
w art. 21 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady ochrony własności, znajdującej konkretyzację w przepisach art. 222 - 231 kodeksu cywilnego oraz konieczności zapewnienia spójności systemu prawa - rozwiązań przyjętych w prawie administracyjnym i prawie cywilnym. Rozwiązanie takie sprzyja poczuciu bezpieczeństwa prawnego i kształtowaniu zaufania obywateli do opartych na przepisach prawa działań organów władzy, w tym przypadku organów administracji oraz sądów powszechnych, których rozstrzygnięcia nie powinny być ze sobą sprzeczne. Organ nadzoru budowlanego, stosując art. 51 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane, winien zatem dokonać ustalenia okoliczności istotnych dla zastosowania tego przepisu, w tym prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i nie może zobowiązać strony do wykonania robót na części nieruchomości, do której strona nie ma tytułu prawnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 listopada 2011 roku, sygn. akt II SA/Gd 679/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Organy obu instancji nie dokonały ustaleń w powyższym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż ustalenia organów, jak i zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, nie spełniają wymogów art. 7 i art. 77 § 1 kpa. W konsekwencji ustalenia organów nie dały odpowiedzi na pytanie, jaki jest rzeczywisty zakres wykonanych robót budowlanych i ich wpływ na bezpieczeństwo budynku. Co za tym idzie ustalenie, że brak jest w odniesieniu do wykonanych robót podstaw do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 51 ustawy - Prawo budowlane, należało uznać za nieznajdujące oparcia w częściowo tylko zebranym i rozpatrzonym materiale dowodowym.
Odnosząc się do zarzutów skarżących podniesionych w piśmie uzupełniającym skargę dotyczących utrudnionego dostępu do lokalu użykowego przez skarżącą i ich rzeczoznawcę, podkreślić należy obowiązek zapewnienia stronom udziału w przeprowadzeniu dowodu ma charakter bezwzględny i nie może być ograniczony w żaden sposób, o ile strona sama nie zrezygnuje ze swojego uprawnienia. Wszystkie strony postępowania powinny mieć możliwość udziału w oględzinach przedmiotu sporu, a na jego właścicielu spoczywa prawny obowiązek umożliwienia im tego udziału (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2010 roku, sygn. akt II OSK 1438/10, Baza Orzeczeń LEX nr 746541).
Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy rozstrzygające niniejszą sprawę, nie ustalając należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1
i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, i z tej przyczyny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na przepisie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja akt lub czynność nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja może podlegać wykonaniu. Ponieważ zaskarżona i uchylona decyzja dotyczyła braku podstaw do wydania decyzji w trybie art. 51 ustawy - Prawo budowlane i nie podlegała wykonaniu, orzekanie o możliwości jej wykonania było bezprzedmiotowe.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku
z art. 205 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z uwagi na uwzględnienie skargi Wspólnoty Mieszkaniowej sprawa będzie ponownie rozpoznawana przez organ I instancji, który winien uwzględnić treść powyższych rozważań Sądu przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Zgodnie bowiem
z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Organ w pierwszej kolejności powinien dokonać ponownych oględzin przedmiotowego budynku (zapewniając możliwość udziału w oględzinach wszystkim stronom postępowania), które dałyby podstawę do poczynienia ustaleń faktycznych organu odnośnie zakresu i rodzaju przeprowadzonych robót budowlanych. W przypadku ustalenia, iż wykonane roboty budowlane dotyczą również części wspólnych budynku, organ winien także zbadać prawo do dysponowania przez inwestora tymi częściami wspólnymi nieruchomości na cele budowlane. Organ winien nadto wszystkim dokonanym ustaleniom dać wyraz w uzasadnieniu decyzji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło