I FSK 377/14

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-06-26

Skład orzekający: Małgorzata Niezgódka-Medek, Maria Dożynkiewicz, Janusz Zubrzycki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zastosowanie przez organ podatkowy art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w sytuacji gdy podatnik nie został poinformowany o wszczęciu postępowania karnego skarbowego najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, jest zgodne z Konstytucją RP, nawet jeśli postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte w okresie obowiązywania przepisu w brzmieniu innym niż oceniane przez Trybunał Konstytucyjny?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r. (sygn. akt P 30/11), stwierdzający niezgodność art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej z Konstytucją RP w zakresie dotyczącym braku powiadomienia podatnika o wszczęciu postępowania karnego skarbowego, ma zastosowanie również do brzmienia tego przepisu obowiązującego po 1 września 2005 r. Sąd uznał, że stwierdzona przez Trybunał niekonstytucyjność dotyczy także późniejszego brzmienia przepisu, ponieważ zasada ochrony zaufania obywatela do państwa nie została zachowana. W związku z tym, jeśli powiadomienie o wszczęciu postępowania karnego skarbowego nastąpiło po upływie terminu przedawnienia, zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, a organy podatkowe nie mogły skutecznie wydać decyzji określających to zobowiązanie.
Stan faktyczny
Spółka Z. S.A. została zobowiązana do zapłaty podatku od towarów i usług za listopad 2006 r. decyzjami organów podatkowych obu instancji. Organy zakwestionowały prawo spółki do zastosowania stawki 0% VAT dla wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów, uznając, że faktury i dokumenty przewozowe nie odzwierciedlały rzeczywistego przeznaczenia towarów. Spółka podniosła zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący niezgodności art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej z Konstytucją RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, podzielając argumentację spółki o przedawnieniu zobowiązania. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną, kwestionując zastosowanie wyroku TK do obecnego stanu prawnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Skarbowej w O. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w O. na rzecz Z. S.A. w G. kwotę 1200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Protokolant Marta Sokołowska-Juras, po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Op 654/13 w sprawie ze skargi Z. S.A. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 20 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2006 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w O. na rzecz Z. S.A. w G. kwotę 1200 (słownie: jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu na skutek skargi Z. S.A. w G. uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z 20 czerwca 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z 27 lutego 2013 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2006 r. i orzekł też, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana 2. Uzasadniając wyrok, WSA wskazał, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. decyzją z 27 lutego 2013 r. określił spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 2006 r. w kwocie 552 669 zł. Organ ustalił, iż spółka zaniżyła za listopad 2006 r. kwotę zobowiązania podatkowego o kwotę 13 848 zł, bowiem rozliczyła w deklaracji VAT-7 za wskazany miesiąc jako wewnątrzwspólnotowe dostawy towarów opodatkowane stawką 0% i wykazała w informacji podsumowującej VAT-UE za IV kwartał 2006 r. – trzy faktury szczegółowo opisane przez organ i mające dokumentować sprzedaż piwa na rzecz kontrahenta zagranicznego P. z siedzibą we Włoszech. Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że dostawy piwa faktycznie przeznaczone były dla innego odbiorcy niż podmiot wskazany przez spółkę w fakturach i dokumentach ADT. Towary zostały wywiezione na Węgry i wydane niezidentyfikowanej osobie. Zatem, faktury VAT oraz dołączone do nich dokumenty ADT i CMR, mające potwierdzać dokonanie przez spółkę wewnątrzwspólnotowej dostawy piwa na rzecz włoskiej firmy, nie odzwierciedlały rzeczywistego przeznaczenia objętej nimi dostawy. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego za miesiąc objęty zaskarżoną decyzją organ odwoławczy odwołał się do art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) i stwierdził, że termin przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2006 r. upłynął z dniem 31 grudnia 2011 r. Zwrócił uwagę, że w wyroku z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. w zakresie w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku ze wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji. Organ odwoławczy wskazał, że w aktach niniejszej sprawy znajduje się postanowienie Urzędu Skarbowego z 30 grudnia 2011 r., o wszczęciu śledztwa w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na narażeniu Skarbu Państwa na uszczuplenie w zakresie podatku od towarów i usług, obejmujące okres od listopada 2006 r. do 30 września 2008 r. Natomiast pismem z 18 października 2012 r. Naczelnik tego Urzędu powiadomił spółkę o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za listopad 2006 r., a pismo to zostało jej doręczone 6 listopada 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, iż w powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny odniósł się do niekonstytucyjności art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia.2005 r., a przepis ten w tym brzmieniu nie miał zastosowania w rozpatrywanym przypadku. Zdaniem organu drugiej instancji powołany wyrok nie uchyla i nie pozbawia prawnej skuteczności zawieszenia biegu terminu przedawnienia z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, dokonane wcześniej bez powiadomienia podatnika, a także w stanach prawnych obowiązujących po dniu 1 września 2005 r. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że sprzedaż piwa włoskiej firmie faktycznie nie miała miejsca, a dostawy towaru od samego początku były przeznaczone dla innego odbiorcy niż podmiot wskazany przez spółkę na fakturach i dokumentach ADT. Zatem istniały podstawy do przyjęcia, że zakwestionowane dostawy nie stanowiły wewnątrzwpólnotowej dostawy towarów, albowiem firma wskazana na fakturach nie była nabywcą towarów, co oznacza, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki pozwalające zakwalifikować te czynności dostawy jako WDT, do której zastosowanie będzie miała stawka 0% podatku VAT. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że spółka nie tylko nie dołożyła należytej staranności w celu upewnienia się, że dokonywane przez nią czynności nie prowadzą do uczestnictwa w oszustwie podatkowym, lecz także miała świadomość uczestniczenia w takim oszustwie i realizacji tego oszustwa sprzyjała 3. W skardze na decyzję ostateczną spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 i art. 194 § 1, art. 210 § 4, art. 121 § 2, art. 124, art. 12 § 1, § 6 pkt 2, art. 123 § 1, art. 200 § 1 i art. 200a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Spółka zarzuciła także naruszenie art. 208 § 1 i art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej i art. 190 Konstytucji przez brak uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie z racji bezprzedmiotowości tego postępowania z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2006 r. z dniem 31 grudnia 2011 r. na skutek pominięcia tez wyrażonych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11. Nadto zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: art. 42 ust. 1, ust. 3, ust. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm.; dalej u.p.t.u.) oraz art. 138 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE seria L z 2006 r. Nr 347/1 ze zm.). 4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. 5. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji odnosząc się do zarzutu przedawnienia, powołując się na art. 70 § 1 i art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej, stwierdził, iż organ podatkowy po upływie terminu przedawnienia nie może skutecznie żądać zapłaty należności, zaś dobrowolna zapłata podatku po tym terminie skutkuje powstaniem nadpłaty podlegającej zwrotowi. Jednakże bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych może ulec zawieszeniu lub przerwaniu w sytuacjach określonych w art. 70 Ordynacji podatkowej. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, iż jedną z przesłanek zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, jest wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Dlatego też zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych należy postrzegać w kontekście art. 84 oraz art. 217 Konstytucji. Następnie Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. w sprawie o sygn. akt P 30/11 i mając na uwadze jego treść zauważył, że termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2006 r. upływał w dniu 31 grudnia 2011 r. Zatem decyzje wymiarowe przez organy podatkowe obu instancji wydane zostały już po tej dacie. Z akt sprawy wynikało ponadto, że postanowieniem z 30 grudnia 2011 r. wszczęto postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe polegające na narażeniu Skarbu Państwa na uszczuplenie w zakresie podatku od towarów i usług z tytułu wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów, obejmujące okres od listopada 2006 r. do końca września 2008 r. Pismem z 18 października 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego powiadomił spółkę o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2006 r., a pismo to zostało doręczone adresatowi 6 listopada 2012 r. W efekcie powyższego zdaniem Sądu pierwszej instancji do powiadomienia podatnika o skutku, jaki powoduje wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe tj. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku od towarów i usług za listopad 2006 r., doszło już po upływie okresu przedawnienia tego zobowiązania podatkowego, które upłynęło z dniem 31 grudnia 2011 r. Sąd pierwszej instancji podkreślił także, że sentencja przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczy zgodności z Konstytucją art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do końca sierpnia 2005 r., niemniej jednak w końcowej części uzasadnienia Trybunał zawarł istotne wskazówki interpretacyjne dotyczące art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w obecnie obowiązującym brzmieniu. Trybunał wskazał bowiem, w sposób wyraźny i niebudzący jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, że również i ten przepis zawiera normę niekonstytucyjną. 6. W skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżył powyższy wyrok w całości zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1) w zakresie naruszenia prawa materialnego: – art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 188 pkt 1 i 190 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, a także art. 66 i art. 69 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.) oraz art. 178 ust. 1 i art. 193 Konstytucji RP - poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, że zobowiązanie podatkowe objęte ww. decyzjami Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Dyrektora Izby Skarbowej uległo przedawnieniu z uwagi na brak zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo karne skarbowe, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11, którym uznano, że "art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy -Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 ze zm.), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej", podczas gdy ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma wprost zastosowania w niniejszej sprawie; 2) w zakresie naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy: – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 133 § 1, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo u ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz w związku z art. 188 pkt 1 i 190 ust. 1 Konstytucji RP i art. 66 i art. 69 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym - poprzez bezzasadne uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na wadliwe ustalenie, że zobowiązanie podatkowe objęte ww. decyzjami Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Dyrektora Izby Skarbowej uległo przedawnieniu z uwagi na brak zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo karne skarbowe, w związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11, podczas gdy ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma wprost zastosowania w niniejszej sprawie; – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 133 § 1, art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz w związku z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 178 ust. 1 i art. 193 Konstytucji RP — poprzez odmowę zastosowania ww. przepisu art. 70 § 6 pkt 1 z uwagi na stwierdzenie jego niekonstytucyjności w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11, a w konsekwencji niewystąpienie przez Sąd pierwszej instancji z pytaniem co do zgodności art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym w 2011 i 2012 r.) z Konstytucją RP, w sytuacji, gdy ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11 dotyczy swoim zakresem jedynie okresu od 1 stycznia 2003 r. do 31 sierpnia 2005 r., a zdarzenia powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia miały miejsce w niniejszej sprawie w 2011 r.; – art. 141 § 4 p.p.s.a.- poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do rozstrzygnięcia poczynionego przez organy podatkowe obu instancji odnośnie do braku prawa skarżącej spółki do zastosowania preferencyjnej stawi 0% z tytułu dokonania wewnątrzwspólnotowych dostaw piwa, które przeznaczone było dla innego odbiorcy niż podmiot wskazany przez skarżącą na wystawionych fakturach. W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyrok w całości i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania w uchylonej części oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. . 7. Dla oceny zarzutów skargi kasacyjnej istotne jest to, czy prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, że skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. w sprawie o sygn. akt P 30/11 można rozciągnąć na treść przepisu w brzmieniu, który nie był przedmiotem oceny Trybunału. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego było brzmienie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej nadane przez art. 1 pkt 58 ustawy z 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. poz. 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Pytanie przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu przez sąd pytający dotyczyło bowiem art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej we wskazanym wyżej brzmieniu. W wyroku P 30/11 Trybunał orzekł, że art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 58 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387 oraz z 2007 r. Nr 221, poz. 1650), w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. 8.2. Kwestia ta była już wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z 11 lutego 20104 r. sygn. akt I FSK 350/13 NSA stwierdził, że wskazany wyżej wyrok Trybunału jest wyrokiem interpretacyjnym. Jak to wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 14 marca 2005 r., sygn. akt FPS 4/04 (ONSAiWSA 2005/3/50) wyroki Trybunału Konstytucyjnego mogą być dzielone na afirmatywne (stwierdzające konstytucyjność), te mają charakter deklaratoryjny, oraz negatywne (stwierdzające niekonstytucyjność zakwestionowanego aktu prawnego). Co do orzeczeń stwierdzających niekonstytucyjność wskazuje się, że mają one charakter konstytutywny, albowiem od momentu wejścia orzeczenia w życie dotychczasowa norma prawna przestaje być regułą powinnego zachowania. Oprócz wymienionych wyżej wyroków TK o prostych skutkach wskazuje się na istnienie wyroków TK o skutkach złożonych, którymi mogą być zarówno wyroki afirmatywne, jak i negatywne. Do orzeczeń, które stwierdzają niekonstytucyjność, charakteryzujących się takimi złożonymi skutkami, należą, obok orzeczeń uzupełnionych klauzulą opóźnionej mocy obowiązującej, także wyroki stwierdzające niekonstytucyjność "w pewnym zakresie" (bywają one niekiedy w literaturze obejmowane określeniem "orzeczenia interpretacyjne" w szerokim znaczeniu (vide J. Trzciński: Orzeczenia interpretacyjne Trybunału Konstytucyjnego, "Państwo i Prawo" 2002, z. 1, s. 6; Z. Czeszejko-Sochacki: Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego: pojęcie, klasyfikacja i skutki prawne, "Państwo i Prawo" 2000, z. 12, s. 20-21; Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński: Komentarz do ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, Warszawa 1999, s. 212). 8.3. Z sentencji wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że należy on właśnie do wyroków interpretacyjnych negatywnych o złożonych skutkach, gdyż orzeczeniem tym stwierdzono, że badany art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zakresie, w jakim wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania karnego lub postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, o którym to postępowaniu podatnik nie został poinformowany najpóźniej z upływem terminu wskazanego w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, jest niezgodny z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Złożoność skutków takiego wyroku polega na tym, że w zakresie, który nie został wskazany w sentencji, kontrolowany przepis nie zostaje uznany za sprzeczny z Konstytucją; skutek taki następuje wyłącznie w odniesieniu do zakresu wskazanego w sentencji orzeczenia (por. Z. Czeszejko-Sochacki, L. Garlicki, J. Trzciński: Komentarz..., s. 214; L. Garlicki: Uwagi o charakterze prawnym orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego, [w:] Studia nad prawem). W przypadku wyroków interpretacyjnych Trybunał Konstytucyjny wskazuje, jak należy rozumieć badany przepis z uwzględnieniem jego prokonstytucyjnej wykładni. Z tego typu wyroków wynika więc zakaz interpretacji przepisu, która mogłaby doprowadzić do jego odczytania i zastosowania w sposób sprzeczny z sentencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego. 8.4. Nie ulega wątpliwości, że wskazane wyżej orzeczenie, co jasno wynika z jego uzasadnienia i samej sentencji, rozstrzyga w przedmiocie stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 stycznia 2003 r. do dnia 31 sierpnia 2005 r. Porównując jednak treść tej normy w stanie prawnym w zakresie objętym zapytaniem oraz po nowelizacji tego przepisu z dniem 30 czerwca 2005 r., która weszła w życie z dniem 1 września 2005 r. na podstawie ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 143, poz. 1199) jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, w zakresie, w jakim była przedmiotem badania, treść tej normy nie uległa zmianie, gdyż zmiana ta sprowadzała się jedynie do doprecyzowania, że chodzi nie o wszczęcie jakiegokolwiek postępowania karnego, ale postępowania karnego wiążącego się z niewykonaniem tego zobowiązania. Treść normy art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu nadanym po wskazanej wyżej nowelizacji, co podkreślił też Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wskazanego wyżej orzeczenia, zawiera również normę uznaną w tym wyroku za niekonstytucyjną. W pkt 7 części III uzasadnienia wyroku P 30/11 zatytułowanym "Skutki orzeczenia" dodatkowo wskazano, że Trybunał zwraca jednak uwagę, że art. 70 § 6 pkt 1 o.p. w obecnie obowiązującym brzmieniu również zawiera normę uznaną w tym wyroku za niekonstytucyjną. W związku z tym skutkiem niniejszego wyroku jest konieczność nowelizacji tego przepisu w sposób gwarantujący, że podatnik z chwilą upływu 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zostanie poinformowany, że przedawnienie nie nastąpi z uwagi na zawieszenie jego biegu. Nie powinno więc budzić wątpliwości, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny cecha niekonstytucyjności odnosi się także do art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. Można więc w tej sytuacji mówić o oczywistej niezgodności z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej także art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. w zakresie, o którym mowa w omawianym orzeczeniu Trybunału. 8.5. W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się, że oczywistość niezgodności przepisu z Konstytucją oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią wystarczające przesłanki do odmowy przez sąd zastosowania przepisów ustawy. W tak bowiem oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchomiały procedurę pytań prawnych (vide R. Hauser, A. Kabat, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lutego 2002 r., sygn. akt I PA/Po 461/01- OSP z 2003/2 s. 73-75, M. Wiącek, Pytania prawne do Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 20011, s. 269, uchwała NSA z 16 października 2006 r., sygn. akt I FPS 2/06, ONSAiWSA 2007/1/3). Poglądy te Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie w pełni podziela. 8.6. Wbrew więc temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej, były podstawy do dokonania przez Sąd pierwszej instancji prokonstytucyjnej wykładni istotnego w tej sprawie przepisu i uznania, że także na gruncie stanu prawnego obowiązującego od 1 września 2005 r., należy przepisowi art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej postawić zarzut sprzeczności z art. 2 Konstytucji RP w zakresie opisanym w wyroku Trybunału, gdyż także w tym stanie prawnym zasada konstytucyjnej ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa nie została zachowana. Podobne stanowisko zaprezentowane zostało też w wyrokach NSA z 20 czerwca 2013 r., sygn. akt I FSK 1799/12 i z 1 października 2013 r., sygn. akt I FSK 1392/12 (dostępne na stronie internetowej NSA). Nie było zatem potrzeby formułowania kolejnego zapytania w przedmiocie zgodności z Konstytucją omawianego przepisu w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. 9. Ze względu na powyższe, skoro prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego za objęty niniejszą sprawą okres rozliczeniowy, nie było potrzeby dokonywania przez ten Sąd oceny w zakresie braku podstaw do zastosowania przez spółkę 0 % stawki podatku VAT w związku z zakwestionowanym dostawami. Nie można więc podzielić też zarzutu skargi kasacyjnej naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. 9. Wobec powyższego skargę kasacyjną jako niezasadną należało na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalić. O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 tej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło