I FZ 74/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. D. S., T. S. s.c. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 1546/13 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. D. S., T. S. s.c. w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 6 września 2013 r. nr ... w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług zobowiązania podatkowego za IV kwartał 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 1546/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. D. S., T. S. s.c. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z 6 września 2013 r. nr ... w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług zobowiązania podatkowego za IV kwartał 2010 r. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że w skardze spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie uzasadniając w żaden sposób złożonego wniosku. WSA stwierdził jednocześnie, że brak jest w aktach sprawy innych danych wskazujących na aktualną sytuację majątkową skarżącej, co tym samym uniemożliwiło ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku z urzędu. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez uznanie, że w sprawie tej nie zachodzą przewidziane w tym przepisie przesłanki oraz art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez niewezwanie strony do uzupełnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie tej kwestii do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała na swoją złą sytuację finansową. Zdaniem strony wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na ujemny wizerunek firmy i obniży jej wiarygodność. W ocenie strony okoliczność spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wymaga żadnych szczególnych dowodów, ponieważ wynika to już z samego doświadczenia życiowego. WSA miał zresztą możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu niezależnie od braku uzasadnienia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wniesienie skargi do sądu z uwagi na art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może, ale nie musi, na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W świetle tego przepisu przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie wskazała we wniosku na żadną z tych przesłanek. Tymczasem decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (vide postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07, orzeczenia.nsa.gov.pl.). Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość nastąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W zdaniu pierwszym tego przepisu wskazano, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Oznacza to, że sąd może udzielić ochrony tymczasowej zawsze, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a nie tylko, gdy strona udowodni we wniosku, że niebezpieczeństwo takie zachodzi. Nie oznacza to jednak, że sąd w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu miałby się domyślać lub przewidywać, jakie zajdzie realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Twierdzenia zaś wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (vide J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2006, s. 188). Stan finansowy skarżącej nie jest w tym przypadku wystarczającą przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podobnie wpływ egzekucji na renomę firmy nie może być uznany za spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wszak każda nieterminowa spłata zobowiązań lub brak tej spłaty niekorzystnie wpływa na wizerunek firmy. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji, nawet przy istnieniu trudnej sytuacji materialnej strony, nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywołuje nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a., skoro ani strona nie wskazała, że zachodzą przesłanki wskazane w tym przepisie, ani z akt sprawy to nie wynika. Brak należytego uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej nie uniemożliwia jego rozpoznania, ale w niniejszej sprawie uniemożliwia jego pozytywną ocenę. Odnosząc się do drugiego zarzutu zażalenia, wskazać trzeba, że nie jest on zasadny, bowiem wbrew opinii spółki brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest wymogiem formalnym, którego brak uniemożliwiałby nadanie sprawie dalszego biegu, nie było więc podstaw do wzywania strony o uzupełnienie wniosku o uzasadnienie na podstawie art. 49 § 1 p.p.s.a. Autor zażalenia jest zresztą niekonsekwentny w swojej argumentacji, uważa bowiem z jednej strony, że w sytuacji braku uzasadnienia wniosku WSA winien był samodzielnie wykazać zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a z drugiej strony – że w takiej sytuacji WSA winien był jednak wezwać stronę o wykazanie tych przesłanek. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności nie wszczyna postępowania w sprawie. Nie jest więc możliwe jego odrzucenie. Jest to pismo w postępowaniu sądowym, które w razie nieuzupełnienia braków podlega, zarządzeniem przewodniczącego, pozostawieniu bez rozpoznania. W wypadku innych braków, np. braku uzasadnienia, podlega merytorycznemu rozpoznaniu przez sąd. (vide B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011, wyd. IV). Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie nie zgadza się z jednostkowym poglądem wyrażonym w powołanym w uzasadnieniu zażalenia postanowieniu NSA z 18 stycznia 2006 r., sygn. akt I OZ 1471/05, jakoby brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu wymagał wezwania strony o jego uzasadnienie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Powołany zaś w tym kontekście wyrok NSA z 26 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 201/05 nie ma odniesienia do tej sprawy, dotyczy bowiem innego stanu faktycznego. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, należało stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.