I OSK 673/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.O. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 grudnia 2013 r. o sygn. akt II SA/Op 447/13 w sprawie ze skargi A.O. na uchwałę Rady Miejskiej w N. z dnia 27 marca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie likwidacji publicznego gimnazjum postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. W dniu [...] września 2013 r. adwokat A.B., na zasadzie art. 101 § 1 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (tak podaje we wniosku – Dz. U. nr 16, poz. 95), działając w imieniu A.O., osoby której prawa i interes prawny został naruszony, rodzica ucznia Gimnazjum nr [...] w N. – który pobiera naukę w tym Gimnazjum w obecnym roku szkolnym – wezwał Radę do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie uchwały nr [...] Rady Miejskiej w N. w przedmiocie likwidacji publicznego gimnazjum. Równocześnie w skardze nadanej bezpośrednio do Sądu w dniu 16 września 2013 r. adwokat A.B., w imieniu A.O., wniósł o: stwierdzenie nieważności ww. uchwały, orzeczenie, że nie może ona być wykonana, przyznanie kosztów procesu, jak też połączenie niniejszej sprawy ze sprawą dotyczącą D.S. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie art. 59 ust. 1 ustawy o systemie oświaty. W uzasadnieniu przytoczył argumentację przedstawioną w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, dodatkowo podając, że oprócz skarżącej jeszcze [...] osób wymienionych w skardze nie zostało powiadomionych o likwidacji placówki. Podał, że w dniu [...] września 2013 r. zostało dokonane wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na skargę Gmina N. wniosła o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazała, że skarga wraz załącznikami została jej przekazana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, albowiem wbrew dyspozycji art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) pełnomocnik skarżącej nie wniósł skargi za pośrednictwem organu, ale przesłał ją bezpośrednio do sądu administracyjnego. Gmina zwróciła uwagę, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wpłynęło do organu w dniu 16 września 2013 r., zaś skarga (datowana na ten sam dzień, co wezwanie, czyli na dzień 16 września 2013 r.), przekazana przez WSA w Opolu wpłynęła do niego w dniu 19 września 2013 r., stąd bezprzedmiotowe stało się rozpatrywanie wniesionego wezwania do usunięcia naruszenia prawa, skoro zachodziła konieczność udzielenia odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, postanowieniem z dnia 23 grudnia 2013 r., odrzucił skargę. W uzasadnieniu stwierdził, że koniecznym warunkiem formalnym do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na uchwałę Rady jest uprzednie bezskuteczne wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa. Z akt badanej sprawy wynikało, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa złożono do organu w dniu 16 września 2013 r., i również w dniu 16 września 2013 r. pełnomocnik strony skarżącej nadał w placówce pocztowej skargę na uchwałę Rady Miejskiej w N. skierowaną bezpośrednio do Sądu, czyli oba środki zostały złożone jednocześnie. Z tego względu, jak podał Wojewódzki Sąd Administracyjny, uniemożliwiono organowi zajęcie stanowiska w tym zakresie. Jednoczesne wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz skargi do sądu administracyjnego oznaczało, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że nie został spełniony wymóg uprzedniego bezskutecznego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. W ocenie WSA, bez bezskutecznego wezwania właściwego organu skarga nie mogła zostać skutecznie wniesiona do sądu, a jeśli taka sytuacja zaistniała, Sąd zobowiązany jest skargę odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jako niedopuszczalną. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wywiodła A.O., reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżając je w całości. Orzeczeniu temu postawiła zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., a także art. 53 § 2 p.p.s.a., jak i art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r Nr 142, poz. 1591 ze zm), poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W związku z tym wniosła o uchylenie postanowienia i przekazanie WSA w Opolu do ponownego rozpoznania, jak też o zasądzenie kosztów procesu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Istota sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a następnie – w tym samym dniu – skargi na uchwałę gminy – jest uchybieniem procesowym, które wiązać powinno się z odrzuceniem skargi, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."). Stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm., dalej "u.s.g."), każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. stosownie do art. 101 ust. 3 cyt. ustawy, w sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym. Zarazem art. 102a tej ustawy stanowi, że sprawach, o których mowa w rozdziale 10 ustawy o samorządzie gminnym, nie stosuje się przepisów art. 52 § 3 i 4 p.p.s.a. Jak zauważył NSA w – cytowanej także przez Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu – uchwale z dnia 2 kwietnia 2007 r., II OPS 2/07 (ONSAiWSA 2007, nr 3, poz. 60), przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Dodał też, że skarga na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, także wówczas, gdy skargę wniesiono w terminie 60 dni od dnia wezwania przed upływem terminu załatwienia wezwania (art. 35 § 3 k.p.a. w związku z art. 101 ust. 3 u.s.g.), jeżeli organ nie uwzględnił wezwania. Jak prawidłowo zauważył WSA w Opolu za przywołaną uchwałą NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r., z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni na wniesienie skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni na wniesienie skargi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Mając to na uwadze uznać należy, że skoro bieg terminu do wniesienia skargi rozpoczyna się z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, to skarga złożona po wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, nawet nadana do sądu administracyjnego (zamiast za pośrednictwem organu) w tym samym dniu, w którym wystosowano wezwanie, jest dopuszczalna, bowiem została złożona w ciągu 60 dni od tego wezwania. Tym samym złożenie rzeczonej skargi przez stronę w niniejszej sprawie nie nastąpiło z uchybieniem procedury. Należy zauważyć, że w istocie datą złożenia skargi w sprawie nie był dzień jej nadania do sądu administracyjnego, lecz dzień jej nadania przez pracownika sądu do organu, gdyż skarga powinna być wniesiona za jego pośrednictwem stosownie do art. 54 § 1 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2014 r., II OZ 351/14; postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2011 r., I OSK 659/11 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl) A zatem to datę przesłania skargi przez Sąd do organu powinien był uwzględnić WSA jako datę wniesienia skargi w sprawie. Pośpiech pełnomocnika skarżącej, wyrażający się złożeniem skargi w tym samym dniu co wezwania do usunięcia naruszenia prawa, jest zaś na niwie niniejszej sprawy uzasadniony. Dotyczy ona wszak likwidacji gimnazjum, a postępowanie likwidacyjne ma zostać zakończone już w dniu 31 sierpnia 2014 r., stosownie do § 2 pkt 2 zaskarżonej uchwały. Sprawy z zakresu edukacji nierzadko wiążą się zaś z wiekiem użytkowników szkół, szczególne znaczenie ma w nich zatem możliwie szybkie uzyskanie ostatecznego rozstrzygnięcia w przedmiocie legalności aktów z tej sfery, rzutujących na naukę – zwykle młodych – jednostek. Złożenie zatem przez pełnomocnika skargi i wezwania do usunięcia naruszenia prawa w tym samym dniu nie tylko zatem – jak wskazano – nie naruszało prawa, ale było na gruncie niniejszej sprawy zrozumiałe. Naczelny Sąd Administracyjny zaznacza, że dokonana interpretacja nie narusza w żaden sposób uprawnień organu, którego akt jest przedmiotem zaskarżenia. Może on bowiem uwzględnić wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a co za tym idzie – skargę (rozstrzygnięcie autokontrolne), jak też udzielić odpowiedzi na wezwanie, które doprowadzi do cofnięcia skargi, lub wreszcie może nie udzielać odpowiedzi na wezwanie, bądź udzielić jej wraz z odpowiedzią na skargę (w jej ramach). Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji postanowienia.