II OZ 351/14

Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Po 434/13 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi H. M. i M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi. Pismem z dnia 28 lutego 2013 r. H. M. i M. C. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2012 r., znak [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Poznania nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r., znak [...], w której ustalono warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z garażem podziemnym, przy ul. [...] w P. Wnioskiem z dnia 31 maja 2013 r. H. M. i M. C. wystąpili o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu skarżący wskazali, że skarga adresowana do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego została omyłkowo złożona w dniu 7 marca 2013 r. bezpośrednio w Sądzie z pominięciem organu II instancji. W dniu 9 marca 2013 r. i 14 marca 2013 r. skarżący otrzymali zarządzenie Sądu - adresowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wysłane w dniu 8 marca 2013 r. – o przekazaniu skargi do organu II instancji. Przekazanie skargi przez Sąd w dniu 8 marca 2013 r. oznaczało, że zachowany został termin do złożenia skargi. Następnie w dniu 24 maja 2013 r. i 31 maja 2013 r. skarżący otrzymali postanowienie Sądu z dnia 9 maja 2013 r., z którego wynika, że skarga została przekazana Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu dopiero w dniu 12 marca 2013 r. Tym samym skarżący czują się wprowadzeni w błąd i błędnie poinformowani o dokonaniu w dniu 8 marca 2013 r. czynności, która w istocie nie miała miejsca. Dlatego skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wskazując zarazem, że niewykonanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału w zakresie niezwłocznego przekazania odwołania do właściwego organu pozbawia stronę drogi do Sądu. Tym bardziej, że do przekroczenia terminu nie doszłoby, gdyby wspomniane zarządzenie zostało niezwłocznie wykonane w dniu 8 marca 2013 r. Skarżący przyznali zarazem, że przeoczeniem z ich strony było złożenie skargi bezpośrednio do Sądu z pominięciem organu II instancji. Nie można im jednak zarzucić niedochowania należytej staranności, gdyż złożenie skargi bezpośrednio do Sądu wynikało właśnie z chęci zapewnienia skardze odpowiedniej jakości i sprawdzeniu jej w Biurze Podawczym. Skarżący powołali się przy tym na art. 65 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) oraz art. 369 § 1 i 3 k.p.c., w świetle których strona postępowania nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji skierowania środka odwoławczego do niewłaściwego organu. Zaznaczyli również, że prawo do sądu nie może być ograniczane nadmiernym formalizmem procesowym, do czego prowadziło nieuwzględnienie omawianego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 lipca 2013 r., na podstawie art. 88 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), - dalej p.p.s.a. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Po rozpatrzeniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 listopada 2013 r. uchylił postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 12 lipca 2013 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 15 stycznia 2014 r., na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. odmówił skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Po 434/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę H. M. i M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2012 r., w przedmiocie warunków zabudowy ze względu na przekroczenie terminu do wniesienia skargi spowodowane wniesieniem skargi bezpośrednio do Sądu, a nie do organu II instancji. Tym samym w chwili doręczenia powyższego postanowienia z dnia 9 maja 2013 r. ustała również przyczyna uchybienia i rozpoczął swój bieg termin z art. 87 § 1 i 3 p.p.s.a. Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy wynika zarazem, że wspomniane postanowienie zostało doręczone H. M. w dniu 31 maja 2013 r., a M. C. – w dniu 24 maja 2013 r. Sąd podkreślił, że wspomniany 30-dniowy termin do wniesienia skargi jest zachowany, jeżeli przed jego upływem skarga została nadana do właściwego organu administracji publicznej. Należy przy tym podkreślić, że obowiązek poprawnego zaadresowania takiej korespondencji spoczywa na skarżących, którzy ponoszą negatywne konsekwencje poczynionych w tej mierze błędów. Bezzasadne jest zatem wywodzenie, że uchybienie terminu wynika ze zbyt powolnego przekazania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu właściwemu organowi administracji publicznej. Ta okoliczności co do zasady nie uprawdopodabnia bowiem braku winy skarżących w uchybieniu terminu, skoro mogli oni jej przeciwdziałać, zachowując należytą staranność przy wnoszeniu omawianego pisma procesowego. Tym bardziej, że skarżący we wniosku z dnia 31 maja 2013 r. sami przyznali, iż wadliwe zaadresowanie skargi z dnia 28 lutego 2013 r. było ich błędem i stanowiło z ich strony przeoczenie. Zaskarżona decyzja z dnia [...] listopada 2012 r. zawierała szczegółowe pouczenie co do terminu i trybu składania skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego wraz ze wskazaniem organu administracji publicznej, za pośrednictwem którego skarga powinna być złożona. Dlatego skierowanie skargi bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, z pominięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, nie może być uznane za okoliczność wskazującą na brak winy skarżących w uchybieniu terminu. Podobnie, za taką okoliczność nie można również uznać faktu, że skarga z dnia 28 lutego 2013 r. została przekazana właściwemu organowi II instancji w dniu 12 marca 2013 r., bowiem to na skarżących spoczywa obowiązek poprawnego zaadresowania skargi, a powody przekroczenia terminu nie mogą być przenoszone na Sąd, skoro ich źródłem jest w istocie nieprawidłowe działanie samych skarżących. Co więcej, skarga z dnia 28 lutego 2013 r. wpłynęła do Sądu w dniu 7 marca 2013 r. (data prezentaty), a zatem bezpodstawne są również zarzuty skarżących, w świetle których przekazanie skargi w dniu 12 marca 2013 r. było działaniem opieszałym. Pismem z dnia 6 lutego 2014 r. H. M. złożyła zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 15 stycznia 2014 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja SKO z dnia [...] listopada 2012 r. została doręczona skarżącym w dniu 6 lutego 2013 r., tak więc termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 8 marca 2013 r. natomiast skarżący złożyli w Biurze Podawczym Sądu przedmiotową skargę w dniu 7 marca 2013 r. Sąd I instancji pismem z dnia 8 marca 2013 r. znak II Dz.J.Og 19/13 przekazał skargę do SKO w Poznaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniesienie skargi bezpośrednio do sądu nie powoduje wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, które następuje w momencie złożenia skargi w siedzibie organu lub nadania w urzędzie pocztowym skargi skierowanej do sądu, lecz zaadresowanej do organu w polskim urzędzie pocztowym, które zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a., jest równoznaczne z jej wniesieniem do sądu. W przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd - dla zachowania prawidłowego trybu jej wniesienia - przekazuje ją organowi administracji, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje wówczas data nadania skargi w urzędzie pocztowym przez sąd (który działa w tym przypadku jako pośrednik, zastępując działanie skarżącego) na adres właściwego organu administracji. Taki pogląd dominuje w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (przykładowo postanowienia NSA z dnia 14 września 2010 r., II OSK 1651/10, z dnia 21 lipca 2010 r., II FSK 1453/10, z dnia 20 lipca 2010 r., II OSK 1362/10, z dnia 18 czerwca 2009 r., II OSK 892/09, z dnia 17 marca 2009 r., II OSK 386/09). Należy uznać, iż Sąd I instancji błędnie przyjął, że datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest data faktycznego przekazania skargi organowi administracji, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, gdyż pogląd ten jest sprzeczny z treścią art. 83 § 3 p.p.s.a. w konsekwencji, że skarga została złożona z uchybieniem terminu do jej wniesienia. Za datę nadania skargi w tym przypadku, należy uznać dzień 8 marca 2013 r. tj. dzień wynikający z pisma o przekazaniu skargi do właściwego organu, a nie dzień doręczenia skargi SKO w Poznaniu (tj. 12 marca 2013 r. k-12 akt WSA). Dlatego też, w związku z przekazaniem skargi do SKO w Poznaniu przez Sąd w dniu 8 marca 2013 r. należy uznać, iż został ona złożona w trzydziestodniowym terminie do jej wniesienia, który upływał w dniu 8 marca 2013 r. W związku z powyższym postępowanie w przedmiocie wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia skargi było bezprzedmiotowe, jednakże z uwagi na fakt, iż postanowieniem z dnia 9 maja 2013 r. Sąd odrzucił skargę H. M. i M. C. i od tego postanowienia nie została wniesiona skarga kasacyjna, w okolicznościach niniejszej sprawy należało przywrócić termin do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oraz art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.