VI SA/Wa 1921/13
WyrokWSA w Warszawie2014-01-07
Skład orzekający: Piotr Borowiecki, Grzegorz Nowecki, Elżbieta Olechniewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy (Krajowa Rada Notarialna) prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, powołując się na zasadę ne bis in idem i bezprzedmiotowość postępowania, mimo że stan faktyczny mógł ulec zmianie od czasu poprzedniego rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Organ odwoławczy (Krajowa Rada Notarialna) nieprawidłowo umorzył postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, opierając się na zasadzie ne bis in idem i bezprzedmiotowości postępowania. Zasada ta, w kontekście wydawania zaświadczeń, nie ma zastosowania w taki sam sposób jak w przypadku kar. Postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia nie podlegają zasadzie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), a ponowne wystąpienie z wnioskiem jest dopuszczalne, zwłaszcza gdy stan faktyczny lub prawny uległ zmianie. Organ odwoławczy naruszył również przepisy dotyczące postępowania dowodowego i wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy.Stan faktyczny
Skarżąca A. P. ubiegała się o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Po odmowie wydania zaświadczenia przez Radę Izby Notarialnej i stwierdzeniu uchybienia terminu do zażalenia przez Krajową Radę Notarialną, skarżąca ponownie złożyła wniosek. Rada Izby Notarialnej ponownie odmówiła wydania zaświadczenia, a Krajowa Rada Notarialna uchyliła tę uchwałę i umorzyła postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na zasadę ne bis in idem. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i błędne ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną uchwałę Krajowej Rady Notarialnej, stwierdził, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu, i zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędzia WSA Elżbieta Olechniewicz Protokolant st. ref. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi A. P. na uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej 1. uchyla zaskarżoną uchwałę; 2. stwierdza, że uchylona uchwała nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Krajowej Rady Notarialnej na rzecz skarżącej A. P. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną uchwałą z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], Krajowa Rada Notarialna, działając na podstawie art. 40 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267) - dalej: "k.p.a." - uchylił w całości uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] odmawiającą wydania A. P. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej i umorzyła postępowanie pierwszej instancji.
Zaskarżona uchwała Krajowej Rady Notarialnej została wydana w następującym stanie faktycznymi i prawnym.
Skarżąca A. P. została wpisana na listę aplikantów notarialnych uchwałą Rady Izby Notarialnej w [...] w dniu [...] października 2009 r.
W toku odbywania aplikacji uzyskała ocenę pozytywną (w terminie poprawkowym) z pierwszego kolokwium przewidzianego w programie aplikacji (tj. po pierwszym roku aplikacji). Natomiast z drugiego kolokwium (zarówno w pierwszym terminie, jak i w terminie poprawkowym) uzyskała ocenę negatywną (vide: k. 37, k. 44 akt administracyjnych).
Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. skarżąca A. P., powołując się na przepis art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie, zwróciła się do Rady Izby Notarialnej w [...] z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.
W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej Rada Izby Notarialnej w [...], powołując się na przepisy art. 219 k.p.a. oraz art. 72 § 2 ustawy - Prawo o notariacie - uchwałą z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...], odmówiła wydania skarżącej zaświadczenia o żądanej treści.
W uzasadnieniu Rada Izby Notarialnej w [...] stwierdziła, że aplikantka pozostawała wpisana na listę aplikantów notarialnych przez okres 2 lat i 6 miesięcy, podczas trwania aplikacji obyła praktyczną naukę zawodu pod patronatem notariusza A. K. (od dnia [...] stycznia 2010 r. do dnia [...] stycznia 2011 r.), następnie pod patronatem notariusza A.G.(od dnia [...] lutego 2011 do dnia [...] kwietnia 2012 r.), a w końcu pod patronatem notariusza A. K. (do dnia [...] czerwca 2012 r.). Organ ponadto stwierdził, że skarżąca uzyskała dwie opinie od swoich patronów, z czego jedną negatywną. Rada Izby Notarialnej w [...] stwierdziła także, że aplikantka odbyła pół roczną praktykę w sądzie, a także wskazała, iż sędziowie, pod patronatem których aplikantka odbywała praktyki, wydali jej pozytywne opinie. Ponadto Rada Izby Notarialnej w [...] stwierdził, że aplikantka uczestniczyła w zajęciach seminaryjnych. Natomiast organ podkreślił, że łączny czas nieobecności aplikantki na zajęciach przekroczył liczbę dni określoną w § 4 i § 5 rozporządzenia wykonawczego regulującego przebieg aplikacji notarialnej.
Skarżąca odebrała uchwałę w dniu [...] lipca 2012 r. i tego samego dnia wniosła zażalenie.
Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], Krajowa Rada Notarialna stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Powyższa uchwała Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nie została przez stronę zaskarżona do sądu administracyjnego.
Następnie, pismem z dnia [...] maca 2013 r. skarżąca ponownie wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w [...] z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.
W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca, powołując się na wytyczne Rady Izby Notarialnej w [...] oraz Komisji Egzaminacyjnej przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw organizacji egzaminu notarialnego - wskazała, że odbyła dodatkowe półroczne praktyki za stanowisku aplikantki notarialnej w kancelarii notarialnej pod patronatem notariusza A. K. Skarżąca poinformowała ponadto, że w tym czasie przygotowała się do podejścia do kolokwium, jednakże - zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości - takowe kolokwium nie zostanie zorganizowane. Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Do akt strona załączyła opinię notariusza A. K. z dnia [...] marca 2013 r., z której wynika, że zgodnie z wytycznymi Rady Izby Notarialnej oraz Komisji Egzaminacyjnej przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw organizacji egzaminu notarialnego - skarżąca aplikantka odbyła u niego w kancelarii i pod jego patronatem dodatkowy półroczny staż (w okresie od dnia [...] sierpnia 2012 r. do dnia [...] lutego 2013 r.) na stanowisku pozaetatowego aplikanta notarialnego. Patron stwierdził ponadto, że skarżąca jest zdolna do wykonywania zawodu notariusza.
W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej Rada Izby Notarialnej w [...] - działając na podstawie art. 219 k.p.a. oraz art. 72 § 2 ustawy - Prawo o notariacie - uchwałą z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], odmówiła skarżącej wydania zaświadczenia o żądanej treści.
W uzasadnieniu wydanej uchwały Rada Izby Notarialnej w [...] wskazała, że z ustaleń organu wynika, iż:
- skarżąca aplikantka pozostawała wpisana na listę aplikantów notarialnych przez okres 2 lata 6 miesięcy;
- podczas trwania aplikacji odbywała praktyczną naukę zawodu zgodnie z § 1 rozporządzenia wykonawczego do ustawy, pod patronatem notariusza;
- patron wydał wnioskującej o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji pozytywną, pisemną opinię zgodnie z § 10 rozporządzenia wykonawczego;
- skarżąca aplikantka odbyła wymaganą 6 miesięczną praktykę sądową, zgodnie z § 9 rozporządzenia wykonawczego;
- sędziowie, pod których kierunkiem skarżąca aplikantka odbywała praktyki w wydziale ksiąg wieczystych sądu rejonowego i w sądzie gospodarczym, wydali skarżącej pozytywne, pisemnie opinie, zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego;
- skarżąca aplikantka uczestniczyła w organizowanych przez Radę Izby Notarialnej w [...] zajęciach seminaryjnych;
- łączny czas nieobecności wnioskującej o wydanie zaświadczenia nie przekroczył w każdym roku aplikacji liczby dni określonej w § 4 i § 5 rozporządzenia wykonawczego.
Zdaniem Rady Izby Notarialnej w [...], ustalenie jedynie opisanych wyżej faktów nie uprawnia do przyjęcia wniosku, że aplikant odbył aplikację, o której mowa w art. 72 § 1 ustawy - Prawo o notariacie, a wydanie zaświadczenia w oparciu tylko o nie byłoby sprzeczne z celem aplikacji oraz przepisami określającymi sposób jej odbywania. Ustalenie tylko tych okoliczności jest, zdaniem Rady Izby Notarialnej w [...], jedynie potwierdzeniem faktu podjęcia przez aplikanta próby zaznajomienia się z całokształtem pracy notariusza oraz z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczystoksięgowych.
W opinii Rady Izby Notarialnej w [...], wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji nie jest samym tylko potwierdzeniem pewnych faktów (wpisu na listę aplikantów notarialnych i pozostawanie na niej przez okres 2 lat i 6 miesięcy od daty rozpoczęcia aplikacji, posiadania patrona, odbycia praktyki sądowej oraz uczestniczenia w szkoleniach). Zdaniem organu, zaświadczenie wydane w oparciu o stwierdzone fakty jest także potwierdzeniem pewnego stanu prawnego - odbycia aplikacji notarialnej, który uprawnia osobę ubiegającą się o wydanie zaświadczenia do przystąpienia do egzaminu notarialnego. Zdaniem Rady Izby Notarialnej w [...], wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej musi więc zawierać urzędowe potwierdzenie pewnych określonych faktów oraz stanu prawnego istotnego dla osoby wnioskującej o wydanie zaświadczenia. Zdaniem organu, ustalenie owego stanu prawnego umożliwiającego przystąpienie do egzaminu zawodowego - wymaga od Rady Izby Notarialnej ustalenia, że w okresie 2 lat i 6 miesięcy od daty rozpoczęcia aplikacji, pobierając praktyczną naukę zawodu pod kierunkiem patrona, odbywając praktyki sądowe oraz uczestnicząc w szkoleniach - aplikant opanował dziedziny prawa objęte szkoleniem w stopniu, który umożliwia mu przystąpienie do egzaminu zawodowego - a zatem, czy próba zaznajomienia się z całokształtem pracy notariusza oraz z czynnościami sądów w sprawach cywilnych, gospodarczych i wieczysto-księgowych zakończyła się sukcesem. W tym celu, zgodnie z § 13 rozporządzenia wykonawczego, rada izby notarialnej może przeprowadzać kolokwia i sprawdziany. W tej sytuacji Rada Izby Notarialnej w [...] wyjaśniła, że przy ocenie możliwości wydania na wniosek aplikanta zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, musiała mieć na uwadze treść uchwały nr [...] Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] września 2009 r. w sprawie programu aplikacji notarialnej, zmienionej uchwałą nr [...] Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] listopada 2011 r., z której wynika m. in., że w czasie odbywania aplikacji aplikanci składają dwa kolokwia (§ 6 ust. 1 cyt. uchwały), zaś wykonanie przez aplikanta obowiązków objętych niniejszym programem uprawnia go do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji (§ 1 ust. 2 uchwały).
Zdaniem organu, jedyną dopuszczalną interpretacją zapisu "wykonanie przez aplikanta obowiązków objętych programem", o którym mowa w w/w uchwale Krajowej Rady Notarialnej, jest przyjęcie stanowiska, że przez "wykonanie przez aplikanta obowiązków objętych programem" należy rozumieć nie tylko odbycie szkolenia teoretycznego, praktycznego, jak również odbycie praktyk sądowych, ale także opanowanie na odpowiednim poziomie wiedzy pozwalającej na ocenę, iż wnioskujący o wydanie zaświadczenia aplikant zaznajomił się z całokształtem pracy notariusza (art. 72 § 1 ustawy - Prawo o notariacie). Zatem, Rada Izby Notarialnej w [...] uznała, że zaświadczenie nie może stwierdzać jedynie wypełnienia warunków formalnych, gdyż prowadziłoby to do sytuacji, w której aplikant mógłby być jedynie obecny fizycznie na szkoleniu teoretycznym, mógłby być określoną ilość dni w kancelarii notarialnej w ramach odbywania szkolenia praktycznego, jak również określoną ilość dni w sądzie, natomiast nie musiałby podejmować jakiejkolwiek aktywności intelektualnej, a i tak spełniałby warunki - formalne (tylko) - do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji.
Rada Izby Notarialnej w [...] podkreśliła, że zgodnie z § 2 rozporządzenia wykonawczego, aplikant jest obowiązany do sumiennego wykonywania powierzonych obowiązków i poleceń przełożonego, uczestniczenia w zajęciach seminaryjnych, stałego podnoszenia poziomu swojej wiedzy zawodowej. Organ stwierdził stanowczo, że przepis ten uzupełnia podstawowy w tym zakresie przepis ustawy, że aplikacja polega na zaznajomieniu się z całokształtem pracy notariusza. Organ doszedł do przekonania, że aplikacja notarialna to proces obejmujący szkolenie praktyczne pod kierunkiem notariusza - patrona, szkolenie praktyczne pod kierunkiem sędziego oraz szkolenie seminaryjne, którego zwieńczeniem powinno być zaliczenie na ocenę pozytywną "sprawdzianów wiedzy". Zdaniem Rady Izby Notarialnej w [...], przy założeniu wykonania innych obowiązków objętych programem aplikacji, dopiero złożenie z wynikiem pozytywnym wszystkich kolokwiów przeprowadzanych w czasie trwania aplikacji, pozwala uznać, że aplikant odbył aplikację, o której mowa w art. 72 § 1 ustawy - Prawo o notariacie. Organ wskazał ponadto, że Rada Izby Notarialnej w [...] organizowała kolokwia w czasie aplikacji notarialnej, które miały swoje oparciu w przepisie § 13 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie organizacji aplikacji notarialnej oraz na podstawie powołanej wyżej uchwały Krajowej Rady Notarialnej.
W ocenie Rady Izby Notarialnej, konsekwencją uzyskania oceny negatywnej z któregokolwiek z kolokwiów lub sprawdzianów, względnie nie złożenia lub nie przystąpienia do któregokolwiek z nich, jest uznanie, że aplikant nie wykonał wszystkich obowiązków objętych programem aplikacji notarialnej.
Reasumując, Rada Izby Notarialnej w [...] stwierdziła w uzasadnieniu uchwały, że niewykonanie obowiązków objętych programem aplikacji notarialnej, w tym niezaliczenie któregokolwiek z kolokwiów, uniemożliwia wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji. Zdaniem Rady Izby Notarialnej w [...], skoro skarżąca, jako aplikantka notarialna, nie zrealizowała programu aplikacji notarialnej, w tym nie uzyskała pozytywnej oceny z kolokwium - należy stwierdzić, że skarżąca nie spełniła warunków potrzebnych do uzyskania zaświadczenia o odbyciu aplikacji.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2013 r. skarżąca A. P. wniosła do Krajowej Rady Notarialnej zażalenie na powyższą uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...].
Wnosząc o uchylenie spornej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, strona skarżąca podkreśliła, że aplikację (rozpoczętą w roku 2009) ukończyła w dniu [...] lutego 2013 r., lecz do kolokwium nie mogła przystąpić, bowiem dla rocznika 2010 nie było zorganizowanego ani jednego kolokwium na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie organizacji aplikacji notarialnej, które zdjęło z aplikantów notarialnych obowiązek składania kolokwiów. Według strony skarżącej, nowe zasady dotyczą również niej. Ponadto skarżąca podkreśliła, że czas odbywania aplikacji w jej przypadku został wydłużony o 6 miesięcy, albowiem w tym czasie przebywała na zwolnieniu lekarskim. Strona wyjaśniła, że w związku z tym mogła ona podejść do kolokwium dopiero z aplikantami z rocznika 2010, lecz przepisy uległy zmianie i na podstawie powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości zdjęto z aplikantów obowiązek zdawania kolokwiów. Skarżąca zarzuciła ponadto, że żaden przepis ustawy - Prawo o notariacie nie uprawnia organów samorządu zawodowego do wydawania przepisów powszechnie obowiązujących. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, Rada Izby Notarialnej w [...] przekroczyła swoje kompetencje. Skarżąca powołała się na orzecznictwo WSA w Warszawie, w tym m.in. na wyrok wydany w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 2064/12.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia strony skarżącej Krajowa Rada Notarialna, działając na podstawie art. 40 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. - uchwałą z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], uchyliła w całości uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r. i umorzyła postępowanie pierwszej instancji.
W uzasadnieniu wydanej uchwały Krajowa Rada Notarialna wyjaśniła, że uchylenie rozstrzygnięcia organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zwane jest w doktrynie decyzją (postanowieniem) kasacyjną i umarzającą postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy zauważył, że wskazany przepis sam w sobie nie stanowi przesłanki umorzenia, a jedynie podstawę rozstrzygnięcia o takiej treści. Organ podkreślił, że orzecznictwo sądowe wskazuje, że w tym trybie można podjąć decyzję o umorzeniu sprawy tylko wówczas, gdy zachodzą okoliczności przewidziane w przepisie art. 105 k.p.a. Krajowa Rada Notarialna podkreśliła, iż art. 105 § 1 k.p.a. określa przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania, stanowiąc, że gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Organ odwoławczy stwierdził, że w doktrynie wskazuje się, że przedmiotem postępowania administracyjnego może być tylko i wyłącznie konkretna sprawa, mająca charakter sprawy administracyjnej. Natomiast postępowanie nieposiadające tego przymiotu jest bezprzedmiotowe i jako takie powinno zostać umorzone. Zdaniem organu odwoławczego, obowiązek umorzenia bezprzedmiotowego postępowania dotyczy zaś zarówno przypadków, kiedy bezprzedmiotowość ma charakter następczy, jak i charakter uprzedni - a więc także sytuacji, kiedy postępowanie od samego początku było bezprzedmiotowe.
Mając powyższe na względzie Krajowa Rada Notarialna zwrócił uwagę także na obowiązującą w prawie polskim zasadę ne bis in idem oznaczającą, że niemożliwe jest dwukrotne orzekanie w tej samej sprawie. Krajowa Rada Notarialna wyjaśniła, że ponowne wszczęcie postępowania na wniosek tej samej osoby i w tym samym stanie faktycznym jest sprzeczne z tą zasadą. W rezultacie, zdaniem organu odwoławczego, należy uznać, że postępowanie takie jest od samego początku bezprzedmiotowe. Krajowa Rada Notarialna zauważyła, że skarżąca A. P. ponownie wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w [...] z wnioskiem o wydanie zaświadczenia, mimo iż organ ten orzekł ostatecznie w tej sprawie uchwałą z dnia [...] lipca 2012 r. Zdaniem Krajowej Rady Notarialnej, w międzyczasie stan faktyczny, mający znaleźć potwierdzenie w ewentualnym zaświadczeniu, nie uległ najmniejszej zmianie, więc postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia, zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia [...] marca 2013 r. - stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.
Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. A. P., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w uchwałę Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] maja 2013 r.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] maja 2013 r. oraz poprzedzającej ją uchwały Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r. odmawiającej wydania skarżącej zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, strona skarżąca zarzuciła:
1) uchwale Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] maja 2013 r. - naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. - poprzez ich zastosowanie w sprawie o wydanie zaświadczenia, które jako takie jest oświadczeniem wiedzy organu, a nie oświadczeniem jego woli, oraz jest czynnością materialno-techniczną dokonywaną w administracyjnym postępowaniu uproszczonym (wskazywaną w art. 1 pkt 4 k.p.a.) na żądanie osoby ubiegającej się o jego wydanie (a więc nawet nie na żądanie strony postępowania) na podstawie danych zawartych w prowadzonych przez organ rejestrach, a nie orzeczeniem organu o charakterze deklaratoryjnym, rozstrzygającym sprawę administracyjną co do jej istoty, w szczególności, że - jak stwierdziła skarżąca - stan faktyczny sprawy uległ zmianie w stosunku do stanu sprawy, kiedy to po raz pierwszy rozstrzygano o odmowie wydania skarżącej zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej (wydając w I instancji uchwałę z [...] lipca 2012 r.) i o przekroczeniu terminu do wniesienia zażalenia (wydając w II instancji uchwałę z [...] sierpnia 2012 r.);
2) uchwale Rady Izby Notarialnej z dnia [...] marca 2013 r. - naruszenie art. 72 § 1 i § 2 w zw. z art. 73 oraz art. 74 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, a ponadto naruszenie przepisów prawa procesowego, w stopniu istotnie wpływającym na kwestie obowiązku wydania oświadczenia wiedzy o odbyciu aplikacji notarialnej przez skarżącą, tj. art. 217 § 1 i § 2 k.p.a. w związku z art. 72 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o notariacie oraz w związku z art. 6 i art. 7 k.p.a.
W uzasadnieniu strona skarżąca zarzuciła, że Krajowa Rada Notarialna, stwierdzając w uzasadnieniu skarżonej uchwały że "stan faktyczny sprawy mający znaleźć potwierdzenie w ewentualnym zaświadczeniu nie uległ najmniejszej zmianie" dała dowód, że nie poczyniła w rzeczywistości żadnych niezbędnych ustaleń co do stanu faktycznego sprawy istniejącego na dzień wydawania uchwał (a de facto postanowień), tych wydanych zarówno w II instancji, czy też istniejących na dzień wydania uchwały Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r., nr [...]. Skutkiem tego, zdaniem strony skarżącej, brak było w ogóle podstawy ontycznej do tego, aby wypowiadać się w uzasadnieniu podjętej uchwały, czy ów stan faktyczny ulegał, czy też nie ulegał jakimś zmianom. W ocenie skarżącej, już ten tylko brak deprecjonuje wartość wydanej przez organ odwoławczy zaskarżonej uchwały i w konsekwencji pozwala na stwierdzenie, że rozstrzygnięcie tego organu jest oczywiście wadliwe i wymaga uchylenia, jako naruszające prawo. Strona skarżąca zarzuciła ponadto, że również sporna uchwała Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r. nie przedstawia, jaki stan faktyczny w sprawie o wydanie zaświadczenia, zainicjowanej pisemnym wnioskiem skarżącej z dnia [...] marca 2013 r., został ustalony i w oparciu o jakie dowody to ustalono.
Skarżąca podniosła, że jej żądanie dotyczyło wydania zaświadczenia o faktach, a nie o ocenach organu, który jest obowiązany wydać zaświadczenie o odbyciu aplikacji.
Strona zarzuciła, że wśród ustaleń faktycznych wyliczonych w uzasadnieniu spornej uchwały nie znalazły się wszystkie istotne fakty z punktu widzenia art. 72 § 1 ustawy - Prawo o notariacie. W szczególności, zdaniem strony skarżącej, pominięto w wyliczeniu fakt mający miejsce w rzeczywistości, a mianowicie okoliczność, iż pozytywną opinię o skarżącej, jako aplikancie notarialnym, wydał również sędzia wydziału cywilnego sądu rejonowego, pod kierunkiem którego w tym wydziale skarżąca odbywała praktykę. Według skarżącej, gdyby tej okoliczności bezpodstawnie w uzasadnieniu uchwały nie pominięto, organ nie miałby żadnych podstaw do twierdzenia, że nie zostały dopełnione wszystkie istotne okoliczności z punktu widzenia treści art. 72 § 1 ustawy - Prawo o notariacie.
Skarżąca wniosła o zobowiązanie organu odwoławczego, aby przedstawił Sądowi do akt sprawy również opinię dotyczącą skarżącej, jako aplikantki notarialnym, wydaną przez sędziego, pod kierunkiem którego strona odbywała praktykę w wydziale cywilnym sądu rejonowego, wskazując przy tym, że takim dowodem organ w dacie orzekania dysponował i dysponuje obecnie. Strona skarżąca uznała, że uwzględnienie tej okoliczności w stanie faktycznym sprawy jednoznacznie wskazuje, że zostały dopełnione wszystkie - wymagane przepisem art. 72 § 1 ustawy - Prawo o notariacie - okoliczności faktyczne, w związku z którymi organ jest w tych okolicznościach zobowiązany wydać stronie skarżącej zaświadczenie o odbyciu przez nią aplikacji notarialnej.
Skarżąca zarzuciła ponadto, że stan faktyczny sprawy istniejący w dacie wydawania zarówno uchwały Rady Izby Notarialnej z dnia [...] marca 2013 r., jak i zaskarżonej uchwały Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] maja 2013 r., był jeszcze bardziej zmieniony w stosunku do stanu faktycznego sprawy, do którego odnosiły się wcześniejsze uchwały, tj. uchwała Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiająca skarżącej wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej oraz uchwała Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. stwierdzająca uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Skarżąca zauważyła, iż w owym czasie, tj. w 2012 r., podniesiono, jako okoliczność przeszkadzającą wydaniu zaświadczenia o odbyciu przez skarżącą aplikacji notarialnej, iż przebywała ona na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą i ten czas nie wliczał się jej do czasu trwania aplikacji. Zwrócono jej również wówczas uwagę, że nie zaliczyła kolokwium po 2 roku aplikacji. W tej sytuacji, jak podniosła skarżąca, złożyła ona wniosek o przedłużenie jej czasu trwania aplikacji o dodatkowe pół roku, tj. do dnia [...] lutego 2013 r. (którą miała odbywać z rocznikiem 2010) i wykorzystać ten czas o uzupełnienie zaległości u notariusza patrona, który wcześniej (w 2012 r.) dystansował się od wydania opinii. Skarżąca wskazał, że jej prośba została rozpatrzona pozytywnie, w związku z czym udało jej się zrealizować (sanować) wymóg odbywania praktyk, co pozwoliło jej na złożenie w Radzie Izby Notarialnej w [...] pozytywnej opinii swojego patrona z czasu aplikacji. Ponadto strona skarżąca podniosła, że jest również faktem, iż ukończyła ona aplikację notarialną [...] lutego 2013 r., lecz do kolokwium po 2 roku aplikacji przystąpić nie mogła, gdyż dla rocznika aplikantów z 2010 r. (z którym odbywała końcówkę swojej aplikacji) nie organizowano ani jednego kolokwium na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 grudnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie organizacji aplikacji notarialnej (m. in. z tej przyczyny, że wykreślono z cyt. rozporządzenia § 13 przewidujący możliwość organizowania przez rady izb notarialnych kolokwiów). Strona skarżąca stwierdziła, że pomimo tych nowych okoliczności, w stosunku do okoliczności istniejących w okresie, gdy podejmowano negatywną dla skarżącej uchwałę w 2012 r. odmawiająca wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji, Krajowa Rada Notarialna oraz wcześniej Rada Izby Notarialnej w [...], w ogóle nie dostrzegały owych zmian stanu faktycznego, czyniąc stronie skarżącej zarzuty, że obecny stan faktyczny w sprawie wydani stronie zaświadczenia nie uległ zmianie. Tym samym, zdaniem skarżącej, Rada Izby Notarialnej w [...], wydając uchwałę z dnia [...] marca 2013 r., zignorowała fakt uchylenia § 13 w rozporządzeniu wykonawczym, niweczący obowiązek zaliczania przez aplikantów notarialnych kolokwiów (których zresztą już nie organizowano dla rocznika 2010). W konsekwencji, zdaniem strony skarżącej, stanowisko organów samorządu notarialnego obu instancji wyrażone w sprawie skarżącej, zakłamywały rzeczywistość, rażąco naruszając przepis art. 7 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a.
Strona skarżąca zarzuciła ponadto, że skoro w uproszczonym postępowaniu administracyjnym o wydanie zaświadczenia organ nie dokonuje rozstrzygnięć (poprzez wyrażenie oświadczenia woli) o prawach i obowiązkach stron postępowania administracyjnego (w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a.) i nie ma w prawie materialnym normy kompetencyjnej, która upoważniałaby ten organ do podejmowania aktu władczego o tego rodzaju akurat charakterze (aktu kształtującego sytuację prawną obywatela, jako strony postępowania, a co dopiero, jako osoby ubiegającej się o wydanie zaświadczenia), to należy uznać, że zawsze możliwe jest wydanie ponowne zaświadczenia, a to z tego względu, że nie będąc rozstrzygnięciem o prawach i obowiązkach podmiotu ubiegającego się o zaświadczenie - nie wywołuje ono bezpośrednich skutków prawnych, a zatem nie może korzystać z powagi rzeczy osądzonej, jak stwierdziła w skarżonej uchwale Krajowa Rada Notarialna Ponadto skarżąca stwierdziła, że zmiana stanu prawnego lub - jak w rozważanym przypadku skarżącej A. P. - zmiana stanu faktycznego zawsze prowadzi do nowej sprawy (podobnie zresztą, jak w postępowaniu administracyjnym sensu stricto) i również daje podstawę do wydania nowej decyzji.
Strona skarżąca zarzuciła ponadto, że Krajowa Rada Notarialna nie zwróciła uwagi na to, że przepis art. 126 k.p.a. wyklucza możliwość m.in. stosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a., gdyż do postanowień może mieć zastosowanie wyłącznie przepis art. 105 k.p.a., gdy chodzi o podstawę prawną umarzania postępowania (argument z art. 144 k.p.a.).
Ponadto, w ocenie strony skarżącej, organ II instancji w postępowaniu zażaleniowym ma praktycznie dwie możliwości, a więc jest uprawniony tylko do rozstrzygania o prawie odmowy lub obowiązku wydania zaświadczenia (strona powołała się w tym zakresie na uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997 r., sygn. akt III RN 9/97, OSN APU z 1997 r., nr 20, poz. 395, s. 119-120), albowiem wniesienie zażalenia na odmowę wydania zaświadczenia przez organ I instancji nie przenosi kompetencji do wydania zaświadczenia na organ rozstrzygający sprawę zażalenia. Strona skarżąca stwierdziła, że organ II instancji w postępowaniu w sprawach wydawani zaświadczeń ma wyłącznie uprawnienia kasacyjne i jeżeli uchyli zaskarżone postanowienie odmowne, to organ niższego szczebla powinien zaświadczenie wydać.
Skarżąca wskazała, że umorzenie zaś postępowania uproszczonego o wydanie zaświadczenia w wyniku rozpatrzenia zażalenia na postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia (w rozważnym przypadku - na uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r.) jest możliwe wyłącznie w oparciu o przepis art. 105 k.p.a., jeśli oczywiście zachodzą warunki zawarte w tym przepisie. Według strony, wynika to bowiem z faktu, iż zgodnie z k.p.a. do rozstrzygania zażaleń na postanowienia organu I instancji stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Ponadto strona skarżąca zarzuciła, że to nie na etapie postępowania odwoławczego zaszły okoliczności faktyczne czyniące postępowanie bezprzedmiotowym, a więc wadliwe było wydanie zaskarżonej uchwały Krajowej Rady Notarialnej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Wydanie tej uchwały było wadliwe w ogóle z powodu tego, iż taka bezprzedmiotowość nie nastąpiła ani w II, ani w I instancji.
Konkludując, strona skarżąca zarzuciła ponadto, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła również tożsamość stanu faktycznego pomiędzy sprawą zakończoną uchwałą Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. a sprawą zakończoną uchwałą Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] maja 2013 r., albowiem stany faktyczne istniejące w obu tych sprawach zasadniczo różną się od siebie, co skarżąca wykazała już we wcześniejszym fragmencie uzasadnienia skargi. Zdaniem strony skarżącej, gdyby w niniejszej sprawie organ odwoławczy zadał sobie trudu dokonania ustaleń faktycznych, miałby oczywistą możliwość stwierdzenia powyższego braku tożsamości obu, wskazanych powyżej, stanów faktycznych.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Notarialna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały z dnia [...] maja 2013 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji, wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji bądź innego aktu lub czynności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga A. P. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] - narusza prawo, w tym w szczególności przepisy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., a także art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a.
Zdaniem Sądu, wydając sporną uchwałę z dnia [...] maja 2013 r. uchylającą w całości uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r. i umarzającą postępowanie w pierwszej instancji, organ odwoławczy dopuścił się istotnego naruszenia wspomnianych przepisów art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., przede wszystkim z uwagi na niewłaściwe ich zastosowanie spowodowane wadliwym przyjęciem, że w sprawie niniejszej zachodził stan bezprzedmiotowości postępowania zainicjowanego wnioskiem strony skarżącej z dni [...] marca 2013 r. o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.
Ponadto, Sąd uznał, że Krajowa Rada Notarialna, wydając zaskarżoną uchwałę z dnia [...] maja 2013 r., dopuściła się obrazy przepisów art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. z uwagi na niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonanie pobieżnej oceny zgromadzonych dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej.
Tym samym Krajowa Rada Notarialna, rozstrzygając w niniejszej sprawie, dopuściła się ewidentnego naruszenia przepisu art. 8 k.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa.
Naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia zaskarżonej uchwały.
Zgodnie z art. 217 § 1 i § 2 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli:
1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa;
2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
W świetle przepisu art. 219 k.p.a., odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
W przedmiotowej sprawie skarżąca A. P., powołując się na przepis art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie, dwukrotnie zwróciła się do Rady Izby Notarialnej w [...] z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.
W wyniku rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2012 r. Rada Izby Notarialnej w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. postanowiła odmówić wydania skarżącej zaświadczenia o żądanej treści. Skarżąca w dniu [...] lipca 2012 r. wniosła zażalenie na tę uchwałę.
Uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., Krajowa Rada Notarialna stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia.
Strona skarżąca od powyższej uchwały Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. nie wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, a więc powyższa uchwała stała się prawomocna.
Następnie skarżąca, powołując się na przepis art. 72 § 2 ustawy - Prawo o notariacie, ponownie zwróciła się w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. do Rady Izby Notarialnej w [...] z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.
W wyniku rozpoznania wniosku z dnia [...] marca 2013 r. Rada Izby Notarialnej w [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] marca 2013 r. postanowiła ponownie odmówić wydania skarżącej zaświadczenia o żądanej treści.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie uchwałą z dnia [...] maja 2013 r., nr [...], Krajowa Rada Notarialna - powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. - uchyliła w całości w/w uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r. ponownie odmawiającą wydania zaświadczenia i umorzyła postępowanie w I instancji, jako bezprzedmiotowe.
W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały Krajowa Rada Notarialna - powołując się na obowiązującą w prawie polskim zasadę ne bis in idem - stwierdziła, że niemożliwe jest dwukrotne orzekanie w tej samej sprawie. Krajowa Rada Notarialna uznała, że ponowne wszczęcie postępowania na wniosek tej samej osoby i w tym samym stanie faktycznym jest sprzeczne z powołaną wyżej zasadą. W konsekwencji, organ odwoławczy stwierdził, że skoro skarżąca A. P. ponownie wystąpiła do Rady Izby Notarialnej w [...] z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji, mimo iż organ ten orzekł ostatecznie w tej sprawie uchwałą z dnia [...] lipca 2012 r., to należy przyjąć, że z uwagi na tożsamość stanu faktycznego, postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia, zainicjowane wnioskiem skarżącej z dnia [...] marca 2013 r. - stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.
Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej uchwały, na wstępie należy zauważyć, że o ile Krajowa Rada Notarialna - powołując się na obowiązującą w prawie polskim zasadę ne bis in idem - słusznie zauważyła, że wspomniana zasada generalnie oznacza, że niemożliwe jest dwukrotne prowadzenie postępowania i orzekania w tej samej sprawie. Niemniej, w ocenie Sądu, wydaje się, że organ odwoławczy tak naprawdę winien w niniejszej sprawie odwołać się do zasady res iudicata (powagi rzeczy osądzonej) i związanej z nią kwestii bezprzedmiotowości postępowania, w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., tym bardziej, jeśli zauważymy, że powołana przez organ odwoławczy zasada ne bis in idem współcześnie odnosi się raczej do zakazu ponownego wymierzania kary za ten sam czyn (zakaz podwójnego karania), nie zaś kwestii będącej przedmiotem sporu w niniejszej sprawie.
Nie ulega wątpliwości, że w świetle ustaleń doktryny procesu administracyjnego oraz orzecznictwa sądowego, przedmiot postępowania istnieje, jeśli zostanie spełnionych szereg warunków. Jednym z nich jest niepodjęcie w sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia. Sprawa administracyjna musi mieć bowiem charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w sposób oczywisty bezprzedmiotowe. Dopiero bowiem eliminacja z obrotu prawnego, w trybie przewidzianym, takiego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego rozstrzygnięcia tej samej sprawy (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 1575/09, LEX nr 583550 i cyt. tam wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2247/98, LEX nr 44391; podobnie /w:/ G. Łaszczyca, A. Matan, Cz. Martysz, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Tom II, wydanie II).
Również w wyroku z dnia 6 sierpnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1167/97 (LEX nr 47913), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jako przykłady uzasadniające uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji podaje się np. sytuację, gdy sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną (podobnie: A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, System Informacji Prawnej Lex [Lex Omega] 48/2013, komentarz do art. 138 k.p.a.).
Postępowanie w sprawie zaświadczeń, uregulowane jest w dziale VII, czyli art. 217 i nast. kodeksu postępowania administracyjnego.
Jak słusznie zauważyła strona skarżąca, zaświadczenia są poświadczeniem istnienia pewnego stanu, a zatem możliwe jest ponowne wydanie zaświadczenia w tej samej sprawie, bez uprzedniego korygowania, czy unieważniania pierwotnie wydanego zaświadczenia. Jest ono bowiem rodzajem czynności faktycznych, a te nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej.
Również w literaturze przyjmuje się, że do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia, czy też zaświadczenia określonej treści, nie ma zastosowania zasada res iudicata, albowiem - jak wskazuje doktryna - może ulec zmianie stan faktyczny i prawny, m.in. organ może zacząć dysponować określonymi danymi, czy też dane te mogą ulec zmianie (por. M. Jaśkowska /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, System Informacji Prawnej Lex [Lex Omega] 48/2013, komentarz do art. 219 k.p.a., pkt 8 i cyt. tam wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., I OSK 1488/10, LEX nr 745045).
W powołanym wyżej wyroku z dnia 24 listopada 2010 r., sygn. akt I OSK 1488/10, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zasada res iudicata nie ma zastosowania do postanowień o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści. NSA wskazał jednakże, iż dopuszczalność wydania nowego zaświadczenia nie oznacza jednak, że strona może skutecznie ponawiać stale merytorycznie tożsame wnioski i to przy niezmienionym stanie prawnym sprawy i w sytuacji braku jakichkolwiek nowych, istotnych okoliczności i dowodów. NSA uznał jednocześnie, że skoro zaświadczenie jest pochodną istniejących faktów lub stanu prawnego, to tylko wraz ze zmianą tych faktów lub stanu prawnego dotychczasowe zaświadczenie (postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści) staje się nieaktualne i może być wydane nowe, odpowiadające aktualnemu stanowi prawnemu lub aktualnym faktom.
Mając powyższe na uwadze, należy - zdaniem Sądu - uznać, że Krajowa Rada Notarialna, wydając sporną uchwałę z dnia [...] maja 2013 r. uchylającą w całości uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r. i umarzającą postępowanie w pierwszej instancji, dopuściła się istotnego naruszenia wspomnianych przepisów art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., albowiem w sposób niewłaściwy zastosowała te przepisy, wadliwie przyjmując, iż w sprawie niniejszej zachodził bezprzedmiotowość postępowania zainicjowanego wnioskiem strony skarżącej z dni [...] marca 2013 r. o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.
W ocenie Sądu, należy przyjąć, że osoba, która kwestionuje treść wydanego zaświadczenia może dochodzić swojego roszczenia jedynie drogą pośrednią, np. wnioskować ponownie o wydanie zaświadczenia o określonej treści i w razie wydania postanowienia o odmowie wydania wnioskowanego zaświadczenia - żalić się do organu wyższego stopnia, a w ostateczności skorzystać ze skargi przysługującej do wojewódzkiego sądu administracyjnego (podobnie: Naczelny Sąd Administracyjny /w:/ wyrok z dnia z dnia 29 maja 2003 r., sygn. akt II SA 1439/02, Monitor Prawniczy z 2003 nr 14, s. 626).
Ponadto, należy - zdaniem Sądu - zgodzić się ze stroną skarżącą, że pomimo podnoszonych przez nią nowych okoliczności, w stosunku do okoliczności faktycznych istniejących w okresie, gdy podejmowano negatywną dla skarżącej uchwałę Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. odmawiającą wydania stronie zaświadczenia o odbyciu aplikacji, Krajowa Rada Notarialna, jako organ odwoławczy, zaś wcześniej - Rada Izby Notarialnej w [...], jako organ I instancji, w ogóle nie ustosunkowały się w uzasadnieniu obu spornych uchwał z 2013 r. do owych - wskazywanych przez stronę skarżącą - zmian stanu faktycznego, czyniąc stronie skarżącej zarzut, że obecny stan faktyczny w sprawie wydania stronie zaświadczenia nie uległ zmianie w stosunku do stanu z 2012 r.
Wobec powyższego należy stwierdzić, że zaskarżona uchwała Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] maja 2013 r. została wydana z naruszeniem zarówno przepisów art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., jak i przepisów art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., zaś naruszenie owych przepisów mogło mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy.
W tej sytuacji, Krajowa Rada Notarialna, ponownie rozpatrując sprawę zainicjowaną zażaleniem strony skarżącej, mając na względzie powyższą ocenę prawną oraz uwagi Sądu co do dokładnego i rzetelnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, zobowiązana będzie dokonać przede wszystkim jednoznacznego ustalenia prawidłowości wydania spornej uchwały Rady Izby Notarialnej w [...] z dnia [...] marca 2013 r., ustosunkowując się do merytorycznych zarzutów strony skarżącej dotyczących wadliwej - jej zdaniem - odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł, jak w sentencji wyroku.
Jednocześnie Sąd stwierdził, że uchylona uchwała Krajowej Rady Notarialnej nie będzie podlegać wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, rozstrzygając w tym zakresie na podstawie przepisu art. 152 p.p.s.a.
Zasądzając zwrot kosztów postępowania, Sąd działał w oparciu o przepisy art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło