I SA/Lu 1038/13
WyrokWSA w Lublinie2014-01-08
Skład orzekający: Halina Chitrosz, Małgorzata Fita, Irena Szarewicz-Iwaniuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej o nieruchomość stanowiącą majątek odrębny jednego z małżonków stanowi nabycie tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dla drugiego małżonka, co skutkowałoby opodatkowaniem zbycia tej nieruchomości po upływie krótszym niż pięć lat od daty rozszerzenia wspólności?Ratio decidendi
Rozszerzenie wspólności majątkowej małżeńskiej o nieruchomość stanowiącą majątek odrębny jednego z małżonków nie stanowi nabycia tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dla drugiego małżonka. Umowa majątkowa małżeńska jest czynnością o charakterze organizacyjnym, regulującą stosunki majątkowe małżonków, a nie czynnością prawną skutkującą nabyciem w rozumieniu przepisów podatkowych. W związku z tym, sprzedaż nieruchomości przez małżonków, gdzie jeden z nich nabył ją przed powstaniem wspólności, a drugi uzyskał do niej prawo w drodze umowy rozszerzającej wspólność, nie powinna być opodatkowana, jeśli od daty pierwotnego nabycia przez męża upłynęło więcej niż pięć lat.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni wraz z mężem sprzedała działkę gruntu, która pierwotnie stanowiła majątek odrębny męża, nabyty w 1989 r. W 2009 r. zawarli umowę majątkową małżeńską rozszerzającą wspólność ustawową o tę nieruchomość. Sprzedaż nastąpiła w 2011 r. Wnioskodawczyni zapytała, czy rozszerzenie wspólności stanowiło nabycie nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, a w konsekwencji, czy sprzedaż stanowiła źródło przychodu podlegające opodatkowaniu. Minister Finansów uznał stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe, uznając rozszerzenie wspólności za nabycie nieruchomości w 2009 r.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej Ministra Finansów oraz orzeczenie, że interpretacja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Małgorzata Fita,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant starszy inspektor sądowy Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi H. S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; II. orzeka, że zaskarżona interpretacja nie podlega wykonaniu w całości.
Zaskarżoną interpretacją z dnia [...], Minister Finansów uznał, że stanowisko H. S. odnośnie opodatkowania odpłatnego zbycia udziału w nieruchomości - jest nieprawidłowe.
W jej uzasadnieniu wskazano, że we wniosku o udzielenie pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego został przedstawiony następujący stan faktyczny:
Wnioskodawczyni jest mężatką od dnia 9 marca 1976 r. W dniu 7 grudnia 1989 r. na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego (Akt notarialny Nr [...]), jej mąż S. S. został właścicielem nieruchomości składającej się z gruntu ornego, łąki, lasu i pastwiska o łącznej powierzchni 3,2791 ha położonej w obrębie D., gm. B. W dniu 8 stycznia 2009 r. celem uporządkowania spraw majątkowych wnioskodawczyni zawarła w formie aktu notarialnego (Nr [...]) umowę majątkową małżeńską rozszerzającą wspólność majątkową o ww. nieruchomości. Uchwałą Rady Gminy w B. z dnia 25 września 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego część gospodarstwa znajdująca się we wsi P. obręb D. gm. B. znalazła się na obszarze przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe. W dniu 5 października 2011 r. wraz z mężem sprzedała działkę o powierzchni 1.355 m2 za kwotę 110.000,00zł.
W związku z powyższym zadała następujące pytanie: Czy rozszerzenie wspólności majątkowej stanowiło nabycie nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., zwanej dalej: "p.d.f."), i czy w konsekwencji sprzedaż nieruchomości gruntowej stanowiła źródło przychodu podlegające zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu na podstawie art. 30e ww. ustawy? Jeżeli tak, to jak ma ona ustalić podstawę opodatkowania?
Zdaniem skarżącej, zawarcie umowy o rozszerzenie wspólności ustawowej było uregulowaniem ustroju majątkowego małżonków, odbyło się nieodpłatnie i cały zysk ze sprzedaży nieruchomości wszedł do majątku wspólnego. W wyniku zawarcia w 2009 r. umowy rozszerzającej wspólność ustawową, została współwłaścicielem nieruchomości nabytej przez męża w 1989 r. Od daty nabycia, sprzedaż działki gruntowej nastąpiła po upływie 5 lat. Zatem, sprzedaż ta nie stanowiła źródła przychodów podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.f. Wyraziła stanowisko, że w prawie podatkowym nie ma przepisu na dokonanie podziału przychodu ze sprzedaży (przedmiotu wchodzącego w skład wspólności majątkowej) przypadającego małżonkom w celu wymierzenia podatku jednemu z tych małżonków (wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2002 r., III SA 2717/00, OSP 2003 z 4 p. 47). Brak jest również norm przewidujących, w jaki sposób ma następować określenie podatku jednemu z małżonków od przychodu ze sprzedaży przedmiotu wchodzącego w skład wspólności majątkowej oraz norm stanowiących o tym, że jest to w ogóle możliwe.
Minister Finansów stwierdzając, że stanowisko skarżącej przedstawione we wniosku o udzielenie interpretacji jest nieprawidłowe, wskazał na wstępie, że w myśl art. 9 ust. 1 p.d.f., opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a, 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, natomiast w myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) p.d.f., źródłem przychodu jest, z zastrzeżeniem ust. 2, odpłatne zbycie:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów, - jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.
Jego zdaniem, powyższy przepis formułuje generalną zasadę, że odpłatne zbycie nieruchomości oraz ww. praw majątkowych przed upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie rodzi obowiązek podatkowy w podatku dochodowym. Tym samym, jeżeli odpłatne zbycie nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu lub prawa wieczystego użytkowania gruntów następuje po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie - nie jest źródłem przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.f., a tym samym przychód uzyskany z odpłatnego zbycia w ogóle nie podlega opodatkowaniu. W przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości decydujące znaczenie w kwestii opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych ma moment ich nabycia, aby ustalić czy powstało źródło przychodu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ww. ustawy oraz jakie brzmienie p.d.f. będzie miało zastosowanie przy określeniu właściwej podstawy prawnej normującej zasady opodatkowania przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości (udziału w nieruchomości). Ocena prawna skutków podatkowych w przypadku odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości jest skonkretyzowana, odrębnie dla nieruchomości nabytych do 31 grudnia 2006 r., odrębnie dla nieruchomości nabytych od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2008 r. i odrębnie dla nieruchomości nabytych po 31 grudnia 2008 r.
W przedstawionym stanie faktycznym – zdaniem Ministra Finansów – rozstrzygnięcia wymagało ustalenie daty nabycia udziału w przedmiotowej nieruchomości przez wnioskodawczynię, bowiem pięcioletni okres, po upływie którego nie powstaje obowiązek podatkowy z tytułu uzyskania dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości, liczony jest od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie tej nieruchomości lub udziału w nieruchomości (art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.f.).
Organ podatkowy argumentował, że p.d.f. nie precyzuje pojęcia "nabycie", nie wskazuje, czy ma to być nabycie odpłatne czy nieodpłatne, nie określa również, na podstawie jakiej czynności prawnej może ono nastąpić. Zatem, pojęcie to należy rozumieć szeroko, tzn. że nabycie nieruchomości następuje z chwilą uzyskania prawa własności do nieruchomości, bez względu na charakter czynności prawnej, na podstawie której doszło do przysporzenia majątkowego w postaci nabycia własności rzeczy. Dodał, że analogiczna interpretacja pojęcia "nabycie" została przedstawiona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 1489/08.
W związku z powyższym, uznał, że skoro wnioskodawczyni nabyła udział w przedmiotowej nieruchomości w 2009 r., tj. w dniu zawarcia umowy rozszerzającej ustrój ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, to od daty zawarcia ww. umowy przysługuje jej prawo własności do udziału w tej nieruchomości (w tym udział w zbytej działce), zaś do skutków podatkowych jej odpłatnego zbycia należy stosować przepisy p.d.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2009 r. Zatem, jeżeli odpłatne zbycie udziału w nieruchomości nastąpiło przed upływem pięcioletniego okresu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.f., powstał obowiązek podatkowy na gruncie przepisów tej ustawy, z tytułu uzyskania przez wnioskodawczynię dochodu z odpłatnego zbycia udziału w nieruchomości (działce).
Dalej Minister Finansów podał, że przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości rynkowej - art. 19 ust. 1 ww. ustawy. Wartość rynkową, o której mowa w ust. 1, rzeczy lub praw majątkowych określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca odpłatnego zbycia - art. 19 ust. 3 ww. ustawy Jeżeli wartość wyrażona w cenie określonej w umowie odpłatnego zbycia znacznie odbiega od wartości rynkowej nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej wezwie strony umowy do zmiany tej wartości lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej. W razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wartości lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie ceny znacznie odbiegającej od wartości rynkowej, organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej określi wartość z uwzględnieniem opinii biegłego lub biegłych. Jeżeli wartość ustalona w ten sposób odbiega co najmniej o 33% od wartości wyrażonej w cenie, koszty opinii biegłego lub biegłych ponosi zbywający - art. 19 ust. 4 ww. ustawy.
Organ podatkowy wskazał nadto, że w myśl:
- art. 30e ust. 1 p.d.f., od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a) -c) podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku;
- art. 30e ust. 2 p.d.f., podstawą obliczenia podatku jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonych zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw;
- art. 30e ust. 4 p.d.f., po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać:
1) dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub
2) dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131;
- art. 30e ust. 5 p.d.f., dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) nie łączy się z dochodami (przychodami) z innych źródeł.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, Minister Finansów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Ze skargą na tę interpretację, H. S. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Wnosząc o jej zmianę, wyraziła przekonanie, że jeżeli nieruchomość nabyta w drodze przekazania gospodarstwa rolnego w czasie trwania jej małżeństwa nastąpiła w 1989 r., to tym samym nie mogła jej nabyć po raz drugi w 2009 r. poprzez zawarcie umowy rozszerzającej majątkową wspólność małżeńską. W jej ocenie, w przypadku sprzedaży części tej nieruchomości, cały przychód wszedł niepodzielnie do majątku wspólnego małżonków.
W odpowiedzi na skargę, Minister Finansów, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżony akt prawu nie odpowiada.
Stan faktyczny pozostaje poza sporem.
Wnioskodawczyni jest mężatką od dnia 9 marca 1976 r. W dniu 7 grudnia 1989 r. na podstawie umowy przekazania gospodarstwa rolnego (Akt notarialny Nr [...]), jej mąż S. S. został właścicielem nieruchomości składającej się z gruntu ornego, łąki, lasu i pastwiska o łącznej powierzchni 3,2791 ha położonej w obrębie D., gm. B. W dniu 8 stycznia 2009 r. celem uporządkowania spraw majątkowych wnioskodawczyni zawarła w formie aktu notarialnego (Nr [...]) umowę majątkową małżeńską rozszerzającą wspólność majątkową o ww. nieruchomości. Uchwałą Rady Gminy w B. z dnia 25 września 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego część gospodarstwa znajdująca się we wsi P. obręb D. gm. B. znalazła się na obszarze przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe. W dniu 5 października 2011 r. wraz z mężem sprzedała działkę o powierzchni 1.355 m2 za kwotę 110.000,00zł.
W związku z powyższym zadała pytanie: Czy rozszerzenie wspólności majątkowej stanowiło nabycie nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm., zwanej dalej: "p.d.f.") i czy w konsekwencji jej sprzedaż stanowiła źródło przychodu podlegające zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu na podstawie art. 30e ww. ustawy? Jeżeli tak, to jak ma ona ustalić podstawę opodatkowania?
Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że w myśl art. 9 ust. 1 p.d.f., opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a, 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, natomiast w myśl art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) p.d.f., źródłem przychodu jest, z zastrzeżeniem ust. 2, odpłatne zbycie:
a) nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości,
b) spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub użytkowego oraz prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej,
c) prawa wieczystego użytkowania gruntów, - jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie.
Zgodzić się należy z Ministrem Finansów, że przepisy p.d.f. nie zawierają definicji ustawowej pojęcia użytego w ww. art. 10 ust. 1 pkt 8, to jest "nabycia nieruchomości". Podzielić trzeba także stanowisko, że w tej sytuacji jego znaczenia należy poszukiwać na gruncie prawa cywilnego. Nie można natomiast zaakceptować poglądu, że skoro "p.d.f. nie precyzuje pojęcia "nabycie", nie wskazuje, czy ma to być nabycie odpłatne czy nieodpłatne, nie określa również, na podstawie jakiej czynności prawnej może ono nastąpić, to ww. pojęcie należy rozumieć szeroko, tzn., że nabycie nieruchomości następuje z chwilą uzyskania prawa własności do nieruchomości, bez względu na charakter czynności prawnej, na podstawie której doszło do przysporzenia majątkowego w postaci nabycia własności rzeczy".
Wbrew stanowisku wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2009 r., sygn. akt II FSK 1489/08 (CBOSA) nie została przedstawiona analogiczna interpretacja pojęcia "nabycie". Przede wszystkim, stan faktyczny, w którym ww. wyrok zapadł był zupełnie inny od tego, z którym mamy do czynienia w sprawie niniejszej. Mianowicie, wnioskodawca w dniu 11 grudnia 1998 r. nabył wraz z żoną, do majątku objętego wspólnością ustawową, zabudowaną nieruchomość. Z kolei, 25 stycznia 2006r., w wyniku sądowego podziału majątku wspólnego, został wyłącznym właścicielem tej nieruchomości, którą sprzedał w dniu 18 maja 2007 r. Istotne było, że w wyniku podziału majątku dorobkowego otrzymał on na wyłączną własność majątek o wartości 844.430zł, w tym zabudowaną nieruchomość o wartości 800.000 zł. Tytułem wyrównania udziałów podatnik dokonał spłaty na rzecz byłej żony kwoty 384.215 zł. W tym stanie faktycznym, organy uznały, że wartość prawa do zabudowanej nieruchomości otrzymanej przez podatnika w wyniku podziału majątku wspólnego przekroczyła jego udział w majątku dorobkowym małżeńskim oraz, że za datę nabycia nieruchomości, w tej części która przekroczyła udział podatnika w majątku wspólnym, należy przyjąć dzień, w którym dokonano podziału majątku dorobkowego małżeńskiego. W konsekwencji, bieg 5-letniego terminu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.f., dla tej części nieruchomości należało liczyć od końca roku kalendarzowego, w którym dokonano podziału. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyroku zaakceptował stanowisko Sądu I instancji, że datą nabycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8a) p.d.f. był 2 luty 2006 r., a więc moment uprawomocnienia się postanowienia sądu o podziale majątku wspólnego, w wyniku którego podatnik stał się wyłącznym właścicielem nieruchomości w części przekraczającej jego udział w majątku wspólnym. Jakkolwiek brak wskazania w art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.f. tytułów prawnych nabycia, mógłby sugerować, że chodzi tu o każde uzyskanie wymienionych w nich praw, bez względu na tytuł i formę nabycia, jednakże analiza orzecznictwa wskazuje, że nie wszystkie formy nabycia będą mieściły się w tym pojęciu. W uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 1996 r., FPS 7/96 (ONSA 1997/2, poz. 51), Sąd nie uznał za nabycie, zwrotu wywłaszczonej uprzednio nieruchomości, mimo że decyzja wydana w tym przepisie miała charakter konstytutywny. Tak więc, nie każde przeniesienie własności jest nabyciem w rozumieniu ww. przepisu. W niniejszym stanie faktycznym należało rozważyć przede wszystkim charakter prawny małżeńskiej umowy majątkowej rozszerzającej wspólność ustawową, czego Minister Finansów nie uczynił. Zgodnie z art. 31 § 3 k.r.o., z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków. Do majątku osobistego każdego z małżonków należą między innymi przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, przedmioty nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowizn, chyba że spadkodawca lub darczyńca inaczej postanowił (art. 33 k.r.o.). Małżonkowie mogą przez umowę zawartą w formie aktu notarialnego wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków (umowa majątkowa). Umowa rozszerzająca wspólność majątkową małżeńską uregulowana została w art. 47 § 1 k.r.o. Jest to umowa, której celem jest ustanowienie ustroju majątkowego między małżonkami w sposób odmienny od przewidzianego w przepisach o wspólności ustawowej.
Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie: czy powiększenie majątku wspólnego małżonków - umową zawartą na podstawie art. 47 § 1 k.r.o. - o nieruchomość, stanowiącą dotąd przedmiot majątku odrębnego jednego z nich stanowiło dla drugiego małżonka "nabycie", o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.f.
W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazanym przez stronę skarżącą z dnia 9 kwietnia 2002 r., III SA 2717/00 (LEX 76287), powołano się na uchwałę 7 sędziów z 17 grudnia 1996 r.,sygn. FPS 7/96 (ONSA 1997, z. 2, poz. 51), w której zwrócono także uwagę na wyjątkowy - bo ograniczający swobodę dysponowania prawem własności - charakter art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.f., co nakazuje ścisłą jego interpretację. Sąd stwierdził też, że ewentualne wątpliwości prawne, które wystąpią przy jego stosowaniu, powinny być wyjaśniane na korzyść podatnika.
W ww. wyroku, Sąd wyraził również pogląd, że umowa majątkowa rozszerzająca wspólność ustawową (art. 47 § 1 k.r.o.) jest czynnością prawną organizacyjną, której przedmiotem jest regulacja majątkowoprawnych stosunków małżonków (por. A. Dyoniak: Glosa do uchwały SN; OSP 1993, z. 5, poz. 92), a nadto stwierdził, że włączenie do majątku małżonków, w drodze umowy rozszerzającej ustawową wspólność majątkową, nieruchomości stanowiącej majątek odrębny jednego małżonka nie jest nabyciem tej nieruchomości w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.f. przez drugiego małżonka.
Stwierdzić zatem należy, że umowy majątkowej nie można utożsamiać ze zbyciem ani z nabyciem poszczególnych składników majątku, ani z nabyciem udziałów w tym majątku. Do tej kwestii, Minister Finansów jednak się nie odniósł.
Niezależnie od powyższego, w ocenie Sądu, organ nie udzielił też prawidłowej odpowiedzi na pytanie skarżącej, jak ma ona, w przedstawionym stanie faktycznym ustalić podstawę opodatkowania, przy założeniu, że sprzedaż nieruchomości gruntowej stanowiła źródło przychodu podlegające zryczałtowanemu podatkowi dochodowemu na podstawie art. 30e p.d.f. Minister Finansów przytoczył bowiem jedynie stosowne przepisy p.d.f. Z zaskarżonej interpretacji nie wynika, czy organ, także w tej części miał w sferze swojego zainteresowania charakter ustroju wspólności ustawowej. Wspólność ta - wynikająca ze stosunku małżeństwa - jest współwłasnością łączną (art. 196 § 1 k.c.).
Ten typ współwłasności charakteryzuje się tym, że:
- jest to współwłasność bezudziałowa,
- żaden z małżonków, w czasie jej trwania, nie może rozporządzać swymi prawami do majątku wspólnego,
- jest wspólnością masy majątkowej odpowiadającej pojęciu mienia (art. 44 k.c.). Przy podzieleniu stanowiska organu podatkowego, a mianowicie, że skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia zryczałtowanego podatku na podstawie art. 30e ust. 1 p.d.f. dlatego, że sporną nieruchomość nabyła w drodze umowy majątkowej małżeńskiej rozszerzającej wspólność majątkową w dniu 8 stycznia 2009 r., zaś zbyła ją wraz z mężem w dniu 5 października 2011r., czyli przed upływem terminu 5 lat, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.f., byłaby otwarta kwestia co do jej małżonka, który nieruchomość, tę nabył w dniu 7 grudnia 1989 r., a więc sprzedając ją po upływie 5 lat od nabycia, do uiszczenia zryczałtowanego podatku na podstawie art. 30e ust. 1 p.d.f. zobowiązany by nie był. Oczywiście Sąd zdaje sobie sprawę, że zaskarżona interpretacja kwestii tej nie dotyczy, ale nie sposób nie stwierdzić, że jeżeli cały przychód uzyskany przez małżonków ze sprzedaży nieruchomości wszedł - niepodzielnie - do ich majątku wspólnego, to zróżnicowanie ich pozycji - w świetle przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 p.d.f. - przy istniejącej małżeńskiej wspólności majątkowej byłoby nie do zaakceptowania.
Mając na uwadze przedstawione wyżej względy, zaskarżona interpretacja indywidualna podlegała uchyleniu na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270, ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.").
W ponownie udzielonej interpretacji indywidualnej, Minister Finansów powinien uwzględnić stanowisko przedstawione w uzasadnieniu niniejszego wyroku.
Rozstrzygnięcie zawarte w pkt. II wyroku ma swoje uzasadnienie w przepisie art. 152 p.p.s.a.. Wobec braku stosownego wniosku, Sąd nie orzekł o kosztach postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło