II FSK 1208/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-06-01
Skład orzekający: Stanisław Bogucki, Bogdan Lubiński, Bogusław Woźniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy prawidłowo nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości, opierając się na przesłance zbliżającego się terminu przedawnienia zobowiązania oraz uprawdopodobnieniu jego niewykonania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy podatkowe prawidłowo nadały rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji w sprawie podatku od nieruchomości. Spełnione zostały obie przesłanki: stwierdzono wystąpienie jednej z czterech okoliczności wskazanych w art. 239b § 1 Ordynacji podatkowej (termin przedawnienia krótszy niż 3 miesiące), a także uprawdopodobniono, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, co wynikało z braku dobrowolnej zapłaty, utrudniania postępowania dowodowego przez stronę oraz innych okoliczności wskazujących na chęć uniknięcia zapłaty.Stan faktyczny
Spółka zaskarżyła postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2007 r. Organy uzasadniały nadanie rygoru zbliżającym się terminem przedawnienia zobowiązania oraz uprawdopodobnieniem jego niewykonania, wskazując na brak współpracy strony i chęć uniknięcia zapłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Bogdan Lubiński (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Bogusław Woźniak, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. [...] S.A. z siedzibą w W. (dawniej: T. [...] S.A. z siedzibą w W.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 540/13 w sprawie ze skargi T. [...] S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 9 września 2013 r., nr [...] w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 540/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę T. [...] S.A. w W. (zwanej dalej "Skarżącą", "Spółką") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 9 września 2013 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji Prezydenta Miasta B. w sprawie podatku od nieruchomości za 2007 r.
Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta B. z dnia 20 listopada 2012 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia 23 lutego 2009 r., określającej Spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2007 r.
Organ I instancji oparł postanowienie na art. 239a i art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – zwanej dalej "ord. pod."). Jego zdaniem, zachodzi uzasadniona obawa, że rozpatrzenie odwołania od ww. decyzji nie nastąpi przed upływem okresu przedawnienia, a nawet w przypadku wydania decyzji określającej zobowiązanie przed końcem 2012 r. istnieje prawdopodobieństwo, że do końca okresu przedawnienia nie zostanie ona wykonana.
W skardze złożonej do Sądu Spółka wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji, zarzucając naruszenie art. 121 § 1 ord. pod., poprzez zaniechanie poinformowania Spółki, że toczy się postępowanie w sprawie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności oraz naruszenie art. 210 § 4 w związku z art. 239b § 2 ord. pod., wskutek braku uprawdopodobnienia, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Prezydenta B. nie zostanie przez Spółkę wykonane przed terminem przedawnienia.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Sąd powołał się na art. 239b § 1 i § 2 ord. pod. i stwierdził, że wystąpienie jednej z czterech przesłanek zawartych w art. 239b § 1 ord. pod. daje podstawę do nadania nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przy czym, organ powinien udowodnić taką okoliczność. Koniecznym warunkiem nadania klauzuli wykonalności nieostatecznej decyzji, w sytuacji wykazania istnienia jednej z tych czterech przesłanek, jest dodatkowo - uprawdopodobnienie - że zobowiązanie podatkowe wynikające z takiej decyzji nie zostanie wykonane.
W ocenie WSA, w rozpatrywanym przypadku organy wykazały, że w dniu wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2007 r., określone Spółce w decyzji nieostatecznej z dnia 23 lutego 2009 r., przedawniało się bowiem - stosownie do art. 70 § 1 ord. pod. - z końcem 2012 r. Udowodniono zatem wystąpienie przesłanki wynikającej z art. 239b § 1 pkt 4 ord. pod.
Organy uprawdopodobniły również, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane i wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia. Świadczą o tym następujące okoliczności rozpatrywane we wzajemnym powiązaniu. Termin płatności zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2007 r. upłynął z końcem tego roku, a Spółka pomimo wydania wobec niej 23 lutego 2009 r. decyzji określającej zobowiązanie w tym podatku, nie wywiązała się z obowiązku zapłaty podatku w wysokości określonej tą decyzją. Organy podatkowe miały zatem wszelkie podstawy do przyjęcia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane, a to z powodu upływu terminu przedawnienia, które następowało z końcem 2012 r.
Od decyzji z dnia 23 lutego 2009 r. Spółka wniosła odwołanie, co świadczy o tym, że z takim rozstrzygnięciem niewątpliwie się nie zgadza. W świetle argumentów przedstawionych w zażaleniu, ale i w skardze do Sądu, WSA uznał, że Spółka nie miała przy tym zamiaru dobrowolnie zapłacić podatku do czasu wydania przez organ odwoławczy ostatecznej decyzji. Wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji jest wprawdzie prawem podatnika, tym niemniej nie stoi na przeszkodzie dobrowolnemu wykonaniu zaskarżonej decyzji i uiszczeniu podatku wynikającego z takiego aktu administracyjnego. Złożenie takiego środka nie przerywa ani nie zawiesza biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, którego dotyczy ta decyzja, jej niewykonalność nie może być instrumentem do doprowadzenia do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego poprzez przedawnienie w toku postępowania odwoławczego ani też nie może doprowadzić do praktyki, w której odwołanie będzie wnoszone jedynie z pobudek związanych z wykonalnością decyzji, a nie w celu uzyskania merytorycznej weryfikacji decyzji w toku instancji. Samo nastawienie strony wynikające z podjętych przez nią działań, może wskazywać na chęć uniknięcia zapłaty podatku.
Kolegium przedstawiło szereg okoliczności, mających miejsce w trakcie postępowania przed organem I instancji w sprawie określenia zobowiązania podatkowego i przed organem odwoławczym, które wskazują na chęć utrudnienia zebrania przez organy materiału dowodowego i dążenie do przedłużenia postępowania, aż do upływu terminu przedawnienia. Chodzi tu głównie o korespondencję ze Skarżącą, gdzie na wielokrotne wezwania do przedłożenia określonych wyjaśnień i dokumentów (wykazu środków trwałych, wykazu budowli, charakterystyki posiadanych obiektów budowlanych), Spółka odpowiadała enigmatycznie, że nie jest jej obowiązkiem gromadzenie dowodów w sprawie. Również podczas postępowania odwoławczego strona zwlekała z przedłożeniem stosownych dokumentów do czasu upływu terminu na załatwienie sprawy podczas, gdy jak wskazało SKO, były one w posiadaniu podatnika od dłuższego czasu.
Zdaniem Sądu, w okolicznościach tej sprawy, wniesienie odwołania do decyzji Prezydenta Miasta B. 23 lutego 2009 r. oraz brak zapłaty zobowiązania z tej decyzji wynikającego, mogło zostać uznane za spełnienie przesłanki z art. 239b § 2 ord. pod. Postępowanie podatnika organ mógł odebrać jako mające na celu utrudnienie zakończenia postępowania przed upływem terminu przedawnienia, co w rozpatrywanym przypadku trafnie doprowadziło do nakazania natychmiastowego wykonania ww. decyzji. Nie bez znaczenia dla uprawdopodobnienia faktu, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane pozostaje również to, że wobec Spółki toczyły się - na dzień wydania postanowienia nadającego decyzji z dnia 23 lutego 2009 r. rygor natychmiastowej wykonalności - postępowania egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez innych wierzycieli (zob. pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 22 lutego 2013 r.).
Wobec Spółki zastosowany został w dniu 28 grudnia 2012 r. środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Skoro Spółka do tego czasu nie uiściła zaległości i do tego czasu nie otrzymała decyzji organu odwoławczego, to w okolicznościach tej sprawy trudno jest przypuszczać, aby wykonała swój obowiązek przed upływem terminu przedawnienia, tj. wraz z końcem 31 grudnia 2012 r.
W ocenie WSA, ww. okoliczności, powodują we wzajemnym powiązaniu, że organy zasadnie doprowadziły do natychmiastowej wykonalności decyzji Prezydenta Miasta B., bowiem spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 ord. pod. Stanowisko organów znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, które, wbrew twierdzeniom autora skargi, nie jest lakoniczne.
Sąd za pozbawiony podstaw uznał zarzut naruszenia art. 121 § 1 ord. pod., który Skarżąca upatruje w zaniechaniu poinformowania Spółki, że toczy się postępowanie w sprawie nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Ustawa przewiduje odstępstwa od zasady wszczynania postępowania z urzędu w formie postanowienia. Wśród nich wymienia m.in. sprawy dotyczące nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (zob. art. 165 § 5 pkt 3 ord. pod.). W przypadku prowadzenia postępowania dotyczącego nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności organ podatkowy nie ma też obowiązku wyznaczenia stronie przed wydaniem decyzji siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 2 pkt 1 ord. pod.). Skoro ustawa ogranicza w takim stopniu pewne uprawnienia procesowe stron postępowania podatkowego, nie można stawiać zarzutu braku zaufania do organu, który postąpił zgodnie ze wskazanymi regułami i nie zawiadomił Spółki o wszczęciu postępowania ani nie powiadomił o prawie zapoznania się z zebranymi dowodami.
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną Spółki, która wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Autor skargi kasacyjnej oparł ją na podstawach:
1) naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a.") w zw. z art. 121 § 1 ord. pod., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy organ zaniechał poinformowania Skarżącej o toczącym się postępowaniu w sprawie nadania decyzji nieostatecznej Prezydenta B. rygoru natychmiastowej wykonalności,
b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 210 § 4, w zw. z art. 219 i art. 239b § 2 ord. pod., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy organ nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Prezydenta B. nie zostanie przez Skarżącą wykonane przed terminem przedawnienia,
2) naruszenia prawa materialnego, a mianowicie:
- art. 239b § 2 ord. pod. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu za zasadne nadanie decyzji nieostatecznej Prezydenta B. rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji, gdy organ nie wypełnił jednej z dwóch przesłanek koniecznych do wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, jednak z urzędu bierze pod rozwagę przesłanki nieważności postępowania, określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy. W niniejszej sprawie nie dostrzeżono naruszeń przepisów prawa mogących świadczyć o nieważności postępowania sądowego, tym samym sprawa ta może być rozpoznana w granicach zarzutów skargi kasacyjnej, które - zgodnie z art. 176 w związku z art. 174 powołanej ustawy - mogą dotyczyć naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Autor skargi kasacyjnej oparł ją na drugiej podstawie kasacyjnej z wymienionych w art. 174 p.p.s.a. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem za taki należy również potraktować - wbrew sformułowaniu zawartemu w skardze kasacyjnej - zarzut sformułowany w pkt 2 naruszenia art. 239b § 2 ord. pod.
W ocenie NSA, za bezzasadne uznać należy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w postaci art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 ord. pod. Autor skargi kasacyjnej upatruje ich naruszenia w związku z brakiem wyznaczenia terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, o czym mowa w art. 200 § 2 pkt 1 ord. pod., choć sam przyznaje, że "na mocy art. 165 § 5 i art. 200 § 2 pkt 1 ord. pod. ustawodawca wyłączył obowiązek doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania" (s. 3).
Podkreślenia wymaga, że zagadnienie sporne na tle tej sprawy, było już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 718/13 (publ. CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przepis art. 165 § 5 ord. pod., w części ab initio, stanowi o postępowaniu w przedmiocie, którym jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności; nie jest to natomiast sprawa podatkowa - w rozumieniu: sprawy załatwianej w postępowaniu podatkowym, o którym mowa w art. 165 § 1 ord. pod. Sąd podkreślił, że przepisów dotyczących formy oraz daty wszczęcia postępowania podatkowego (art. 165 § 2 ord. pod. i art. 165 § 4 ord. pod.) nie stosuje się do wszczęcia postępowania w zakresie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 165 § 5 pkt 3 ord. pod.). Odmiennie normując w zakresie przywoływanych postępowań ustawodawca niewątpliwie je odróżnia oraz ich nie utożsamia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności toczy się jednak w ramach sprawy podatkowej, w której wydano decyzję, jakiej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, jednakże jest to szczególne - wpadkowe - postępowanie w obszarze postępowania podatkowego prowadzonego w indywidualnej sprawie podatkowej, które nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone.
W wyroku z dnia 13 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 837/11 (publ. CBOSA), Naczelny Sąd Administracyjny - wyrażając stanowisko, które pokrywa się z tym zaprezentowanym w ww. wyroku tego Sądu w sprawie II FSK 718/13 - stwierdził, że za prawidłowością tego stanowiska przemawia systematyka przepisów Ordynacji podatkowej. Sąd ten wskazał, że postępowanie w przedmiocie nadania decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności jest elementem wykonania decyzji w ramach postępowania podatkowego i zwrócił uwagę, że Rozdział 16a ord. pod., zatytułowany "Wykonanie decyzji", mieści się w dziale IV "Postępowanie podatkowe". Z tego wynika, że brak jest podstaw do uznania odrębności tego postępowania w stosunku do postępowania dotyczącego zobowiązania podatkowego. Zasadne jest zatem stwierdzenie, że postępowanie to jest postępowaniem wpadkowym, bezpośrednio związanym z decyzją nakładającą obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę w pełni podziela argumentację zawartą w przywołanych wyżej wyrokach.
W tym kontekście za nietrafne należy uznać zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące art. 239b § 2 ord. pod. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności ma umożliwić organom podjęcie czynności zmierzających do wykonania obowiązku podatkowego, wynikającego z nieostatecznej jeszcze decyzji, na drodze egzekucji administracyjnej. Podatnik, w stosunku do którego wydano decyzję nieostateczną musi się zatem liczyć z tym, że może dojść, pod pewnymi warunkami, do wcześniejszego wykonania wynikającego z takiej decyzji zobowiązania podatkowego. Zgodnie z treścią art. 239b ord. pod., decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Natomiast przepis § 2 art. 239b stanowi, że § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe oparły swoje rozstrzygnięcie na wystąpieniu przesłanki o jakiej mowa w pkt 2 art. 239b § 1 ord. pod.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd, że z przywołanych regulacji wynika, iż dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek.
Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w § 1 art. 239b. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie prawa przy okazji enumeracji tych czterech okoliczności pozwalających na zastosowanie rygoru natychmiastowej wykonalności spójnika "lub" oznacza, że stwierdzenie w stanie faktycznym sprawy podatnika już jednej z tych okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania wspomnianego rygoru ziszczenia się wskazanej w tym przepisie przesłanki, tj. możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji. Natomiast drugą przesłanką wskazaną w przywołanym uregulowaniu jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W kontekście tej przesłanki wskazać należy, że uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo - zmaterializowania się jej (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1313/10).
Wykazanie istnienia przesłanek z § 1 art. 239b ord. pod. nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że zobowiązanie wynikające z decyzji zostanie wykonane. Niezbędne jest jeszcze bowiem - zgodnie z § 2 art. 239b tej ustawy - wykazanie, że w konsekwencji zaistnienia co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w § 1 tego przepisu, okoliczność ta może uprawdopodabniać obawę niewykonania tego zobowiązania. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreśla się przy tym, że przyjęcie w treści § 2 art. 239b ord. pod. pojęcia "uprawdopodobnienie" znajduje również przełożenie na zasady dowodzenia. W związku z przyjętym przez ustawodawcę sformułowaniem "uprawdopodobni" należało uznać, że ustawodawca nie wymaga od organu podatkowego wykazania okoliczności za pomocą przewidzianych przepisami procedury dowodów, a rygory uznania jego twierdzeń są złagodzone i odformalizowane. W świetle powyższego Sąd I instancji prawidłowo ocenił ustalenia i rozważania organu wykazujące m.in. takie okoliczności jak brak dobrowolnego wywiązania się z obowiązku zapłaty podatku, brak współpracy z organem w celu zebrania materiału dowodowego, co należało ocenić jako dążenie do przedłużenia postępowania (s. 6-7), powodujące, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę uważa, że okoliczność upływu terminu nie może sama w sobie uzasadniać obawy niewykonania zobowiązania podatkowego. Krótki okres pozostały do zakończenia biegu terminu przedawnienia nie oznacza bowiem, iż zobowiązany na pewno nie wykona dobrowolnie zobowiązania podatkowego. (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1210/10). Ponadto wskazać należy, że oparcie postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowego wyłącznie na tej okoliczności faktycznej, iż okres przedawnienia tego zobowiązania jest krótszy niż trzy miesiące zbędnym czyniłoby drugą przesłankę zastosowania tego rygoru, jaką jest uprawdopodobnienie niebezpieczeństwa niewykonania zobowiązania. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że okoliczność zbliżającego się upływu terminu przedawnienia może uprawdopodobnić obawę niewykonania zobowiązania dopiero wespół z innymi faktycznymi okolicznościami danej sprawy, na podstawie których można wnioskować, iż zobowiązanie nie zostanie jednak wykonane. Dotyczy to przede wszystkim okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, działaniami podatnika na jego majątku itd.
W zaskarżonym postanowieniu organ na stronie 2 i 3 napisał, że pismem z dnia 04.06.2007 r. wezwano podatnika do przedłożenia danych dotyczących posiadanych przedmiotów opodatkowania (w szczególności wykazu obiektów budowlanych deklarowanych w roku 2006 a pominiętych w deklaracji na rok 2007). Odpowiadając na to wezwanie strona stwierdziła, że nie ma obowiązku przedkładać jakichkolwiek dokumentów innych niż deklaracji podatkowych i dokumentów potwierdzających zapłatę podatku. Wezwanie ponowiono w piśmie z dnia 29.08.2007 r.; w odpowiedzi strona stwierdziła, że nie uznaje się za zobowiązaną do składania wyjaśnień i dokumentów, skoro organ podatkowy nie wskazał przyczyn poddania w wątpliwość rzetelności deklaracji na rok 2007. Na kolejne wezwanie (z dnia 18.10.2007 r.) strona odpowiedziała podkreślając, że deklaracja za rok 2007 jest prawidłowa i nie wymaga korygowania, skoro fakt nieuwzględnienia wartości linii kablowych umiejscowionych w kanalizacji wynika wyłącznie z tego, że linie te nie są budowlami.
Kolejne wezwanie do złożenia m.in. wykazu budowli (wg stanu na dzień 01.01.2006 r. i 01.01.2007 r.), wykazu środków trwałych wystosowano w piśmie z dnia 17.01.2008 r. W wezwaniu tym wyjaśniono, na czym polegały wątpliwości organu podatkowego dotyczące rzetelności deklaracji za rok 2007. W piśmie z
dnia 29.01.2008 r. strona odpowiedziała, że nie ma obowiązku przedstawiania żadnych dokumentów dotyczących posiadanych budowli. Odmowę przedłożenia wykazu środków trwałych uzasadniono z kolei tym, że Klasyfikacja Środków Trwałych "jest całkowicie bez znaczenia w punktu widzenia przedmiotu opodatkowania w podatku od nieruchomości".
Pismem z dnia 05.09.2008 r. organ podatkowy wezwał podatnika do uszczegółowienia charakterystyki posiadanych obiektów budowlanych (w szczególności opisu obiektów, wskazania rodzaju kanalizacji, rodzaju kabli, sposobu wybudowania lub ułożenia kanalizacji...), do przedłożenia wyciągu z urządzeń księgowych w części dotyczącej środków trwałych oraz przedłożenia lub udostępnienia do wglądu dokumentacji architektoniczno-budowlanej dotyczącej budowli deklarowanych w roku 2006 i 2007. W piśmie z dnia 03.10.2008 r. strona odpowiedziała, że ciężar zebrania materiału dowodowego spoczywa na organie podatkowym (i ciężaru tego nie można przerzucać na podatnika), w związku z czym podatnik nie musi przedstawiać żadnych dokumentów innych niż deklaracje.
Pismem z dnia 06.11.2008 r. organ podatkowy wezwał podatnika do złożenia wyjaśnień: czy miały miejsce jakiekolwiek okoliczności skutkujące zmianą podstawy opodatkowania budowli (inne niż tylko fakt wykluczenia wartości linii kablowych jako niepodlegających - w ocenie strony - podatkowi od nieruchomości). Uprzedzono również, że w przypadku odmowy udzielenia wyjaśnień organ podatkowy przyjmie wartość linii kablowych wykazaną w deklaracji za rok 2006. Pismem z dnia 26.11.2008 r. strona ponownie stwierdziła, że to organ podatkowy powinien zgromadzić cały materiał dowodowy i obowiązku tego nie może przerzucać na stronę.
Wobec bezskuteczności wezwań do złożenia wyjaśnień i dokumentów organ podatkowy uzupełnił materiał dowodowy o dokumentację, którą mógł zgromadzić we własnym zakresie (opinie prawne, dokumentacja architektoniczno-budowlana). Postanowieniem z dnia 06.02.2009 r. zawiadomiono stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Również na to pismo strona odpowiedziała (pismem z dnia 17.02.2009 r.) zarzucając organowi podatkowemu, że nie wyjaśnił, jakie dowody zebrał - to z kolei świadczy rzekomo o naruszeniu przepisów Ordynacji podatkowej regulujących postępowanie dowodowe oraz świadczy o nie przeprowadzeniu żadnego postępowania dowodowego. Pełnomocnik Spółki nie stawił się jednak w celu zapoznania z materiałem dowodowym.
Wobec powyższego uznać trzeba, że rację ma Sąd pierwszej instancji, iż organy uprawdopodobniły, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane i wygaśnie wskutek upływu terminu przedawnienia. Opisane zachowanie Spółki w obliczu zbliżającego się upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, należało uznać za uzasadniające istnienie poważnej obawy, że podatnik nie wykona zobowiązania określonego w decyzji organu I instancji.
Na zakończenie należy jedynie dodać, że uzasadnienie zaskarżonego aktu spełnia wymagania wynikające z art. 210 § 4 ord. pod.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.[pic]
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło