I SA/Gd 1567/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń,, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 lutego 2014 r. sprawy ze skargi L. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2013 r., sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia L. Ż. utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy z dnia 24 stycznia 2013 r. o odmowie wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wymiaru podatku rolnego z tytułu samoistnego posiadania gruntów położonych w L., oznaczonych jako działki nr [...] oraz nr [...] (przed podziałem geodezyjnym). Rozstrzygnięcie organu II instancji zapadło na tle następujących okoliczności faktycznych. Pismem z dnia 23 października 2012 r. L.Ż. zwrócił się do Wójta Gminy o wydanie decyzji ustalających wymiar podatku rolnego za lata 2009-2012. W uzasadnieniu wniosku L. Ż. podniósł, że jest samoistnym posiadaczem nieruchomości rolnych oznaczonych ewidencyjnie jako działki [...] oraz [...], położonych w L. i dotychczas to on opłacał podatek rolny. Wskazał, że pomiędzy nim a właścicielami ww. nieruchomości toczyło się postępowanie windykacyjne, które zostało zawieszone, a zatem decyzje ustalające wymiar podatku rolnego wydane w stosunku do właścicieli nieruchomości wpisanych obecnie do księgi wieczystej, są niezgodne z prawem i stanem faktycznym. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2013 r. Wójt Gminy odmówił L.Ż. wszczęcia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia wymiaru podatku rolnego z tytułu samoistnego posiadania gruntów położonych w L., oznaczonych jako działki nr [...] oraz [...] (przed podziałem geodezyjnym). W uzasadnieniu organ wskazał, że L. Ż. nie jest ujawniony jako posiadacz samoistny ww. gruntów położonych w L. zarówno w ewidencji gruntów i budynków, jak i w księdze wieczystej prowadzonej dla tych gruntów. Następnie podkreślił, że dane ujęte w ewidencji gruntów mają walor dokumentu urzędowego, a organ podatkowy nie może czynić własnych ustaleń sprzecznych z tym danymi. W związku z powyższym organ stwierdził, iż L. Ż. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu wymiarowym, dotyczącym podatku rolnego, zatem nie podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wymiaru podatku rolnego z tytułu samoistnego posiadania gruntów położonych w L. W zażaleniu na to postanowienie L. Ż. wniósł o jego uchylenie i ustalenie wymiaru podatku rolnego z tytułu samoistnego posiadania gruntów położonych w L., ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że niezmiennie od 1975 r. jest samoistnym posiadaczem ww. gruntów w L. i w związku z tym to on opłaca podatek rolny. Do zażalenia załączył kopię zaświadczenia z Urzędu Gminy z dnia 27 listopada 2006 r., w którym stwierdzono, że jest samoistnym posiadaczem gospodarstwa rolnego, w tym działek oznaczonych jako nr [...] oraz [...]. W tej sytuacji organ nie wykazał, aby jego samoistne posiadanie zostało przerwane, a więc istnieje podstawa, aby podatek opłacał faktyczny posiadacz gruntu. Postanowieniem z dnia 16 września 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 24 stycznia 2013 r. W uzasadnieniu organ powołał art. 165a §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej powoływana jako "O.p.") stwierdzając, iż postanowienie organu I instancji nie narusza prawa. Kolegium wskazało, że decyzjami z dnia: 12 lutego 2009 r., 15 lutego 2010 r., 7 lutego 2011 r., 16 stycznia 2012 r. Wójt Gminy ustalił wymiar podatku rolnego za lata 2009-2012 dla H. Ż., M.Sz., M. S., K. Ż.-M., M. P. oraz B. Ż.w odniesieniu do gruntów oznaczonych jako działki [...] oraz [...] w L. Zatem w ocenie Kolegium organ I instancji był związany treścią wprowadzonych do obrotu prawnego decyzji, ustalających wymiar podatku rolnego za lata 2009-2012, wydanych w stosunku do właścicieli nieruchomości, które stały się ostateczne w administracyjnym toku instancji. Orzekanie merytoryczne w przedmiotowych sprawach oznaczałoby nierespektowanie treści wydanych wcześniej decyzji ustalających wymiar podatku rolnego za 2009-2012 r. W świetle powyższego uzasadniona jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku L. Ż. o ustalenie wymiaru podatku rolnego z tytułu samoistnego posiadania gruntów położonych w L., oznaczonych jako działki nr [...] oraz [...] (przed podziałem geodezyjnym). Nadto Kolegium podkreśliło, że zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej L. Ż. może skierować wniosek do właściwego organu celem uruchomienia nadzwyczajnego trybu wzruszenia ostatecznych decyzji, dotyczących ustalenia wymiaru podatku rolnego za lata 2009-2012. L.Ż. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 122 O.p. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, 2. art. 165 a O.p., polegające na błędnej wykładni i błędnym przyjęciu, że postępowanie podatkowe nie może być wszczęte, 3. art. 210 §1 pkt 5 i 6 O.p. poprzez błędne wydanie orzeczenia w zakresie rozstrzygnięcia oraz uzasadnienia faktycznego i prawnego. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 145 pkt 1 lit. a i c oraz pkt 3 w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.- zwanej w dalszej części "p.p.s.a.") skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 września 2013 r. oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy z dnia 24 stycznia 2013 r. W przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku, skarżący na podstawie art. 145 §1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu II instancji oraz postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wbrew twierdzeniom Kolegium w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 165a O.p. Skarżący wskazał, że nie był adresatem decyzji wymiarowych wydanych przez Wójta Gminy. W związku z tym nie miał wpływu na przebieg postępowań w zakresie wymiaru podatku rolnego za lata 2009-2012 w stosunku do nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] oraz [...] w L. Zdaniem skarżącego nie ma wątpliwości, że jest samoistnym posiadaczem tychże nieruchomości. Co istotne, to on opłacał podatek za lata 2009-2012 r., mimo iż decyzje w sprawie wymiaru podatku nie były skierowane do niego. Jednocześnie skarżący zaznaczył, że w okresie poprzedzającym lata 2009-2012 zwracał się z wnioskiem o ustalenie wymiaru podatku rolnego od wskazanych w skardze nieruchomości. Wówczas organ I instancji odmówił wydania pozytywnego rozstrzygnięcia, lecz organ II instancji przychylił się do jego wniosku i stwierdził, że odmowa ustalenia wymiaru podatku rolnego jest sprzeczna z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje : Skarga jest bezzasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Istota sporu zaistniałego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi, czy zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia wymiaru podatku rolnego z tytułu samoistnego posiadania gruntów położonych w L. Skarżący stoi na stanowisku, iż jest samoistnym posiadaczem gruntów położonych w L., opłaca podatek rolny i związku z tym organ powinien wydać wobec niego decyzje wymiarowe za lata 2009-2012 r. Podzielając słuszność rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, należy podkreślić, że w myśl z art. 165 § 1 O.p. postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei stosownie do treści art. 165 a § 1 O.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis reguluje przesłanki niemożności wszczęcia postępowania podatkowego. Pierwszą z nich, na którą powołał się organ I instancji jest wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez osobę niebędącą stroną w sprawie. Druga zaś, na którą zwróciło uwagę Samorządowe Kolegium Odwoławcze zachodzi wówczas, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Podkreślenia wymaga, że użyte przez ustawodawcę w art. 165a § 1 O. p. sformułowanie "z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte" jest niedookreślone i zakresowo pojemne. W orzecznictwie sądowym i doktrynie podjęto próbę wyjaśnienia znaczenia tego pojęcia. Wskazuje się, że przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć: braku w przepisach ustaw podatkowych podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego; sytuacji, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe oraz przypadków, gdy w sprawie zapadła już decyzja (również nieostateczna) (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn.akt II FSK 2642/10 oraz z dnia 7 lutego 2008 r., sygn.akt II FSK 1362/06, wyrok WSA w Warszawie z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt III SA/Wa 3313/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; P.Pietrasz, Komentarz do art. 165 a ustawy- Ordynacja podatkowa, LEX, B. Adamiak w Ordynacji podatkowej. Komentarz 2010, str. 740 -742, Oficyna Wyd. Unimex, Wrocław 2010). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że Wójt Gminy decyzjami z dnia: 12 lutego 2009 r., 15 lutego 2010 r.,7 lutego 2011 r., 16 stycznia 2012 r. ustalił wymiar podatku rolnego za lata 2009-2012 w odniesieniu do nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] oraz nr [...] (przed podziałem geodezyjnym) w L., będących przedmiotem własności H. Ż., M. Sz., M.S., K. Ż.-M., M. P. oraz B. Ż. Zatem w ocenie Sądu, argumentacja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że organ I instancji był związany treścią wprowadzonych do obrotu prawnego decyzji, ustalających wymiar podatku rolnego za lata 2009-2012, wydanych w stosunku do ww. właścicieli nieruchomości, które stały się ostateczne w administracyjnym toku instancji, zasługuje w pełni na aprobatę. Zauważyć bowiem należy, że w dacie doręczenia stronie decyzji, wchodzi ona do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Od daty doręczenia jakakolwiek zmiana decyzji pod względem treści lub formy może nastąpić tylko na zasadach i w trybie przewidzianym przepisami postępowania podatkowego. W związku z powyższym, jeśli zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym za lata 2009-2012 zostało już ustalone ostatecznymi funkcjonującymi w obrocie prawnym decyzjami, to procedowanie w sprawie i podjęcie decyzji merytorycznych przez organ podatkowy byłoby nieuprawnione, bowiem wydanie decyzji w sprawie uprzednio rozstrzygniętej inną ostateczną decyzją stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności. A zatem w takiej sytuacji, stosownie do treści art. 165a § 1 O.p., organ podatkowy powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z powodu jego niedopuszczalności (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 705/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). ) Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie również wskazało, że skarżący może zwrócić się do właściwego organu w celu zainicjowania nadzwyczajnego trybu wzruszenia ostatecznych decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego za lata 2009-2012. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.), jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym. Dodać przy tym należy, że Ordynacja podatkowa hołduje zasadzie trwałości decyzji, która służy stabilizacji stosunków prawnych. Uruchomienie zaś nadzwyczajnego trybu wzruszania decyzji ostatecznych jest uzasadnione jedynie w sytuacji, gdy ciężar gatunkowy naruszenia prawa przeważa nad dobrem, jakie stanowi pewność obrotu. Podsumowując, Sąd stwierdza, że zarzuty skargi okazały się chybione. Fakt wydania rozstrzygnięcia niezgodnego z żądaniem strony nie oznacza, że organ uchybił przepisom proceduralnym, w szczególności art. 122 O.p. Zdaniem Sądu, Kolegium podjęło wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, dokonując subsumpcji ustalonego stanu faktycznego pod właściwą normę prawną, a zaskarżone postanowienie zawiera wymagane elementy, o których mowa w art. 217 § 1 i 2 O.p., w tym prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Nie budzi wątpliwości, że Kolegium przedstawiło motywy, którymi kierowało się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Nie zasługiwał zatem na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 210 § 1 pkt 5 i 6 O.p., który w niniejszej sprawie nie miał zastosowania wobec tego, że przedmiotem zaskarżenia było postanowienie, a nie decyzja administracyjna. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.