II GSK 1801/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędziowie NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Cezary Pryca Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. Spółki z o.o. w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gl. z dnia 19 lutego 2014 r. sygn. akt III SA/Gl 1395/13 w sprawie ze skargi R. Spółki z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. Sp. z o.o. w P. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w K. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z 19 lutego 2014 r. (sygn. akt III SA/Gl 1395/13), oddalił skargę R. Sp. z o.o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Z uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z [...] września 2006 r. nr [...] udzielił skarżącej zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa śląskiego. Spółka pismem z [...] marca 2012 r. działając na podstawie art. 35 ust. 5 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), złożyła wniosek o przedłużenie zezwolenia na okres kolejnych 6 lat. Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z [...] września 2012 r. o nr [...] odmówił przedłużenia zezwolenia. R. Sp. z o.o. w P. wniosła odwołanie od tej decyzji. Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z [...] kwietnia 2013 r. o nr [...], uchylił decyzję z [...] września 2012 r. i umorzył postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ przypomniał, że 31 października 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323). Zgodnie z art. 197 pkt 11 powołanej ustawy, kompetencje dyrektorów izb skarbowych w sprawie udzielania zezwoleń na urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie, między innymi, gier na automatach o niskich wygranych, zostały przeniesione na dyrektorów izb celnych. Ponadto z dniem 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: ustawa o grach hazardowych), która w części uchyliła ustawę z 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (art. 144 ustawy o grach hazardowych). W myśl art. 8 ustawy o grach hazardowych, do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej. W obowiązującej od 1 stycznia 2010 r. ustawie o grach hazardowych określono między innymi warunki urządzania i zasady prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych do czasu wygaśnięcia dotychczas udzielonych zezwoleń. Stosownie do art. 129 ust. 1 ustawy o grach hazardowych, działalność w zakresie gier na automatach o niskich wygranych oraz gier na automatach urządzanych w salonach gier na automatach na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ustawy jest prowadzona, do czasu wygaśnięcia tych zezwoleń, przez podmioty, których im udzielono, według przepisów dotychczasowych, o ile ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast w myśl art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych zezwolenia, o których mowa w art. 129 ust. 1 nie mogą być przedłużane. Dyrektor Izby Celnej podniósł, że decyzję o odmowie przedłużenia zezwolenie doręczono spółce 24 września 2012 r., a odwołanie strona nadała w placówce Poczty Polskiej 8 października 2012 r., czyli w ustawowym terminie. Jednakże zezwolenie na urządzanie gier na automatach udzielone decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] września 2006 r. wygasło [...] września 2012 r. W związku z tym organ uznał, że postępowanie w sprawie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało uchylenie decyzji z [...] września 2012 r. i umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w związku z art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej: O.p.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. oddalił skargę R. Sp. z o.o. uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z art. 208 § 1 O.p., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych tj. jeżeli brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego, tj. takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracji publicznej ustalenia jej indywidualnych uprawnień lub obowiązków wynikających z prawa materialnego. Bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu art. 208 § 1 O.p. zachodzi wówczas, gdy brak jest któregokolwiek elementu stosunku materialnoprawnego uniemożliwiający wydanie decyzji załatwiającej sprawę. Umorzenie postępowania oznacza, że w danej sprawie nie będzie kontynuowane wszczęte uprzednio postępowanie, oraz, że sprawa nie zostanie rozstrzygnięta co do istoty. Jest to wynikiem trwałych, nieusuwalnych przeszkód w kontynuacji postępowania, które mogą nastąpić w pierwszej lub w drugiej instancji. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie już postępowanie w pierwszej instancji nie powinno było zakończyć się decyzją rozstrzygającą sprawę co do jej istoty. Zezwolenie, o przedłużenie którego ubiegała się skarżąca wygasło [...] września 2012 r. a decyzja organu pierwszej instancji została wydana [...] września 2012 r., czyli 12 dni po wygaśnięciu zezwolenia i utracie jego bytu w obrocie prawnym. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ odwoławczy prawidłowo stwierdził, że postępowanie o przedłużenie zezwolenia stało się bezprzedmiotowe i nie miał on podstaw do wydawania decyzji merytorycznie rozstrzygającej kwestię złożonego wniosku, a jedynie mógł wydać orzeczenie formalnie kończące postępowanie w sprawie. R. Sp. z o.o. w P. zaskarżyła wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy: – art. 145 § 1 ust. 1 lit. b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a) oraz art. 151 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., poz. 1269 ze zm.) w związku z art. 208 § 1 O.p. poprzez oddalenie skargi na decyzję organu administracji o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości, w sytuacji faktycznej i prawnej niniejszej sprawy, w której przepis art. 208 § 1 O.p. nie znajdował zastosowania. - art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez oczywiście niespójne uzasadnienie wyroku, w szczególności w zakresie przyjmowania: - sprzecznych twierdzeń w zakresie stosowania wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 lipca 2012 r.; - w zakresie możliwości zmiany zezwolenia na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego (zgodnie z powołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego), a właściwie art. 253a O.p., a zarazem przyjmowanie w sposób dorozumiany twierdzenia przeciwnego. Dyrektor Izby Celnej w K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niż podniesione przez skarżącego naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, co zgodnie z art. 176 p.p.s.a. oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienie ich naruszenia. Jeżeli chodzi o formułowanie zarzutów skargi kasacyjnej podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu czy strona skarżąca zarzuca naruszenie prawa materialnego, czy naruszenia przepisów postępowania, czy też oba te naruszenia łącznie. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA: z 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; z 9 marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; z 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; z 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; z 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; z 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06). Odnosząc te uwagi o charakterze ogólnym do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie został w ogóle uzasadniony. Przedstawiając argumentację mającą, według skarżącej, przemawiać za uwzględnieniem skargi kasacyjnej, spółka nie nawiązała w żaden sposób do sformułowanego w petitum zarzutu naruszenia powołanego przepisu. Dodać także należy, że sam sposób redakcji zarzutu nasuwa wątpliwości co do jego związku ze sprawą. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie wypowiadał się ani w kwestii stosowania wyroku TSUE z 19 lipca 2012 r., ani też nie rozważał możliwości zmiany zezwolenia na podstawie art. 155 k.p.a. czy też art. 253a O.p. Omówiona wcześniej istotna wada skargi kasacyjnej, polegająca na braku uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. uniemożliwiła Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jego merytoryczną ocenę. Przechodząc do drugiego zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej stwierdzić należy, że jest on chybiony. Zgodnie z art. 208 § 1 O.p. obligatoryjną przesłanką umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Chodzi tu o każdą (jakąkolwiek) przyczynę powodującą brak jednego z elementów stosunku prawnego. Bezprzedmiotowość może powstać zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i po wszczęciu postępowania. Moment zaistnienia bezprzedmiotowości postępowania nie ma znaczenia, z uwagi na nakaz wynikający z art. 208 § 1 O.p. Jeżeli wystąpi bezprzedmiotowość, organ jest zobowiązany umorzyć postępowanie. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą mieć charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Podmiotowe przyczyny bezprzedmiotowości postępowania to takie, które są związane z podmiotem stosunku prawnego w ten sposób, że w razie jego braku nie mogą zamiast niego wstąpić następcy prawni. Przyczyny przedmiotowe zachodzą wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania, a więc gdy nie istnieje sprawa, która mogłaby stanowić ów przedmiot. W rozpoznawanej sprawie wystąpiła przedmiotowa przyczyna bezprzedmiotowości postępowania, tj. brak przedmiotu postępowania. Wygaśniecie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych z powodu upływu okresu, na jaki zostało ono udzielone oznacza, że sprawa dotycząca przedłużenia tego zezwolenia nie może być załatwiona w formie decyzji orzekającej co do jej istoty. Nie jest bowiem możliwe rozstrzygnięcie o przedłużeniu zezwolenia, które wygasło. Konsekwencją ustalenia przez organ, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe jest jego umorzenie. W tym miejscu należy przypomnieć, że art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) zdanie drugie O.p. obejmuje przypadki, w których organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji i umarza postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy jest zobowiązany wydać taką decyzję, jeżeli stwierdzi, że organ pierwszej instancji rozstrzygnął w drodze decyzji o istocie sprawy, mimo że postępowanie podatkowe było bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji postępowanie stało się bezprzedmiotowe z powodu wygaśnięcia zezwolenia, jeszcze przed wydaniem przez Dyrektora Izby Celnej w K. decyzji z [...] września 2012 r. Okoliczność ta nie została jednak uwzględniona przez organ, który nie umorzył postępowania, lecz wydał decyzję odmawiającą przedłużenia zezwolenia. W związku z tym ustalenie w postępowaniu wywołanym odwołaniem skarżącej, że zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych wygasło i w związku z tym brak jest przedmiotu postępowania uzasadniało wydanie decyzji na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. Naczelny Sąd Administracyjny nawiązując do stanowiska skarżącej, która uzasadniając pogląd o możliwości prowadzenia postępowania w sprawie przedłużenia zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych powołała się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w analogicznych sprawach, w szczególności na wyrok z 20 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 150/11 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z 16 lutego 2012 r. sygn. akt III CZP 94/11, stwierdza co następuje: W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca ogólnie nawiązała do "(...) analogicznych spraw, które zawisły przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, dotyczących przedłużania zezwoleń na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych". Według spółki Naczelny Sąd Administracyjny uchylał orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych i poprzedzające je decyzje organów administracji z uwagi na możliwą, w świetle wyroku TSUE z 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 oraz C-217/11, bezskuteczność art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych. Skarżąca zaznaczyła, że wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego "(...) dotyczą również zezwoleń, do których odpowiednie wnioski o ich przedłużenie zostały złożone już w 2009 r. i które wygasły". W związku z tym stwierdzić należy, że wobec niewskazania konkretnych orzeczeń, w których taka sytuacja miała miejsce nie jest możliwe ustosunkowanie się przez Naczelny Sąd Administracyjny do tego argumentu skarżącej. Jeżeli natomiast chodzi o powołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2013 r., sygn. akt II GSK 150/11, podnieść należy, że problem przedłużenia zezwolenia, które wygasło nie był przedmiotem rozważań Sądu. Podkreślenia ponownie wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Z uzasadnienia wyroku w sprawie sygn. akt II GSK 150/11 wynika, że żaden z zarzutów skargi kasacyjnej nie dotyczył wygaśnięcia zezwolenia, które miało być przedłużone. W związku z tym nie można wyprowadzać wniosku, tak jak czyni to skarżąca, że Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wygaśnięcie zezwolenia nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowania w sprawie jego przedłużenia. Problem ten nie był i nie mógł być przedmiotem wypowiedzi Sądu, skoro skarga kasacyjna nie dawała ku temu podstaw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego również nietrafnie skarżąca powołuje się na uchwałę Sądu Najwyższego z 16 lutego 2012 r., sygn. akt III CZP 94/11, w której wyjaśniono, że zawarcie umowy o przedłużenie użytkowania wieczystego na żądanie zgłoszone w terminie określonym w art. 236 § 2 k.c. może nastąpić także po upływie okresu, na jaki prawo to zostało ustanowione. W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że użytkownik wieczysty z chwilą złożenia w terminie określonym w art. 236 § 2 k.c. właścicielowi wniosku o przedłużenie użytkowania wieczystego nabywa na podstawie tego przepisu wobec właściciela roszczenie o zawarcie umowy o przedłużenie użytkowania wieczystego, a ściślej, o złożenie przez właściciela oświadczenia woli niezbędnego z jego strony do zawarcia tej umowy. Roszczenie o takiej treści na rzecz użytkownika wieczystego z tą chwilą nie tylko powstaje, ale także staje się wymagalne, właściciel więc powinien podjąć działania prowadzące do zawarcia umowy o przedłużenie użytkowania wieczystego bezpośrednio po otrzymaniu wniosku użytkownika wieczystego. Przedstawione w uchwale Sądu Najwyższego stanowisko, sformułowane w odniesieniu do stosunków cywilnoprawnych, nie może mieć zastosowania do stosunków o charakterze publicznoprawnym. Podkreślenia przede wszystkim wymaga, że strona, która złożyła wniosek o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, inaczej niż użytkownik wieczysty wyrażający wolę przedłużenia umowy użytkowania wieczystego, nie nabywa żadnego uprawnienia ("roszczenia") do żądania załatwienia sprawy w określony sposób. Z punktu widzenia możliwości merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przedłużenie zezwolenia nie ma również znaczenia, że został on złożony w okresie kiedy zezwolenie obowiązywało a sprawa nie została załatwiona przed jego wygaśnięciem. W przypadku naruszenia przez organ prowadzący postępowanie terminu załatwienia sprawy strona ma możliwość skorzystania z przysługujących jej środków prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że organy administracji publicznej (organy podatkowe) mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa (art. 120 O.p.). Wspomniany obowiązek obejmuje także uwzględnianie zdarzeń, które następują w toku postępowania i mają znaczenie prawne. Takim zdarzeniem w rozpoznawanej sprawie było wygaśnięcie zezwolenia w związku z upływem okresu, na jaki zostało ono udzielone. Okoliczność ta musiała być uwzględniona przez organ z uwagi na jednoznaczny nakaz wynikający z art. 208 § 1 O.p. Wobec tego nie można podzielić stanowiska skarżącej, że wygaśnięcie stosunku prawnego nie stanowi przeszkody w prowadzeniu postępowania o przedłużenie jego istnienia. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).