II OSK 2049/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-04-27
Skład orzekający: Anna Łuczaj, Zdzisław Kostka, Anna Żak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, powołując się na oczywisty brak interesu prawnego strony, jeśli ustalenie tego przymiotu wymaga analizy obszaru oddziaływania inwestycji, która została podzielona na części?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu oczywistego braku interesu prawnego strony, jeśli ustalenie tego przymiotu wymaga analizy obszaru oddziaływania całej inwestycji, a nie tylko jej wydzielonych części, które zostały objęte pozwoleniem na budowę lub zgłoszeniem. W takiej sytuacji brak interesu prawnego nie jest oczywisty i wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego.Stan faktyczny
A. D. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej w zakresie wewnętrznej linii zasilającej oraz kontenera teletechnicznego. Wojewoda oraz Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że A. D. nie posiada interesu prawnego, gdyż jej nieruchomość nie graniczy bezpośrednio z działką inwestycyjną i jest oddzielona od niej inną nieruchomością, a inwestycja objęta pozwoleniem nie oddziałuje na jej nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. D. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienia organów, uznając, że ustalenie interesu prawnego wymagało zbadania obszaru oddziaływania całej stacji bazowej, a nie tylko jej części.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego i poprzedzające je postanowienie Wojewody, zasądzając zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Łuczaj Sędziowie sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. NSA Anna Żak /spr./ Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chorab po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2552/13 w sprawie ze skargi A.D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013r., znak [...]; 3. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz A. D. kwotę 660 (sześćset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z dnia 28 lutego 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2552/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Uzasadniając wyrok Sąd pierwszej instancji przytoczył następujące okoliczności.
Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013r.na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku A. D. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2009 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego "Budowa stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...]" w zakresie wewnętrznej linii zasilającej oraz kontenera teletechnicznego, przy ul. O. w K. na działkach nr [...] obręb [...] [...] – odmówił wszczęcia postępowania.
Organ ustalił, że wykonywanie robót budowlanych polegających na instalowaniu urządzeń o wysokości powyżej 3 m na obiekcie budowlanym - w zakresie montażu wspornika (rury o wysokości 6 m, składającej się z segmentu S1 i S2) na dachu budynku przy ul. O. [...], w ramach ww. budowy stacji bazowej, było przedmiotem zgłoszenia robót budowlanych z 9 lutego 2009 r. Prezydent Miasta [...] nie wniósł sprzeciwu wobec ww. zgłoszenia. W związku z tym, że przedmiotem rozważań w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. były wewnętrzna linia zasilająca oraz kontener teletechniczny, mając na uwadze specyfikę prowadzonego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, organ nie znalazł podstaw do dokonywania analizy oddziaływania anten stacji bazowej, nie będących przedmiotem wnioskowanej inwestycji. Organami posiadającymi kompetencje w zakresie kontroli, czy nastąpiło przekroczenie standardów emisyjnych są właściwe organy ochrony środowiska, natomiast w zakresie kontroli legalności wykonywanych robót budowlanych – organy nadzoru budowlanego. W tej sytuacji argumenty dotyczące usytuowania działki skarżącej pod polami elektromagnetycznymi o wartościach ponadnormatywnych nie mają znaczenia dla ustalenia istnienia jej interesu prawnego do uczestniczenia w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. pozwolenia na budowę. Przedmiotem wniosku o pozwolenie na budowę były bowiem jedynie wewnętrzna linia zasilająca oraz kontener teletechniczny wchodzące w skład stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...].
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu zażalenia A.D., opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] października 2013 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że A. D., która nie brała udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2009 r., jest właścicielką lokalu mieszkalnego nr [...], zlokalizowanego w budynku przy ul. O. [...] tj. na działce nr ew. [...], oraz udziału [...] w ww. działce i częściach budynku i urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokalu. Powyższa nieruchomość nr ew. [...] stanowiąca współwłasność skarżącej nie graniczy bezpośrednio z działką inwestycyjną i oddzielona jest od niej nieruchomością nr ew. [...]. Projekt budowlany zatwierdzony kwestionowaną decyzją o pozwoleniu na budowę przewidywał realizację wyłącznie kontenera technicznego dla stacji bazowej telefonii komórkowej oraz linii zasilającej wraz z linią uziemiającą, ochroną instalacji przed przepięciami atmosferycznymi oraz instalacją odgromową. Z projektu zagospodarowania działki wynika, że najbliższe elementy projektowanej inwestycji oddalone są ponad 24m od granicy działki skarżącej. Mając na uwadze usytuowanie projektowanego przedsięwzięcia oraz jego charakter organ stwierdził, że nieruchomość należąca do A. D. nie znajduje się w obszarze oddziaływania przedmiotowej inwestycji. Sporne przedsięwzięcie nie powoduje bowiem jakichkolwiek ograniczeń wynikających z obowiązujących przepisów prawa w zakresie możliwości zagospodarowania działki nr ew. [...]. Pozostałe elementy związane z instalacją bazy telefonii komórkowej w tym zespół anten nadawczo-odbiorczych zostały wykonane po przeprowadzeniu odrębnego postępowania zgłoszeniowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. D. zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: art. 61 a § 1 k.p.a. przez jego zastosowanie, pomimo że sprawa wymagała dokonania merytorycznych ustaleń w zakresie określenia obszaru oddziaływania obiektu, a nie jego części, art. 6, 8 k.p.a., art. 2, 7 w związku z art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w powiązaniu z art. 28 ust. 2 oraz 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że możliwe jest pozbawienie możliwości skarżenia decyzji o pozwoleniu na budowę stacji bazowej, jeżeli inwestor dokona podziału zamierzenia inwestycyjnego i część obejmie pozwoleniem na budowę, część zgłosi (maszt), a część wykona bez zgłoszenia oraz pozwolenia; art. 6 k.p.a. w związku z art. 2 oraz 7 Konstytucji RP przez przywoływanie przepisów art. 28 ust. 2 oraz 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane, jako mogących mieć zastosowanie dla części obiekt budowlanego w sytuacji, w której ustawa Prawo budowlane nie zna takiego pojęcia; art. 28 ust. 2 oraz 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż obszar oddziaływania inwestycji może być ustalony dla części zamierzania budowlanego bez wskazania przepisu prawa zezwalającego na dokonanie takich czynności; art. 33 ust 1 w związku z art. 28 ust. 2 oraz 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane poprzez uznanie, iż rozdzielnie procesu inwestycyjnego dla jednego zamierzania budowlanego jest dopuszczalne; art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane przez nieustalenie obszaru oddziaływania obiektu, jako całości techniczno-użytkowej; § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko poprzez odstąpienie od jego analizy w sytuacji, w której ma on znacznie ponieważ wpływa na określenie rzeczywistego zasięgu pól elektromagnetycznych o wartościach ponadnormatywnych, czyli oddziaływania obiektu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyjaśnił, ze przepis art. 61a § 1 k.p.a. może mieć zastosowanie do sytuacji, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie wynika w sposób oczywisty, że osoba wnosząca żądanie nie ma w sprawie interesu prawnego lub gdy z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Mając na uwadze, że postanowienie to zapada we wstępnej fazie poprzedzającej właściwe postępowanie nie ma podstaw do przyjęcia, żeby wydając takie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania organ rozstrzygał w nim kwestie materialnoprawne. W sytuacji, gdy ustalenie tych okoliczności wymaga podjęcia czynności wyjaśniających mogą one być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie.
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że rozważania, które prowadziły organy obu instancji nie miały charakteru formalnego, lecz materialnoprawny i tego rodzaju rozważania co do zasady mogą mieć miejsce jedynie po wszczęciu postępowania toczącego się przy udziale osoby, ubiegającej się o status strony postępowania. Jednak w tej sprawie naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ skarżącej w sposób oczywisty nie przysługuje status strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. Jak wskazały organy decyzja o pozwoleniu na budowę Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2009 r. zatwierdzała projekt budowlany wyłącznie kontenera technicznego dla stacji bazowej telefonii komórkowej oraz linii zasilającej wraz z linią uziemiającą, ochroną instalacji przed przepięciami atmosferycznymi oraz instalację odgromową. Tego rodzaju przedsięwzięcie budowlane nie wymaga sporządzenia opinii środowiskowej oddziaływania na środowisko, jak również nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu działki, której współwłaścicielką jest skarżąca. Najbliższe elementy projektowanej inwestycji oddalone są bowiem ponad 24 m od granicy działki, której skarżąca jest współwłaścicielką i na której mieści się budynek, w którym skarżąca jest właścicielką lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. O. [...].
W skardze kasacyjnej A. D. zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
1) art. 141 § 4 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nieodniesienie się do zarzutów skargi, co powoduje, że skarżąca w istocie nie wie, dlaczego jej argumentacja nie zasługiwała na aprobatę, tym bardziej, że na potwierdzenie jej zasadności powoływała się na jednolite orzecznictwo NSA; ponadto Sąd pierwszej instancji nie przywołał żadnego przepisu prawa materialnego, na podstawie którego ustalono obszar oddziaływania części obiektu, co uniemożliwia podjęcie polemiki z wyrokiem z tym zakresie;
2) art. 61a § 1 w zw. z art. 157 § 2 k.p.a. w zw. z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. przez przyjęcie, że nie miał on zastosowania z jednoczesnym uznaniem, że mógł stanowić jedyną podstawę materialnoprawną, którą organ przywołał.
3) art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane przez ich pominięcie w sytuacji, w której organ dokonywał analizy oddziaływania części obiektu, którym jest całość techniczno-użytkowa stacji bazowej, a nie tylko dwa jej elementy;
4) art. 33 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane przez jego pominięcie i prawdopodobne przyjęcie, że rozdzielenie procesu inwestycyjnego na części celem wykluczenia stron postępowania jest dopuszczalne.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podniesiono, że NSA podkreślał w swoich orzeczeniach, że nie jest dopuszczalne dokonanie podziału jednego zamierzenia inwestycyjnego na części, jeżeli jest ono obiektem budowlanym (budowlą), która stanowi funkcjonalną całość techniczno-użytkową. Stanowisko NSA miało na celu zapobieganie sytuacjom, w których podczas budowy stacji bazowych z pozwolenia na budowę wyeliminuje się anteny sektorowe oraz radioliniowe, co oznaczałoby, że inwestycja objęta pozwoleniem nigdy nie posiadałaby obszaru oddziaływania. W tym kontekście skarżąca przywołała orzecznictwo NSA (II OSK 1699/10, II OSK 630/10, II OSK 1342/09, II OSK 181/11, II OSK 1013/11). Skarżąca zarzuciła niezasadne przyjęcie, że zarówno kontener, jak i wewnętrzna linia zasilająca stanowią dwa niezależne obiekty budowlane i tym samym nie podlegają reżimowi wynikającemu z art. 33 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Tymczasem całość wraz z antenami stanowi budowlę, o której mowa w art. 3 pkt 3 ww. ustawy. W tej sytuacji zdaniem skarżącej organ nie dokonał w istocie oceny obszaru oddziaływania inwestycji, o której mowa w art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust. 2 cyt. ustawy. Wskazano, że obszar ten jest ustalany dla obiektu budowlanego, a nie jego części, które samodzielnie nie oddziałują na działki sąsiednie. Na poparcie powyższego stanowiska przywołano wyroki NSA w sprawach: II OSK 1793/13, II OSK 1480/12 oraz II OSK 2400/11. Skarżąca zarzuciła, że uzasadnienie jest lakoniczne i nie odnosi się do zarzutów skargi, w których przywołano stosowne orzecznictwo NSA.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty są trafne. Została ona oparta na obu podstawach kasacyjnych wymienionych w art. 174 p.p.s.a.
Sformułowanie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jako zarzutu procesowego, wymaga wykazania, że to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Zarzuty skargi koncentrowały się wokół kwestii interesu prawnego skarżącej w niniejszej sprawie, a przyjęty przez Sąd pierwszej instancji pogląd prawny skutkował odmową uznania skarżącej za stronę niniejszego postępowania. Okoliczność, że Sąd pierwszej instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na określonym poglądzie prawnym i nie odniósł się do poglądów prezentowanych w przywołanych w skardze orzeczeniach, nie oznacza, że uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy i skutkować uchyleniem wyroku.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 33 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 2 oraz art. 3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane przez jego pominięcie i prawdopodobne przyjęcie, że rozdzielenie procesu inwestycyjnego na części celem wykluczenia stron postępowania jest dopuszczalne, ponieważ Sąd pierwszej instancji nie dokonywał wykładni tego przepisu i nie wyraził takiego poglądu.
Zasadne są jednak pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, wskazujące na konieczność - przy badaniu przymiotu strony skarżącej A. D. w tej sprawie - ustalenia obszaru oddziaływania stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...].
Przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie było wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a. rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej w zakresie wewnętrznej linii zasilającej oraz kontenera teletechnicznego.
Zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a, gdy żądanie wszczęcia postępowania, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że postanowienie, o którym mowa w art. 61a § 1 k.p.a. może zostać wydane tylko w sytuacji, gdy brak interesu prawnego wnoszącego podanie jest oczywisty, a więc w sytuacji, gdy podanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot oczywiście nieuprawniony. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcie postępowania wydaje się wtedy, gdy stwierdzenie braku interesu prawnego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego, bądź też złożonego procesu wykładni przepisów. Taka oczywistość braku legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji zachodzi w sytuacji, gdy już z treści samego wniosku wynika, w sposób niebudzący żadnych wątpliwości, że wnoszący podanie takiego interesu prawnego w tym konkretnym postępowaniu nie posiada. Natomiast, gdy brak interesu prawnego po stronie wnoszącego podanie nie jest oczywisty i organ w celu ustalenia tego przymiotu musi podjąć pewne czynności, a w szczególności dokonać stosowanych analiz czy wyjaśnień, to wówczas konieczne jest wszczęcie postępowania, stosowanie do treści art. 61 § 3 k.p.a., co daje możliwość szczegółowego badania interesu prawnego wnioskodawcy (por. wyroki NSA: z dnia 30 czerwca 2014 r., sygn. II OSK 150/13; z dnia 16 maja 2014 r., sygn. II OSK 2980/12; z dnia 9 maja 2014 r., syn II OSK 2945/12; z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2872/12).
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarżącej w sposób oczywisty w tej sprawie nie przysługuje przymiot strony, ponieważ decyzja o pozwoleniu na budowę z dnia [...] listopada 2009 r. zatwierdzała projekt budowlany wyłącznie kontenera technicznego dla stacji bazowej telefonii komórkowej oraz linii zasilającej wraz z linią uziemiającą, ochroną instalacji przed przepięciami atmosferycznymi oraz instalację odgromową. Sąd wyjaśnił, że tego rodzaju przedsięwzięcie nie wymaga sporządzenia opinii środowiskowej oddziaływania na środowisko, jak również nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu działki, której współwłaścicielką jest skarżąca.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji w tej sprawie jest błędne z następujących powodów. Przymiot strony w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, a także w sprawie o stwierdzenie nieważności takiej decyzji ustalany jest w oparciu o treść art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U z 2010 r., nr 243, poz. 1623 ze zm.), dalej "Prawo budowlane". Zgodnie z art. 28 ust. 2 tej ustawy stronami w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Powyższa regulacja stanowi realizację wyrażonej w art. 5 pkt 9 Prawa budowlanego zasady poszanowania występujących na obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Definicję legalną "obszaru oddziaływania obiektu" zawiera art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego który stanowi, że ilekroć w ustawie mowa jest o obszarze oddziaływania obiektu, należy przez to rozumieć teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu terenu.
Wyznaczając obszar oddziaływania obiektu, organ powinien uwzględniać funkcję, formę oraz konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Należy przy tym pamiętać, że nie chodzi tu o wykazanie negatywnego wpływu inwestycji na nieruchomości znajdujące się w otoczeniu projektowanego obiektu, lecz o możliwość spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na teren otaczający działkę inwestora w związku z zamiarem realizacji inwestycji. O ile więc istnieje potencjalne zagrożenie spowodowania szkodliwego oddziaływania inwestycji na otoczenie, biorąc pod uwagę indywidualne cechy projektowanego obiektu i sposób zagospodarowania terenu otaczającego działkę inwestora, osoby legitymujące się tytułem prawnym do nieruchomości położonych na tak wyznaczonym "obszarze oddziaływania obiektu" są stroną w postępowaniu w sprawie o pozwolenie na budowę.
W rozpoznawanej sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2009r., organy nadzoru budowlanego oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceniając wpływ projektowanej inwestycji na otoczenie, a w konsekwencji legitymację skarżącej do występowania w sprawie w charakterze strony odnosiły się do objętej kwestionowanym pozwoleniem linii zasilającej i kontenera teletechnicznego. Sąd pierwszej instancji zaakceptował zaskarżone postanowienie i przyjął, że skoro inwestycja objęta niniejszym postępowaniem dotyczy jedynie montażu wewnętrznej linii zasilającej oraz kontenera teletechnicznego, nie obejmuje natomiast budowy masztu i anten, to taka inwestycja nie może nawet potencjalnie oddziaływać na nieruchomość skarżącej. Nie wziął jednak pod uwagę funkcji, jaką spełniać ma ww. linia zasilająca i kontener teletechniczny. Nie ulega wątpliwości, że budowa linii zasilającej oraz kontenera teletechnicznego służy zapewnieniu pracy stacji bazowej telefonii komórkowej. Linia zasilająca i kontener teletechniczny są niezbędną częścią inwestycji pod nazwą "Budowa stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...]" . Na takie powiązanie wskazuje wprost treść kwestionowanej decyzji o pozwoleniu na budowę. Oczywiste jest, że racjonalne uzasadnienie dla budowy przedmiotowej linii zasilającej i kontenera teletechnicznego ma związek z zainstalowaniem na budynku (hotelu) anten służących celom telekomunikacyjnym.
Wobec tego badając, czy skarżąca ma legitymację do wszczęcia postępowania w tej sprawie, organ nadzoru budowlanego powinien ustalić obszar oddziaływania stacji bazowej telefonii komórkowej , a nie ograniczać zakresu rozpoznania sprawy tylko do realizacji linii zasilającej oraz kontenera teletechnicznego, będących częścią docelowej inwestycji - stacji bazowej telefonii komórkowej. W rozpoznawanej sprawie, obiektem w rozumieniu art. 28 ust.2 ustawy Prawo budowlane jest stacja bazowa telefonii komórkowej jako całość, nie zaś jej poszczególne elementy. Wniosek inwestora dotyczył przecież "Budowy stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...]" w zakresie wewnętrznej linii zasilającej oraz kontenera teletechnicznego. Obowiązkiem organów było więc zbadanie czy budowa ww. stacji bazowej, a nie tylko kontenera i linii zasilającej , spowoduje ograniczenie możliwości zagospodarowania nieruchomości skarżącej zgodnie z przeznaczeniem.
Tymczasem Sąd pierwszej instancji wadliwie przyjął, że przedmiotem odniesienia do wyznaczenia obszaru oddziaływania inwestycji jest jedynie obiekt w postaci kontenera teletechnicznego i linii zasilającej - przedsięwzięcie które nie wprowadza ograniczeń w zagospodarowaniu nieruchomości skarżącej, wobec czego skarżącej w sposób oczywisty nie przysługuje przymiot strony w tym postępowaniu i tym samym podzielił błędne stanowisko organów, które zaniechały wyznaczenia w tej sprawie obszaru oddziaływania stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...].
W związku z tym, nie było w niniejszej sprawie podstaw do stwierdzenia oczywistego braku interesu prawnego skarżącej w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2009 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej przed ustaleniem obszaru oddziaływania stacji bazowej telefonii komórkowej, a nie jej poszczególnych części.
Ze wskazanych wyżej względów stwierdzić należy, że brak było podstaw do wydania w tej sprawie postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. Naruszony został także przepis art. 3 pkt 20 w zw. z art. 28 ust.2 Prawa budowlanego, ponieważ Sąd pierwszej instancji zaakceptował błędną wykładnię tych przepisów dokonaną przez orzekające organy, które wadliwie przyjęły, że w tej sprawie projektowane przedsięwzięcie oraz jego charakter w sposób oczywisty pozwalają na stwierdzenie, że A. D. nie ma przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2009r. W warunkach rozpoznawanej sprawy organy nie miały podstaw do zastosowania przepisu art.61a § 1 k.p.a. ponieważ okoliczność, czy wnioskująca jest czy nie jest stroną przy realizacji przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej nie jest oczywista, ale wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego. W takiej sytuacji organ pierwszej instancji powinien był wszcząć postępowanie administracyjne, przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i zgromadzić dowody, a następnie, w razie negatywnego wyniku postępowania zmierzającego do zbadania statusu osoby wnoszącej podanie jako strony, powinien zakończyć to postępowanie decyzją o umorzeniu postępowania. Nie jest bowiem dopuszczalne po przeprowadzeniu postępowania dowodowego na podstawie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze NSA, na podstawie art. 188 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i wobec tego, że istota sprawy została wyjaśniona, rozpoznając skargę, uchylił zaskarżone przed Sądem pierwszej instancji postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Wobec uwzględnienia skargi organ administracji będzie zobowiązany ponownie rozpoznać wniosek A. D. o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] listopada 2009 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę zamierzenia budowlanego "Budowa stacji bazowej telefonii komórkowej nr [...]" w zakresie wewnętrznej linii zasilającej oraz kontenera teletechnicznego, przy ul. O. w K. na działkach nr [...], przy czym będzie zobowiązany ustalić, czy nieruchomość skarżącej znajduje się w obszarze oddziaływania w/w stacji bazowej telefonii komórkowej. wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.
O kosztach postępowaniach kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło