I SA/Wr 2164/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Ciołek - sprawozdawca, Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Protokolant Paulina Szpakowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2014 r. sprawy ze skargi T.K. w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 473/12: I. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 473/12, II. umarza postępowanie sądowe w sprawie, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącego kwotę 200 ( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 473/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) we Wrocławiu oddalił skargę T. K. (dalej: strona, skarżący, podatnik) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego za 2004 r. z tytułu przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. Wyrok ten był kolejnym, jaki zapadł w sprawie. Sprawa była bowiem poddawana kontroli sądowej już wcześniej. Wyrokiem z dnia 24 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Wr 110/10 WSA we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. i zasądził na rzecz skarżącego koszty postępowania w wysokości 2.817,00 zł. Wyrok ten w wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Izby Skarbowej we W. został uchylony do ponownego rozpoznania przez WSA we Wrocławiu przez Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wyrokiem z dnia 24 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1600/10. Na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej we W. zostały zasądzone koszty postępowania sądowego w wysokości 2.600 zł. W sprawie zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.). Sąd w opisanym na wstępie wyroku z dnia 30 maja 2012 r. podzielił ustalenia organów podatkowych w zakresie wyliczenia przychodów ze źródeł nieujawnionych. Powyższy wyrok nie został zaskarżony i stał się prawomocny. W dniu 29 listopada 2013 r. (data nadania w placówce pocztowej - 27 listopada 2013 r.) podatnik złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie sygn. akt I SA/Wr 473/12, wskazując, jako podstawę art. 272 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2013 r. sygn. akt SK 18/09 (Dz. U. z 2013 r. poz. 985) stwierdzający niezgodność z Konstytucją RP art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r. W związku z powyższym wniósł o uchylenie wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 473/12, uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] listopada 2009 r. oraz poprzedzającej jej wydanie decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W.. Następnie pismem z dnia [...] lipca 2014 r. stanowiącym uzupełnienie skargi o wznowienie postępowania skarżący poinformował, że Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] uchylił w całości swoją decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie. Jednocześnie skarżący zmodyfikował żądania skargi o wznowienie postępowania sadowego powołując się na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia WSA i NSA. Strona wniosła o uchylenie wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 473/12 i NSA z dnia 24 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1600/10 jako niekorzystnych dla niej oraz o zasądzenie kosztów postępowania wznowieniowego (w szczególności wpisu) oraz zwrot kosztów pozostałych postępowań sadowych i przed organami podatkowymi oraz zwrot kosztów zasądzonych w postępowaniu kasacyjnym (wyrok NSA sygn. akt II FSK 1600/10) wraz z odsetkami, a także zwrot kosztów postępowania zakończonego wyrokiem z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 110/10 wraz z odsetkami. Ponadto wniosła strona o zasądzenie na jej rzecz pozostałych wydatków związanych z tokiem postępowań podatkowych i sądowo administracyjnych. Wskazała strona, że poniosła szereg wydatków związanych z zastępstwem procesowym w postępowaniach skarbowych i podatkowych, opłatami skarbowymi od pełnomocnictw, konsultacjami ze specjalistami w celu merytorycznego przygotowania wystąpień (w tym w tej sprawie), dojazdami do urzędów i sądów, stawiennictwem w urzędach, utraconymi zarobkami, kserami dokumentów, tłumaczeniami dokumentów z Niemiec, nadaniami przesyłek poleconych za pośrednictwem B SA oraz osobistego doręczania pism, koszty materiałów biurowych, opłaty za wyciągi bankowe oraz dokumenty z różnych instytucji. Dalej zawnioskowała strona o zwrot kosztów, które w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego okazały się niepotrzebne, związanych z udziałem w sprawie karnej skarbowej sygn. akt [...], sprawie przed Ministrem Finansów oraz WSA w Warszawie III SA/Wa 3270/10 (wpis 100 zł). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skargę o wznowienie postępowania należało uwzględnić. W świetle art. 272 § 1 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego może być oparta na zarzucie niekonstytucyjności podstaw wydanego orzeczenia. W takiej sytuacji, w myśl art. 272 § 2 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu. Stosownie do treści art. 281 p.p.s.a., na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. W przywołanym w podstawie skargi o wznowienie postępowania sądowego wyroku z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. SK 18/09, Trybunał Konstytucyjny uznał, że zastosowany w tej sprawie przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 27 sierpnia 2013 r., poz. 985. Należy, zatem stwierdzić, że rozpatrywana skarga o wznowienie postępowania sądowego jest dopuszczalna, bowiem w sprawie zachodzi ustawowa przesłanka wznowienia, o której mowa w art. 272 § 1 p.p.s.a., a skarga o wznowienie została złożona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 272 § 2 p.p.s.a Trzeba przy tym podkreślić, że zgodnie z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2010 r., sygn. akt II GPS 1/10, art. 272 § 1 p.p.s.a. "stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie." Mając powyższe na uwadze należało wznowić postępowanie sądowe w tej sprawie. Zgodnie z art. 282 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na nowo w granicach, jakie zakreśla podstawa wznowienia. Biorąc pod uwagę fakt, że orzekając w sprawie o sygn. I SA/Wr 473/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zastosował, jako wzorzec sądowej kontroli decyzji, przepis art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. w brzemieniu obowiązującym w 2002 r., którego niekonstytucyjność została stwierdzona w przywołanym wyroku TK z dnia 18 lipca 2013 r., SK 18/09, należało uchylić wyrok z dnia 30 maja 2012r. sygn. akt I SA/Wr 473/12. Wskazać należy, że zgodnie z art. 270 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem, a stosownie do art. 275 p.p.s.a. do wznowienia postępowania z przyczyn innych niż nieważność właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. Ponadto zgodnie z art. 282. § 2. po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd stosownie do okoliczności oddala skargę o wznowienie postępowania albo uwzględniając ją zmienia zaskarżone orzeczenie albo je uchyla i skargę odrzuca lub postępowanie umarza. Mając na uwadze przywołane przepisy stwierdzić należy, że w sprawie Sąd jest umocowany jedynie do rozstrzygania odnośnie wyroku WSA z dnia 30 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 473/12. Mając z kolei na uwadze fakt, że w wyniku wznowionego postępowania podatkowego, Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia [...] maja 2014 r. r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] listopada 2009 r. r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] września 2008 r. nr [...] i umorzył postępowanie w sprawie ustalenia stronie zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu osiągnięcia przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2004 r. – dalsze postępowanie przed sądem stało się bezprzedmiotowe. Z tych powodów, stosowanie do art. 282 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. Odnośnie żądania strony dotyczącego zasądzenia wszystkich kosztów i wydatków powstałych w toku postępowaniu przed organami podatkowymi to nie mieszczą się one w pojęciu kosztów postępowania, o jakich stanowią ww. przepisy. Podobnie jako wykraczające poza koszty niniejszego postępowania ocenić należy żądanie strony dotyczące kosztów poniesionych przed WSA w Warszawie. Sąd uznał, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania dotyczy jedynie kosztów w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania i nie obejmuje kosztów w sprawie skargi na decyzję określającą zobowiązanie podatkowe. Sąd podzielił pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 14 października 2014 r. sygn. akt II FSK 3790/13, że w razie uwzględnienia skargi o wznowienie postępowania przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W takim przypadku, jako niezbędne koszty postępowania należy rozumieć koszty wynikające z udziału strony tylko w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania, gdyż brak podstawy w przepisach regulujących zwrot kosztów do rozszerzania tegoż pojęcia na koszty poniesione na wcześniejszych etapach postępowania sądowo administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że postępowanie wznowieniowe jest nowym, odrębnym postępowaniem sądowoadministracyjnym (nadzwyczajnym), wiążącym się z poprzednim, zakończonym prawomocnym orzeczeniem, jedynie tożsamością osądzonej sprawy. Przypomnienia wymaga, że to na stronach ciąży obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Według tej zasady, każdą stronę obciążają poniesione przez nią koszty postępowania związane z jej udziałem w postępowaniu bez prawa domagania się zwrotu tych kosztów od innej strony. Wyjątki od tej zasady, stanowiące podstawę do orzekania o zwrocie kosztów między stronami zostały ściśle unormowane w art. 200, art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a., (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, dostępna na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl) i nie można ich interpretować rozszerzająco. (wyrok dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). W zakresie żądania zwrotu kosztów związanych z przejazdem do Sądu oraz równowartości zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie, wskazać należy, że w rozpoznawanej sprawie strona nie stawiła się na rozprawie. A ponadto stosownie do treści art. 205 § 1 p.p.s.a do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony oraz równowartość utraconego zarobku. A zgodnie art. 205 § 3 p.p.s.a. przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 z późn. zm.). W świetle unormowań ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (art. 85 ust. 1 w zw. z art. 91), stronie przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Oznacza to, że tylko w sytuacji gdy sąd w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzi stawienie się strony lub pełnomocnika na podstawie art. 91 § 3 p.p.s.a. możliwe jest wnioskowanie o zwrot kosztów podróży, na co wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych (np. postanowienia NSA: z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt I OZ 1039/13 i powołane tam orzeczenia; z dnia 6 lutego 2014 r., sygn. akt I GZ 15/14 oraz wyrok NSA z dnia 5 lipca 2007 r., sygn. akt I FSK 1079/06, dostępne w CBOSA). Podobnie zwrot zarobku lub utraconego dochodu przysługuje stronie wówczas, gdy jej stawiennictwo w sądzie wynika z wezwania Sądu. Odnośnie zwrotu wydatków dotyczących konsultacji ze specjalistami w celu przygotowania skargi o wznowienie postępowania sądowego, wskazać należy, że wymieniony w art. 205 p.p.s.a. katalog niezbędnych kosztów postępowania ma charakter wyczerpujący i nie może być rozszerzany. Mając na uwadze powyższe Sąd zasądził na rzecz strony koszty postępowania w wysokości 200 zł (wysokość uiszczonego wpisu).