I SA/Wa 2998/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2014 r. sprawy ze skargi I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie przepisu art. 127 § 2 k.p.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania I. D. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] o odmowie przyznania ww. zasiłku celowego specjalnego na dopłatę do bieżącego czynszu, dopłatę do zaległego czynsz, zakupu środków czystości i zakup obuwia letniego. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: I. D. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] z wnioskiem o przyznanie pomocy materialnej, w tym na dopłatę do bieżącego czynszu, na dopłatę do zaległego czynszu, na zakup środków czystości oraz na zakup obuwia letniego. W toku postępowania organ pierwszej instancji przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego i ustalił, że w maju 2013 r., dochód wnioskodawczyni wyniósł łącznie [...] zł i stanowił [...] % kryterium przewidzianego w ustawie z dnia 12 marca 2004 r., o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182) – dalej jako u.p.s., uprawniającego do świadczeń na zasadach ogólnych. Na dochód ten składało się świadczenie pielęgnacyjne w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł, dodatek do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł, pomoc finansowa realizowana w ramach rządowego programu wspierania osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości [...] zł, zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł, dodatek do zasiłku rodzinnego w wysokości [...] zł, świadczenie alimentacyjne w wysokości [...] zł, dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł. Organ ustalił, że wnioskodawczyni otrzymuje od rodziców pomoc rzeczową w postaci żywności, ponadto ponosi wydatki związane z zakupem bezglutenowych artykułów spożywczych oraz leków dla syna. Uwzględnił również fakt, iż strona nie ponosi wydatków związanych z używaniem energii i gazu, ponieważ wszelkie zobowiązania z tego tytułu reguluje za nią Ośrodek Pomocy Społecznej. [...] zauważył, że I. D. jest już objęta pomocą finansową, której łączna kwota w okresie od stycznia do czerwca 2013 r. wyniosła [...] zł. Organ pierwszej instancji ustalił, że podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] maja 2013 r., wnioskodawczyni oświadczyła, że złoży pozew do Sądu o podwyższenie kwoty alimentów na rzecz syna. Jednak do ostatniego dnia wywiadu, to jest do 5 lipca 2013 r., nie podjęła żadnych kroków w tym kierunku. [...] podkreślił, że pomoc przyznawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że zarówno forma jak i wysokość świadczeń powinny być odpowiednie do okoliczności danej sprawy. Ponadto w ramach uznania administracyjnego organ może przyznać świadczenie jeśli w sprawie zachodzą nadzwyczajne okoliczności uzasadniające zastosowanie wyjątku od reguły, a w sytuacji wnioskodawczyni – w ocenie organu - takie nadzwyczajne okoliczności nie zachodzą. Mając na uwadze powyższe Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...] odmówił przyznania I. D. zasiłku celowego specjalnego na dopłatę do bieżącego czynszu, dopłatę do zaległego czynsz, zakupu środków czystości i zakup obuwia letniego. Od powyższej decyzji I. D. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. domagając się jej uchylenia. Strona nie zgodziła się ze stwierdzeniami zawartymi w decyzji, iż nie ponosi kosztów utrzymania, na którą to okoliczność złożyła oświadczenie. Wskazała, że od początku roku na bieżąco opłaca czynsz oraz z wyniku ugody zawartej z dostawcą prądu spłaca zaległość rozłożoną na pięć rat w wysokości [...] zł, zatem miesięcznie za energię i czynsz płaci za mieszkanie około [...] zł. Rozpoznając odwołanie Kolegium powtórzyło ustalenia co do sytuacji majątkowej i osobistej I. D. poczynione przez organ pierwszej instancji, wskazując, że łączny jej dochód wynosi [...] zł, co oznacza, że przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. Organ odwoławczy zauważył ponadto, że decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego mieści się w sferze uznania administracyjnego, co oznacza, że zaspokajanie tych potrzeb jest zdeterminowane środkami posiadanymi przez gminę. Kolegium podkreśliło również, że mimo przekroczenia kryterium dochodowego, odwołującej się przyznawana jest regularnie pomoc finansowa na m. in. zakup leków i żywności, opłacenie rachunków za gaz i energię. Zdaniem organu skarżąca nie może oczekiwać, że każde wnoszone przez nią żądanie zostanie zaspokojone. Kolegium wskazało również na niepodjęcie przez I. D. żadnych kroków w sprawie wystąpienia do sądu o podwyższenie alimentów. Mając na uwadze powyższe ustalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] października 2013 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2013 r., nr [...]. Na powyższą decyzję I. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca nie zgodziła się z motywami rozstrzygnięcia. Zaznaczyła, że Ośrodek Pomocy Społecznej ma rozległe możliwości zdobycia pieniędzy, jednak mimo tego nie robi nic by w jakikolwiek sposób jej pomóc. Wskazała, że jej syn jest na bardzo drogiej diecie bezglutenowej, a samo wyżywienie syna kosztuje około [...] zł miesięcznie. W związku z tym jest zmuszona kupować produkty jak najmniej przetworzone, które są droższe, jak również wzbogacać dietę w warzywa i owoce. I. D. podkreśliła, że jej dochód stanowi pomoc przyznawana w formie zasiłków, czynsz w wysokości ok. [...] zł oraz opłata za światło i gaz. Ponadto zaznaczyła, że ponosi pozostałe opłaty w wysokości około [...] zł, i koszty zakupu leków w wysokości około [...] zł miesięcznie. W związku z wyliczonymi wydatkami nie stać jej na zakup środków czystości, ubrań, obuwia, uiszczenie opłat szkolnych i zakup zeszytów, zalega z płatnościami za czynsz. I. D. dodała również, że mieszka w nieremontowanym mieszkaniu, nie ma żadnych możliwości zdobycia dodatkowych środków. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, wskazując, że zaskarżona decyzja została oparta na analizie całości zebranego materiału dowodowego oraz stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwana dalej p.p.s.a). Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest decyzja organu administracji odmawiająca przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego specjalnego na dopłatę do bieżącego czynszu, dopłatę do zaległego czynsz, zakupu środków czystości i zakup obuwia letniego. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm. zwaną dalej u.p.s.). Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., prawo do tego świadczenia przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekraczał kwoty [...] zł miesięcznie, zwanej kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej. Zauważyć trzeba, że w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, ustawodawca w art. 41 u.p.s przewidział przyznanie - w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe: 1) specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z synem, w maju 2013 r., dochód wnioskodawczyni łącznie wyniósł [...] zł. Nie ulega zatem wątpliwości, że wskazany dochód przekraczał wysokość kryterium dochodowego określonego w powołanym wyżej art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. Prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie zastosowały art. 41 powołanej ustawy. Podkreślić należy, że z treści cytowanego art. 41 u.p.s. wynika, że świadczenia na podstawie tego przepisu przyznawane są w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania zasiłku celowego zasiłek ten otrzyma, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Nie zawsze też zasiłek celowy zostanie przyznany w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o to świadczenie. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania świadczeń z pomocy społecznej wynika, że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 1559/12, dnia 25 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1560/10, poz. baza wyroków www. nsa.gov.pl). Zaznaczyć trzeba, że organy odpowiedzialne za udzielenie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi. Tym samym słusznie organy obu instancji uznały, że rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej o zasiłek, ale również interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej i potrzebujących wsparcia. Jeżeli zatem organ oceniając z jednej strony sytuację materialną i osobistą wnioskodawcy, a z drugiej strony własne możliwości finansowe - w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc i hierarchię zgłoszonych przez nich żądań - uzna, że nie istnieje możliwość przyznania zasiłku, to decyzji takiej – w ocenie Sądu - nie można zarzucić naruszenia prawa. Kierując się tymi zasadami, po przeanalizowaniu sytuacji osobistej, zdrowotnej i finansowej skarżącej, organy administracji stwierdziły, że I. D. nie spełnia kryteriów do przyznania pomocy w formie zasiłku specjalnego, o którym mowa w art. 41 u.p.s. i odmówiły stronie przyznania pomocy finansowej na dopłatę do bieżącego czynszu, na dopłatę do zaległego czynszu, na zakup środków czystości oraz na zakup obuwia letniego. Odmowę organy uzasadniły możliwościami finansowymi OPS wskazując słusznie, że w gospodarowaniu środkami finansowymi przez organy pomocowe należy uwzględnić innych potrzebujących jak również dostosować rodzaj, formę i rozmiar świadczeń w formie zasiłków celowych. Sąd rozpoznający skargę nie kwestionuje trudnej sytuacji materialnej, finansowej i zdrowotnej strony spowodowanej restrykcjami dietetycznymi wymaganymi przy żywieniu jej syna i jego stanem zdrowia. Jednakże jak wynika z akt sprawy skarżąca regularnie korzysta z pomocy społecznej. W okresie między styczniem a czerwcem 2013 r., pomoc finansowa, której jej udzielono wyniosła ponad [...] zł. Skarżącej przyznano również pomoc rzeczową w formie obiadów i żywności bezglutenowej oraz na zakup leków i opłatę za energię elektryczną. W tej sytuacji nie można uznać, że uzyskując regularne wsparcie właściwego ośrodka pomocy społecznej przyznanie zasiłku celowego specjalnego jest prawnym obowiązkiem organu administracji, a po stronie wnioskodawczyni rodzi roszczenie do jego uzyskania. Podkreślić również należy to, że zgodnie z treścią art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej (por. wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 624/12 por. baza wyroków NSA www. nsa.gov.pl). Tymczasem skarżąca przyjmuje pozycję roszczeniową, traktując organy pomocy społecznej jako instytucję mającą regularnie finansować jej stale rosnące potrzeby. Jak słusznie zauważyły organy obu instancji wbrew wcześniejszym zapewnieniom I. D. do dnia ostatniego wywiadu, nie podjęła kroków w celu podwyższenia kwoty alimentów wypłacanych na rzecz jej syna. W ocenie Sądu nie można zatem zaskarżonym decyzjom zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów procesowych w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Za niczym nieuzasadniony Sąd uznał również zarzut braku jakiejkolwiek pomocy ze strony ośrodka w szczególności patrząc na rodzaj, wysokość i częstotliwość przyznawanych skarżącej środków finansowych z pomocy społecznej. W związku z powyższym stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wniesiona skarga jest więc bezzasadna i podlega oddaleniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151, orzekł jak w sentencji wyroku.