II SA/Go 145/14

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2014-03-27

Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Michał Ruszyński, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie, wobec której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, może być odmówione wydanie prawa jazdy kategorii A, C i C+E, jeśli posiadała te uprawnienia przed orzeczeniem zakazu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji dokonały błędnej wykładni art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami, stosując go do osoby, która już posiadała uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, C i C+E przed orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdów kategorii B. Sąd podkreślił, że kompetencje do orzekania o zakresie zakazu prowadzenia pojazdów przysługują wyłącznie sądom karnym, a organy administracji nie mogą rozszerzać tego zakazu na kategorie nieobjęte orzeczeniem sądu.
Stan faktyczny
Starosta odmówił T.J. wydania prawa jazdy kategorii A, C i C+E, powołując się na zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B orzeczony wyrokiem sądu karnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję Starosty w części dotyczącej kategorii T, nakazując wydanie prawa jazdy tej kategorii, jednak utrzymało w mocy odmowę wydania prawa jazdy kategorii A, C i C+E. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty w zakresie odmowy wydania prawa jazdy kategorii A, C i C+E.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 24 października 2013 r. w zakresie odmowy wydania prawa jazdy kategorii A, C i C+E. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2014 r. sprawy ze skargi T.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 24 października 2013 r. nr [...], w zakresie odmowy wydania prawa jazdy kategorii A, C i C+E, II. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego T.J. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Starosta decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] powołując się na przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 oraz ust.3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami ( Dz.U. z 2011r. nr 30, poz.151 z póź.zm. określanej dalej jako u.k.p ) w związku z § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 31 lipca 2012 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz.U. z 2012r., poz.1005 póź. zm ) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U z 2013 r. poz. 267, określanej dalej jako k.p.a. ) odmówił wydania T.J. prawa jazdy kategorii A,C, C+E, T. Organ wyjaśnił, że w dniu 17 września 2013 r. T.J. zwrócił się o wydanie dokumentu potwierdzającego uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii nieobjętych zakazem orzeczonym wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2013 r. o sygn. akt [...], tj. A, C, C+E, T. Wskazanym wyrokiem Sądu Rejonowego Zamiejscowy Wydział Karny orzeczono wobec T.J. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do kierowania którymi uprawnienia stwierdza prawo jazdy kat. B na okres 2 lat, z zaliczeniem okresu zatrzymania prawa jazdy od dnia [...] grudnia 2012 r. Powyższy wyrok stał się prawomocny i wykonalny z dniem [...] sierpnia 2013 r. Na podstawie wyżej wymienionego wyroku w dniu 10 pażdziernika 2013 r. decyzją Starosty nr [...] wydaną w trybie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. z 1997 r. Nr 90, poz. 557 z póź.zm. określonej dalej jako k.k.w.), cofnięto T.J. uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych określone kategoriami B oraz B+E na okres 2 lat od dnia zatrzymania prawa jazdy tj. od dnia [...] października 2012 r. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Ponadto zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 3 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji. Przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. stanowi, że przepis ust.1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej sie o wydanie prawa jazdy kategorii: - AM, A1 , A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; - B+E,C1+E,C+E,D1+E lub D+E- w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1,C,D1 lub D. Z kolei przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii: 1) C1,C,D1 lub D - w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 2) B+E,C1+E,C+E,D1+E lub D+E- w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1,C,D1 lub D. Zatem ustawodawca wyraźnie wskazał w przepisie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p., że prawo jazdy ( jako dokument ) nie może być wydane osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii A,C,C+E,T w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, co ma miejsce w rozpoznanej sprawie. Fakt, że skarżący posiadał uprawnienia przed wydaniem wyroku, co wynikało z jego prawa jazdy, obejmującego kat. A,B,B+E,C,C+E,T, zaś sąd prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2013 r. odebrał je jedynie częściowo tzn. zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych kat.B,B+E, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne kat. A, C, C+E, T, bowiem jest to zabronione, zakazem wprowadzonym przez ustawodawcę. Wnosząc odowłanie od powyższej decyzji T.J. - reprezentowany przez pełnomocnika adw. J.S. - zarzucił jej naruszenie przepisów postępowania: art 7 k.p.a. poprzez złamanie zasady praworządności i wydanie decyzji wbrew słusznemu interesowi strony, gdyż pomimo posiadania przez nią uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii A, C, C+E i T organ uniemożliwił jej korzystanie z tego uprawnienia poprzez odmowę wydania prawa jazdy tych kategorii; naruszenie art 6 i 8 k.p.a. poprzez takie ukształtowanie postępowania pierwszoinstancyjnego, które stało w sprzeczności z zasadą legalności i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wyrażające się w wydaniu rozstrzygnięcia bez należytej podstawy prawnej, co w rezultacie przekłada się na nieważność bezwzględną decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zakresie odmowy wydania prawa jazdy kategorii T. Ponadto odwołujący się zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego: art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w stosunku do osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii A, C i C+E, nie uwzględniając faktu, że przepisy te dotyczą osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy w czasie trwania zakazu tj. występujących o uprawnienie, którego nie posiadały lub które utraciły, w wyniku czego dokonał w sposób nieuprawniony wykładni rozszerzającej wyżej wymienionych przepisów. W oparciu o tak sformułowane zarzuty odwołujący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy zgodnie z wnioskiem strony, poprzez wydanie jej dokumentu prawa jazdy kategorii : A, C, C+E i T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] uchyliło decyzję Starosty w cześci dotyczącej odmowy wydania T.J. prawa jazdy kategorii T i w tym zakresie nakazał wydać mu prawo jazdy katergorii T . Organ odwoławczy wyjaśnił, że w jego ocenie materiał dowodowy i stan faktyczny zostały ustalone prawidłowo, w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości. Wskazał również, że brak jest podstaw do uznania zasadności zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa procesowego, bowiem skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w toku postępowania przed organem I instancji mógł wnosić o uzupełnienie materiału dowodowego, wnosić o przeprowadzenie dowodów, czego nie uczynił, natomiast z faktu wydania rozstrzygnięcia niezgodnego z oczekiwaniami strony, nie można wnioskować, iż decyzja w sprawie została błędnie wydana. Organ odwoławczy wskazał, że art. 12 ust. 1 pkt. 2 u.k.p. stwierdza, że prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Nadto zgodnie z art. 12 ust. 2 u.k.p. przepis ust. 1 pkt. 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (pkt 2), B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D ( pkt 3 ). Na marginesie organ zaznaczył również, że przepis art 12 ust. 3 stosuje się do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B ( pkt 1 ) ; - B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania decyzji o cofnięciu lub zatrzymaniu prawa jazdy obejmującej uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D ( pkt 2 ). Analiza wskazanych przepisów – zdaniem organu odwoławczego - wskazuje jakiej kategorii prawo jazdy nie może być wydane. Wobec T.J. w pkt IV cytowanego wyroku orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do kierowania którymi uprawnienia stwierdza prawo jazdy kategorii B - na okres 2 lat. Powołane przepisy wskazują zatem precyzyjnie, że zakaz taki można orzec również wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy poszczególnych kategorii. Przepis ten stosuje się w związku z przepisem art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 1 pkt. 3 u.k.p. Nawet gdyby stwierdzić, że skarżący nie jest osobą ubiegającą się o wydanie prawa jazdy, to w świetle przywołanego przepisu (art. 12 ust 1 pkt. 2 u.k.p.) został orzeczony w stosunku do skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w wyroku z dnia [...] sierpnia 2013 r. o sygn. akt [...]. Jednocześnie organ zaznaczył, że z powołanych przepisów jasno wynika, że kategoria wskazana w decyzji, określona jako T nie występuje , stąd w tym zakresie organ błędnie zinterpretował przepis art. 12 ust. 2 i 3 u.k.p., który takiej kategorii nie przewiduje. Skutkowało to wydaniem nieprawidłowej decyzji w tym zakresie. Powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył T.J. - działający przez pełnomocnika adw. J.S. - w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. We wniesionej skardze strona zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 12 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 u.k.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie w stosunku do osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii A, C i C+E, nie uwzględniając faktu, że przepisy te dotyczą osób ubiegających się o wydanie prawa jazdy w czasie trwania zakazu tj. występujących o uprawnienie, którego nie posiadały lub które utraciły, w wyniku czego dokonał w sposób nieuprawniony wykładni rozszerzającej wyżej wymienionych przepisów. Ponadto strona skarżąca zarzuciła zaskarzonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a. poprzez złamanie zasady praworządności i wydanie decyzji wbrew słusznemu interesowi strony, gdyż pomimo posiadania przez nią uprawnienia do prowadzenia pojazdów kategorii A, C, C+E organ, wskutek błędnej wykładni, uniemożliwia jej korzystanie z tego uprawnienia poprzez odmowę wydania prawa jazdy tych kategorii, a także art. 8 k.p.a. poprzez złamanie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zasady praworządności poprzez nałożenie przez organ administracji publicznej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie szerszym niż uczynił to prawomocnym wyrokiem sąd w postępowaniu karnym, doprowadzając tym samym do sprzeczności decyzji organu II instancji z art. 42 § 1 k.k. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji we wskazanym zakresie wraz z zobowiązaniem organu do uwzględnienia oceny prawnej zawartej w skardze i wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii A, C i C+E oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona wskazała, że organy zastosowały w sprawie zbyt szeroką interpretację art 12 ust. 2 u.k.p., przyjmując, iż stan faktyczny przedmiotowej sprawy wpisuje się w dyspozycję wskazanej normy. Za osobę ubiegającą się o wydanie prawa jazdy w rozumieniu ustawy winno się uznać podmioty, które dopiero chcą uzyskać prawo jazdy danej kategorii - dotyczy to zarówno osób, które nie posiadają żadnych uprawnień do kierowania pojazdami, jak i posiadają prawo jazdy innej kategorii - w przypadku starania się o kategorię objętą zakazem z art 12 ust. 2 u.k.p. Zdaniem strony nie powinno się zaliczać do zbioru z art 12 ust. 2 u.k.p. osoby, która jest już uprawniona do prowadzenia pojazdów określonej kategorii ( nieobjętej sankcją nałożoną w postępowaniu karnym) i żąda jedynie wydania dokumentu, potwierdzającego ten stan prawny. Funkcją wskazanych przepisów jest bowiem zapobieżenie sytuacji, w której skazani, wobec których orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów określonej kategorii, nie uzyskiwali nowych uprawnień pozwalających im na poruszanie się pojazdami mechanicznymi, omijając w ten sposób część konsekwencji, związanych z orzeczeniem środka karnego. Skarżący podkreślił, że to sąd karny, a nie organ administracji publicznej, jest kompetentny do orzekania o zakazie prowadzenia pojazdów (art 42 k.k.). Dopiero orzeczenie sądu, określające jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy, stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień w zakresie wskazanym przez sąd. Organ administracji nie jest więc uprawniony do rozszerzania zakazu orzeczonego przez sąd karny, przez objęcie nim pozostałych kategorii prawa jazdy. Przyjęcie, że organ administracji publicznej może ograniczać możliwość prowadzenia pojazdów niezależnie od treści wyroku sądu karnego stawia w wątpliwość oddziaływanie przez sąd na sprawcę przestępstwa zgodnie z zasadami wyrażonymi w kodeksie karnym. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie starosta pozbawił stronę uprawnienia do prowadzenia pojazdów nieobjętych zakazem orzeczonym przez sąd karny. Organ zmodyfikował zatem zakres orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów, wkraczając przez to w kompetencje orzecznicze sądu. Organ administracyjny nie może dowolnie po złożeniu wniosku o wydanie blankietu prawa jazdy badać przesłanek i oceniać sytuacji, skoro dokument odnoszący się do kategorii A, C i C+E został już wydany, a żaden organ nie pozbawił skarżącego nabytych wcześniej uprawnień. Prawidłowa wykładnia art. 12 ust. 2 pkt 2 u.k.p nakazuje organowi wydać lub zwrócić osobie, której orzeczono zakaz, prawo jazdy tej kategorii, której ten zakaz nie obejmuje, jeżeli je ona posiadała. W tym zakresie zatem decyzja uchybia przepisom prawa, a w konsekwencji narusza zasadę praworządności wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, której normatywnym wyrazem jest art. 8 k.p.a. Ponadto skarżący zarzucił organowi, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie dokonał wykładni zastosowanego w sprawie przepisu art. 12 u.k.p. oraz nie zmierzył się z interpretacją skarżącego, do czego był zobowiązany na podstawie art 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2012 r., Nr 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a. ), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą uchylono częściowo orzeczenie Starosty w zakresie w jakim ten odmówił wydania T.J. prawa jazdy kategorii T i w tym zakresie oragan II nakazał wydanie mu prawa jazdy. Decyzja organu II instancji nie zawiera rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy decyzji I instancji w pozostałym zakresie, jednakże nie jest to element konieczny przy decyzjach o charakterze reformatoryjnym. Osnowa decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. składa się bowiem z dwóch części: w pierwszej organ odwoławczy uchyla oznaczone rozstrzygnięcie organu I instancji i określa zakres tego uchylenia (w całości lub w części), natomiast w drugiej organ odwoławczy rozstrzyga sprawę co do istoty. Powyższe elementy mają charakter obligatoryjny. Organ odwoławczy nie jest natomiast obowiązany do zawarcia rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy pozostałej części zaskarżonej decyzję. W konsekwencji sytuacja prawna strony jest określona decyzją organu odwoławczego w części, w której uchylił on zaskarżoną decyzję i w tym zakresie orzekł co do istoty sprawy oraz decyzją organu I instancji w części nieuchylonej przez organ odwoławczy ( por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, str. 801-802, wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r. I OSK 1385/05 ) . Podstawę materialnoprawną wydanej w sprawie decyzji administracyjnej stanowił przepis art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. zgodnie z którym osobie ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D oraz B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B orzeczonego prawomocnym wyrokiem sądu, nie może być wydane prawo jazdy. Organy obu instancji uznały, iż powyższe przepisy znajdą zastosowanie także do osoby, posiadającej uprzednio uprawnienia do prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii w nim wymienionych, a które nie zostały bezpośrednio wymienione w wyroku sądowym nakładającym środek karny, o którym mowa w art. 42 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny ( Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm. określanej dalej jako k.k. ), która ubiegać się będzie o wydanie dokumentu potwierdzającego ich posiadanie. Z niespornych okoliczności sprawy wynika, iż Sąd Rejonowy Zamiejscowy Wydział Karny wyrokiem z dnia 01 sierpnia 2013r. (sygn. akt XII 388/13 ) na podstawie art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych do kierowania którymi uprawnienia stwierdza prawo jazdy kategorii B, na okres 2 lat , mimo, że skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, C, B+E C+E, T. W ocenie Sądu wykładnia art. 12 ust. 2 u.k.p – dokonana przez organy administracji - nie zasługuje na aprobatę, bowiem to sąd karny, zależnie od okoliczności konkretnej sprawy, decyduje o zakresie orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Stosownie bowiem do art. 42 § 2 k.k. orzeczony przez sąd jako środek karny zakaz prowadzenia pojazdów może obejmować zakaz prowadzenia pojazdów określonego rodzaju albo wszelkich pojazdów. Zgodnie z art. 182 § 1 zd. 1 k.k.w w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów, sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji rządowej lub samorządu terytorialnego właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Stosownie zaś do art. 182 § 2 k.k.w., organ do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Orzekając zakaz prowadzenia pojazdów na podstawie art. 42 § 1 lub 2 k.k. sąd musi określić precyzyjnie zakres tego zakazu tj. wskazać jakiej kategorii ruchu on dotyczy oraz jakiej kategorii uprawnień. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w nauce prawa karnego wskazuje się na represyjny charakter tego środka karnego i jego szczególny charakter i oddziaływanie w sferze praw jednostki. Kompetencję do określenia takiego ograniczenia – orzekanego jako środek represji wobec skazanego wyrokiem karnym – przyznano wyłącznie sądom. Oznacza to, że w zakresie nieobjętym orzeczonym wyrokiem karnym skazany zachowuje swoje prawo do kierowania pojazdami. Z przytoczonym art. 182 § 2 k.k.w. koresponduje obecnie art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p, w świetle którego starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Z powołanych przepisów wynika zatem, że to sąd karny – a nie organ administracji – orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz dotyczy i dopiero to orzeczenie sądu karnego stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie przez właściwy organ. Zatem organ administracji nie może rozszerzać zakazu orzeczonego przez sąd karny na uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie większym, niż to orzeczono w wyroku sądu karnego. Charakter decyzji cofającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów jest prewencyjny, zabezpieczający. Wskazują na to jednoznacznie przyczyny uzasadniające decyzję o cofnięciu, które w istocie obejmują sytuacje, gdy jest wielce prawdopodobne, że kierowca ze względu na stan zdrowia lub kwalifikacje - nie jest w stanie kierować pojazdem w sposób, który nie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego i nie naraża kogokolwiek na szkodę. Przy czym organ orzeka o cofnięciu uprawnień w takim zakresie i na taki okres, jaki określono w prawomocnym wyroku nakładającym wskazany środek karny. Wykroczenie poza te granice jest niedopuszczalne. Dokument prawa jazdy – stosownie do treści art. 4 ust. 1 lit a u.k.p – stanowi dokument potwierdzający uprawnienia do prowadzenia określonych pojazdów mechanicznych. Uprawnienie do zostania kierowcą pojazdu przysługuje osobie, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz spełnia jeden z warunków określony art. 3 ust. 1 u.k.p. Przy czym zgodnie z art. 11 u.k.p. prawo jazdy wydawane jest osobie, która nabyła stosowne uprawnienia to jest: 1) osiągnęła minimalny wiek wymagany do kierowania pojazdami odpowiedniej kategorii; 2) uzyskała orzeczenie: a) lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, b) psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem - nie dotyczy prawa jazdy kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E lub T; 3) odbyła szkolenie wymagane do uzyskania prawa jazdy danej kategorii; 4) zdała egzamin państwowy wymagany do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii; 5) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste lub zawodowe albo przedstawi zaświadczenie, że studiuje co najmniej od 6 miesięcy. Wyjątek od zasady, iż osobie, która spełnia warunki wydania prawa jazdy wydaje się dokument prawa jazdy, wprowadza zastosowany w niniejszej sprawie przepis art. 12 u.k.p., który stanowi swoistą blokadę uzyskania dokumentu potwierdzającego nabyte uprawnienia. Zgodnie z ust. 1 tego artykułu prawo jazdy nie może być wydane osobie: 1) u której w wyniku badania lekarskiego stwierdzono aktywną formę uzależnienia od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu; 2) w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu; 3) w stosunku do której wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy - w okresie i zakresie obowiązywania tej decyzji; 4) posiadającej inny dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym; 5) która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte - w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia; 6) której prawo jazdy zostało wymienione w trybie art. 97 ust. 1 i 2. W ocenie Sądu przez "osobę ubiegająca się o wydanie prawa jazdy" - w znaczeniu użytym w art. 12 ust 2 u.k.p. - należy uznać podmiot, który ubiega się o wydanie prawa jazdy potwierdzającego istnienie uprawnień, których nie posiadał ich w chwili wydania prawomocnego wyroku orzekającego środek karny. W tym znaczeniu przepis ten przewiduje negatywne skutki skazania, ale nie ingeruje w zakres orzeczenia sądu i nie narusza proporcji między sankcją orzeczoną przez sąd, a jej dalszymi konsekwencjami przewidzianymi ex lege przez ustawodawcę. Za takim stanowiskiem przemawia również analiza całości u.k.p. Ustawodawca rozróżnia bowiem wymagania określone w stosunku do osób ubiegających się o prawo jazdy po raz pierwszy, od osób, które takie uprawnienie już posiadają. Należy bowiem wskazać, iż zgodnie z art. 103 u.k.p., starosta wydaje decyzję administracyjną o przywróceniu uprawnień do kierowania pojazdami po ustaniu przyczyn, które spowodowały jego cofnięcie, oraz po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej. Jednakże stosownie do art. 103 ust. 4 u.k.p., przytoczonego przepisu nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3 (gdy podstawą cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami było ponowne przekroczenia liczby 24 punktów otrzymanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego w okresie 5 lat od dnia wydania skierowania na kurs reedukacyjny, o którym mowa w art. 99 ust. 1 pkt 4 lit. a) oraz popełnienie w okresie próbnym trzech wykroczeń przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji lub jednego przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji). W tych przypadkach, zgodnie z art. 104 u.k.p, osoba, w stosunku do której zostanie wydana decyzja o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami będzie mogła uzyskać prawo jazdy po ponownym spełnieniu wszystkich wymagań stawianych osobom po raz pierwszy ubiegającym się o uprawnienie do kierowania pojazdem. Podkreślić należy, że art. 104 u.k.p. wszedł w życie w dniu 19 stycznia 2013 r. ( zob. art. 139 u.k.p ), jednakże zawiera on w sobie odniesienie do przepisów jeszcze nieobowiązujących, to jest art. 103 ust. 1 pkt 2 i 3 u.k.p. Niemniej, umożliwia on wnioskowanie a contrario, zgodnie z którym stwierdzić trzeba, że wymogi określone dla osób po raz pierwszy ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami nie mają i nie będą mieć zastosowania do osób, którym uprawnienia do kierowania pojazdami zostały cofnięte między innymi w związku z orzeczeniem zakazu ich prowadzenia przez sąd (co wynika z braku powołania obowiązującego już art. 103 ust. 1 pkt 4 w treści art. 104 u.k.p.). Oczywistym więc jest, że wymogi te nie będą mieć zastosowania do tych osób także w zakresie uprawnień, które nie zostały im cofnięte. Sąd w tym zakresie podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych , a mianowicie w wyrokach WSA w Olsztynie z dnia 13 czerwca 2013 r. II SA/Ol 337/13, WSA w Bydgoszczy z dnia 04 lutego 2014 r. II SA/Bd 1526/13 , WSA w Warszawie z dnia 22 listopada 2013 r., VII SA/Wa 1545/13. Powyższe stanowisko podzielił również SN w postanowieniu z dnia 26 lutego 2014 r. I KZP 29/13 wskazując, iż art. 12 ust. 2 u.k.p. dotyczy osób, które dopiero ubiegają się o wydanie prawa jazdy, a nie ma zastosowania do osób, które posiadają określone uprawnienia do prowadzenia pojazdów. Takie rozumienie przepisu – zdaniem SN - jest na poziomie systemowym zgodne z normą wyprowadzoną z art. 42 k.k., w sytuacji w której sąd pozbawił sprawcę uprawnień tylko do kierowania niektórymi kategoriami pojazdów. Odmienna interpretacja prowadziłaby do niedopuszczalnego wniosku, że środek karny może być istotnie modyfikowany przez art. 12 ust. 2 u.k.p. W istocie więc orzeczenie sądu stawałoby się iluzoryczne, gdyż surowsza dolegliwość byłaby tu niejako automatycznie wprowadzana przez ustawodawcę. Nie do przyjęcia jest rozumowanie, że dolegliwość owych skutków (wyznaczona w ustawie) będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w rozstrzygnięciu sądu. Oznaczałoby to bowiem, że ustawodawca wkroczył nieproporcjonalnie daleko w zakres kognicji sądu, co budziłoby wątpliwości dotyczące zgodności rozważanych regulacji z Konstytucją. Stąd też zarzut skarżącego najdalej idący tj. naruszenia prawa materialnego mający wpływ na końcowe rozstrzygnięcie zasługiwał na uwzględnienie, tym samym nie zachodziła potrzeba odnoszenia się do pozostałych zarzutów o charakterze procesowym . W konsekwencji powyższego należało - na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 a p.p.s.a i art. 135 p.p.s.a - uchylić zaskarżoną decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, przy czym jedynie w zakresie odmowy wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii A,C,C+E ( pkt. I ) . W niniejszej sprawie skargą bowiem objęta była jedynie cześć decyzji, a mianowicie w zakresie odmawiającym wydania prawa jazdy kategorii A,C,C+E, w części bowiem dotyczącej kategorii T organ II instancji uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał wydać prawo jazdy. Sąd nie zastosował przepisu art. 134 p.p.s.a., który dawał uprawnienie do rozpoznania skargi poza zakresem jej zaskarżenia. Uznał bowiem , iż rozstrzygnięcie organu II instancji w części dotyczącej nakazania wydania prawa jazdy kategorii T było prawidłowe. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni powyższe wskazania Sądu co do prawidłowej wykładni i zastosowania przedmiotowych przepisów. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji ( pkt II ) znajduje uzasadnienie w dyspozycji art. 152 p.p.s.a i jest merytorycznie powiązane z zakresem w jakim nastąpiło uchylenie zaskarżonej decyzji. O kosztach sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i 3 p.p.s.a. w pkt.III wyroku . Na koszty te składają się : a. wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 461) w wysokości 240, zł ; b wpis od skargi wynoszący 200, zł ustalony zgodnie z § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) ; c. opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17, zł.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło